ΤΟΠΩΝΥΜΙΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΛΙΔΩΡΙΚΙΟΥ

 

Τις παρακάτω τοπωνυμίες, τις κατέγραψα το έτος 1973 στην Αθήνα, στην οποία είχα μεταναστεύσει ως έφηβος προς αναζήτηση καλύτερης ζωής, για να τις θυμάμαι καθώς τις γνώριζα ο ίδιος ως βοσκόπουλο που έως τότε ήμουν. Όμως καθώς από τότε πέρασαν πολλά χρόνια, δεν θυμάμαι για ελάχιστες τοπωνυμίες το ακριβές του στίγματός τους. Βέβαιο θεωρώ ότι υπάρχουν και άλλες άγνωστες σ’ εμένα τοπωνυμίες, που αναμένω να καταγραφούν και διασωθούν είτε από οποιονδήποτε Σύλλογο ή Σύνδεσμο κ.λ.π. του Λιδωρικίου, είτε από κάθε άλλο ενδιαφερόμενο ευπατρίδη Λιδωρικιώτη.

 Νέα Μουδανιά Χαλκιδικής 15-11-2013 Ο Λιδωρικιώτης Γιώργος Ριόλας Αντιστράτηγος ΕΛ. ΑΣ. ε.α. τηλ. 2373-100215 ή 6938461059 ---------

 

Ο Πρίνος (η απέναντι κορυφογραμμή του βουνού, όπου οι κεραίες και οι αναμεταδότες της κινητής τηλεφωνίας κ.ά. Η Πλέσιβα Ο Φούρνος (τρύπα σαν φούρνος, η οποία ήταν στο δεξιό μέσον περίπου του βουνού. Με την κατασκευή του δρόμου και των πρανών της λίμνης, ίσως να έχει καταστραφεί). Η Μεγάλη Λάκκα (ήδη τείνει να καλυφθεί από πουρνάρια) Η Μικρή Λάκκα (ήδη τείνει να καλυφθεί από πουρνάρια) Το Λιναράκι

Ο Καρύμπαλης. Σημείο στην παλιά στράτα προς το Στενό και αμέσως μετά από το τοξωτό παλιό γεφύρι. Ήδη στον βυθό της λίμνης. Κατά την προφορική παράδοση, στο σημείο αυτό σκότωσε κάποιον Καρύμπαλη ο διερχόμενος με τη συνοδεία του Αλή Πασάς. Η Μπελεσίτσα Ο Αλογοβορός Το Κομμένο γεφύρι (ήταν 300 μ. αριστερά της παλιάς αμαξιτής γέφυρας και ένωνε με μία καμάρα τις όχθες της Μπελεσίτσας. Πολύ παλιό, με κομμένη/κατεστραμένη την καμάρα του). Το Παλιό γεφύρι (ήταν ωραίο πετρόκτιστο και γερό γεφύρι, με μία καμάρα/τόξο. Ήταν 500 μ. περίπου δεξιά της παλιάς αμαξιτής γέφυρας της Μπελεσίτσας, αλλά σε σχετική αχρησία). Η Αγριελίτσα (η ευρύτερη περιοχή γύρω από το μαντρί της τότε οικογενείας μου). Το Παραδείσι Ο Καλανάκης Οι Τραμπάλες Τα Πλαύλακα (ήδη στον βυθό της λίμνης. Ονομασία προερχόμενη μάλλον από το πλαϊνό ποτιστικό αυλάκι της βόρειας πλευράς της Μπελεσίτσας) Του Μπότη η Λογγά (ήδη στον βυθό της λίμνης) Του Παπά η Βρύση (παλιά βρύση, με πέτρινη γούρνα, ήδη σχεδόν χωμένη, στο ρέμα, δίπλα από τον μουλαρόδρομο, κάτω από τις Τσίγκενας τις τσαγαλιές) Τα Κ’μούλια Το Γελαδόγρεκο Η Ψιλή Ράχη – Νεκροταφείο Του Πισλή ο Πλάτανος Ο Γκούστης Η Δραγατσιά

Η Φιρμάνενα Η Γουρούμελη Η Τσιατούρα Το Λαλαγιαννικόρεμα Του Γκίμη η Βρύση

Του Κολοκύθα ο Πλάτανος Η Χάρμενα Η Τσαγγαλιούλα Τα Ασπριδόρεμα Η Μεσνόραχη

Ο Τραγουδάκης Του Λιάγκουρα ο Πλάτανος Ο Σταυρός (βόρεια του Λιάγκουρα - λίγο πιο πέρα και νότια από το θημωνοστάσι, στο φρύδι). Η Παναγίτσα (1.400 μ. και δεξιά του δρόμου προς Καρούτες. Εκεί υπήρχαν διάσπαρτα θραύσματα από ερείπια Βυζαντινού ναού).

Τα Γύφτικα (ο γκρεμός, δηλαδή ο κοκκινόβραχος, όπου και οι κουρουνο-γερακοφωλιές και η ευρύτερη περιοχή). Ο Κουκορέφτος, το πιο ψηλό σημείο – οι κορυφές, οι πρόσφορες για εξαιρετική θέαση της «Καλντέρας» του Λιδωρικίου και της ευρύτερης περιοχής. Εκεί παρατηρούνται κρυμμένα ανάμεσα στα πουρνάρια αρκετά παλαιά πετρόκτιστα ερειπωμένα κτίσματα, πιθανότατα οικίες παλαιού οικισμού. Ο Παλιόραγκος (όλη η κατά μήκος πλαγιά, με το πυκνότατο δάσος) Τα Ταμπούρια Οι Σπηλιές (εκεί στάλιζαν και κοπάδια αιγοπροβάτων) Η Αγία Τρίτη (ήδη ερείπια - λιθοσωρός) Ο Άγιος Αθανάσιος (ήδη ερείπια - λιθοσωρός)

Τα Καλτεζιά Η Αμπολιάνα Το Πασιόρεμα Το Ρωμέϊκο Αλώνι Της Μάρως τα χωράφια Η Πατερόστρατα Το Kριθαράκι

Ο Πλατός Ο Καρουτιανός Άη Λιας Ο Μπλος

Το Κόκκινο Χώμα Του Κόταρη το Γούπατο Ο Γάβρος Οι Κορομηλιές

Το Σαλωνίτικο Οι Βέργες Η Ταράτσα

Τα Σπιθάρια Η Μεγάλη Τσούμπα Η Μουρίτσα

Η Τρίσιλη Της γριάς η Στρούγκα

Το Βραχλάκι Οι Τσουκνίδες Ο Κάρκαρος Το Καπισάκι Η Καπισόλουζα Τα Καρκαράκια Η Τρούπη Οι Τρουπόραχες Το Τρουπόρεμα Ο Αρδίνης

Ο Δραγάτης Η Δραγατόλουζα Η Σκιδόλακα Η Ξερακόστρουγκα Τα Ταμπούρια Το Στρουγκόλιθο

Ο Επάνω Άη Λιας Ο Κάτω Άη Λιας Η Μεταλλοσπηλιά Το Μεταλλόρεμα Το Γιδοκούρι Το ρέμα ο Χαλιάς (η συνέχεια του Μεταλλορέματος - αυτό που καταλήγει στο Βαρούσι)

Η Αγριοσυκιά Το Κωλάκι (σημείο νότια της Αγριοσυκιάς, όπου είναι βράχος με γούρνα, σε σχήμα αποτύπωσης κώλου)

Το Φοραδομάντρι Η Καθίστρα (πιο αριστερά από το φοραδομάντρι) Η Τσούκα (πιο κάτω και αριστερότερα από το φοραδομάντρι)

Οι Κοπρησιές Η απέναντι βορειοδυτική Μελιτοκοπρησιά Το Λιβαδερό Η Πλαγίτσα Στου Σουρουγκλή Οι Λεκάνες Ο Σταλάκος (δεξιότερα και πιο κάτω της Αγριοσυκιάς). Η Κουκουβάγια

Το Σημαδαριό Τα Ζεστόπια Η Τσαγγαλίτσα Η Αλμπίνα Της Νικολούς τα χωράφια

Η Κερασιά Στου Μουσταφάμελη Ο Κολονέλος Το Δένδρο Η Μπαχατούρη

Το Κακόρεμα Η Περιστεροσπηλιά Οι Πλακολιθιές Το Καμίνι Το Κοτρώνι Του Αντζέμου η Σπηλιά (μικρή σπηλιά, ψηλά στο εκεί χωράφι της τότε οικογενείας μου) Ο Σταυρός Η Σπηλιά του Τσούφη (μικρή σπηλιά στα ριζά του βουνού, κάπου πίσω από του Κοκκινοβασίλη – Γ. Φωτόπουλου –Ασημ. Πουρνιά)

Η Στρίκελη Του Βάρσου ο Πλάτανος Τα Μεϊντανάκια (όπου το μαντρί της τότε οικογενείας μου) Του Σνίκα η Λάκκα Η Σκουροκοτρώνα (όπου το θημωνοστάσι) Το Διαβολάλωνο Του Δούμα ο Πλάτανος

Η Βαμβακιά, όπου και το γραφικότατο νησάκι της λίμνης. Τα Ασπρόξυλα Ο Άγιος Νικόλαος Ο Καλός Ο Κούκος Ο Κούμαρος

Το Τσουκαλάκι Το Βύθισμα (σημείο στο Τσουκαλάκι που βυθίσθηκε, δεξιά, δίπλα στον δρόμο προς Άγιο Νικόλαο). Του Περιβολά η Βρύση Οι Γούβες Ο Κάρκαρος Το Παλιοχώρι Το Απόσκιο Το Διάσελο Ο Κόστεβος

Η Φτελιά Της Φτελιάς η Βρύση Η Υπαπαντή του Χριστού

Το Αρκουδόβατο Στου Τσουλχά Τα Γουρουνόπρασα Η Όμορφη Πλαγίτσα (πιο κάτω από Μπαχατούρη) Το Κακώνι Το Αμπελάκι

ΒΡΥΣΕΣ – ΠΗΓΕΣ

H Βαθειά, Τ’ Αντώνη, Ο Σερεντέλης, Η Βουλωμένη, Η Μότσιω, Η Κάτω Βρύση, Ο Κατρέλης, Του Μπαμπαλή ο Πλάτανος, Τα Καλτεζιά, Ο Αρδίνης, Η Τρούπη, Του Βουνού, Η βρύση με πέτρινη γούρνα πάνω από το περιβόλι του Θεοχ. Πουρνιά (Χουσιάδα), που είναι σχεδόν χωμένη, Η Στρίκελη (όπου το άφθονο νερό από τις εκεί 2-3 πηγές χύνεται αναξιοποίητο στο ρέμα), Του Περιβολά, Της Φτελιάς, Του Παπά η βρύση, που είναι σχεδόν χωμένη, με πέτρινη γούρνα, Η βρύση στα Κ’μούλια, αριστερά στον παλιό αμαξιτό δρόμο, με πέτρινη γούρνα, Του Γκίμη η Βρύση, Η βρύση στη Φιρμάνενα.

ΠΕΡΙΒΟΛΙΑ (όπου υπήρχαν και στέρνες)

Του Σουκαρά (Αναγνωστόπουλου), του Χουσιάδα (Πουρνιά), στου Δούμα τον Πλάτανο, Της Βίτσενας (Μπούγαλη), Του Τσιάντα, Του Κρικέλα, Του Κρίτσα (Φωτόπουλου) στη Στρίκελη, Του Βάρσου, Του Σκατή (Αποστολόπουλου) στον Άγ. Νικόλαο, στου Πισλή (Κωστοπαναγιώτου) τον Πλάτανο, στου Γκούστη (εκεί είχε η Ευθυμία Β. Πουρνιά), στου Λιάγουρα τον πλάτανο, στη Χάρμενα, στον Καλανάκη, στα Καλτεζιά των Δροσαίων και του Λαϊοκώστα (Λουκόπουλου).

                            Τ Ε Λ Ο Σ

AΘΗΝΑΪΚΑ ΤΟΠΩΝΥΜΙΑ : Η ΠΟΛΗ ΕΧΕΙ ΤΙΣ ΔΙΚΕΣ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ..

 

Αναρωτηθήκατε ποτέ ποιο σατανικό δημοτικό συμβούλιο θα ονόμαζε μια από τις κεντρικότερες πλατείες της πόλης του. Κλαυθμώνος; Προσπαθήσατε ποτέ μάταια να βγάλετε τις γωνίες του Πενταγώνου. πέντε; Απορήσατε ποιος ήταν ο «Γκύζης»;

Εξάρχεια:  Έξαρχος λεγόταν ένας Ηπειρώτης, που είχε το μπακάλικό του στη γωνία των οδών Σολωμού και Θεμιστοκλέους στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα. Από το επίθετό του βαφτίστηκε η γειτονιά του, αρχικά προφορικά και εν συνεχεία και επίσημα. Το Εγκυκλοπαιδικό Λεξικό Ελευθερουδάκη, του 1929, αναφέρει τα Εξάρχεια ως «τοποθεσία των Αθηνών εν τη συνοικία της Νεαπόλεως, περί τα ση?εία και την ?ικράν πλατείαν ένθα συναντάται η οδός Θε?ιστοκλέους ?ετά των οδών Στουρνάρα, Σολω?ού, Αραχώβης, Βαλτετσίου και Μεταξά».

Βαρβάκειος: Ο Ιωάννης Λεοντίδης ήταν εθνικός ευεργέτης από τα Ψαρά κατά μία εκδοχή, ή από το Αϊβαλί κατά μία άλλη. Το παρατσούκλι «βαρβάκης» του το χάρισαν όταν ήταν μικρός οι συμμαθητές του, για το διαπεραστικό του βλέμμα που τους θύμιζε το ομώνυμο πουλί -είδος γερακιού- που ζει στα Ψαρά και την Ήπειρο. Πλοίαρχος εμπορικού πλοίου, καταδρομέας κατά τον ρωσσοτουρκικό πόλεμο του 1770 και κατόπιν αυλικός σύμβουλος στην αυλή της Αικατερίνης της Ρωσίας, επιδόθηκε σε κοινωφελή έργα σε Ελλάδα και Ρωσία και δώρισε με τη διαθήκη του το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στο ελληνικό κράτος, για την ίδρυση μεταξύ άλλων του Βαρβάκειου Λυκείου. Το νεοκλασικό κτίριο του λυκείου ανεγέρθηκε το 1859, απέναντι από την Δημοτική Αγορά της οδού Αθηνάς, κάηκε το 1944 στα Δεκεμβριανά και κατεδαφίστηκε το 1956. Το όνομά του το κράτησε, τελικά, η αγορά.

Κλαυθμώνος: Ίσως η γνωστότερη ιστορία ανεπίσημης ονοματοδοσίας έχει ως εξής: τις καλές ημέρες που η μονιμότητα ήταν άγνωστη λέξη για τους δημόσιους υπαλλήλους, κάθε φορά που άλλαζε η κυβέρνηση, οι Παυσανίες -οι απολυμένοι, δηλαδή- μαζεύονταν στα καφενεία γύρω από το Υπουργείο Εσωτερικών και έκλαιγαν. την απόλυσή τους. Ο δημοσιογράφος της Εστίας, Δημήτρης Καμπούρογλου, εμπνεύστηκε και έγραψε για πρώτη φορά το όνομα Πλατεία Κλαυθμώνος, το οποίο επικράτησε μέχρι σήμερα, έναντι των επίσημων ονομάτων της, που στο πέρασμα των χρόνων ήταν κάθε άλλο παρά λίγα: Πλατεία Αισχύλου, Πλατεία Νομισματοκοπείου, Πλατεία 25ης Μαρτίου, Πλατεία Δημοκρατίας και Πλατεία Εθνικής Συμφιλίωσης.

Πεντάγωνο: Αν έχετε δοκιμάσει να μετρήσετε τις γωνίες του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, θα έχετε σίγουρα διαπιστώσει πως δεν είναι πέντε. Γιατί λέμε τότε Πεντάγωνο την περιοχή γύρω από το μετρό Εθνική Άμυνα; Σίγουρα κάπου πάει το μυαλό σας. Η φιλοαμερικανική πολιτική της εποχής είναι μία εξήγηση, η ειρωνεία που εκφραζόταν από τις αριστερές εφημερίδες προς τις φιλοαμερικανικές πολιτικές των κυβερνήσεων του '50 και του '60 είναι μία άλλη. Δεν γνωρίζουμε ποια από τις δύο ευσταθεί, αλλά θα προτιμήσουμε τη δεύτερη.

Αιόλου: Ο πρώτος δρόμος που χαράχτηκε όταν η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους, το 1905, ξεκινούσε από τους Αέρηδες, ήτοι το ηλιακό Ωρολόγιο του Κυρρήστου κάτω από την Ακρόπολη. Τα ανάγλυφα που απεικονίζουν τους οκτώ ανέμους, τα οποία θαυμάζουμε και σήμερα στις οκτώ πλευρές του, έκαναν τους μελετητές της εποχής να υποθέσουν εσφαλμένα πως επρόκειτο για Αρχαίο Ναό του Αιόλου. Η αλήθεια -ότι ήταν ηλιακό ρολόι μέσα και ανεμολόγιο έξω- αποκαταστάθηκε με τα χρόνια, αλλά τα ονόματα Αέρηδες και Αιόλου διατηρήθηκαν, για την περιοχή και τον δρόμο αντίστοιχα.

Σύνταγμα: Στις 3 Σεπτεμβρίου του σωτήριου έτους 1843, ο εξεγερμένος λαός -υποστηριζόμενος, τελικά, και από τον στρατό- απαιτούσε «Σύνταγμα», φωνάζοντας αυτή τη μία και μόνη λέξη έξω από το παλάτι του Όθωνα, ήτοι τη σημερινή Βουλή. Η Πλατεία έως τότε ονομαζόταν Ανακτόρων, ενώ στο σχέδιο πόλεως αναφερόταν ως Πλατεία Θουκυδίδου.

Θησείο: Γιατί λέμε Θησείο τον Ναό του Ηφαίστου στο λοφάκι της Αρχαίας Αγοράς, που έχει χαρίσει το όνομά του στην ευρύτερη περιοχή; Γιατί, κάποια στιγμή, απλά μπερδευτήκαμε. Ο ναός αυτός, που είναι και ο καλύτερα διατηρημένος αρχαίος ναός της Αθήνας, κτίσθηκε το 450-440 π.Χ., και απλά τυχαίνει να βρίσκεται στον ίδιο χώρο -μέσα στην Αρχαία Αγορά δηλαδή- με το πραγματικό Θησείο. Αυτό το τελευταίο δεν έχει καμία σχέση με θυσίες, παρά τον ευρύτατα διαδεδομένο μύθο: ήταν ένα ιερό που κτίσθηκε το 471-468 π.Χ. για να ταφούν τα οστά του θρυλικού βασιλιά της πόλης Θησέα που ο Κίμων έφερε από τη Σκύρο.

Γκύζη: Ο ζωγράφος προς τιμήν του οποίου ονομάστηκε το μικρό κάθετο στην Αλεξάνδρας δρομάκι το 1901 ονομαζόταν, ως γνωστόν, Νικόλαος Γύζης και όχι Γκύζης. «Γκύζη» τον έλεγαν στη Γερμανία, όπου έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του, και για άγνωστο λόγο το δημοτικό συμβούλιο που αποφάσισε να τον τιμήσει μετά θάνατον επέλεξε αυτήν την εκδοχή του ονόματός του. Όταν η Αθήνα επεκτάθηκε προς τα Τουρκοβούνια, η πλατεία αλλά και ολόκληρη η περιοχή που απλώθηκε γύρω της πήραν το όνομα του δρόμου, ο οποίος εν τω μεταξύ μεγάλωσε και πήρε τις σημερινές του διαστάσεις.

Γουδή: Και όχι Γουδί, όπως το έγραφε ακόμα και ο ίδιος ο Δήμος Αθηναίων στις πινακίδες του μέχρι το 2006. Η περιοχή πήρε το όνομά της από την Οικογένεια Γουδή από τις Σπέτσες, πολλά μέλη της οποίας διακρίθηκαν για την προσφορά τους στην Ελληνική Επανάσταση. Σε αναγνώριση της προσφοράς τους, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος τους παραχώρησε εκτάσεις που κάλυπταν την σημερινή ομώνυμη περιοχή, αλλά και τμήματα του Παπάγου και του Χολαργού. Έτσι, η περιοχή βαφτίστηκε από «τα κτήματα του Γουδή» αλλά λόγω της παρήχησης με το μαγειρικό σκεύος, γραφόταν για πολύ καιρό με γιώτα. Μέχρι που κάτοικος της περιοχής έβαλε τα πράγματα στη θέση τους.

Αλεξάνδρας: Η Αλεξάνδρα ήταν ελληνίδα πριγκίπισσα, κόρη του Βασιλιά Γεώργιου Α' και της Βασίλισσας Όλγας, γεννημένη στην Κέρκυρα και πολύ αγαπητή στον λαό, που έδωσε το όνομά της στον τότε εξοχικό χωματόδρομο μετά τον πρόωρο θάνατό της. Η Αλεξάνδρα παντρεύτηκε το 1889 τον Μέγα Δούκα Παύλο Αλεξάντροβιτς, γιο του τσάρου Αλεξάνδρου Γ', και πέθανε τρία χρόνια αργότερα, κατά τον δεύτερο τοκετό της. Τάφηκε στο Τατόι. Ο γιος της Δημήτριος πήρε μέρος στη δολοφονία του Ρασπούτιν, και εξορίστηκε από τη Ρωσία.

Ιερά Οδός: Ένα από τα λίγα ονόματα που έχουν αντέξει στην Ιστορία χωρίς να παραποιηθούν ή να «μετακινηθούν» γεωγραφικά, η Ιερά Οδός ήταν ο δρόμος που διέσχιζε -για 22 χιλιόμετρα- η πομπή των Ελευσινίων Μυστηρίων. Ξεκινούσε από το Ιερό της Ελευσίνας και κατέληγε στην Ιερά Πύλη των Αθηνών, ερείπια της οποίας σώζονται σήμερα στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού, εκεί δηλαδή όπου καταλήγει και η σημερινή Ιερά Οδός. Όταν χαράχθηκε το πρώτο ρυμοτομικό σχέδιο της Αθήνας, από τους Κλεάνθη και Σάουμπερτ, στις αρχές του 19ου αιώνα, ο δρόμος που λεγόταν έως τότε Δρόμος του Μωρηά ξαναπήρε την αρχαία του ονομασία.

πηγή: in2life.gr