O ΔΡΟΜΟΣ ΤΟΥ ΣΙΤΑΡΙΟΥ–ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

 

Απ’ το  βιβλίο “ Τα γεωργικά της  Ρούμελης “ του  Δωριέα  λαογράφου ( από  Αρτοτίνα ) Δημήτρη  Λουκόπουλου .

 

            Ν Ε Ρ Ο Μ Υ Λ Ο Σ

         Ο  μοχλός  - ο  ζωριός

   Συνέχεια τ’ αδραχτιού κατά  τα  πάνω , είναι ένας  σφηνωμένος σιδερένιος  στύλος , ο  μοχλός . Περνάει από  μια  τρύπα ανοιγμένη στο  κατάρι ( το  πλακοστρωμένο αλώνι  του  μύλου ) και μόλις  ξεπέχει λιγουλάκι κόβεται . Η άκρη του είναι βιδωτή κι αυτού βιδώνεται μια  σιδερένια ρήγα ως  μια  πιθαμή  μακριά , που  λέγεται  χελιδόνα , απ’ το  σχήμα .

   Οι δυο  φτερούγες  της  χελιδόνας χωνεύονται σ’ αυλακιές , σκαλισμένες στο πανάρι . Όλη  η  μηχανή της  φτερωτής είναι  καταχωνιασμένη κάτω  απ’ το πάτωμα του  μύλου ( κτιρίου ) στο  υπόγειο ας  πούμε , όπου  ξεπροβάλλει και  το  σιφούνι του  βαγενιού . Το  υπόγειο  είναι θολωτό για  να  κρατεί το  πάτωμα  του  μύλου . Έτσι δεν  είναι φόβος  να  σαπίσει ποτέ και να πέσει μόλο που  βρέχεται  κι’ ολοένα απ’ το  νερό . Έχει  ανάγκη  η  πέτρα ;

   Ζωριό ( το) ή ζωριός είναι  μια  θολωτή πόρτα ολόμπροστα στο θόλο . Απ αυτή  πετιέται σα  δαρτή  βροχή , το  νερό  που  πέφτει απ’ το  σιφούνι στη  φτερωτή . Είναι  τόση  η  δύναμή του που  γίνεται  χιλιάδες μυριάδες κομματάκια άσπρα  σαν  το  χιόνι . Η βοή  του  νερού ακούεται από  μακριά , κι αν  σιμώσεις  σε  ξεκουφαίνει , τόσο  δυνατή  είναι . Απ’ το  ζωριό ξεπετιούνται κι όσα  βοτσαλάκια δεν  πιάστηκαν στην  καλαμωτή .Τόσο μικρά  ήταν .

    -  Θα βγει ο ζωριός  απ’ το  μύλο , πρώτα  το  είπαν για  κάτι που  έπεσε  στο  βαγένι . Ειρωνικά όμως  έπειτα , γιατί  εξόν απ’ τα  μικρά  βότσαλα άλλο πράμα  δεν  μπορεί  να  διαβεί στη μικρή  τρύπα  του σιφονιού . Με  το  είπωμα  λοιπόν  θα  βγει  στο  ζωριό  του  μύλου , είναι σα να  λες , ποτέ  δε  θα  βγει , θα  σκαλώσει  εκεί , δε θα το πετάξει  ο ζωριός  όξω . Απ’ αυτού το  μετάφεραν και  στη  ζωή του  ανθρώπου . Και λεν σαν  παροιμία σ’ έναν  που  ‘εκανε  ένα λάθος , ( έσπασε  ένα  πιάτο , ας  πούμε ή κάτι άλλη  μεγαλύτερη ζημιά  έπαθε ) , σώπα και  μη  λυπάσαι θα  βγει  στο ζωριό  απ’ το  μύλο .

   Όλοι πιστεύουν ζωριό συχνάζουν δαιμι9νικά . Νεράϊδες , Στοιχειά , Λάμιες , κι’ αυτός είναι  ο λόγος όπου η λεχώνα δεν  κάνει να  πλύνει τα  ρούχα της εκεί  κοντά : Θα  νταίσει ή  νταίνει ακούς να  σου  λένε .Που πάει  να  πει , κακή  σύμπτωση μπορεί  να  συντύχει να  είναι εκεί αυτά  τα  κακά  δαιμονικά και  δίχως  άλλο  τότε θα  της  κάμουν ΄κακό και  κακό  αγιάτρευτο .

Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι …..