ΣΤΑ ΑΛΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΧΩΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ

ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ  ΧΩΡΙΑΝΩΝ  ΜΑΣ

 

Ψαλάς 1927 , τα ΣαψαραίΪκα , ο μππάρμπα Κώστας συν..γυναιξί και..τέκνοις και...ζωντανοίς...(..μπλάρια..βόιδια κλπ...)

Προπολεμικό Λιδορίκι , φωτογραφία βγαλμένη το 1937 , απ' τον Παλιόραγκο .

 

                        ΣΤΑ ΑΛΩΝΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΧΩΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΠΑΛΙΟΥ ΛΙΔΩΡΙΚΙΟΥ...

   " Μάνα , τώρα , δυο  παιδιών 18 και 14 χρονών , γέννημα και θρέμμα του Λιδορικιού , σκέφτομαι πολλές φορές πόσο ωραία ήταν τα παιδικά μας χρόνια , και πόσο άχαρα βλέπω των παιδιών μου .
" Γυφτομαχαλιώτισσα Σύρμω " , όπως με ονομάζουν πειρακτικά οι συγγενείς μου , με πληθωρική ζωτικότητα , αναπολώ τα παιδικά μου χρόνια ...Κατοχή , στερήσεις , σχολείο δεν υπήρχε , όλες οι ώρες όμως των παιδιών γεμάτες .

   Δεν ξέραμε τι είναι πλήξη και τι ανία , η γιαγιά μου η Κατσικαδερίνα , με τα πολλά παιδιά , τα πολλά πρόβατα και τις μπόλικες δουλειές , μας ζύμωσε με την αγροτική ζωή όπως ζύμωνε τα μπόλικα λαχταριστά ψωμιά της .
   Τη θυμάμαι , ψηλή , στητή , ως τα βαθειά γεράματά της , παρά τα 14-15 παιδιά που έκανε , με τον καφέ το σάκο της και τη σκέπη της .

   Μας έπαιρνε , εμάς τα παιδιά , πότε στο μαντρί , πότε στο Βύθλα και πότε στο Παραδείσι ή τη Στρίκελη , ανάλογα με τον καϊντέ , να την βοηθήσουμε . Συμμετείχαμε ενεργά και με προθυμία στις δουλειές .
   Πίσω απ' το ζευγάρι με τα βόδια , που έκανε η θεια μου η Ζωίτσα , ρίχναμε το σπόρο , καλαμπόκι η ρεβύθια .

Νοέμβριος  1930 , τα “ βόιδια “ στο  ζυγό ,  στο  ξυλάλετρο  ο  γέρο  Γιώργος Πουρνιάς – Χουσιάδας  και  πίσω η..” γριά “ στο..σβολοκόπι

                               *************************

   Δρασκελιά και σπόρο , μας έλεγε , τη θυμάμαι ζωσμένη την ποδιά με το στάρι - σπόρο , να σπέρνει , παντού δίπλα της ..
Φύτρωναν τα σπαρτά , βοτάνιζαν ή κορφολογούσαν οι μεγάλοι , εμείς έπρεπε να φέρουμε τα ζα φορτωμένα χορτάρια ή καλαμποκιές στην Κατσικαδεραίϊκη Λότζα .
   Έφτανε ο θέρος , λιοπύρι , γυάλιζαν τα δρεπάνια στον ήλιο , τα χερόβολα γίνονταν δεμάτια , τα φόρτωναν οι μεγάλοι και μεις τα παιδιά τα πηγαίναμε στο αλώνι . Φτιάχναμε μεγάλες θημωνιές , το αλώνι , το ‘χε ετοιμάσει η γιαγιά με το ...μονωτικό της εποχής : Καβαλίνα αγελαδινή . Ακολουθούσε το αλώνισμα , ο Παναγοσπύρος , με μια σάρτα άλογα έφτανε πρωί-πρωί με βαλμά την κόρη του τη Σταυρούλα . Μεγάλη χαρά νοιώθαμε όταν μπαίναμε μέσα στο " λιώμα " να βαρέσουμε λίγο τα άλογα . Με τα βουκούλια εμείς τα παιδιά γεμίζαμε τα έργαθα άχυρα και τα ρίχναμε στην αχυρώνα , αφού πηδούσαμε μέσα για να κάτσουν και να χωρέσουν κι' άλλα .

 

Ο  Κατρέλης , η  νερομάνα  του  Βαρουσιού  το  1937 . Η νοικοκυρά , με  το ..” μπότη “, τη  σταμνα  δηλαδή , πάει  για  φρέσκο  δροσερό  νερό , λέγαν  τότε  πως  αν  ό “ μπότης “ ..ίδρωνε,΄κράταγε  ξ]κρύο  το  νερό ..

                 ****************

   Φώναζε η γιαγιά μου να της φέρω λίγο κρύο νερό από το Σερεντέλη , άρπαξα την μπαρδάκα και βολίδα για τη βρύση να πάρω σειρά . Γυρίζοντας εύρισκα τη γιαγιά μου , με τη γριά Καντρίνα να κάθονται κάτω απ' την αγκορτσιά , περιμένοντας να φυσήξει ούριος άνεμος να λυχνίσουν .

Το “ λίχνισμα “

 

*****************888
   Έφτανε ο Αύγουστος !! Μετά της Σωτήρος και μέχρι της Παναγίας , τα σταφύλια γίνονταν . Πρωί - πρωί , μ' ένα κοφίνι και το μαχαίρι , τρέχαμε στο αμπέλι με τις μαυρούδες και τα αγριπιώτικα , στο γυρισμό ξαποσταίναμε στον Κούστη , κι' ύστερα σπίτι .
   Ύστερα , είχαμε τα καλαμπόκια , συναγερμός ! Όλο το σόι στο Παραδείσι , στη δουλειά ! Δίπλα η Σνίκαινα φώναζε τον Περικλή που κάθε τόσο ξέκοβε κατά την Μπελεσίτσα ...
   Φορτώναμε , ξεφορτώναμε και κουβαλάγαμε μεγάλα σακιά , ώσπου έφτανε ο μπάρμπας μου ο Νιόνιος φέρνοντας ψιμοτύρι από το " Κόκκινο  χούμα " . Ψιμοτύρι , ψωμί και νερό από το πηγάδι της Μπουγαλίνας , ήταν ότι έπρεπε για μεσημεριανό . Το καλαμπόκι μαζευόταν βουνό κάτω από το μπαλκόνι . Και το βράδυ , στο ξεμπούλτσισμα , γιορτή ! Όλα τα γειτονόπουλα στο " παρασπόρ " - όπως το λέγαμε .

Μια  ατελείωτη  γιορτή ήταν  το  ξεμπούλτσισμα του  καλαμποκιού , ή..” παρασπόρι “ και  ακριβέστερα  ..” παρασπόρ’ “ στα  Ρουμελιωτολιδορικιώτικα…

                         ************************

   Χαλασμός ! Γέλια , τραγούδια , αστεία , και δώστου με την πρόκα η το σουβλί να ξεμπουλτσίζουν για να βρόυν την ...κοκκινάρα , κι' η πιατέλα με την κολοκυθόπιτα και το χαλβά ( μαλαχόζ’ ) μας φαίνονταν σπουδαία εδέσματα .
   Μετά , ο τρύγος ! Πάτημα τα σταφύλια , γέμιζαν τα σκόπλα μούστο , φόρτωμα - ξεφόρτωμα και μεις , τα παιδιά , στο πόστο μας ...
Στις προετοιμασίες για τα χειμωνιάτικα μαντριά , βοηθάγαμε εκεί που κόβαν τις δεματσούλες . Θυμάμαι , μικρό παιδί , 6 με 7 χρονών , μ' έβαλαν καβάλα στο γάιδαρο να πάω φαί και ψωμί στον παπούλη μου , που είχε τα στέρφα και στάλιζαν στην Τσιατούρα .
   Εποχές κι' εκείνες...
   Γιούρτια , σοκάκια , όλα δικά μας : Γυφτομαχαλάς , Αλωνάκι , Ψαλάς , Βαρούσι , Λάκκες ...Στριφτό πίσω απ' την Εκκλησία , τσιλίκα ...
   Τρέχαμε πίσω απ' το Μαλαμομήτσο που αμόλαγε το αερόστατο , πολλές φορές τ' αδέρφια μου πήγαιναν στην Μπελεσίτσα , στο Βούλιαγκα , για μπάνιο . Παρέα τους τα Καφτανάκια , Μπιλιάκια , Τσίχλας , Μούρκας ...

 

“ Αμόλυμα “ αερόστατου , στο  Λιδορικιώτικο..” Κανάβεραλ “ , στο  Βαρούσι , στη  μάντρα  πίσω  απ’ τον  Άι  Γιώργη ..

        ***********************8

   Όταν γύριζαν , ο πατέρας μου περίμενε τους γιούς του με τη λωρίδα ! Κάποτε η μάνα μου τους βρήκε να κάνουν μπάνιο ( φυσικά..θεόγυμνοι ) και τους πήρε τα ρούχα τους , τι έγινε , δεν λέγεται !
Γυρίζαμε πεινασμένα στο σπίτι , τρέχαμε στη σανίδα με το ψωμί και δεν αφήναμε κόθρο για..κόθρο , δεν υπήρχε τίποτ' άλλο . Βάραγε ο ποντικός τη..μύτη του , που λένε .

    Αχρόνιαγα , φώναζε η μάνα μας , μην το τρώτε όλο το ψωμί , το Σάββατο θα ζυμώσω...
   Το τυρί , έπρεπε να το τρώμε λίγο - λίγο , γιατί , λέει , βγάζαμε λεβίθες ! Ρούχα , παπούτσια , ήταν πολυτέλεια . Η μάνα μου μου έραβε ένα φόρεμα με την Ελληνική σημαία .
Χρόνια στερημένα , αλλά αξέχαστα ! Πολλές φορές , λυπάμαι τα παιδιά μου . Δεν έζησαν , δεν είδαν τα πράγματα που ζήσαμε εμείς ..
   Κλείνω τα αυτιά μου όταν ακούω στο σπίτι " Ντίσκο " και " Ροκ " , αντιδρώ , βάζω κι' εγώ τότε μια κασέτα και ακούω το : " Βγήκε ο ήλιος σκοτεινός και το φεγγάρι μαύρο " . Και τότε , μεταφέρομαι στο χωριό , στον Παλιόραγκο , το Στεφάνι , τη Γελαδάρα , τα Αμπέλια....
   Όπου , περπάτησα παιδί μικρό....
Πόσο υπέροχα τα λέει ο Κρυστάλλης : " Καλότυχοί μου χωριανοί , ζηλεύω τη ζωή σας..."
Εδώ τελειώνει , η ...νοσταλγική ανάμνηση της αγαπημένης φίλης και χωριανής , της Τασίας Κατσώνη - Μαραγκού , και είναι φίλοι μου ένα...λαογραφικό διαμάντι , ανεκτίμητο , γιατί με λίγα , πολύ λίγα λόγια , περιγράφει τη ζωή του χωριού μας , απ' το..Θεριστή μέχρι το χειμώνα...με παιδική..αθωότητα , και βαθειά γνώση των λεπτομερειών της Λιδορικιώτικης ζωής των γεωργοκτηνοτρόφων , που αποτελούσαν , τότε , τη ραχοκοκκαλιά της τοπικής μας κοινωνίας , αφτιασίδωτα , αυθεντικά και με άριστη τη χρήση των Λιδορικιώτικων φραστικών..ιδιωματισμών , που , δεν ξέρω για..μερικούς , αλλά για όλους εμάς είναι σημάδι , αυθεντικότητας , αγνότητας και...αντιμαϊμουδισμού .
   Θα πρέπει , εδώ να σημειώσουμε , πως οι ...γλυκές , αυτές , αναμνήσεις της αγαπημένης μας Τασίας γράφτηκαν και δημοσιεύτηκαν στη Λιδορικιώτικη εφημερίδα " ΛΙΔΩΡΙΚΙ " του αξέχαστου Λιδορικιώτικη Γιώργου Καψάλη , το 1982 , και είναι ευχής έργον που διασωθήκανε γιατί είναι πολύτιμες........Κ.Κ.-