Ο Μ Υ Λ Ο Σ
Όλοι το λένε , πως τα παλιότερα χρόνια νερόμυλους δεν είχαν οι άνθρωποι .
‘Αλεθαν το σιτάρι με τους χερόμυλουςκι . Πολλοί απ’ τους γερόντιους τους θυμούνται κιόλας , και με βεβαίωσαν πως έφτιαναν τότε ψωμί με αλεύρι βγαλμένο απ’ αυτούς . Αυτό γινόταν σε πολύ απόκεντρα χωριά , νερόμυλο και δεν βρέθηκε κανένας να φτιάσει νερόμυλο .
Τι είναι όμως νερόμυλος ; Φαντάσου μια μεγάλη , λίγο γουρνωτή πέτρα και πάνω της μια άλλη ολοστρόγγυλη με τρύπα; στη μέση .
Βάλε στην κάτω κάνα δυο χούφτες σιτάρι ή καλαμπόκι , διχάλωσε σφιχτά μια βέργα σε τρυπίτσα της πανωτής . Πιάσε την με το δεξί και φέρε γύρες . Γυρίζει η απάνω πέτρα και σιγά – σιγά τρίβεται το γέννημα και γίνεται αλεύρι , που πέφτει σε σεντόνι στρωμένο από κάτω απ’ την κάτω πέτρα , βάλε κι’ άλλο γέννημα απ’ τη μεσιανή τρύπα της πανώπετρας . Τρίψε το , βάλε κι’ άλλο , κι’ άλλο . Θα τα καταφέρεις με την υπομονή σου ν’ αλέσεις οκάδες σιτάρι ή καλαμπόκι . Αυτός είναι ο χερόμυλος .
Θα πεις είναι κόπλοιος , αλλά αφού ήθελαν να ζυμώσουν το ψωμί τους οι άνθρωποι , τι έπρεπε να κάμουν ;
Πριν από κάθε ζυμωσιά λοιπόν τότε , το λόγο τον είχε ο χερόμυλος . Χρειαζόταν να γίνει δουλειά και δουλειά γενναία .
Τι τραβούσαν οι γυναίκες ! γιατί δουλειά τους ήταν το άλεσμα , όπως και το ζύμωμα . Ο νερόμυλος τους απάλλαξε από ένα βάσανο .
Πως βρέθηκε ο νερόμυλος
Πότε βρέθηκε ο νερόμυλος , ποιός το ξέρει ! Επίσης δεν ξέρουμε και ποιός πρωτόβαλε στο μυαλό του πως με τη δύναμη του νερού μπορεί να κινηθεί μύλος . Κανείς δεν έγραψε για τη σπουδαία αυτή εφεύρεση , ωστόσο η παράδοση κάτι μας λέει :
Είχαν , λέει , μεγάλον αγώνα για να πετύχουν το νερόμυλο , χρόνια , ποιός ξέρει πόσα ! Πρώτα – πρώτα κατάφεραν να φτιάσουν ένα μονοκόμματο πανάρι ( πάνω μυλολίθαρο ) . Τo φερνε γύρα το νερό , κι αυτό έτριβε το άλεσμα και το έκανε αλεύρι , μα είδαν πως αυτό το λιθάρι απ’ το γύρισμα το πολύ , γρήγορα κατανταίνει άχρηστο . Σώνεται σιγά – σιγά , κι’ ολοτελευταία γυαλίζει κιόλας , δεν τ’ απομένουν δόντια για να πιάνει στην κάτω πέτρα , να σφίγγει τον καρπό και να τον τρίβει .’Επρεπε να διορθωθεί αυτό το ελάττωμα .
Ήρθε λοιπόν στο νου των ανθρώπων , αντίς να ‘χουν ατόφια την πέτρα , ν’ αρμαθιάζουν μικρές πέτρες κέχρινες ( σπειρωτές ) . Όσο κι α;ν ταιρομεριαστούν συτές , σκέφτηκαν , θα αφήσουν και κάτι το αδειανό ανάμεσα στους αρμούς . Εκεί θα στριμώχνεται ο καρπός και θα τρίβεται , εξόν απ’ αυτό , η κέχρινη πέτρα δεν τρώγεται και δεν γυαλίζει .
Έβαλαν λοιπόν τη μια πέτρα δω , την άλλη παραπέρα κοντά τη μια στην άλλη , το κατάφεραν να φτιάσουν συνταιριαστό πέτρινο τροχό . Το ζήτημα όμως ήταν πως να κι είδε τοβ]ν αγώνα της βασταχτούν αυτές οι πέτρες στη θέση τους . Αυτό τους βασάνισε πολύν καιρό , αλλά τέλος το βρήκαν . Έδεσαν τις πέτρες με σιδεροστέφανα απέξω , απαράλλαχτα όπως δένει ο καδάς τις δούγες και φτιάνει κάδη . Το στεφάνι Διάβολος τις σφίγγει και δεν τις αφήνει να ξεφύγουν .
Κοίταξαν πως δεν μόνιαζαν οι πέτρες και τόσο καλά , όπως μονιάζουν τα ξύλα σύντας τα σφίγγει το σιδεροστέφανο . Τέλος αυτοί τον έβαλαν μια φορά σ’ ενέργεια . Ενώ όμως άρχιζε να γυρίζει το πανάρι ,με τη δύναμη του νερού , ύστερα από δυο τρεις γυροβολιές γινόταν αντάρα , ξαρμαθιάζονταν οι πέτρες . Αυτοί , μ’ όλα ταύτα δεν έχαναν την υπομονή τους . Πίσω κι’ απ’ αρχής αρμάθιαζαν τις πέτρες και τις έσφιγγαν πιο πολύ με το σιδεροστέφανο . Τα ‘ιδια και τα ίδια , μα όλο χαλούσε ωστόσο αυτοί προσπαθούσαν . Μια μέρα περνούσε απέξω απ’ το μύλο ο Διάβολος κι είδε τον αγώνα τους . Τους κοίταξε , τους κοίταξε , κούνησε το κεφάλι του με την κουταμάρα τους . Δεν τους έκοβε να διορθώσουν ένα τόσο μικρό πράμα !! Δεν βλασταξε :
- Σφλήνα και λιθάρι ! Σφήνα και Λιθλαρι ! Θέλει ο μύλος για να γίνει, βρε κουτοί , τους φλωναξε ξι΄έγινε άφαντος ..
Τότε το κατάλαβαν κι αυτοί , για να σφίξει η μια πέτρα με την άλλη , δεν αρκεί το σιδερένιο σιδεροστέφανο , πρέπει να χώνουν και ξυλόσφηνες στις αναμεσαριές . ΄΄Ετσι έκαμαν , κατλαφεραν εκείνο που τους βασάνιζε τόσα χρόνια .
Άλλοι το λένε κι αλλιώς . Περνούσε τάχα ο Διάβολος καβάλα σε ..λαγό και στλαθηκ στην πόρτα του μύλου , κοιτάνε από μέσα αυτοί που αγωνιόνταν να αρμαθιάσουν το πανάρι , τι να ιδούν ! παραξενιά μεγάλη :
- Α ! Α ! , να ένας άνθρωπος καβάλα σε λαγό ! έκαμαν .
- Α ! A ! , απαντάει ο άνθρωπος γελώντας . Να κάτι άνθρωποι που δεν ξέρουν να βάλουν σφήνα και λιθάρι , σφήνα και λιθάρι να δέσουν μυλολίθαρο . Κι’ έγινε άφαντος
Τον κορόϊδεψαν , τους κορόϊδεψε , πρόδωσε όμως το μυστικό δίχως να το θέλει . Τότε κατάλαβαν τι είναι εκείνο που φταίει , και δε μόνιαζαν καλά οι πέτρες αν και τις σφίγγει το σιδεροστέφανο . Έβαλαν σ’ ενέργεια τη συμβουλή του Διαβόλου και πέτυχαν το σκοπό τους .
Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι ……
No comments:
Post a Comment