ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ - ΣΑΤΥΡΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ

Την περίοδο της..αποκριάς , φίλοι  μου , ακούγονται  πολλά " λίγο..άσεμνα τραγούδια " που  ίσως  ενοχλούν  λίγο στα  αυτιά , τι  να  κάνουμε  όμως .." ΤΑ  ΕΘΙΜΑ  ΒΛΕΠΕΙΣ .."
    Ακούστε  μερικά  από αυτά  και  διασκεδάστε
                   www.lidoriki.com 

KAI ΔΙΗΓΩΝΤΑΣ ΤΑ ΝΑ ΚΛΑΙΣ …

 

Τσικνοπέμπτη για... βουλη-μικούς

04/02/2010

Να πάρει η οργή… Πότε τελείωσαν τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά, πότε είπαμε «από Δευτέρα δίαιτα» και πότε ήρθε ητσικνοπέμπτη χωρίς να χάσουμε δράμι… χαμπάρι δεν πήρα.

Δε θέλω να κάνω άλλες αρνητικές σκέψεις, γιατί απόψε προβλέπεται «η χαρά της χοληστερίνης» και θα απολαύσω την "κολασμένη" περίσταση χωρίς τύψεις. Ρε το τι παϊδάκια, πανσέτες και σουβλάκια έχω να τσακίσω,με τη συνοδεία του αγαπημένου μου συνδυασμού (ημίγλυκο – μπρούσκο)…δε λέγεται.

Αν αύριο λείψω, να ξέρετε πως κάποια νοσοκόμα θα γλυκοκοιτάζω, την ώρα που προσπαθεί να μου καρφώσει τον ορό καφεΐνης.

ΥΓ. Θέλω να τονίσω για ακόμη μία φορά πως ο διαγωνισμός ομορφιάς των βουλευτίνων μας, στέφθηκε με απόλυτη (τεράστια) επιτυχία.

Ένα μεγάααααααααλο ευχαριστώ λοιπόν σε όλους σας για την ανταπόκριση και τη συμμετοχή. Μάκια!

www.mediasoup.gr

πίσω στα παλιά

AΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΕΘΙΜΑ

 

Ιερισσιώτικα έθιμα Αποκριάς-Τυρινής Καθαράς Δευτέρας και Αγιά Θοδώρια

Αποκριάτικο γλέντι με τον “Καλιάκα” και την παρέα του σε φιλικό σπίτι

[φωτογραφία της Σ. Γιώργου]

Οι πρόγονοι μας, ενδιαφερόμενοι, να αναπτύξουν τις μεταξύ τους ανθρώπινες σχέσεις, φρόντισαν και καθιέρωσαν έθιμα, τα οποία είχαν σαν κύριο μέλημα, τον ανθρώπινο παράγοντα.
Παράλληλα όμως, επειδή ήταν άνθρωποι γαλουχημένοι με τα θρησκευτικά τους πιστεύω, σαν χριστιανοί ορθόδοξοι, επιδίωξαν οι δυο αυτές αρετές, να έχουν άμεση συνάφεια με τα έθιμά τους.
΄Ετσι, αναφερόμενοι στα έθιμά μας, γινόμαστε κοινωνοί αυτής της διαπίστωσης.
Για τα έθιμα που γράφω στην επικεφαλίδα του παρόντος, θα προσπαθήσω να καταγράψω όλες τις επί μέρους ενέργειες κάθε εθίμου, όπως τις βίωναν οι γονείς μας.

ΣΑΒΒΑΤΟ ΠΡΟ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ

Αυτό το Σάββατο, το αφιέρωναν στους νεκρούς των, για τους οποίους τελούσαν μνημόσυνα στην εκκλησία και τις απογευματινές ώρες της ίδιας ημέρας διάβαζαν τρισάγια στους τάφους των νεκρών. Το έθιμο αυτό εξακολουθούν να το τηρούν και οι σημερινοί άνθρωποι.
Από αυτήν την εβδομάδα άρχιζαν και τα καρναβάλια και η διάρκειά τους παλιά, ήταν μέχρι και την Κυριακή της Τυρινής.
Η Ιερισσός δεν είχε ποτέ οργανωμένο καρναβάλι. Τα καρναβάλια ήταν αυτοσχέδια και προκαλούσαν πολύ γέλιο.

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ

΄Ηταν η εβδομάδα του «φαγώσ’μου», δηλαδή κατάλυσης στα πάντα, «κρεοφαγία».
Η αποκριά εκτός από τα καρναβάλια και τους χορούς στα χοροστάσια με Ιερισσιώτικα τραγούδια, και τα συγγενικά και φιλικά γλέντια τις βραδινές ώρες της κυρίας ημέρας, στα σπίτια, που σχεδόν (κατά παρομοίωση), καιγόταν όλα, δεν είχε να επιδείξει τίποτε άλλο.

Έτος 1959, “Ο γάϊδαρος... αεροπλάνο”, αυτοσχέδιο καρναβάλι Ιερισσού

[φωτογραφία του Χ. Σακελάριου]

ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΗΣ ΤΥΡΙΝΗΣ

Η Τυρινή (τυροφάγος), όπως ονομάζεται, είναι η τελευταία ημέρα του «φαγώσ’μου», όπως συνηθίζομαι να λέμε και εννοούμε την λευκή νηστεία.
Στον εσπερινό της Κυριακής της Τυρινής, συνήθεια τους ήταν, να εκκλησιάζονται όλοι οι πιστοί, γιατί μετά το τέλος του εσπερινού, ακολουθούσε η μεταξύ τους συγχώρηση.
΄Επαιρναν θέση μπροστά από το ιερό οι ιερείς με τις παπαδιές τους και ένας, ένας οι χριστιανοί, αφού έκαναν το σχήμα της μετάνοιας, φιλούσαν πρώτα το χέρι των ιερέων και στη συνέχεια τις παπαδιές, ζητώντας συγχώρηση. Παράλληλα ακολουθούσε η μεταξύ των χριστιανών συγχώρηση με εναγκαλισμούς, λέγοντας ο ένας στον άλλο, «σχώρημι κι τες σχωρέσ’». Το έθιμο αυτό εξακολουθεί να γίνεται και σήμερα, αλλά με πολύ ελάχιστους συνεχιστές. Και δεν είχε κανέναν άλλο λόγο η διαδικασία αυτή από το να συμφιλιώνονται οι άνθρωποι μεταξύ τους, για τις όποιες τυχόν παρεξηγήσεις. Γιατί, από την καθαρή Δευτέρα που ακολουθεί, αρχίζει η νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής και η περίοδος προετοιμασίας κάθε χριστιανού για την θεία μετάληψη.
Τις βραδινές ώρες της Τυρινής, μόλις νύχτωνε, τα ζευγάρια πήγαιναν στο σπίτι του κουμπάρου τους, δηλαδή σ’ αυτόν που τους στεφάνωσε και, πηγαίνοντας, έφερναν μαζί τους έν πιάτο που είχε χαλβά και ένα μπουκάλι κατοστάρι ούζο. Στην εξώπορτα που τους υποδεχόταν το ζευγάρι των κουμπάρων τους, έκαναν το σχήμα της μετάνοιας λέγοντας το «σχώρημι κι τες σχορέσ’», δηλαδή συγχώρησε με και ο Θεός να σε συγχώρεση. Αν ο κουμπάρος είχε στεφανώσει και άλλα ζευγάρια, η παρέα μεγάλωνε με την προσέλευσή τους, όμως γινόταν και πιο μεγάλη με τη συμμετοχή συγγενών και φίλων του σπιτονοικοκύρη, οι οποίοι θα συμμετείχαν και αυτοί στο γλέντι που θα ακολουθούσε.
Αφού τελείωνε η προσέλευση επισκεπτών, στρώνονταν οι τάβλες με τα φαγητά της λευκής νηστείας, δηλαδή ψάρια, μακαρόνια, (τα μακαρόνια ήταν απαραίτητα, γιατί πολλές οικογένειες είχαν τη συνήθεια να τα τρώνε μόνο αυτή τη μέρα), τυριά, αυγά και πίτες, που τις έφτιαχναν οι νοικοκυρές. ΄Αρχιζαν τα τσουγκρίσματα με το κρασί και κυριαρχούσε η ευχή: «΄Αντι, καλή σαρακοστή». Μπαίνοντας στο κέφι, άρχιζαν τα Ιερισσιώτικα αποκριάτικα τραγούδια. Στη διάρκεια του γλεντιού, τα καρναβάλια που περνούσαν έξω από το σπίτι, ακούγοντας τραγούδια και χαρούμενες φωνές, έμπαιναν στο σπίτι και εκεί ήταν που γινόταν χαμός από γέλια και πειράγματα, μεταξύ των συνδαιτυμόνων.
Τις πρωινές ώρες και ύστερα από γερό ξεφάντωμα, έπαιζαν τον «χάσκα», που όλοι γνωρίζουμε. Στο σημείο αυτό τα γέλια ξεσήκωναν τη γειτονιά.
Πριν φύγουν από το σπίτι, ακολουθούσε η διαδικασία, το να συγχωράει ο ένας τον άλλο.
Το παραπάνω έθιμο, πέρα από τη διασκέδαση, είχε και το χαρακτηριστικό της επικοινωνίας των ανθρώπων, της συναδέλφωσης, της άμεσης επαφής μεταξύ τους. Κάτι που δυστυχώς λείπει από τους σημερινούς ανθρώπους.

ΚΑΘΑΡΗ ΔΕΥΤΕΡΑ

Έτος 1960, καθαρή Δευτέρα στο λιμάνι της Ιερισσού

[φωτογραφία της Μ. Γιαννάκη]

Αυτή τη μέρα, όταν ξυπνούσαν το πρωί τα μικρά παιδιά, οι μάνες τους, τα έστελναν πρώτα να πάνε να δούνε φωλιές από πουλάκια και μετά τα έδιναν να φάνε. Αυτό γινόταν γιατί η Καθαρή Δευτέρα συμπίπτει με την άνοιξη που την φέρνουν τα πουλιά.
Από αυτή την άγια μέρα, αρχίζει η αυστηρή νηστεία της Μεγάλης Τεσσαρακοστής την οποία οι γονείς μας τηρούσαν με θρησκευτική ευλάβεια, γιαυτό, πηγαίναν στη θάλασσα για «γιάλεμα», δηλαδή να γιαλέψουν προϊόντα νηστίσιμα, που μας τα δίνει η θάλασσα, όπως αχινούς, χταπόδια, φούσκες, πεταλίδες κ.λπ.
Πολλοί από τους σημερινούς ανθρώπους, κοντα στα νηστίσιμα, αρνούμενοι να τηρήσουν τον χριστιανικό θεσμό της νηστείας, ψήνουν και μπριζόλες!
Το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των νηστειών, είναι η μνήμη των Αγίων Θεοδώρων. Την Παρασκευή το βράδυ που διαβάζονται οι πρώτοι χαιρετισμοί, οι χριστιανοί φέρνουν κόλλυβα στην εκκλησία και αφού διαβάσει την καθιερωμένη ευχή ο ιερέας, μοιράζονται στους πιστούς.
Στο μοίρασμα γίνεται της τρελής, από τους νέους να στριμώχνονται μεταξύ τους για να πάρουν κόλλυβα, προκειμένου να τα βάλουν κάτω από το μαξιλάρι τους, όταν θα κοιμηθούν, να ονειρευθούν, ποιον ή ποια θα πάρουν για σύζυγο.
Το έθιμο αυτό, έχει την αφετηρία του στους πρώτους χριστιανικούς χρόνους, όταν ο Ιουλιανός ο παραβάτης, ο οποίος, από χριστιανός που ήταν, έγινε ο μεγαλύτερος διώκτης και τύραννος των χριστιανών.
Όταν ο ίδιος διαδέχθηκε στο θρόνο τον γιο του μεγάλου Κωνσταντίνου, Κωνστάντιο, θέλοντας να κολάσει τους χριστιανούς, την πρώτην των αγίων νηστειών εβδομάδα, που οι χριστιανοί την νηστεύουν, κάλεσε τον τότε Έπαρχο της πόλεως και τον διέταξε να μιάνει τους άρτους και τα τρόφιμα της αγοράς, με τα αίματα των θυσιών που έκαμαν οι ειδωλολάτρες.
Ο τότε αρχιερέας Ευδόξιος, είδε σε όραμα τον άγιο Θεόδωρο, ο οποίος υπηρετούσε στο Τηρωνικό τάγμα, και το όνομά του ήταν Τήρων, ο οποίος τον ενημέρωσε για τα σατανικά σχέδια του Ιουλιανού και παράλληλα του έδωσε την εντολή να ειδοποιήσει τους χριστιανούς και να τους καταστήσει γνωστή την σατανική ενέργεια του Παραβάτου, πείθοντάς τους επιπλέον ότι, δεν έπρεπε να αγοράσουν τρόφιμα από την αγορά γιατί είναι όλα μολυσμένα, και αντί αυτών, να βράσουν κόλλυβα για την νηστεία τους.
Η προσφορά κόλλυβων το απόγευμα της Παρασκευής και του Σαββάτου, της πρώτης εβδομάδος των νηστειών, της μεγάλης τεσσαρακοστής, που έχει καθιερωθεί και η εορτή των Αγίων Θεοδώρων, αποτελεί ανάμνηση των γεγονότων που αναφέραμε.-
Και την ημέρα του Σαββάτου, εορτής των Αγίων Θεοδώρων, οι χριστιανοί πάλι πήγαιναν για γιάλεμα στη θάλασσα.

ΗΘΗ ΚΑΙ ΕΘΙΜΑ ΤΗΣ ΑΠΟΚΡΙΑΣ ΣΕ ΚΑΠΟΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΠΑΤΡΙΔΑΣ ΜΑΣ.
Στη Θήβα ξεχωρίζει το έθιμο του «Βλάχικου Γάμου», που τελείται την Καθαρά Δευτέρα.

Στο Γαλαξίδι, το «Αλευρομουντζούρωμα» είναι ένα έθιμο με ρίζες χαμένες στο χρόνο.

Στην Άμφισσα το τελευταίο Σαββατοκύριακο της Αποκριάς αναβιώνει ο «Θρύλος του Στοιχειού». Από τη συνοικία Χάρμαινα, όπου βρίσκονται τα παλιά Ταμπάκικα και τα σκαλιά του Αϊ Νικόλα, κατεβαίνει το «στοιχειό» και μαζί ακολουθούν εκατοντάδες μεταμφιεσμένοι.
Λέγεται πώς τα «στοιχειά» αποτελούν ψυχές σκοτωμένων ανθρώπων ή ζώων που τριγυρίζουν στην περιοχή.

Στη Σκύρο, μοναδικό το καρναβάλι, χάρη στα ξεχωριστά δρώμενα με τους ντόπιους μεταμφιεσμένους σε «Γέρους», «Κορέλες» και «Φράγκους».

Στη Λέσβο το έθιμο των «Κουδουνάτων» τελείται στο χωριό Μεσότοπο του Δήμου Ερεσού, κυρίως από άτομα ηλικίας μεταξύ 15-40 ετών. Οι «Κουδουνάτοι» συμβολίζουν τις ψυχές πεθαμένων, που έχουν το χάρισμα να γονιμοποιούν τη γη.

Στη Ξάνθη η κορύφωση αναμένεται με την μεγάλη καρναβαλική παρέλαση με επίκεντρο το βασιλιά Καρνάβαλο. Με τη δύση του ηλίου θα καεί ο Τζάρος στη γέφυρα του ποταμού Κοσύνθου. Πρόκειται για το γνωστό τοπικό έθιμο, που πραγματοποιείται εν μέσω πυροτεχνημάτων. Στο δήμο Σταυρούπολης γιορτάζεται το έθιμο της «Καμήλας», όπου μία γυναίκα ντυμένη καμήλα τρέχει στα στενά σοκάκια να ξεφύγει από έναν άνδρα ντυμένο Αραβα που την κυνηγάει. Νηστίσιμα, κέφι, χορός και άφθονο κρασί θα συνοδεύσουν το έθιμο.

Στη Νάουσα αναβιώνει και φέτος το έθιμο «Γενίτσαροι και Μπούλες», που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα και, πιο συγκεκριμένα, στη λατρεία του θεού Διονύσου.

Στην Κοζάνη οι καρναβαλικές εκδηλώσεις χρονολογούνται από το 1650 με τη μορφή των «Ρογκατζαρίων», που ήταν οι κωδωνοφόροι σε δυάδες. Πάνω από ψάθινη πανοπλία κρεμούσαν στα στήθη και τις πλάτες τους κουδούνια και κυπριά. Στο πρόσωπο φορούσαν προσωπίδα με μορφή γοργόνας που προκαλούσε τον τρόμο. Αυτές οι εκδηλώσεις γίνονταν τα χαράματα της Πρωτοχρονιάς μέχρι το τέλος της λειτουργίας. Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της Κοζανίτικης Αποκριάς είναι οι Φανοί -φωτιές που ανάβουν σε γειτονιές της πόλης- και η ενεργή συμμετοχή των κατοίκων που ετοιμάζουν το γλέντι του Φανού, χορεύουν υπό τους ήχους των χάλκινων πνευστών και τραγουδούν τα «Ξιανέντραπα» αλλά και τραγούδια κλέφτικα, της αγάπης και της ξενιτιάς.

Στον Σοχό θα εμφανιστούν οι κουδουνοφόροι στο έθιμο της συγχώρεσης Προσταβάνι.

Στη Ζάκυνθο σε όλη τη διάρκεια της Αποκριάς διοργανώνονται χοροί, παρελάσεις,μασκαράτες, ενώ θεατρικές ομάδες παίζουν στις πλατείες και τους δρόμους «τις ομιλίες», που είναι αυτοσχέδια κωμικά έργα με κοινωνικές προεκτάσεις, που παίζονται από μεταμφιεσμένους άνδρες. Την Κυριακή της Αποκριάς γίνεται η περιφορά του Καρνάβαλου με τη συνοδεία αρμάτων από όλες τις περιοχές του νησιού. Οι εκδηλώσεις κλείνουν με την πολύ διασκεδαστική «Κηδεία της Μάσκας». Η «Μάσκα» είναι μία αναπαράσταση- παρωδία κηδείας, όπου τη θέση του νεκρού παίρνει ο Καρνάβαλος, ενώ ακολουθούν οι θλιμμένοι συγγενείς με ξεκαρδιστικές εξελίξεις.

Στο Ρέθυμνο, οι Λεράδες, η Αρκούδα, ο Χότζας, ο Τσαγκάρης, το Προξενιό και η Καμήλα, είναι μερικά μόνο από τα δρώμενα που γίνονται στην πόλη κατά την διάρκεια του Καρναβαλιού. Επίσης πολλά παιχνίδια όπως το Πιπέρι, οι Καρέκλες και της Γριάς ο σωρός διασκεδάζουν τους επισκέπτες της πόλης.

Στην Έδεσσα, γίνεται στους δρόμους η Λαμπηδηδρομία με τους Ραντιστές και τους Κουδουνοφόρους, να κάνουν το γύρο της πόλης ξεκινώντας από την πλατεία Ελευθερίας και καταλήγοντας στην πλατεία Τημενιδών. Στην πλατεία 25ης Μαρτίου γίνεται το «έθιμο της Λάμκας». Αυτό ανάγεται σε πολύ παλιά χρόνια αλλά επιβιώνει μέχρι τις μέρες μας. Την τελευταία Κυριακή της Αποκριάς όλη η οικογένεια συγκεντρώνονταν στο σπίτι του παππού ή του προπάππου. Η συγκέντρωση αποτελούσε μία συμβολική οικογενειακή εκδήλωση όπου τα νεότερα μέλη της οικογένειας εξέφραζαν το σεβασμό τους προς τον πρεσβύτερο.
Αντάλλασσαν ευχές ενόψει της Σαρακοστής και ζητούσαν συγχώρεση για τα λάθη τους. Στη συνέχεια ο παππούς έδενε σε ένα καλάμι μία κλωστή από την οποία κρεμούσε ένα αβγό και το κουνούσε. Τα παιδιά της οικογένειας προσπαθούσαν να πιάσουν το αβγό με το στόμα και όποιο παιδί τα κατάφερνε έπαιρνε ένα συμβολικό δώρο ως επιβράβευση.

Στην Πάτρα, οι κεντρικοί δρόμοι και πλατείες σφύζουν από θεατρικές παραστάσεις,παντομίμα και μουσική. Οι εκδηλώσεις λήγουν με το κάψιμο του βασιλιά Καρνάβαλου.
Πηγή: www.acropolistours.gr

ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ

 

 

 

ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΟ

 

Με ξέσκεπα τα στήθια, με κρυμμένα τα μάγουλα στη μάσκα, τριγυρίζουν οι βλάχες, οι κοντέσες, και χαρίζουν ολούθε χαμογέλια ονειρεμένα.

5 Πιερότοι κι αρλεκίνοι, μ’ αναμμένα τα μάτια τους, τις γύμνιες αντικρίζουν και —απόκριση στα γέλια— πλημμυρίζουν τη γλύκα πά’ στα χείλια τα βαμμένα,

τη γλύκα του φιλιού. Κάποιος ιππότης 10 με μια που ’ναι ντυμένη σα δεσπότης —παράξενο ζευγάρι— σιργιανάει.

Κι ο διάολος μες στου ντόμινου τ’ ατλάζι φιλιά μ’ εν’ αγγελούδι σαν αλλάζει, ουρλιάζοντας τη μαύρη ουρά κουνά .

Κ.Καρυωτάκης

 

                              *                       *

 

ΣΑΤΥΡΙΚΑ-ΑΠΟΚΡΙΑΤΙΚΑ

Είναι τα περιπαικτικά (περιγελαστικά, σκωπτικά) τραγούδια. Η φιλοπαιχτική διάθεση του ανθρώπου είναι έμφυτη. Έχουν την καταγωγή τους στην αρχαία ποίηση ή στην αρχαία διήγηση (σατυρικά ποιήματα του Ιπποδρόμου, Λουπερκάλια, γεφυρισμοί, το εξ αμάξης) και συνεχίζουν κατά κάποιο τρόπο το αρχαίο Διονυσιακό σατυρικό πνεύμα.

Ο Διόνυσος σε μωσαϊκό της Δήλου Παράσταση Διόνυσου (Λούβρο)

Έμμετρα ο λαός μας διακωμωδεί ατομικές ηθικές ατέλειες ή επικρίνει κοινωνικοπολιτικές αδικίες. Πέρα δηλαδή από την αστεία μορφή (εύθυμη ατμόσφαιρα) ταυτίζει τα συναισθήματά του με τη φιλοσοφία του για τη ζωή. Κατακρίνει παρεκτροπές από το γραπτό και άγραφο ηθικό νόμο ή από τις κρατούσες αντιλήψεις. Τα αποκριάτικα τραγούδια σε συνδυασμό με το μασκάρεμα δίνουν τη δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης. Γι’ αυτό στην ξέφρενη ευθυμία και διασκέδαση τα διακρίνει και κάποιο άσεμνο περιεχόμενο σε σχέση με τη Χριστιανική διάσταση της νηστείας (Σαρακοστή).

Το περιεχόμενό τους διατυπώνεται με αλληγορίες και έχει πρόθεση διδακτική. Στη βαθύτερή τους ουσία αποσκοπούν στην κρίση περί του καλού ή του κακού και από αυτό στη διόρθωση των κακών εχόντων. Διαμορφώνουν και επηρεάζουν το χαρακτήρα και την προσωπικότητα. Ο λαός μας με άδολη ειρωνεία δημιουργεί ευχάριστη ατμόσφαιρα, αλλά και στήνεται σύμβολο δικαιοσύνης. Πίσω από τις πράξεις των ανθρώπων αξιολογείται η αλήθεια από το ψέμα και το σωστό από το λάθος. Ο άνθρωπος οδηγείται στην αντιμετώπιση της ζωής με πιο συνετά βήματα. Tέλος, η προσπάθεια αναγνώρισης των μεταμφιεσμένων μας θυμίζει τον Οδυσσέα και τον Αγαμέμνονα στην ελληνική μυθολογία.

ΣΗΜΕΡΑ ΕΙΝ’ ΑΠΟΚΡΙΕΣ

Οι Αποκριές, εδώ και αιώνες, αποτελούν σταθμό ευχαρίστησης, όαση στο βιολογικό κύκλο του ανθρώπου. Όπως όλα τα σχετικά τραγούδια έτσι και το παρακάτω, δίνει σημασία στην αισιοδοξία και στο χαμόγελο. Εκτός από το ξεφάντωμα στοχεύει και στη δυνατότητα ελεύθερης έκφρασης (μεταμφίεση). Είναι φανερή η φιλοπαικτική διάθεση και η αστεία πρόθεση. Απροσποίητος ο λαός αξιολογεί, χωρίς να δυσαρεστεί. Οι στόχοι του διευκολύνονται από τις συχνόχρηστες επαναλήψεις, στις οποίες κυριαρχεί η γνωστή σε όλους «τρεις φορές». Καταλήγει σε συναισθηματική έκρηξη. Ο έρωτας είναι θέμα του ανθρώπινου βίου. Στιγμές που ο λαός μας ζει έξω από τον κόσμο και έξω από το θάνατο.

Σήμερα ειν’ απόκριες και γιορτάζουν οι γριές,

Και χορεύουν οι γερόντοι, σαν παλιάλογα στ’ αλώνι.

Και χορεύουν οι παπάδες, με τις κόκκινες λαμπάδες

Και χορεύουν τα παιδιά, με τα κόκκινα σκουφιά

Και χορεύουν τα κορίτσια, σαν αρνάκι, σαν κατσίκια

Και χορεύουν οι νυφάδες, σαν τις παλιοφοράδες

Και χορεύουν οι γαμπροί, σαν τα γίδια στο μαντρί

Και χορεύουν καλογριές, σαν τομάρια σαν προβιές

Και χορεύουν οι γριές, με τις κόκκινες ποδιές.

Μια δε φόραγε ποδιά, δεν την πιάνουν στο χορό,

Τρέχει πάει σπίτι της, λούστηκε χτενίστηκε .

Λούστηκε, χτενίστηκε, κάθεται στην πόρτα της.

Πέρασε πραματευτής, πήρε πήχυ από χασέ,

Πήρε πήχυ από χασέ, έφκιαξε κι αυτή ποδιά,

Στο χορό κατέβηκε, στη σειρά της πιάστηκε.

Σαν την είδε κι ένας νιος, θερμασιές τον πιάσανε,

Θερμασιές τον πιάσανε, ζάλες τον ετάραξαν

Γρήγορο γλυκό κρασί να κεράσω στο χορό,

Να κεράσω στο χορό, για την κόρη π’ αγαπώ.

Τις πράξεις που είναι αντίθετες με τις κρατούσες αντιλήψεις περί της ηθικής, η δημώδης ποίηση τις σατυρίζει με πολλούς τρόπους, όπως δείχνουν και οι στίχοι:

Πήγαινα τον τοίχο-τοίχο και τη βρίσκω μ’ ένα φίλο,

Πήγαινα τριγύρω-γύρω και τη βρίσκω μ’ ένα χήρο…

ΜΙΑ ΠΑΠΑΔΙΑ ΣΤΟΝ ΑΡΓΑΛΕΙΟ

Με άδολη θυμοσοφική επιθυμία ο λαός μας εκφράζει την εμπειρική του αλήθεια, ότι το επάγγελμα δεν προδικάζει την ευτυχία ενός γάμου. Στο επίκεντρο βρίσκεται η παπαδιά για έμφαση και καλύτερη διδαχή. Η κοινωνία θέλει τη διαβίωση του κλήρου σύμφωνα με τους κανόνες της εκκλησίας. Το στιγμιαίο ερωτικό ξέσπασμα με σκωπτικό στοιχείο είναι ολοφάνερο. Υμνολογείται η παντοδυναμία του αδικητή και πλάνου έρωτα. Εκφράζεται ψόγος στην παρεκτροπή. Διατυπώνονται απόψεις για τις προτιμήσεις του μελλοντικού συζύγου (τσομπανόσκυλο, καλή γυναίκα). Δε συμβιβάζεται, ούτε ενεργεί ο λαός μας κάτω από σκοπιμότητες. Κοιτάζει από το δικό του παράθυρο στους ξένους ανοιχτούς ορίζοντες. Η επιλογή της παπαδιάς, όχι μόνο είναι συνειδητή, αλλά και τεκμηριώνεται.

Μια παπαδιά στον αργαλειό, κουνούσε τα ποδάρια

Και με το νου της έλεγε και με το νου της λέει:

- Δεν τονε θέλω τον παπά, τον τράγο με τα γένια,

Θέλω το τσομπανόσκυλο, που παίζει τη φλογέρα.

Πό ‘χει αρίδα και σταυρό, όπου ‘ναι παλικάρι.

Το παλικάρι το καλό, θέλει καλή γυναίκα,

Τ’ αρέσουν τα κεντήματα, τ’ αρέσει και η ρόκα.

Το κέντισμα είναι γλέντισμα και η ρόκα είναι σεργιάνι

Και το τσικρίκι κι ο αργαλειός είναι σκλαβιά μεγάλη.

Να τ’ ακούτε σεις οι νιες, τέτοια λεν τις αποκριές.

Ο χορός κλείνει με το ιδιόρρυθμο τραγούδι «Πώς το τρίβουν το πιπέρι» και τις γνωστές μιμητικές κινήσεις, οι οποίες στην αρχική τους μορφή θα είχαν μαγική σημασία. Αποτελεί ειρωνεία στη μοναχική και ασκητική ζωή των καλόγερων. Έχει τη δική του κυρίαρχη ιδέα, τη δική του δομή και αρχιτεκτονική, το δικό του λόγο και χαρακτήρα. Συνδεδεμένος με τη φωτιά θα πρέπει να ήταν και ο πρωτόγονος χορός. Γύρω από τη φωτιά θα έκαναν τις γιορτές.

ΚΙΝΗΣΑ ΝΑ ΠΑΩ ΣΤΟ ΜΥΛΟ

Καυστική και τσουχτερή ειρωνεία. Καυτηριάζει την αναξιοπρεπή συμπεριφορά και την ανηθικότητα. Ψόγος σε παρεκτροπές. Κατακρίνει ενέργειες αντίθετες προς τις ηθικές και κοινωνικές αξίες. Η παρουσίασή του είναι παραστατική και το περιεχόμενο ίσως άσεμνο. Η λύση δίνεται με την τιμωρία της θείας και του ανηψιού. Κρίνει, σατιρίζει και παραδειγματίζει. Έχει πάθος ο λαός μας για την αλήθεια, έχει δίψα για τη δικαιοσύνη, για γνήσιους οραματισμούς. Προσκολλάται στην παράδοση και ασκεί ηθική επίδραση (χρηστά ήθη, όχι μόνο μέσα από το νόμο). Διακωμωδεί την απιστία για να ανυψώσει την αφοσίωση. Οδηγεί σε επιδέξια περιγραφή της τοπικής κοινωνίας του χθες και του σήμερα. Η αίσθηση και η βίωση είναι εξαιρετικά έντονη. Η χάρη του είναι ατελείωτη. Θυμίζει Αριστοφάνη.

Κίνησα να πάω στο μύλο με τη θεια μου τη Κοντύλω,

Εγώ είχα στάρι, αυτή είχε ρόκα γύρευε να ρίξει πρώτα.

Πάω να ρίξω στο κοφίνι, η Κοντύλω δε μ΄αφήνει.

Σπρώξε αυτή και σπρώξε εγώ, μες στην αλευροθήκ΄οι δυο

…………………………………………………………….

Άιντε θεια αν ήσουν ξένη, τι θα ήθελες να γένει;

Κάμε γιε μου τη δουλειά σου κι εγώ πάλι θάμαι θεια σου.

Βλέπω να ‘ρχεται από πέρα μυλωνάς με μια στατέρα,

Μυλωνάς με μια στατέρα να την παίζει σα φλογέρα,

Στη λαχτάρα πού ‘χα πάρει ο μυλωνά ς ζητάει το ξάι.

Ανηψιέ καταραμένε τι την κάνεις έτσι τη θεια σου

Και μας ξάγιασε τους δυο, μ΄ ένα ξύλο σα λοστό

ΣΤΗΣ ΑΚΡΙΒΕΙΑΣ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ

Στις χαρές του ο λαός μας οδηγεί σε ξεχωριστή πνευματικότητα. Ταυτίζεται με τη φιλοσοφία της ζωής. Κατακρίνει την ασωτία, την πλεονεξία, την καλοπέραση. Την αδιάφορη δηλαδή κοινωνική συμπεριφορά προς τις δυσκολίες της συζυγικής ζωής. Με σκωπτικό πνεύμα καταλογίζει ευθύνες και τιμωρεί παραδειγματικά τις παράλογες απαιτήσεις. Έχει διδακτική πρόθεση. Κρίνει το κακό και το διορθώνει. Αλλού διακωμωδεί τη νωθρότητα, την τεμπελιά και άλλα αρνητικά κίνητρα και κάνει διάγνωση του εσωτερικού ανθρώπου. Επηρεάζει τη ζωή της ανθρώπινης κοινωνίας. Ο πλούτος και το φως της γλώσσας είναι εδώ διάχυτες.

Στης ακρίβειας τον καιρό επαντρεύτηκα κι εγώ

Και μου δώσαν μια γυναίκα πού ‘τρωγε για πέντε δέκα.

Πρώτο βράδυ που την πήρα μού ΄φαγε μια προβατίνα

Και το δεύτερο το βράδυ έφαγε ένα γελάδι.

Άιντε αλοίμονο από μένα κάποτε θα φάει και μένα

Και την Τρίτη τη βραδυά μόλεγε κρυφά κρυφά.

Άντρα μου θέλω φουστάνι γύρω γύρω με γαϊτάνι,

Άντρα μου θέλω καπέλο γύρω γύρω με το βέλο,

Άντρα μου θέλω παπούτσια γύρω γύρω με κουμπούτσια,

Άντρα θέλω σκουλαρίκια, να πουλήσεις τα κατσίκια,

Άντρα μου θέλω βραχιόλι να πουλήσεις και το βόδι.

Κι ούτε με χαμπέριζε πού ΄μουνα δίχως βρακί

μέρα νύχτα στο εργαστήρι, με ψωμί κα με κρεμύδι.

Τότε πήρα ένα στυλιάρι και γερό σαν καλαμάρι

Και της ρίχνω ένα ξύλο και τη φέρνω τρεις τριγύρω.

Να γυναίκα μου φουστάνι γύρω γύρω με γαϊτάνι,

Να γυναίκα μου καπέλο γύρω γύρω με το βέλο,

Να γυναίκα μου παπούτσια γύρω γύρω με κουμπούτσια,

Να γυναίκα σκουλαρίκια, πούλησα και τα κατσίκια

Να γυναίκα και βραχιόλι που μου πούλησες το βόδι.