ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ 

Πρωτοχρονιά

Η Πρωτοχρονιά γιορτάζεται σ’ όλο τον κόσμο με μεγαλοπρέπεια, λαμπρότητα και με διάφορες εκδηλώσεις. Κατά την ημέρα αυτή γίνεται ανταλλαγή επισκέψεων και δώρων και επικρατούν διάφορα έθιμα, όπως της βασιλόπιτας κ.ά., τα οποία μας κληροδότησαν οι Βυζαντινοί πρόγονοί μας, γιατί, σύμφωνα με τις πληροφορίες των αρχαίων συγγραφέων, ούτε οι Έλληνες ούτε οι Ρωμαίοι γιόρταζαν την πρώτη μέρα του χρόνου. Οι δύο αυτοί λαοί που εκπροσωπούν τον αρχαίο κόσμο, συνήθιζαν να γιορτάζουν την πρώτη ημέρα κάθε μηνός. Οι περισσότερες μάλιστα ελληνικές πόλεις δε συμφωνούσαν ούτε ως προς την αρχή του χρόνου. Το ίδιο συνέβαινε και ανάμεσα στους ανατολικούς λαούς.

Η 1^η Ιανουαρίου σαν αρχή του χρόνου επικράτησε να γιορτάζεται στη Ρώμη από το 48 π.Χ., την εποχή δηλαδή του Καίσαρα, και πήρε πολλά στοιχεία από τη ρωμαϊκή γιορτή Σατουρνάλια. Από τότε την 1^ηΙανουαρίου δέχτηκαν σαν Πρωτοχρονιά όλοι οι λατινογενείς λαοί, καθώς και όλοι οι ρωμαιοκρατούμενοι λαοί.

Η Ορθόδοξη όμως Εκκλησία, της εποχής κυρίως του Μεγάλου Κωνσταντίνου, επειδή ήθελε να χωρίσει τους Χριστιανούς από τους ειδωλολάτρες, απαγόρευε στους χριστιανούς να γιορτάζουν την Πρωτοχρονιά όπως εκείνοι. Τα αποτελέσματα όμως της απαγόρευσης αυτής ήταν πολύ μικρά. Απαλείφτηκαν μόνο τα στοιχεία εκείνα που έρχονταν σε τέλεια αντίθεση προς τη χριστιανική ηθική.

Η Πρωτοχρονιά λοιπόν, όπως αυτή διαμορφώθηκε κάτω από την επίδραση της Εκκλησίας και τη σύνδεσή της με τη γιορτή του Αγίου Βασιλείου, διαιωνίστηκε μέχρι σήμερα σαν λαϊκή γιορτή. Τα σημαντικότερα έθιμα αυτής είναι τα ακόλουθα:

· Η διανομή στα παιδιά δώρων, τα οποία οι νοικοκυρές παρασκευάζουν στα σπίτια. Αυτά κυρίως είναι γλυκίσματα, όπως κουραμπιέδες, μελομακάρονα κ.ά.

· Συντροφιές μικρών παιδιών από την παραμονή ψάλλουν τα κάλαντα στα σπίτια και στα μαγαζιά και μαζεύουν φιλοδωρήματα.

· Τα μεσάνυχτα της παραμονής, λίγα δευτερόλεπτα πριν από τις 12, σβήνουν τα φώτα και οι οικογένειες γύρω από το πρωτοχρονιάτικο τραπέζι ψάλλουν ύμνους, ανταλλάσσουν φιλιά και κόβουν την πατροπαράδοτη βασιλόπιτα. Εκείνος μάλιστα που βρίσκει στο κομμάτι του το νόμισμα, που είναι κρυμμένο μέσα σ’ αυτήν, θεωρείται ο τυχερός της χρονιάς.

· Πολλοί καλούν έναν που να έχει «καλό ποδαρικό» το πρωί της Πρωτοχρονιάς.

· Επίσης δε δίνουν τίποτα έξω από το σπίτι, δε ρίχνουν νερό έξω από αυτό και δεν αναφέρουν ονόματα επιβλαβών ζώων, εντόμων κ.λπ.

(Από την εγκυκλοπαίδεια 2002)

Ο Αι Βασίλης

Την ημέρα του αγίου Βασιλείου (πρωτοχρονιά) έχουμε την προσμονή ενός ταπεινού και καλού Έλληνα αγίου με τα μαύρα γένια και το σκούρο φτωχό ράσο, που έρχεται από την Καισάρεια της Καππαδοκίας (Μικρά Ασία) να ευλογήσει τα σπιτικά μας και να πάρει το δικό του κομμάτι από τη βασιλόπιτα (βγάζομε ένα του Χριστού, ένα της Παναγίας, ένα του αγίου Βασιλείου, ένα του φτωχού, ένα του σπιτιού, και μετά τα δικά μας –αν πέσει το φλουρί του Χριστού, της Παναγίας ή του αγίου Βασιλείου, το δίνουμε στην εκκλησία).

Αυτός είναι ο άγιος Βασίλειος, ο φιλάνθρωπος επίσκοπος του 4^ουαιώνα μ.Χ., ο άνθρωπος των γραμμάτων ο ταπεινός και θαυματουργός (ένας από τους Τρεις Ιεράρχες), και όχι ο πονηρούλης Santa Claus που εισήχθη από την Αμερική για να διαφημίσει αναψυκτικά και την πραμάτεια των εμπόρων. Καλός είναι κι αυτός (με την άσπρη γενειάδα και το βαθύ γέλιο και την ταλαιπωρία του –λόγω κοιλίτσας– να χωρέσει από τις καμινάδες) αλλά ο δικός μας, ο ρωμιός άγιος, είναι πιο άγιος, πιο βαθύς (σε νόημα), λιγότερο διαφημιστικός αλλά όχι λιγότερο αξιαγάπητος.

Για την ιστορία αναφέρουμε ότι ο Santa Claus, ο ευρωπαϊκός «Πατέρας των Χριστουγέννων», αντιστοιχεί στον άγιο Νικόλαο και για όλες τις χώρες (εκτός από την Ελλάδα) επισκέπτεται τα σπίτια τα Χριστούγεννα. Εμείς τον δεχόμαστε την πρωτοχρονιά, γιατί είναι η μέρα της εορτής του αγίου Βασιλείου, που είναι ο δικός μας «Πατέρας των Χριστουγέννων». Η μορφή του Santa Claus που ξέρουμε πλέον όλοι διαμορφώθηκε από τον αμερικανό σκιτσογράφο Τόμας Ναστ το 1862, με βάση παλαιότερες ευρωπαϊκές παραδόσεις, ενώ το κόκκινο χρώμα της στολής του το πήρε εξαιτίας του κόκκινου χρώματος γνωστού αμερικάνικου αναψυκτικού που χρησιμοποίησε τη μορφή του σε διαφημίσεις. Αρχικά ήταν ντυμένος στα χρώματα του ουράνιου τόξου.

(Από το περιοδικό του Ρεθύμνου «Πολιτεία»)

Η βασιλόπιτα

Η πίτα, που φτιάχνουμε την παραμονή της Πρωτοχρονιάς και που κόβεται σε πανηγυρική συγκέντρωση των μελών της οικογένειας ή και άλλων συγγενών και φίλων, έχει τις ρίζες της στα αρχαία ελληνορωμαϊκά έθιμα.

Στα Κρόνια (εορτή του θεού Κ(Χ)ρόνου, που λατρεύονταν στην Ελλάδα) και στα Σατουρνάλια (saturnalia) της Ρώμης, έφτιαχναν γλυκά και πίτες, μέσα στα οποία έβαζαν νομίσματα και σε όποιον τύχαινε το κομμάτι, ήταν ο τυχερός της παρέας...

Η ορθόδοξη παράδοση συνέδεσε το έθιμο με τη Βασιλόπιτα. Και η ιστορία της έχει ως εξής. Ο Μ. Βασίλειος, για να προστατεύσει την περιφέρειά του, την Καισάρεια της Καππαδοκίας, από επιδρομή αλλοφύλων, έκανε έρανο και μάζεψε χρυσά νομίσματα και άλλα τιμαλφή, για να τα δώσει στους εχθρούς, ώστε να τους δελεάσει, για να μην λεηλατήσουν την περιοχή του. Ο εχθρός, όμως, τελικά, δεν κατόρθωσε να εισβάλει στην Καισάρεια και τα τιμαλφή έμειναν. Τότε, ο Μ. Βασίλειος είπε να φτιάξουν μικρές πίττες - ψωμάκια, μέσα στις οποίες έβαζαν και ένα χρυσό νόμισμα, ή κάτι άλλο από όλα τα πολύτιμα πράγματα που είχαν μαζευτεί. Οι πίτες αυτές μοιράστηκαν σε όλους και ο καθένας κράταγε ό,τι του τύχαινε. Πάρα πολλά έτυχαν και στα παιδιά...

Πρωτοχρονιά στην Κρήτη και την Ελλάδα

Μετά τα Χριστούγεννα ακολουθεί η Πρωτοχρονιά, γιορτή που όλα τα παιδιά περιμένουν με λαχτάρα γιατί ο Αγιος Βασίλης θα τους φέρει το δώρο τους.

Στην Ελλάδα δεν ανταλλάσουμε δώρα τα Χριστούγεννα αλλά την Πρωτοχρονιά. Τα δώρα φέρνει ο Αγιος Βασίλης που είναι ίδιος με τον Santa Claus της Δύσης.

Το βράδυ της Παραμονής συνηθίζεται στην Κρήτη να κατεβαίνει πολύς κόσμος στο κέντρο της πόλης για τα τελευταία ψώνια ή απλά για μια βόλτα. Στους κεντρικούς δρόμους έφηβοι και νεαροί κηρύσσουν ένα αναίμακτο πόλεμο με πλαστικά ρόπαλα, τεράστια πλαστικά σφυριά, σπρέυ με αφρό και σφυρίχτρες που κάνουν ένα μανιασμένο πόλεμο.

Αργότερα θα μαζευτούν όλοι σε κάποιο φιλικό σπίτι για να υποδεχτούν μαζί τον καινούριο χρόνο.

Χαρτοπαιξία την Πρωτοχρονιά

Αγαπημένο έθιμο των Ελλήνων τις μέρες της Πρωτοχρονιάς είναι να δοκιμάζουν την τύχη τους. Εκτός από το κρατικό Λαχείο που κληρώνει 10.000.000 € την Πρωτοχρονιά, υπάρχει επίσης η χαρτοπαιξία και τα ζάρια σε καφενεία, λέσχες και σπίτια.

Στα σπίτια είναι έθιμο να παίζονται χαρτιά το βράδυ της Παραμονής της Πρωτοχρονιάς περιμένοντας την αλλαγή του χρόνου. Τα ποσά συνήθως είναι χαμηλά, τέτοια που να προσφέρουν απλά μια φιλική διασκέδαση χωρίς να στενοχωρούν τους χαμένους.

Η Βασιλόπιτα με το Φλουρί

Το κόψιμο της βασιλόπιτας είναι από τα ελάχιστα αρχέγονα έθιμα που επιβιώνουν. Στα Κρόνια (εορτή του θεού Κρόνου, που λατρεύονταν στην Ελλάδα και στα Σατουρνάλια (saturnalia) της Ρώμης, έφτιαχναν γλυκά και πίττες, μέσα στα οποία έβαζαν νομίσματα και σε όποιον τύχαινε το κομμάτι, ήταν ο τυχερός της παρέας...
Η ορθόδοξη παράδοση συνέδεσε το ίδιο έθιμο με τη Βασιλόπιτα. Ετσι την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, με την αλλαγή του χρόνου, κόβεται η βασιλόπιτα. Όταν έρθει η ώρα για το κόψιμο της πίτας, συγκεντρώνεται όλη η οικογένεια. Ο αρχηγός της οικογένειας αρχίζει με επισημότητα το κόψιμο της πίτας. Πρώτο κομμάτι του Χριστού, μετά του σπιτιού, κι ύστερα των παρευρισκόμενων. Σ' όποιου το κομμάτι βρεθεί το νόμισμα, εκείνος θα είναι και ο τυχερός της χρονιάς!

Νυκτερινή Διασκέδαση

Ολη την περίοδο των γιορτών ο κόσμος βγαίνει περισσότερο τα βράδια κι η κίνηση στα μπαρ και τα κλαμπ είναι αυξημένη. Ειδικά το βράδυ της παραμονής της Πρωτοχρονιάς γίνεται το αδιαχώρητο μετά τα μεσάνυκτα κι η κίνηση στους δρόμους είναι τέτοια που τα αυτοκίνητα προχωρούν σημειωτόν.

Η διασκέδαση συνεχίζεται μέχρι την ανατολή του ήλιου.

Πυροτεχνήματα την Πρωτοχρονιά

Τα τελευταία χρόνια έχουν καθιερωθεί τα πυροτεχνήματα στις κεντρικές πλατείες των πόλεων. Είναι με ευθύνη και διοργάνωση των δημοτικών αρχών που επίσης φροντίζουν για τον γιορταστικό στολισμό των πόλεων, αλλά και τη διοργάνωση μουσικών εκδηλώσεων για την παραμονή της Πρωτοχρονιάς.

Το Ποδαρικό

Πολλοί άνθρωποι είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί ακόμα και σήμερα ποιος θα κάνει ποδαρικό στο σπίτι τους, δηλαδή ποιος θα μπει πρώτος στο σπίτι τους τον καινούριο χρόνο.
'Έτσι, από την παραμονή λένε σε κάποιο δικό τους άνθρωπο, που τον θεωρούν καλότυχο και γουρλή, να έρθει την Πρωτοχρονιά να τους κάνει ποδαρικό. Πολλές φορές προτιμούν ένα μικρό παιδί για να κάνει ποδαρικό, γιατί τα παιδιά είναι αθώα και στην καρδιά τους δεν υπάρχει η ζήλια κι η κακία.

Η Καλή Χέρα

Συνηθίζεται να δίνεται ένα χρηματικό ποσό σαν δώρο σε παιδιά που θα επισκεφτούν κάποιο σπίτι την Πρωτοχρονιά. Συνήθως πρόκειται για τα εγγόνια ή τα ανίψια.

Μερικές δεκαετίες παλιότερα, η «καλή χέρα» ήταν το μόνο δώρο που έπαιρναν τα παιδιά την Πρωτοχρονιά και σε πολλές περιπτώσεις ήταν απλά ένα κέρασμα μια κι ούτε χρήματα υπήρχαν πολλά, αλλά ούτε μαγαζιά με παιγνίδια.

Κρεμύδα για Γούρι

Το σκυλοκρέμμυδο ή κρεμύδα (Scilla maritima) είναι συνηθισμένο φυτό στην Κρήτη. Φυτρώνει άγριο και μοιάζει με μεγάλο κρεμμύδι. Τα ζώα δεν το τρώνε γιατί έχει δηλητήριο, που μπορεί να προκαλέσει δερματικό ερεθισμό από επαφή. Ακόμα και να το βγάλεις απ' τη γη και να το κρεμάσεις, δεν παύει να βγάζει νέα φύλλα και άνθη. Ο λαός πιστεύει ότι αυτή τη μεγάλη ζωτική του δύναμη μπορεί να τη μεταδώσει σε έμψυχα και άψυχα, γι' αυτό την πρωτοχρονιά κρεμούν σκυλοκρέμμυδο στα σπίτια τους.

Πρόκειται για αρχαίο έθιμο καλοτυχίας που αναφέρεται ήδη από τον 6 ο αιώνα π.Χ., αλλά σήμερα τείνει να εγκαταλειφθεί.

Το ποδαρικό και το "αμίλητο νερό" ( Πρωτοχρονιάτικα έθιμα της Ίμβρου)

Εμείς, στην Ίμβρο , τέτοια μέρα κάναμε αρχικά ποδαρικό.

Την αυγή, πριν καλά καλά ξημερώσει, άδειαζαν τις λαγήνες - δεν έπιναν το νερό της προηγούμενης... χρονιάς - και πήγαιναν στην βρύση οι κοπέλες να πάρουν το αμίλητο νερό. Πριν γεμίσουν, έριχναν μια πέτρα στη γούρνα. ΄Ηταν το ποδαρικό. Το ποδαρικό ήταν μια συμβολική πράξη, που εξέφραζε μια ευχή, κι αυτό για τη βρύση σήμαινε να τρέχει πάντα, να μην στερέψει ποτέ. Γύριζαν οι γυναίκες με γεμάτο λαγήνι, δίχως να μιλήσουν σε άνθρωπο, αν τύχαινε να συναντήσουν στον δρόμο τους. Αν στον δρόμο ήταν και κανένα συγγενικό η φιλικό σπίτι, έριχναν λίγο από το αμίλητο νερό στο κατώφλι τους, άνοιγαν την πόρτα τους, πετούσαν μέσα μια πέτρα και έφευγαν αμίλητες όπως ήρθαν. Τους έκαναν δηλαδή το ποδαρικό, ναναι η ζωή σαν το νερό της πηγής και η γεροσύνη τους σαν την πέτρα. Στο σπίτι τους έκαναν το ίδιο και τέτε μοναχά μιλούσαν:

Κ α λ ή χ ρ ο ν ι ά!

Ποδαρικό στο σπίτι του έκανε και ο νοικοκύρης, μόνο που αυτός έφερνε μια πέτρα από τον ποταμό σκεπασμένη με βρύα, ναναι αφθονα τα αγαθά στο σπίτι του σαν την βρυασμένη πέτρα. Και ηοικοδέσποινα ξεκρέμαζε από το "διατόνι" ( ένα ξύλινο δοκάρι) ένα ρόδι, το χτυπούσε με δύναμη στο πάτωμα. Το ρόδι έσκαζε και το σπίτι γέμιζε...ρουμπίνια, κι εύχονταν έτσι ναναι γεμάτο το σπίτι όλο το χρόνο.

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ - ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ..ΚΑΛΑ

www/lidoriki.com 

ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΕΣ ..ΛΙΧΟΥΔΙΕΣ .. ΤΟ " ΚΟΣΜΑΡ(Ι )Ι "

 

“ ΚΟΣΜΑΡ(Ι) “

 

ΕΝΑ  ΠΡΟΧΕΙΡΟ  ΠΕΝΤΑΝΟΣΤΙΜΟ  ΤΣΟΠΑΝΙΚΟ  ΦΑΓΗΤΟ

   Την  τσοπάνικη συνταγή  για  το  “ κοσμάρι “ , αγαπημένοι  μου φίλοι , την…” ξεσηκώσαμε “ , απ’ την  περίφημη  αφήγηση  “ Πως  πήζουν  το  τυρί  στα  βουνά  της  Δωρίδας “ , του  Αρτοτινού  λαογράφου Δημήτρη  Λουκόπουλου .

   Δεν  ξέρω  αν  έχετε  δοκιμάσει  το  κοσμάρι , πάντως όσοι  έχουν  φάει  μιλάνε  για  ..υπέροχη  γεύση , σωστή  λιχουδιά . Τόσο  λοιπόν , πολύ αρέσει , ειδικά  στους  τσοπάνηδες , που  σκεφτόμαστε , απ’ του  χρόνου , γιατί φέτος δεν..προκάνουμε , να  καθιερώσουμε , μαζί  με  τις υπόλοιπες  Αυγουστιάτικες “ Πολιτιστικές ..εκδηλώσεις “ , τραχανόπιτες , ψιμοτύρια , χταπόδια και…γιαούρτες , να  καθιερώσουμε  και  μια  εκδήλωση  για  το  ..κοσμάρι , “ γιορτή  λοιπόν του..κοσμαριού .

    Για  να  γίνει  όμως  αυτό , θα  πρέπει  να..μάθουμε  να  το  φκιάχνουμε , ορίστε  λοιπόν  η  συνταγή …

                            *                           *

   “ Απ' το ξινισμένο τυρί φκιάνει και κοσμάρι ο τσοπάνης , να , πως , βάνει το τηγάνι στη φωτιά . Κι' αν δεν έχει τηγάνι , τον κούτουλα , παίρνει κάμποσο τυρί , το βάνει μέσα , ζεσταίνεται απ' τη φωτιά κι' απολάει . Λες και θα λειώσει όλο , μα αυτό δε λειώνει , μονάχα το βούτυρο ξεχωρίζει , σαν το λάδι , το βλέπεις να κιτρινίζει αποπάν' αποπάνω .

    Ο τσοπάνης με το ξυλοχούλιαρο όλη την ώρα όση ζεσταίνεται το τυρί ανακατεύει . Ανακατεύει , ανακατεύει , κι όντας κοντεύει να γίνει , το βλέπεις και μαστιχώνει . Γίνεται απαράλλαχτο σαν τη γλυκιά μαστίχα που πουλάν οι γυρολόγοι γλυκαντζήδες κόβοντας λίγο λίγο απ' το ξύλο που την κρατάει . Έγινε το κοσμάρι , όντας κλωστιάσει το κατεβάζουν . Τρως κι είναι ..άλλο που να σου λέω κι' άλλο που να φας . Λίγο βαρύ στο στομάχι είναι μονάχα “.
      WWW.LIDORIKI.COM

" OI KAΛΙΚΑΝΤΖΑΡΟΙ "

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΑ ΕΘΙΜΑ - ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

 

Γενικά

   Ελληνική δοξασία (αρχαίας καταγωγής) «δαιμόνιων» που σύμφωνα με σύγχρονη δοξασία εμφανίζονται κατά το Δωδεκαήμερο (25 Δεκεμβρίου - 6 Ιανουαρίου). Σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία τις μέρες αυτές τα «νερά είναι αβάφτιστα» και οι καλικάντζαροι βγαίνουν από τη γη για να πειράξουν τους ανθρώπους τώρα που ο Χριστός είναι και εκείνος αβάφτιστος.

      Άλλες ονομασίες

«Καλικάντζαροι» (Πανελλαδική κοινή ονομασία), «Καλκατζόνια», «Καλκάνια», «Καλιτσάντεροι», «Καρκάντζαροι», «Σκαλικαντζέρια», «Σκαντζάρια», «Τζόγιες», «Λυκοκάντζαροι», «Καλικαντζαρού», «Καλικαντζαρίνες», «Καλοκυράδες», «Βερβελούδες», «Κωλοβελόνηδες» κ.ά.

   Όλοι οι παραπάνω δεν θα πρέπει να συγχέονται με άλλα «δαιμόνια» της Ελληνικής υπαίθρου, που έχουν μεν τα ίδια χαρακτηριστικά αλλά που εμφανίζονται μέσα σ΄ όλο το χρόνο όπως οι «Βουρκόλακες» (=Βρυκόλακες), «Βουρβούλακες», «Παγανοί», «Αερικά», «Ξωτικά», «Παρωρίτες» σε αντίθεση με τους «Τσιλικρωτά» (Καρδαμύλη Μάνης), «Καλιοντζήδες» (Ήπειρος), «Πλανήταροι» και «Πλανηταρούδια» (Κύπρος), «Κατσι-άδες» (Χίος), «Κάηδες» και «Καλισπούδηδες» (Σάμος), «Κάηδες» αλλά και «Καημπίλιδες» (Κάρπαθος), «Σιβότες» και «Σιφώτες» (Καππαδοκία), και ακόμη «Χρυσαφεντάδες» [Χρυσαφεντάδες Ας εμάς καλοί] (Οινόη-Πόντος) που γενικά αυτοί εμφανίζονται και συμπεριφέρονται και ως καλικάντζαροι.

      Μορφή Χαρακτηριστικά

   Ο λαός τους φαντάζεται με διάφορες μορφές κατά περιοχή με κοινό γνώρισμα την ασχήμια τους. Κατά Αραχωβίτικη περιγραφή αυτοί είναι: «κακομούτσουνοι» και «σιχαμένοι», «καθένας τους έχει κι απόνα κουσούρι, άλλοι στραβοί, άλλοι κουτσοί, άλλοι μονόματοι, μονοπόδαροι, στραβοπόδαροι, στραβόστομοι, στραβοπρόσωποι, στραβομούρηδες, στραβοχέρηδες, ξεπλατισμένοι, ξετσακισμένοι και κοντολογής όλα τα κουσούρια και τα σακατιλίκια του κόσμου τα βρίσκεις όλα πάνω τους».

   Συνήθως φαντάζονται νάνοι, αλλά και ψηλοί, σκουρόχρωμοι, με μαλλιά μικρά και ατημέλητα, μάτια κόκκινα, δόντια πιθήκου, δασύτριχοι, χέρια και νύχια πιθήκου, πόδια γαϊδάρου ή το ένα γαϊδάρου και το άλλο ανθρώπινο, ("μισοί γαϊδούρια και μισοί άνθρωποι όπως λένε στη Σύρο) αλλά και σαν «μικροί σατανάδες» - (σατανοπαίδια όπως λένε στη Νάξο), άλλοτε γυμνοί και άλλοτε ρακένδυτοι με σκούφο (οξυκόρυμβο) από γουρουνότριχες και με παπούτσια άλλοτε σιδερένια και άλλοτε με τσαρούχια ή τσαγγία.

   Η τροφή τους κυρίως ακάθαρτη: σκουλήκια, βαθράκοι (=βάτραχοι), φίδια, ποντίκια κ.ά. χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποστρέφονται τα εδέσματα του Δωδεκαήμερου.

Είναι πολύ ευκίνητοι ανεβαίνουν στα δένδρα πηδούν από στέγη σε στέγη σπάζοντας κεραμίδια κάνοντας μεγάλη φασαρία. Και ότι βρουν απλωμένα τα ποδοπατούν. Άμα βρουν ευκαιρία κατεβαίνουν από τις καμινάδες στα σπίτια και μαγαρίζουν τα πάντα.

   Σε μερικά μέρη τους καλικάντζαρους τους συνοδεύει η μάνα τους η «Καλικατζαρού» που τους «ορμηνεύει» τι να πειράξουν. Σε κάποια νησιά οι καλικάντζαροι έρχονται με τις γυναίκες τους ή μόνο οι γυναίκες τους οι «καλικαντζαρίνες»! Και προκειμένου οι νοικοκυραίοι να αποφύγουν ένα τέτοιο συρφετό ρίχνουν στα κεραμίδια κομμάτια από χοιρινό ή λουκάνικα ή ξηροτήγανα! Στη Νάξο τις γυναίκες των καλικάντζαρων τις αποκαλούν «Καλοκυράδες» για να τις καλοπιάσουν (εξευμενίσουν), ενώ στη Κωνσταντινούπολη «Βερβελούδες». Ο αρχηγός των καλικάντζαρων στη παλιά Αθήνα λεγόταν «κωλοβελόνης» ενώ στη Θεσσαλία «αρχι-τζόγιας» (και «τζόγιες» οι καλικάντζαροι) στη δε Κωνσταντινούπολη «Μαντρακούκος». Στη δε Νάξο οι καλικάντζαροι φαντάζουν και χορευταράδες, αρπάζουν όποιον βρουν τη νύκτα και τον στροβιλίζουν στο χορό μέχρι να πέσει λιπόθυμος, ο γνωστός χορός των καλικάντζαρων.

      Προέλευση

   Κατά διάφορες ελληνικές δοξασίες οι καλικάντζαροι ήταν άνθρωποι με κακιά μοίρα μεταβαλλόμενοι σε δαιμόνια, γίνονται δε καλικάντζαροι αυτοί που έχουν γεννηθεί μέσα στο Δωδεκαήμερο εκτός και αν βαπτισθούν αμέσως, ή εκείνοι στους οποίους ο ιερέας δεν ανέγνωσε σωστά τις ευχές του βαπτίσματος, τα τερατώδη βρέφη, ή κατά τους Σιφναίους όσοι πέθαναν στο Δωδεκαήμερο ή αυτοκτόνησαν, στη Μακεδονία: όσοι δεν έχουν ισχυρό Άγγελο για να τους προστατεύει από τον Σατανά.

      Διαμονή

   Οι καλικάντζαροι έρχονται (βγαίνουν) τη παραμονή των Χριστουγέννων, (στη Σκιάθο: με πλοιάριο, στην Οινόη: με χρυσή βάρκα, στην Ικαρία: επί των φλοιών των καρυδιών) από «το κάτω κόσμο» τον Άδη. Συνήθη μέρη που μένουν μετά τον ερχομό τους είναι οι μύλοι, τα γεφύρια, τα ποτάμια και τα τρίστρατα (μεγάλα μονοπάτια) όπου παραμονεύουν μόνο κατά τη νύκτα και φεύγουν με το τρίτο λάλημα του πετεινού.

   Εκτός του Δωδεκαήμερου τον υπόλοιπο χρόνο μένουν στα έγκατα της γης και πριονίζουν το δένδρο που κρατά τη γη (παραλλαγή του μυθικού Άτλαντα). Βγαίνουν δε στην επιφάνεια κοντά στο τέλος της εργασίας τους, από το φόβο μήπως τελικά η ετοιμόρροπη γη τους πλακώσει (στη Μακεδονία: για να γιορτάσουν πρόσκαιρα τη νίκη τους), όταν δε κατεβαίνουν βρίσκουν το δένδρο ακέραιο και ξαναρχίζουν το πριόνισμα. Το δένδρο των Χριστουγέννων συμβολίζει αυτή ακριβώς την ακεραιότητα και τη Θεϊκή δύναμη και προστασία με την παρουσία του Χριστού.

      Βλάβες

   Γενικά πιστεύεται ότι οι καλικάντζαροι αδυνατούν να βλάψουν τους ανθρώπους αλλά μόνο να τους πειράξουν, ενοχλήσουν ή να τους φοβίσουν αφού θεωρούνται (στη Μακεδονία) μωροί και ευκολόπιστοι. Λέγεται ότι ανεβαίνουν στους ώμους των ανθρώπων που συναντούν τη νύκτα και προσπαθούν να τους πνίξουν αν δεν αποκριθούν σωστά σε ότι ερωτηθούν ή κατ΄ άλλους τους παρασύρουν σε χορό που όμως τους καλούς χορευτές τους ανταμείβουν ή κατ΄ άλλους παίρνουν τη μιλιά σε όποιον μιλήσει κατά τη συνάντηση μαζί τους.

   Επίσης μπαίνοντας στις οικίες απ΄ όπου μπορέσουν μαγαρίζουν τη κουζίνα σε ότι δεν είναι νοικοκυρεμένο, αρπάζουν ενδύματα, «βασανίζουν τις ακαμάτρες... γι΄ αυτό τα κορίτσια το 40ήμερο προσπαθούν να φτιάξουν όσο γίνεται πιο πολύ γνέμα» (Σάμος) ή σκορπούν το αλεύρι, τη τέφρα από το τζάκι τη «δωδεκαμερίτικη» ή «καλικαντζαρήσια» ή «τη στάχτη που δεν άκουσε το εν Ιορδάνη» και που θεωρείται ακατάλληλη για οποιαδήποτε χρήση.

      Αποτρεπτικά μέσα

   Τα αποτρεπτικά μέσα που λαμβάνονται κατά των Καλικάντζαρων διακρίνονται σε τρεις κατηγορίες:

1. Πράξεις χριστιανικής λατρείας: α) Το σημείο του Σταυρού στη πόρτα, στα παράθυρα, στις καμινάδες, τους στάβλους και στα αγγεία λαδιού και κρασιού. β) Ο Αγιασμός των σπιτιών και μάλιστα τη παραμονή των Φώτων.

2. Επωδές: όπως «ξύλα, κούτσουρα, δαυλιά καημένα» (Καλαμάτα) που όταν ακούσουν οι καλικάντζαροι φεύγουν ή η απαγγελία του «Πάτερ ημών….» (τρις).

3. Μαγικές πράξεις: Κάπνισμα με δυσώδεις ουσίες (παλιοτσάρουχου), εμφανή επίδειξη χοιρινού οστού, περίαπτα (χαϊμαλιά) πίσω από τη πόρτα, το μαυρομάνικο μαχαίρι, το αναμμένο δαυλί ("τρεχάτε γειτόνοι με τα δένδρινα δαυλιά" Τριφυλία).

   Τη παραμονή των Θεοφανίων τους «ζεματίζουν» από το λάδι που παρασκευάζουν οι νοικοκυρές τηγανίτες (λαλαγγίτες, λουκουμάδες). Όταν όμως συλλάβουν κανένα από τους καλικάντζαρους τον δένουν και τον υποχρεώνουν να μετρήσει τις τρύπες του κόσκινου!

       Φυγή

   Πασίγνωστη είναι η δοξασία που όταν οι καλικάντζαροι φεύγουν (κατέρχονται στη γη) κατά τον αγιασμό των οικιών που φωνάζουν σε τροχαίο ρυθμό:

«Φεύγετε να φεύγωμε

τι έρχεται ο τρελόπαπας

με την αγιαστούρα του

και με τη βρεχτούρα του.

Μας άγιασε μας έβρεξε

και μας, μας εκατέκαψε!» ή «και θα μας μαγαρίσει»

   Από τη παραμονή και ανήμερα των Φώτων πραγματοποιείται καθαρμός των χωριών των οικιών και της υπαίθρου με φωτιές υπαίθριες.

      Ιστορικό δοξασίας

   Για τη προέλευση αυτών των δαιμόνων υπάρχουν οι ακόλουθες απόψεις:

• Από την αρχαία Ελληνική Μυθολογία περί των Σατύρων και του Πάνα (Schmidi).

• Από την αρχαία Ελληνική Μυθολογία περί των Κενταύρων (Mayer, Lawson).

• Από τη νεώτερη φαντασία των Ελλήνων εξ αφορμής αρχαίων μύθων (Ν. Πολίτης).

• Εκ των αιγυπτιακών κανθάρων (Boll, που συμφωνεί και ο Κουκουλές).

• Εκ του δυτικού αετώματος του Παρθενώνα (Σβορώνος).

• Ως δαιμόνια της εστίας του πυρός (Δεινάκης).

         Ετυμολογία

   Επίσης διαφορετικές είναι και οι απόψεις περί της ετυμολογίας της κοινής ονομασίας τους «καλικάντζαροι». Κύριες εκ των οποίων είναι:

• Ως παράγωγο από την Τουρκική γλώσσα (κατά Schmidt και Wachsmuth).

• Εκ του «καλός + κάνθαρος» [Καλικάνθαρος] Κοραής (Άπαντα Δ΄) που συμφωνούν αργότερα ο Boll, ο Κουκουλές και ο Μπούντουρας.

• Εκ του «λύκος + κάνθαρος» παρήγαγε επίσης και ο Πολίτης (Πανδώρα).

• Εκ του «λύκος + άντζαρος » [= ανήρ] παρήγαγε ο Λουκάς (Φιλολογικές επισκέψεις).

• Επίσης εκ του «καλίκιν + τσαγγίον» ή «καλός + τσαγγίον» και της μεγεθυντικής κατάληξης –άρος (= ο φέρων καλά τσαγγία, υποδήματα, αντί καλίκια) ή ο φέρων καλίκια αντί τσαγγίων όπως παρήγαγε ο Πολίτης.

• Εκ του λατινικού «καλιγάτος» “Caligatus” ετυμολόγησε ο Οικονόμου.

• Τελευταία (1955) η ετυμολογία του Παντελίδη υποστήριξε εκ του «καλίκιν + άντζα».

• Εκ των ξένων ο Lawson παρήγαγε ετυμολογία εκ του «καλός + κένταυρος» ενώ

• Ο Δεινάκις υποστηρίζει ότι η ετυμολογία του ονόματος είναι παράγωγο του «καρκάντζι» (καρκάντζαρος) που σημαίνει το ξηρό, κεκαυμένο, o τσουρουφλισμένος.

        Παροιμίες

   Αυτός γεννήθηκε στην «εποχή των καλικαντζάρων». Λέγεται για άτομα άτολμα και ευθυνόφοβα (Μακεδονία).

   Απ’ τη  Βικιπαίδεια

   www.lidoriki.com 

ΝΑΝΤΕΨΤΕ ΤΟΝ ΚΑΙΡΟ..ΛΟΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΑ ...

 

  ΜΑΘΗΜΑΤΑ ...ΜΕΤΕΩΡΟΛΟΓΙΑΣ  ΑΝΕΥ..ΔΙΔΑΣΚΆΛΟΥ !!

   Το να μαντέψετε αν αύριο θα κάνει κρύο ή..λιακάδα ή θα ρίχνει ..χιόνι , δεν θα είναι και τόσο δύσκολο , πλέον , με τα παρακάτω " σημάδια " που ιδιαίτερα ..εκτιμώνται στον τόπο μας . Το δύσκολο είναι , στις μέρες μας , να βρεθούν - και ιδίως στις πόλεις - τα " σημάδια " : πλιά , κουκότια , λύκοι , μπακακάκια , σκλιά , κρούνις , γμάρια , κλπ . Το πρόβλημα είναι , δηλαδή , να μαντέψτε πρώτα , που μπορούν να βρεθούν όλα τα παραπάνω , κι' ύστερα τον ..καιρό !

   Πάντως για να σας βοηθήσουμε , σημειώνουμε τι , από αιώνες , κοιτάνε οι Δωριείς και κανονίζουν αν την άλλη μέρα θα 'χει...αλέτρι ή...πρέφα !

        Θα 'χουμι αύριου χ'μώνα :

   "΄Άμα σκούζ'νι τα πλιά ", " Άμα οι κρούνις πιτάνι χαμπλά κι πιρπατάνι καταής ", " 'αμα του βόιδ'  τ'νάζι του πουδάρ' τ' ", " Άμα γκαρίζ' του..γμαρ' ", " Άμα τα πράτα τ'νάζουντι  στιγνά ή ρεύουντι όταν πάνι του βράδ' να μπούνι στου..μαντρί ", " Άμα τα γρούνια γκουρλίζ'νι ", " Άμα ουρλιάζουντι τα σκ'λιά " , " Άμα σκούζ'νι οι λύκοι " , " Άμα είνι καλός ου κιρός κι..λαλήσ'   η  κόκουτους του ..βράδ' " .

         Τ'ν αλλ' μέρα θα βρέξ' :

" Άμα τ'νάζιτι η κότα " , " Άμα σκουζ'νι οι κίσσις ", " Άμα τα γίδια κ'βαριάζουντι " , " Άμα η γάτα νιαουρίζ' κατ 'τουν Νουτιά ", " Άμα βγαίν' νι τα μπακακάκια απ' του ..νιρό ", " Άμα..ζιματάει ου ήλιους ..".

        Θα  καμ' καλό κιρό  :

   " Άμα είνι χ'μώνας κι λαλήσ' η κόκουτους του..βράδ' ", " Άμα η γάτα , τ'νάζιτι κι νιαουρίζ' κατ' ν .. Ανατουλή ".

" Θάχουμι χ’μώνα βαρύν ":

" Άμα του πουρνάρ έχει πουλύ βιλάνι ", " άμα τα ιλάτια έχ' νι πουλλά ρέτσια ( κώνους ) ",
" άμα του καράβ ( στέρνο ) τ'ς κότας η τ'ς χήνας η η μπλάτ τ' αρνιού είνι σκουτ'νή" , " άμα η σπλήνα τ' γρουνιού π' σφαζ ' νι τα κστούινα είνι πιό πλατειά στ' ν άκρ' , είνι πίσου ου πιρσότιρους χ' μώνας ".
Τα " σημάδια ", τέλος , δείχνουν κι' άλλα πράγματα :
" Άμα τα γρούνια παίρνι στου στόματς κουρέλια κι παίζ ' νι , θ' αλλάξη ου κιρός ".
" Άμα πέφτ' του χ'μώνα βρουχηλήθρα , ρίχνει πουλλή βρουχή κι θάνι μπιρικέτ ' ( σοδειά ) ."
" Άμα του καράβ ( στέρνο ) τ 'ς κότας η τ'ς χήνας έχει κανιά τρούπα , κάπγιους θα πιθάνη .
Άν είνι πουλύ κόκκνου , θα γένει πόλιμους ".
" Άμα βασ'λέψ ' η Πούλια κι' είνι ξαστιριά , ότ' κιρός κάνει κείνη τ' μέρα , θα καμ' σαράντα μέρις ".

Προσπαθήστε , και σας ευχόμαστε....επιτυχία........
www.lidoriki.com 

ΧΕΙΜΩΝΙΑΤΙΚΕΣ ΓΙΟΡΤΑΔΕΣ ΣΤΗ ΡΟΥΜΕΛΗ ...ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ

ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

   Νοέμβιος  1930 , ο Γ.Πουρνιάς - Χουσιάδας , με  τη  γυναίκα  του οργώνουν με  το..' βοϊδάλετρο ' στο  Λιδορίκι 

                                  ************

Μπρος – πίσω τ’ Άη Νικολάου είναι ο χειμώνας , λένε οι γεωργοί . Κι΄όταν βλέπουν πως χιόνισε αυτή τη μέρα :

- Σήμερα τ΄άσπρισε τα γένια του , τους ακούς .

Τότε περνάει ο Δεκέμβρης που κι αν θέλουν οι γεωργοί , δουλειά δεν μπορεί να κάμουν . Παρακολουθούν το σαρανταλείτουργο που κάνει ο παπάς στην εκκλησιά τους , λειτουργάει δηλαδή σαράντα μέρες τη νύχτα το πρωί , κι’ αυτοί φέρνουν με τη σειρά τους λειτουργιά κι ανάμα για να μνημονεύει τους πεθαμένους τους .

Έτσι φτάνει του Χστού , όπως λένε τα Χριστούγεννα ( τα λένε και Χστόϊαννα ) . Είναι μέρες μεγάλης χαράς , κι αυτή και όλο το δωδεκαήμερο . Γιατί τότε ο γεωργός σφάζει το θρεφτό του το γουρούνι , τρώει τα λουκάνικά του , τις αιματιές του , το κιπάπι του , τις τσιγαρήθρες , τη γλύνα του και τόσα άλλα φαγητά που φτιάνει απ’ το γουρνοκρίατο .

Απολλώντας η εκκλησία , το πρωί των Χριστουγέννων , ο παπάς πάει από σπίτι σε σπίτι και σηκώνει το ύψωμα , ένα πιάτο που έχει μέσα σιτάρι άβραστο κι ένα πρόσφορο . Στη μέση του πρόσφορου κερί αναμμένο . Πιάνουν όλοι οι σπιτικοί το πιάτο μαζί και με τον παπά το υψώνουν , απ’ αυτού το ύψωμα .

Μετά ο παπάς παίρνει το Χριστόψωμο , ένα μεγάλο ψωμί που έχει απάνω του κολλημένα η νοικοκυρά , κουλουράκια σε σχήματα προβατιών , κατσικιών , σταυρουδάκια και μικρά πρόσφορα και τα ονομάζει αρνιά και κατσίκια , παίρνει λοιπόν το ψωμί αυτό , το βάζει στο κεφάλι του , το πιέζει και το σπάζει στα δύο , αν το μεγαλύτερο κομμάτι πέσει κατά το δεξί του χέρι , μαντεύει πως το χρόνο εκείνο θα γίνουν πιο πολλά σιτάρια , αν όμως πέσει κατά πως περνάει ο Δεκέμβρης το αριστερό χέρι , λέει πως θα γίνουν πιο πολλά καλαμπόκια .

Την παραμονή των Χριστουγέννων , το βράδυ , παντρεύουν τη φωτιά τους , βάζουν πολλά ξύλα και γίνεται μεγάλη για να φεύγουν τα Καλικατζούρια , και για να τα φοβίζουν πιο πολύ , ρίχνουν αγριοκερασιά να καίγεται .

Τη στάχτη της βραδιάς εκείνης την κρατούν  γιατί είναι ακατούριγη απ’ τα Καλικατζούρια και τη μέρα των Φώτων που θα πέσουν οι σταυροί στο νερό και θα γίνει ο αγιασμός , παίρνουν αγίασμα ρίχνουν μέσα και τη στάχτη και ραντίζουν τ’ αμπέλια τους και λένε :

- Φεύγα , καλαβρέ απ’ τ’ αμπέλια , έχω παγανίσια στάχτη και μεγάλο αγιασμό ! ( Το τελευταίο τούτο γίνεται στη Φθιώτιδα ).

Έτσι περνάει ο Δεκέμβρης κι έρχεται ο Γενάρης , αλλλά γι’ αυτόν θα μιλήσουμε την άλλη βδομάδα .

Η ολοζώντανη περιγραφή των Ρουμελιώτικων “ χειμωνιάτικων γιορτών “ , είναι παρμένη απ’ το βιβλίο “ Γεωργικά της Ρούμελης “ του Δωριέα , Αρτοτινού , λαογράφου Δημ. Λουκόπουλου .

Καλό σας βράδυ και καλές  γιορτάδες  να  περάσετε 

 www.lidoriki.com 

ΠΑΛΙΑ ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΑ " ΕΘΙΜΑ ΠΟΥ ΕΣΒΗΣΑΝ ΜΕ ΤΟ ΧΡΟΝΟ ...: ΤΑ ΛΟΥΚΟΥΜΑΚΙΑ "

   Ποιός δεν γνωρίζει αγαπημένοι μας φίλοι , το περίφημο  " λουκουμάκι " , ή..λουκμάκι , στα πιο ..Ρουμελιώτικα . Ήταν για πολλά - πολλά χρόνια το συνηθισμένο γλυκό των χωριών μας και κυρίως των χαμηλότερων , οικονομικά , τάξεων..και υπήρχε , τότε , σε τρεις , συνήθως , γεύσεις , μαστίχα και βανίλια , χρώματος λευκού και τριαντάφυλλο , ροζέ  χρώματος

   Ήταν δηλαδή το πρώτο..παραχέρι , των νοικοκυράδων , που μ' αυτό " ξεντροπιάζονταν " στους επισκέπτες . Αποτελούσε την εναλλακτική λύση στα κεράσματα , των παιδιών κυρίως , στις γιορτάδες , όπου τα σπίτια είχαν , συήηθως , δύο κατηγορίες γλυκισμάτων , την πρώτη , κουραμπιέδες χειροποίητους με το βούτυρο και το μύγδαλό τους και μπακλαβά , με πολλά-πολλά φύλλα , στο χέρι φκιασμένα , με μπόλικο καρύσι ή μύγδαλο , και τη δεύτερη κατηγορία , μαλαχόζι ( ο γνωστός μας χαλβάς με αλεύρι ή συμιγδάλι ) , ρυζοριβανή και λουκουμάκι..

  Υπάρχει και το σχετικό Λοιδορικιώτικο τετράστιχο που δίνει την πλήρη εικόνα :

      "  Στα καλά-καλά παιδιά ,

         κουραμπιέ και μπακλαβά .

         Κουμουντούρο Σαψαρή ,

         μαλαχόζι και ριβανή . "

   Τι μας λέει λοιπόν ο λαϊκός ποιητής ; Πως οι νοικοκυράδες χωρίζανε τους επισκέπτες των γιορτών και ειδικότερα τα παιδιά , σε δυό κατηγορίες , στα..καλά..καλά και στα..δευτερότερα . Στα καλά προσφέρανε  την α' κατηγορία γλυκισμάτων , κουραμπιέ και μπακλαβά και στα..δευτερότερα , όπως ο αξέχαστος ζευζέκης Σαψαρής , μαλαχόζι , χαλβά δηλαδή και ριβανή , προσοχή μην την μπερδεύεται με το γνωστό " ραβανί " που είναι ανατολίτικο γλυκό που συνηθίζεται στη βόρεια Ελλάδα . Η ριβανή η δική μας , ρυζοριβανή μάλιστα λέγεται ,  γίνεται με ρύζι , ζάχαρη και νερό και είναι πολύ οικονομικό γλύκισμα .

  Γνωρίζοντας λοιπόν όλα αυτά , έπεσα απ' τα σύννεφα . όταν μια αγαπημένη χωριανή μας που δεν  ζει  πια  , η Αλκμήνη Παπαβασιλείου - Γιαμαρέλου , μου διηγήθηκε μία  παλιά Λιδορικιώτικη ιστοριούλα , στην οποία αναφερόμενη στην κηδεία του μακαρίτη του Μαραζιάρη , του πατέρα των παιδιών , που θα πρέπει να έγινε προπολεμικά , μου ανέφερε , πως η εξόδιος ακολουθία έγινε στον Άι Γιώργη , όπου ήταν τότε και το νεκροταφείο μας , και μετά το πέρας της ακολουθίας και την ταφή , υπήρχαν δυο γυναίκες που είχαν απο μια κάσα λουκούμια , Ραχάτ μάλιστα , και μοίραζαν στον κόσμο .

   Κάτι παρόμοιο δηλαδή με το καφέ που προσφέρουν οι οικείοι του θανόντος σήμερα στους συγγενείς και φίλους που συνόδευσαν το νεκρό στην τελευταία του κατοικία . Και εδώ όμως , υπάρχει μια κάποια διάκριση , ανάλογα με την οικονομική κατάσταση της οικογένειας του θανόντος . Όπως είπαμε με΄τά την κηδεία προσφέρανε λουκούμια , αλλά το μέγεθος των λουκουμιών και ίσως και η ποιότητα , εξαρτιόταν απ' τηνοικονομική κατάσταση της οικογένειας , όπως προείπαμε , οι πιό..ευκατάστατοι προσφέρανε λουκούμι " Ραχάτ " , που φυσικά ήταμ μεγαλύτερο , καλύτερο και πιό ακριβό , ενώ οι λιγότερο..ευκατάστατοι , προσφέρανε το συνηθισμένο , ταπεινό και..φτηνό " λουκουμάκι " ...

   Βέβαια το λουκουμάκι , εκτός από " κέρασμα " . ήταν και " έπαθλο " , στα χαρτοπαίγνια , ξερή , κολτσίνα , στο τάβλι κλπ , όπου ο κερδισμένος έτρωγε το λουκουμάκι του , και ο χαμένος ..κοίταζε αλλά και..΄το  πλήρωνε ..

      Αυτά λοιπόν για το λουκουμάκι μας ...

   www.lidoriki.com 

AΓΡΟΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΧΗΣ ΜΑΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ...ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΊ ...

Η ευθυμία Μπερτσιά του Γεωργίου στην παραδοσιακή εργασία λιχνίσματος των ρεβιθιών στα Δερβενοχώρια Βοιωτίας

        " Λιδωρίκι "

   Παλιές..αστικές  συνήθειες  θυμίζουν αγαπημένοι  μου  κάποιες  αγροτικές  δουλειές , που  σε  άλλα μέρη  της  Πατρίδας  μας υπάρχουν  ακόμα ,ίσως  όχι  με  τους παραδοσιακούς  τρόπους , μα  σίγουρα  υπάρχουν ..
   Φακές  και  ρεβίδια καλλιεργούσαν  οι  χωριανοί  μας  αλλά  και των  γύρω  χωριών , ιδίως στη  Βελά , που  είχε  και εύφορα  χώματα , εξαιρετική  όμως  στην  περιοχή  μας  και  ιδιαίτερα στις  Καρούτες  ήταν  η  καλλιέργεια  φακής , κάποια  εποχή  μάλιστα  ήταν  εξειρετική  η  φήμη  τους ,εδώ  και  δεκαετίες  όμως θεωρούνται  ΣΑΝ  ΕΙΔΗ ...ΣΞΑΦΑΝΙΣΜΈΝΑ ...
   Η  παραπάνω  φωτογραφία  είναι  παρμένη  απ' το  εξειρετικά  προσεγμένο  blog  https://loutsovos.blogspot.gr του  αγαπητού φίλου  Κώστα  Μπερτσιά , που  κάνει  σκληρό  αγώνα  να διατηρηθούν τα  λαογραφικά  μας  στοιχεία , που  δυστυχώς ..  ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΝΤΑΙ  ΑΠ' ΤΗΝ  ΑΔΙΑΦΟΡΊΑ  ΜΑΣ  ...

      Του  ευχόμαστε  ολοψυχα  , δυναμη , κουράγιο  και...υπομονή και  φυσικά  τον  ευχαριστούμε θερμά .για  ό.τι  κάνει  για  την  ΟΡΕΙΝΗ  ΔΩΡΙΔΑ //
                            www.lidoriki.com

ΕΝ ΛΙΔΟΡΙΚΙΩ...." ΤΑ ΠΑΡΑΣΠΟΡΙΑ " ..

 

  ΓΙΟΡΤΕΣ  ΚΑΙ   ΕΘΙΜΑ  ΠΟΥ  ΕΣΒΗΣΑΝ  ΜΕ  ΤΟ  ΧΡΟΝΟ ..

   Tον παλιό , καλό καιρό , που υπήρχαν ακόμα στο χωριό μας , τα..Σαββατοκύριακα και τις ..γιορτάδες , ασβεστωμένα ..πεζοδρόμια κι’ αυλές , και ..μοσχοβόλαγαν τα βραδάκια , οι γειτονιές απ’ τις..μοσχομολόχες και τα ..βασιλικά , αν πέρναγες κάπως ..αργά τ’ απόγεμα , έβλεπες τις γειτόνισσες στα ..πεζουλάκια , να δροσίζονται και να τα..λένε , ενώ σου ..χάϊδευε τ’ αυτιά , τ’ ανάλαφρο αεράκι που κατέβαινε απ’ τα Καλτεζιά , φέρνοντας , μαζί με τις ευωδιές της Γκιώνας , και εκείνο το..γλυκό τραγούδι τ’ αργαλειού , ψηλά ..απ’ το Βαρούσι και τον..ψαλά , χώρια τα..λιανοτράγουδα , απ’ την πανέμορφη φωνή της Ταρανοκατίνας , που..τα ‘στελν’ ο..αντίλαλος του..Παλιόραγκου , κατ’ απέναντι σε μας..εκείνη λοιπόν την ονειρεμένη εποχή , χώρια ‘π τις τόσες ομορφιές , είχε το πανέμορφο χωριό μας κι’ άλλες ..χάρες  , μεγάλες ..δυνατές..είχε κάτι..΄μικρογιορτάδες , που δεν τις..γράφουν τα ..μερολόγια , ούτε τις λένε τα..ραδιόφωνα και οι ..τηλεοράσεις , ήταν οι γιορτάδες της..ψυχούλας , όπως έλεγε κι’ ο αξέχαστος ο Ζαμπέτας ..

   Μάλιστα , αυτές οι γιορτάδες , αυτές οι όμορφες ..συνάξεις , ήταν γραμμένες μοναχά στα ..τεφτεράκια της ψυχής των χωριανών μας , κι’ αυτές ..κράταγαν γερά ..γερά , τους ..Λιδορικιώτες , τον ένα..πλάϊ στον άλλο , κι’ είχε το χωριό μας και..συγγένειες και..σόγια , και ..κουμπαριές και γειτονιές και..φιλίες , κι΄απόλα …

  Σε κάθε γειτονιά , θα  υπήρχε , κάπου-κάπου , και κάνα..ραδιόφωνο , κι’ άκουγονταν , μαζί με τις αξέχαστες φωνές , του Γούναρη , του Μαρούδα ΄, της Βέμπο και της..Χατζοπούλου , και τα..γλυκο..σεγονταρίσματα , των κοριτσιών της γειτονιάς , που συντρόφευαν στις διάφορες δουλειές τις μανάδες και τις..γειτόνισσες , που έβαζαν πάντα ένα..χεράκι , έτσι απ’ αγάπη κι’ αλληλεγγύη..

  Και σαν πέρναγε λιγάκι η..ώρα , σε’παιρνε κι’ η..μοσχοβολιά απ’ το..χαλβά , που .έφκιαχνε η ν’κοκυρά , για να φιλέψει τις αγαπημένες φιλενάδες της , σπάζοντας..βεβαίως ..βεβαίως , τις μύτες σ’ ολόκληρη τη γειτονιά , ήταν βλέπεις ο..αλευροχαλβάς , το..μαλαχόζι , όπως το ‘λεγαν , πρώτο..παραχέρι , άϊντε και κάνα..φοντανάκι , “ φοντάμια “..τα λέγανε τότε  οι γιαγιάδες , πολυτέλειες..βέβαια , αλλά καμιά φορά..υπήρχαν κι’ απ’ αυτά…

  Έχω αδέρφια , το..τεφτέρι με τα βερεσέδια , του μαγαζιού μας , σώθηκε ..δεν ξέρω πως , και αναφέρεται στην περίοδο 1955-1960 , και είναι ..ακτινογραφία , μιας ..πλευράς της Λιδορικιώτικης ζωής , έγραφε η σχωρεμένη η μάνα μου , με τα μικρά ονόματα και τα..παρατσούκλια , και άϊντε , να καταλάβει ο..ξένος για ποιά μιλούσε , το χαζο..διαβάζω , που και που , και δεν μπορώ να σας..περιγράψω , στ’ αλήθεια , τι..ακριβώς νοιώθω , τι..αισθάνομαι , ένα παράξενο ..ανακάτεμα συναισθημάτων με..πλημμυρίζει , με ..πνίγει , κι’ εκείνος ο..άθλιος ο..κόμπος στο λαιμό , να μη λέει να..φύγει..

   Παρέλαση..αγαπημένων προσώπων , που έχουν από χρόνια ..φύγει , και διαβάζοντάς το , μαθαίνεις και τις..μικρο..γλυκο..προτιμήσεις της κάθε ..εποχής , ξεκινάμε με..λουκουμάκια , προχωράμε στα..φοντάμια (!!) και από κάποια στιγμή και μετά εμφανίζονται και τα..σοκολατάκια , που ήταν βέβαια , είδος..πολυτελείας..γι’ αυτό και οι..αναλογίες , ήταν 1 προς..δέκα , για να μην πω και παραπάνω , Ελένη π.χ. 250 δράμια ..λουκούμι , 100-150 ..φοντάν , και..άϊντε και ένα..δίφραγκο ..σοκολατάκια ..

  Τότε , βέβαια , δεν υπήρχαν όλες οι σημερινές σοκολατοποιίες , όοχι βέβαια , ήταν μία και..μοναδική η..” Γκλόρια “ , και κάθε 15-20 μέρες , ερχόταν απ’την Αθήνα , ο παραγγελιοδόχος της , ένα ευγενέστατο και..πολυμορφωμένο..γεροντάκι , πρόσφυγας απ’ την Κωνσταντινούπολη , παλιός μεγαλέμπορος  , αριστοκράτης πραγματικός , αλλά οι..καταστάσεις ..βλέπεις , έπαιρνε την παραγγελία μας , και σε καμιά βδομάδα , τα πράγματα έρχονταν με το φορτηγό του Σιώκου .Ένα βράδυ λοιπόν , το θυμάμαι σαν να ήταν..χθες , ο φίλος μας ο..Γκλόριας , μας ανακοίνωσε πως στην Αθήνα ..χαλάει ο ..κόσμος , από κάτι καινούρια σοκολατάκια , και άνοιξε τη βαλιτσούλα –δειγματολόγιο , που είχε και μας έδείξε , δίνοντάς μας και να..δοκιμάσουμε . Και ήταν οι..περιβόητες , μετά , ..” Μαργαρίτες “ …που φυσικά ήταν και ..ακριβότερες , καινούργιο..πράμα βλέπεις ..

   Με την πρώτη λοιπόν , παραλαβή Μαργαριτών , φάνηκε το..πράμα , τράβαγε ..και μέσα στο..γλυκο..μενού , στις γιορτάδες , μπήκαν πλέον..οριστικά και..αμετάκλητα και οι..μαργαρίτες , εκτοπίζοντας σε μεγάλο ποσοστό ..φονταμάκια και..λουκούμια , γίναμε ..Αθήνα…

   Ξεφύγαμε όμως αδέρφια απ’ το…θέμα  μας , παρασυρμένοι απ’ τη νοσταλγία , μια απ’ τις ..άγραφες λοιπόν αυτές γιορτές , ήταν τα..” ΠΑΡΑΣΠΟΡΙΑ “ ,γιατί πραγματικά , τα  " ΠΑΡΑΣΠΟΡΙΑ "  ήταν μια  υπέροχη  γιορτή , ένα  μοναδικό  πανηγύρι  στην  κάθε  γειτονιά  μας ,   επειδή   όμως στην περίοδο της Τουρκοκρατίας , υπήρχε ένας ..σκληρά..φορομπηχτικός θεσμός , με το ίδιο όνομα “ ΠΑΡΑΣΠΟΡΙΑ “, ξεκαθαρίζουμε , προς αποφυγήν παρανοήσεων και..παρεξηγήσεων , πως τα ..παρασπόρια αυτά , δεν έχουν καμιά σχέση , με τον όμορφο εκείνο θεσμό που υπήρχε στα χωριά μας , αλλά και σ' όλη την Ελλάδα , της αλληλεγγύης , της βοήθειας μεταξύ συγγενών , φίλων και γειτόνων , στο ξεμπούλτσισμα κυρίως του καλαμποκιού αλλά και ΄σε άλλες δουλειές , όχι , τα " παρασπόρια¨" ήταν ένας φορο..μπηχτικός θεσμός , ο..βαρύτερος , κατά την Τουρκοκρατία , διαβάστε πιο κάτω τι ακριβώς ήταν .

" Αλλ' ο χωρικός εκτός απ' αυτές τις δουλειές έπρεπε να κάνει και ορισμένες αγγαρείες .
Η πιο βαρειά ήταν αυτή που ονομαζόταν  "  παρασπόρια  " . Ήταν δηλαδή υποχρεωμένος να καλλιεργεί , για λογαριασμό του τσιφλικά και μόνο , μια μεγάλη έκταση που είχε χωριστεί ειδικά γι' αυτό το σκοπό και ήταν πάντα η πιο εύφορη . Έπρεπε να την σπείρει , να μαζέψει τον καρπό , να τον συσκευάσει και να τον παραδώσει στον ιδιοκτήτη , αλλά και να βάλει και τα έξοδα από την τσέπη του . Ο τσιφλικάς πλήρωνε μονάχα τη δεκάτη στους σπαχήδες .
Σ΄αυτά τα τσιφλίκια ή βακούφια , παραχωρούσαν πολλές φορές στους χωρικούς ένα μέρος για να φυτέψουν εκεί αμπέλια ή άλλες φυτείες ή να χτίσουν κι' ένα σπίτι , υπό τον όρο να πληρώνουν κάθε χρόνο ένα μικρό ποσό . Το εισόδημα απ' αυτές τις καλλιέργειες ανήκε αποκλειστικά στον χωρικό , ο οποίος είχε και το δικαίωμα να πουλήσει αυτό το κτήμα , αν ήθελε , ή να το γράψει στους κληρονόμους του . Άν το άφηνε όμως ακαλλιέργητο ή  με  οποιοδήποτε τρόπο καταστρεφόταν , τότε το ξανάπαιρνε πίσω ο τσιφλικάς  . "

   Όπως  λοιπόν καταλάβατε τα  “ παρασπόρια “ ήταν  μια  άγραφη…γιορτή ..

Μια..ονειρεμένη γιορτή , λοιπόν , ήταν τα παρασπόρια , ένα..πανέμορφο οικογενειακο..φιλικό πανηγύρι , που μαζί με τη..δουλειά πρόσφεραν και..διασκέδαση , δεν είχαν δα και πολλές ευκαιρίες για..ξέσκασμα  τότε  βλέπεις …

   Τα κορίτσια , ξαδέρφες , φίλες , γειτονοπούλες , κανόνιζαν την παρέα και στην καθορισμένη μέρα και ..ώρα , βραδινή πάντα , κατέφθαναν στο σπίτι που θα γινόταν το..παρασπόρι , εκεί , απλωμένο για να στεγνώσει καλά-καλά , περίμενε το..καλαμπόκι , έτσι με τα..” μπούλτσα “ , τα..φύλλα δηλαδή , στη μέση κάποιου χώρου , που ήταν είτε μέρος της αυλής , είτε κάποιο μπαλκόνι , ευρύχωρο όμως , κι’ έπιαναν θέσεις , ολόγυρα ..

   Εμείς , δυστυχώς , και το λέω με..ειλικρίνεια και..πίκρα , είχαμε το μαγαζί , και δεν είχαμε καμιά σχέση με τις γεωργικές δουλειές , κάτι που εμένα με..μαράζωνε , κρυφο..ζήλευα τους φίλους και συμμαθητές μου , όταν μου διηγούνταν πως περνούσαν πηγαίνοντας με τους γονιούς τους στις δουλειές , στα χωράφια και στα..ζωντανά , τα..γιδοπρόβατα , η χειρότερή μου δε μέρα , ήταν η..Δευτέρα , γιατί  ; ..Γιατί τα φιλαράκια , μου διηγούνταν τις όμορφες ..περιπέτειες της..Κυριακής , που πήγαιναν φαί , στον παππού η στον πατέρα , στα πρόβατα , που ..βόηθαγαν στο..άρμεγμα , γιατί όλα τα παιδιά ήξεραν να..αρμέγουν , ενώ εγώ…

   Βάσανο λοιπόν , και..μάλιστα μεγάλο , για μένα , και δεν το κρύβω , πως όταν μου ‘λεγαν , πως βρήκαν και φωλιές πουλιών , με..κοτρώνια , τι ήταν τα..κοτρώνια ; ..Ήταν αδέρφια η..συνθηματική..ονομασία των αυγών , που εύρισκαν στις φωλιές , και τα ‘λεγαν ..κοτρώνια , γιατί αλλιώς , αν δηλαδή τα ‘λεγαν…αυγά , μπορεί να άκουγε κάνα..φίδι , και να πήγαινε να τα ‘τρωγε ,  μιλάμε για..ομορφιές , για..προχωρημένα πράγματα , ε..αυτά άκουγα και ‘γω και..μπουρλότιαζα απ τη…ζήλεια μου , βέβαια όλα τα παιδιά , είχαν κι’ αυτά μέσα τους το..σαράκι της ζήλειας , για ..μένα , γιατί ; …Θέλει και ..ρώτημα ; Μα γιατί ήμουνα όλη μέρα μέσα στα…γλυκά , και της εποχή εκείνη , ακόμα και ένα ..γλυκό , ήταν δύσκολο , πολύ δύσκολο μάλιστα , να το αγοράσεις ..δει..δη...χρημάτων ..π’ λένι…

  Μια και δεν ..είχαμε λοιπόν εμείς , γεωργοκτηνοτροφικές..δραστηριότητες , εγώ ..βόλευα τον ..καημό μου , παρακολουθώντας , αλλά και ..συμμετέχοντας , πολλές φορές , στις δραστηριότητες της θειας μου της Βιολέτας και του μπάρμπα Σπύρου , αδελφού του πατέρα μου , που μέναμε στο ίδιο..σπίτι , που ήταν φυσικά ..μοιρασμένο στα δυο..και είχαν , δόξα τω..Θεώ , απ’ όλα τα είδη που..μ’ ενδιέφεραν , και κότες , και μανάρες , και μπλάρ’ , και έσπερναν και ένα σωρό..χωράφια , έτσι λοιπόν , παρακολουθούσα από πολύ-πολύ κοντά τα..γεωργοκτηνοτροφικά..δρώμενα ..

   Τα καλαμπόκια λοιπόν του μπάρμπα Σπύρου , ήταν από μέρες απλωμένα στη βεράντα , που ήταν ενιαία με τη δική μας , με ένα κάγκελο στη μέση , που τις χώριζε , οπότε ήταν η..καλύτερή μου , είχα και την πρωτοξαδέρφη μου την Κατίνα , ζει χρόνια τώρα στην Αμερική , να ‘ναι πάντα καλά , που ήταν καλόψυχη , εργατικιά  , και μ’ αγάπαγε , και έτσι βρισκόμουνα σε όλες τις παρόμοιες εκδηλώσεις ..εκεί , μπάστακας..προσφέροντας , βέβαια και κάποιες..μικροδουλίτσες , βοηθητικές πάντα , αλλά και..ουσιαστικές , κυρίως ετοίμαζα το..λουξ , απ’ το μαγαζί , για να ‘χουμε μπόλικο φως , και κάτι..τέτοια…ήμουνα κάτι δηλαδή σαν..φροντιστής – υπεύθυνος επί του..φωτισμού ..

   Μόλις λοιπόν σουρούπωνε , κατέφθαναν οι..καλεσμένοι , η μάλλον οι..καλεσμένες , γιατί όλο ..κορίτσια  ήταν , και ήταν και πολλές..Έρχονταν οι..Αρπαλοπούλες , οι μεγάλες κόρες του μπάρμπα Χαράλαμπου , που ήταν πρωτοξαδέρφες της Κατίνας , απ’ τη μάνα τους , έρχονταν οι..Τριωτοπούλες , κάτω απ’ τις..Λάκκες , οι γειτονοπούλες κόρες του Πισλαποστόλη , Κωστοπαναγιώτου το..επίθετο , από απένατι έρχονταν οι Παλαιολογοπούλες , Ασημίνα  ..Μαρία , και καμιά φορά , σπάνια όμως , έρχονταν κι’ απ’ την Κίσελη , η θειά Μαργαρώ Πανάγου , αδερφή της θειας Βιολέτας , με τις κόρες της , Ασπασία και Κατίνα , και η γειτονοπούλα  η Τούλα του Ξερομάμου , ενώ δεν έλειπαν και οι γύρω γείτονες , Βουλγαραίοι , Κασιδαίοι , με ..guest ..super star , τη θειά την Πισλοκατερίνη , που ήταν το α και το..ω , σε τέτοιες συνάξεις…

   Όσες ώρες κράταγε το..καλαμποκοξεμπούλτσισμα , λέγονταν και τι..δε ..λέγονταν , παρούσης δε της Πισλοκατερίνης , όλα ήταν..πιθανά , αλλά και..απρόβλεπτα , άκουγονταν τα πιο..απίθανα καλαμπούρια , μετά..αθυροστομίας ..μπόλικης , φυσικά , αλλά ..αποδεκτής , μιας και όλοι ξέραμε , για το πως ..και τι..λέει η θεια Κατερίνη ..Βέβαια , η Κατίνα , η ξαδέρφη μου με τη θεια Βιολέτα , είχαν ..μεριμνήσει , φυσικά , για το..κάτι τις , που θα φίλευαν τις φιλενάδες  , και..χαλβούλη και το..λουκ’μάκι και..άϊντε και κάνα..φουνταμάκι , φοντάν..δηλαδή , απ’ όλα τα..καλούδια , είχε ο..μπαξές …και κυρίως όμορφη..ατμόσφαιρα , φιλική ..ζεστασιά , καλαμπούρια..ατελείωτα και  τραγούδι…τραγούδια όμορφα , από..” Μάτια σαν και τα δικά σου “ , μέχρι..Βέμπο και..” Να ζήσουν τα..φτωχόπαιδα “ , της Χατζοπούλου , που ήταν και πολύ στη ..μόδα τότε , βέβαια είχαμε και τα ..δημοτικά μας , και τα..λαϊκά μας , και τι δεν είχαμε , αλλά κάποια έχουν μείνει..χαραγμένα , βαθειά..βαθειά, μέσα στην ψυχή ..

   Η ξαδέρφη μου , η Κατίνα , έχει υπέροχη φωνή , και θα μπορούσα άνετα να πω , πως τραγουδούσε , και θα τραγουδάει ακόμα , τραγούδια της Βέμπο και της Ελίζας Μαρέλη …καλύτερα κι’ απ’ τις..ίδιες τις ..τραγουδίστριες , τόσο όμορφα τραγουδούσε , δίνοντας με τη φωνή της μια ..περίεργη αλλά και πολύ-πολύ..γλυκειά και..όμορφη ..μελαγχολικότητα και..νοσταλγικότητα , στα τραγούδια , που απ’ τη φύση τους είχαν ..νοσταλγία και..πάθος , και λες και σου τα..κάρφωνε ..γλυκά..γλυκά στην ψυχή..όπου μένουν ακόμα..ζωντανά..

  Κάποιο επίσης τραγούδι , που είναι ..χαραγμένο , βαθειά στην παιδική μου , τότε , ψυχή , και είναι..δεμένο..σφιχτά..σφιχτά , με τα παρασπόρια του..καλαμποκοξεμπουλτσίσματος , είναι το.. “ Θάλασσα τους ..θαλασσινούς…” , τραγουδισμένο ..σεμιναριακά , θα ‘λεγα , απ’ την  " αξέχαστη "  φίλη  και γειτονοπούλα , την Τούλα΄Ξηρομάμμου – Λαβίδα , , κλείνω  τα μάτια , καμιά φορά , όταν..αναθυμιέμαι τα παλιά , κι’ αυτό το τραγούδι μου..χαϊδεύει την..ψυχή ..

  Μετά τα..μουσικά διαλείμματα , παίζονταν και διάφορα..παιχνίδια , γίνονταν..λογοπαίγνια , λέγονταν…παροιμίες και τα υπέροχα εκείνα..ερωτοαπαντητικά παιχνίδια , κάτι σαν..κουίζ , σαν..παροιμίες , που όμως ήταν πολύ διασκεδαστικά , με προεξάρχουσα βεβαίως..βεβαίως..την..κολοκυθιά , που ταίριαζε απόλυτα , με την κολοκυθόπιτα που έφκιαχναν , τα βράδια αυτά…

   Το..έργο βέβαια επαναλαμβανόταν , και τ’ άλλο βράδυ , αν δεν τελείωνε το..ξεμπούλτσισμα  , και ..τρίτο βράδυ , και μακάρι να ..κράταγε …μέρες…μήνες..χρόνια…Όλα τα όμορφα πράγματα , όμως αδέρφια , στη ..ζωή , κρατάνε..λίγο , γι’ αυτό άλλωστε και είναι όμορφα , και τα..ζητάμε , και τα..νοσταλγούμε , έχοντάς τα ..χαραγμένα στην..ψυχή μας….

   Του…καλαμποκο..ξεμπουλτσίσματος , ακολουθούσε το..¨Στούμπισμα  “ , η διαδικασία δηλαδή του..αποχωρισμού , των..σπυριών του καρπού απ’ το…΄” κότσιαλο “…μα μην..ανησυχείτε , το ‘χουμε…φροντίσει κι’ αυτό , και θα το ..απολαύσετε σε μια..πολύ-πολύ-πολύ…απολαυστική αφήγηση , αλά όχι τώρα , αλλά κάποιο  άλλο  βραδάκι ..

   Στα  παρπασπόρια  αγαπημένοι  μου  φίλοι , αλλά  και  σε  κάθε  φιλική , συγγενική  , οικογενειακή ή  γειτονική  μάζωξη , ακούγονταν  απ' τα  λορίτσια  συνλήθως , πολλά  και  διάφορα  τραγούδια , του  Γούναρη  κ.α  μερικά δε  από  αυτά  θα  σας  θυμίσω  με  την  φυσαρμόνικά  μου ...

                            
  Έτσι  κάπως  ήταν  τα  " παρασπόρια  " φίλοι  μου , κι' όσοι τα  ζήσαμε  τα  νοσταλγούμε  καιι  τα  αναζητάμε , υπάρχουν  όμως  και  πολλά  άλλα  που  έχουμε  να  πούμε , για  να  μαθαίνουν οι..Νεολιδορικιώτες  αλλά  και  να  θυμούνται οι..." ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΕΣ .." 
           
    Καλό  σας  Κυριακόβραδο 
Με  αγάπη Κ..Ε.Καψάλης 
www.lidoriki.com