Ο Γαβρήλος και ο Στεφανής στις καταλήψεις
Γαβρήλος Τσαρκαντόγλου
ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 07/02/1999
Δεν συμμετέχει ο Ορέστης
Δεκαεξάρηδες που κοιτούν με τα μάτια της εφηβείας το παρόν και βάζουν λουκέτο στο μέλλον που φτιάχνουν άλλοι για αυτούς. Πρόσωπα πίσω από τα μπλόκα, πίσω από τις κλειστές πόρτες του σχολείου τους, αλλά και πίσω από τα θρανία όπου γίνονται μαθήματα. Δύο μήνες τώρα που επικρατεί η αναταραχή στον χώρο της Παιδείας, οι πιτσιρικάδες και οι πιτσιρίκες πρωταγωνιστούν είτε συμμετέχοντας στις καταλήψεις είτε όχι. Η αγωνία κοινή και ας μην έχει για όλους την ίδια έκφραση. Εχουν γίνει το θέμα της ημέρας και κάποιοι από αυτούς έχουν αναλάβει τον ρόλο της εκπροσώπησής τους. Ολοι μιλούν για τον Γαβρήλο Τσαρκαντόγλου, τον εκπρόσωπο του Συντονιστικού Αγώνα Σχολείων Αθήνας. Γνωρίζουν τον Γιώργο Στεφανή, μέλος της Πρωτοβουλίας Μαθητών Κατειλημμένων Σχολείων. Γνώρισαν πρόσφατα και τον Ορέστη Ζυρίνη, που εκφράζει τη μερίδα των μαθητών οι οποίοι δεν συμφωνούν με τις κινητοποιήσεις άλλωστε η φωνή τους είναι πιο αδύναμη αφού δεν έχουν ένα συγκροτημένο οργανωτικό σχήμα. Εγιναν τηλεοπτικά πρόσωπα, έγιναν πρωτοσέλιδα... Εμείς δίνουμε βήμα στα τρία αυτά παιδιά, ακούγοντας την παλίρροια της σκέψης τους, τα ενδιαφέροντα της καθημερινής ζωής τους, τα όνειρά τους. "Ο αγώνας δεν είναι σαπουνόφουσκα"
Τι να βρίσκεται πίσω από τη σκληράδα στο πρόσωπο του Γαβρήλου και το «σκυφτό» βλέμμα του; Σου δίνει την εντύπωση ότι σε κοιτά με το μέτωπο. Η φωνή του χρωματισμένη με την εφηβική βραχνάδα. ΄Η μήπως ξελαρυγγιασμένη από τα συνθήματα στις διαδηλώσεις; Παίρνει φωτιά όταν ακούει ότι έχει γίνει... σταρ: «Δεν πιστεύω στο παραμύθι για φωτεινούς ηγέτες. Πιστεύω στη συλλογική δράση. Προσωποποιούν τον αγώνα μας για να χτυπήσουν το μαθητικό κίνημα». Ετσι εξηγεί και το γιατί «μου την πέσανε όταν είπα ότι "εμείς δεν θα πάμε για νέα Βάρκιζα". Βρήκαν την ευκαιρία να λασπολογήσουν λέγοντας ότι οι μαθητικοί αγώνες είναι υποκινούμενοι». Δεν θέλει να μιλήσει για την ένταξή του στην ΚΝΕ: «Τι σημασία έχει; Οι χιλιάδες μαθητές στους δρόμους που διαμαρτύρονται πού ανήκουν;». Εχει στα χέρια του ένα βιβλίο και το ξεφυλλίζει. «"Ο μπιντές" του Μάριου Χάκκα» μου λέει. Χαμογελάει. «Παραξενεύεσαι; Δεν χρειάζεται να βάζουμε σε κουτάκια το μυαλό μας». Τι κι αν ο Χάκκας, ένας αριστερός διανοούμενος που τον είπαν αιρετικό, σάρκασε και έκανε κριτική στα γραπτά του κατά του κομματικού κατεστημένου; Μιλάει κοφτά ο Γαβρήλος. Δεν αναλύει όσα λέει και δεν αποφεύγει καθόλου να χρησιμοποιεί «τσιτάτα». «Η ζωή είναι ρήξη με ό,τι σε κρατάει πίσω». Και μετά: «Κόβουν και να ράβουν το μέλλον μας με μαύρο ρούχο». Πώς βλέπει το δικό του μέλλον; «Ασπρο. Γιατί είναι το χρώμα που κρύβει όλα τα χρώματα μέσα του». Και μετά: «Η μεταρρύθμιση είναι ταξική, όπως και η κοινωνία που έχουν φτιάξει». Είναι μαθητής της Γ' λυκείου στο Πολυκλαδικό του Αιγάλεω. Θέλει να μπει στα ΤΕΙ, τμήμα Λογιστικής. Δεν πηγαίνει φροντιστήριο. «Δεν έχω την οικονομική δυνατότητα άλλωστε. Δεν ξέρω αν είχα λεφτά τι θα έκανα. Ούτε καν να σου πω αν θα επέλεγα να πήγαινα σε ιδιωτικό σχολείο. Τα ιδιωτικά σε επίπεδο γνώσεων προσφέρουν περισσότερα, αλλά όχι στις ανθρώπινες σχέσεις». Δεν βγαίνει συχνά έξω για διασκέδαση. «Δεν έχω οικονομική άνεση. Μόνο σε καμιά καφετέρια με φίλους. Τις περισσότερες ώρες τις περνώ στο σπίτι με μουσική. Ακούω ροκ κυρίως. Ξέρεις, Jethro Tull, Pink Floyd, Deep Purple και τέτοια». Μένει στη Νίκαια, στην οδό Π. Ράλλη. Ο πατέρας του είναι λιμενεργάτης και η μητέρα του λογίστρια. Τον ρωτώ πώς αντιμετώπισαν όλη αυτή την ιστορία με τις καταλήψεις, την «αρχηγία» στο Συντονιστικό: «Ψύχραιμα. Με στήριξαν. Υπάρχει σεβασμός στις επιλογές μου. Η μητέρα μου άλλωστε έχει συνδικαλιστική δράση». Βιάζεται να φύγει. Σε λίγο περνά περιοδεύων... «Η δημοσιότητα που έχει πέσει πάνω του μπορεί να τον κατασπαράξει;» αναρωτιόταν ένας φίλος οδοντίατρος που πολύ θα ήθελε να τον δει από κοντά για να απαντήσει σε αυτή την ερώτηση που τριβελίζει το μυαλό του. Ο Γαβρήλος είναι βουτηγμένος στον... αφρό των ημερών, αλλά επαναλαμβάνει ότι «ο αγώνας δεν είναι σαπουνόφουσκα». Και καταλήγει: «Συνεχίζουμε ενάντια στην εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Εχουμε κερδίσει ήδη σε μαζικότητα, σε αγωνιστικότητα». Κάτι λένε με την κοπελιά που είναι δίπλα του. Ακούω το όνομα Σωκράτης. «Για τον αρχαίο Σωκράτη λέμε». Αλήθεια, τι θα τον ρωτούσε αν μπορούσε να του μιλήσει; «Γιατί τους άφησε να τον φάνε...» μου λέει.
Γιώργος Στεφανής "Δεν ζητάμε πολλά. Τα θέλουμε όλα"
«Ερωτας - Επανάσταση - Ζωή: το πιο ωραίο σύνθημα του κόσμου. Είναι οι τρεις λέξεις που με εκφράζουν όσο καμία άλλη». Ο Γιώργος Στεφανής είναι μαθητής της Α' Λυκείου στο Ενιαίο Λύκειο Βάρης, πρόεδρος του σχολείου του και μέλος της Πρωτοβουλίας Μαθητών Κατειλημμένων Σχολείων, που από πολλούς καλείται και Αντισυντονιστικό. «Σαν 15χρονος και εγώ, όπως όλοι οι συμμαθητές μου, είμαι θύμα της αντιεκπαιδευτικής πολιτικής που χαράζουν στις πλάτες μου. Ε, όχι. Είμαστε έτοιμοι να φορτώσουμε στις πλάτες μας το βάρος των δικών μας οραμάτων. Δεν ζητάμε πολλά. Τα θέλουμε όλα. Ή όλα ή τίποτα». Με βομβαρδίζει με λέξεις, εικόνες από όσα ζει «μέσα στον παλμό της επαναστατημένης νεολαίας», όπως λέει. Θέλει να προλάβει να μου πει ένα διάλογο που τον συγκλόνισε. «Το σκεφτόμουν από την ώρα που μου τηλεφώνησες και βλέποντας να μας βρίζουν κάποιοι στην τηλεόραση. Πιπιλάνε ότι κάνουμε λάθη, λάθη, λάθη». Ευκαιρία να τους απαντήσει λοιπόν. «Ανθρώπινα λάθη φτιάχνονται με ανθρώπινους αγώνες» λέει. Ανοίγει παρένθεση. Δεν βλέπει καθόλου τηλεόραση γιατί τσαντίζεται! Τον ρωτώ τι θα έλεγε μπροστά στην κάμερα, αν του έδιναν χρόνο δέκα δευτερολέπτων. Ετοιμος. «Το ζήτημα έχει τεθεί: ή θα συνεχίσουμε να σκύβουμε όπως αυτός ο δραπέτης είτε θα υψώσουμε τοίχο ατίθασο απέναντί τους...». Αγαπάει την ποίηση και ιδίως τον Μιχάλη Κατσαρό. Πιστεύει ότι ο κόσμος θα ήταν πιο ωραίος αν άφηνε χώρο γι' αυτούς που σκέφτονται σαν ποιητές. «Οι μαθητές μέσα από τις καταλήψεις κατάλαβαν ότι υπάρχουν δύο δρόμοι στη ζωή τους: ο εύκολος του συμβιβασμού και της ενσωμάτωσης και ο άλλος, ο πιο ριζοσπαστικός και καινοτόμος. Ο δρόμος μετ' εμποδίων, αλλά με περιεχόμενο και κότσια. Τι πιο σημαντικό από το να δείξουμε ότι υπάρχει μια ισχυρή κοινωνία που αντιστέκεται απέναντι στην κρατική εξουσία...».
Χρησιμοποιεί εκφράσεις που τις σκέφτεται προτού τις πει. Σαν να μη θέλει να κάνει λάθος στη διατύπωση. Είναι εμφανές ότι έχει «ζυμωθεί» πολιτικά. Ανήκει στο ΝΑΡ, δεν φοβάται να το πει αλλά διευκρινίζει ότι «δεν πρέπει να μπερδεύουμε αβγά και πασχάλια σε αυτό που συμβαίνει στα σχολεία. Μας υποκινεί το κόμμα της συνείδησής μας και της συλλογικότητας».
Δεν τον πειράζει που τον φωνάζουν «ο ρομαντικός». Δεν τον πειράζει που κάποιοι γονείς κατηγορούν αυτόν και τους καταληψίες συμμαθητές του ότι είναι «τεμπέληδες». «Ναι, είμαστε ρομαντικοί. Δες τα πανό μας και τα συνθήματά μας: "Δεν είναι οι εξετάσεις, δεν είναι οι βαθμοί, εκείνο που μας λείπει είναι η ζωή". Πάρτε το χαμπάρι. Πλούσιος άνθρωπος είναι αυτός που έχει ελεύθερο χρόνο για να τον αξιοποιεί δημιουργικά». Ο Γιώργος περιγράφει το καθημερινό πρόγραμμά του: «Εξι ώρες σχολείο, τέσσερις ώρες φροντιστήριο, μηδέν ελεύθερος χρόνος».
Οι δικοί του γονείς τού συμπαραστέκονται. Οπως και ο αδελφός του, που ως φοιτητής στο Πολυτεχνείο μετέχει στην κατάληψη της σχολής του. Ο πατέρας μαθαίνει τα νέα από το τηλέφωνο. Είναι ναυτικός. Αυτή την ώρα ταξιδεύει κάπου στον Περσικό. Η μητέρα του λογίστρια. «Οι γονείς μας ξέρουν πόσο φτηνή ή ακριβή, με τι τίμημα αγοράζεται η σημερινή "δημόσια και δωρεάν παιδεία". Γι' αυτό μας στηρίζουν. Η μητέρα μου δουλεύει 12ωρο και ο πατέρας μου θαλασσοπνίγεται για να πληρώνουν τη δήθεν δωρεάν παιδεία».
Το μεράκι του είναι να γίνει μαθηματικός. «Θέλω να γίνω καθηγητής. Να διδάξω σε παιδιά τον άγνωστο Χ. Θα ασχολούμαι με εξισώσεις για να αναζητούμε μαζί. Ο άγνωστος Χ είναι η αμφισβήτηση...». Είναι τρελά ερωτευμένος αυτό τον καιρό. Μάλιστα γνώρισε την κοπέλα σε κάποια διαδήλωση. Μένει μακριά. «Πηγαίνουμε μαζί στα συλλαλητήρια. Βλέπουμε και σινεμά». Οι αγαπημένες του ταινίες είναι «Το μίσος» του Κασοβίτς και το «Underground» του Κουστουρίτσα. «Με την κοπέλα μου έχουμε και τα ίδια γούστα στη μουσική: Σαββόπουλος, Τσακνής, Θεοδωράκης, Διάφανα Κρίνα, Υπόγεια Ρεύματα, Μπιτλς, Μπομπ Μάρλεϊ. Μαζί τραγουδάμε το "Φοβάμαι όλα αυτά που θα γίνουν για μένα χωρίς εμένα..."». Εννοείται ότι ίνδαλμά του είναι ο Τσε. «Πάντως, αν υπήρχε μηχανή του χρόνου, θα ήθελα να βρεθώ στο Παρίσι τον Μάη του '68».
Ορέστης Ζυρίνης: "Σήμερα τον τίμιο τον λένε γραφικό"
«Δεν αντιπροσωπεύω κανέναν, αλλά εκφράζω πάρα πολλούς» μας είπε ο Ορέστης Ζυρίνης, που έχει ήδη γίνει γνωστός ως «σύμβολο της άλλης όχθης». Δηλαδή των μαθητών που δεν κάνουν καταλήψεις. Είναι μαθητής της Β' τάξης του 17ου Λυκείου Αθήνας. Πρόεδρος της τάξης του και μέλος του 15μελούς στο σχολείο του, παραιτήθηκε όταν... «είδα ότι δεν μπορούσα πια να εκφράσω την άποψη των μαθητών που με εκλέξει για να τους εκπροσωπώ». Εντιμη στάση. «Σήμερα τον τίμιο τον λένε γραφικό, ξέρετε» ανταπαντά. «Δεν συμφωνώ με τον νόμο για την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Αλλά η διαφωνία θέλει χρόνο για να στηριχθεί με βάση την εφαρμογή του. Είναι καλύτερο σύστημα από το προηγούμενο. Το να λες "όχι" σε όλο τον νόμο χωρίς να αντιπροτείνεις κάτι άλλο, νομίζω ότι είναι μεγάλο λάθος». Κόντρα στο ρεύμα ο Ορέστης. Δεν διστάζει όμως να πει ότι θα συμμετείχε σε καταλήψεις «για τη διεκδίκηση ευρύτερων κοινωνικών στόχων». Φτιάχνει μια εικόνα και με βάζει μέσα της για να την παρακολουθήσω. «Σκέψου πόσο πιο δυνατός θα ήταν αυτός ο αγώνας αν οι μαθητές έκαναν κατάληψη και συγχρόνως δεν πήγαιναν στα φροντιστήρια. Τότε θα συμμετείχα σίγουρα στην κατάληψη».
Ο Ορέστης δεν πάει φροντιστήριο. Και είναι επιλογή του. «Ακόμη και σε ιδιωτικό σχολείο μπορούσα να πάω. Δεν ήθελα. Οι γονείς μου άφησαν σε μένα την επιλογή». Οση ώρα μιλούσαμε στριφογύριζε στο μυαλό μου το όνομά του. Ζυρίνης. Λες να είναι γιος του... Ναι. Είναι παιδί του Κώστα Ζυρίνη και της Ισαβέλας Μπερτράν-Ζυρίνη που τους είχαν πει κάποτε τρομοκράτες. Ναι, είναι παιδί του αριστεριστή που έζησε μέσα στα συλλαλητήρια και κατηγορήθηκε γύρω στο '80 για τρομοκρατική δράση. Οι κατηγορίες για τους συνήθεις υπόπτους της εποχής εκείνης κατέπεσαν και αποδείχθηκαν σαθρές. Σήμερα ο συγγραφέας και σκηνοθέτης Κώστας Ζυρίνης είναι δίπλα στον γιο του, «χωρίς να θέλει να καπελώσει τις επιλογές του». Ο Ορέστης τον λατρεύει: «Με τον πατέρα μου κάνουμε τις πιο δημιουργικές συζητήσεις. Με γοητεύει η φιλοσοφία και η κοινωνιολογία. Μιλάμε ατέλειωτες ώρες για τον Μαρξ, τον Ηράκλειτο, για την αρχαιοελληνική σκέψη, που αποδεικνύεται καθημερινά επίκαιρη. Είμαι ανοιχτός σε όλα και αγαπώ τα "γιατί". Ισως γι' αυτό θέλω να σπουδάσω φιλοσοφία».
Η μητέρα του δουλεύει σε μια εργοληπτική εταιρεία και...«ετοιμάζει τα ταξίδια μας». Ο Ορέστης έχει γυρίσει όλη την Ελλάδα, με σακίδιο στους ώμους και με σκηνή! «Είμαστε αντισκηνάδες και γυμνιστές οικογενειακώς. Δεν μας αρέσει ο βιομηχανοποιημένος τουρισμός. Τι δεν μας αρέσει δηλαδή; Είμαστε εχθροί του. Και στο εξωτερικό που ταξιδεύουμε διαλέγουμε μέρη απάτητα από τις ορδές των τουριστών από τα γκρουπ». Μιλάει ενθουσιασμένος για την τελευταία εξόρμησή τους στην Ινδονησία. «Πήγαμε σε φυλές των Παπούα που πρωτοείδαν λευκό πριν από 70 χρόνια. Οι άνθρωποι λειτουργούν με τρία αισθήματα. Χαρά, λύπη, απορία. Εχουν μια παιδική αθωότητα. Ξέρεις τι σκέφτηκα; Οτι ο πολιτισμός τους είναι πολύ ανώτερος ως προς τις ανθρώπινες σχέσεις από τον δικό μας...».
Ο Ορέστης είναι χαμηλών τόνων. Νομίζεις ότι δεν οργίζεται, ότι δεν νευριάζει ποτέ. «Εχω αναλυτική σκέψη. Και αυτό με οδηγεί να εξετάζω πολλές παραμέτρους για ό,τι κάνω ή λέω. Δεν είναι λίγο να τα βάζεις με όλους. Νομίζεις ότι δεν ήθελα να ζήσω κι εγώ την ατμόσφαιρα της κατάληψης, το κλίμα της συλλογικότητας που αναπτύσσεται μέσα εκεί; Ηθελα. Αλλά προέχει η συνείδησή μου και η πίστη στις επιλογές μου». Ο Ορέστης στενοχωριέται που κάποιοι συμμαθητές του έχουν ψυχραθεί απέναντί του, που μερικοί τον θεωρούν προδότη του αγώνα τους. «Τους καταλαβαίνω, αλλά για μένα προδότης είναι αυτός που καταπατά τις ιδέες του. Δεν είμαι λοιπόν προδότης του αγώνα μου. Μου αρκεί αυτό».
Παίρνει την κιθάρα του και αρχίζει να σιγοπαίζει. Στο κομοδίνο του έχει το βιβλίο «Τρομοκράτες» που έγραψαν οι γονείς του. Δεν έχει προλάβει να το διαβάσει. «Είναι δυσεύρετο και πηγαίνει από χέρι σε χέρι... Βέβαια τώρα που ετοιμάζει ο πατέρας μου το πέμπτο βιβλίο του το ξέρω ήδη, γιατί του κάνουμε... διορθώσεις με τη μητέρα μου στις σελίδες που γράφει». Χαμογελάει. Λίγο προτού πούμε «αντίο» τον ρωτώ για το αύριο. Η απάντησή του αφοπλιστική: «Δεν θα ήθελα με τίποτα να με δω υπάλληλο χρηματιστηριακής εταιρείας, με σαμσονάιτ τσάντα, γραβάτα και φορητό κομπιούτερ να κυκλοφορώ από 'δώ και 'κεί και να λέω "Πούλα, αγόρασε". Μακριά από μένα η εικόνα του γιάπη...».
No comments:
Post a Comment