ΠΙΣΩ ΑΠ' ΤΙΣ ΣΤΕΓΕΣ ΤΗΣ ΟΔΟΥ ΣΤΑΔΙΟΥ

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

• 

Σταδίου, από την Παπαρρηγοπούλου έως τη Χρήστου Λαδά.
ΕΤΙΚΕΤΕΣ:
Α​​ν ανεβεί κανείς λίγο πιο ψηλά από τη στάθμη των πρώτων ορόφων των κτιρίων, δεν είναι μόνο το φως που αλλάζει αλλά και ο ήχος. Τα πουλιά της Αθήνας φτερουγίζουν πάνω από τη Σταδίου και αυτό το θέαμα, από ένα παρατηρητήριο στη γωνία με την Κοραή, μου έδωσε την εικόνα όσων συμβαίνουν και όσων ακούγονται στην κορυφογραμμή της πόλης. Εστίασα το βλέμμα μου στην καρδιά της οδού Σταδίου, με την πεποίθηση ότι μπροστά μου απλωνόταν ο πιο πυκνός σε αθηναϊκότητα δρόμος. Ενιωσα για λίγο ένας πέτρινος γρύπας, σαν αρχιτεκτονικό ακρωτήρι, σε μια σκεπή. Ακίνητος παρατηρητής.
Ωστόσο, η ακινησία δεν μπορούσε να διαρκέσει, καθώς η ανυπομονησία να διακρίνω από ψηλά τις διάφορες λεπτομέρειες κάθε αγαπημένου κτιρίου με κρατούσε σε εγρήγορση. Η Σταδίου, σαν μια αστική κοιλάδα, φαράγγι της αθηναϊκής ζωής, έρεε και θάμπωνε. Η πλατεία Κλαυθμώνος ανοιγόταν σαν γέφυρα πλοίου. Αριστερά, η Παπαρρηγοπούλου με τις σκεπές του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών. Δεξιά, η Δραγατσανίου, που από ψηλά μού έδωσε την καθαρή εικόνα μιας συμπαγούς Αθήνας του 1955-1960, με πλήρη μέτωπα.
Αλλά το βλέμμα επέστρεφε ανάμεσα στην Παπαρρηγοπούλου και τη Χρήστου Λαδά. Το κάδρο περιέκλεινε τρία ιστορικά κτίρια της Αθήνας, σε παράταξη. Το μεσοπολεμικό που στέγαζε το κατάστημα «Στρογγυλός», με την κάθετη νεωτερική γραμμικότητα του 1925, δίπλα το εκλεκτικιστικό του 1910-1915 που στέγαζε τη Marfin και ακριβώς μετά –από τα τέλη του 19ου αιώνα– το ασκεπές νεοκλασικό διώροφο με το «Αττικόν» και τον «Απόλλωνα». Απέναντι, βεβαίως αν και δεν τα έβλεπα, ένιωθα το «Εσπέρια Παλάς» και το βιβλιοπωλείο «Κάουφμαν». Αχνόφεγγαν ως σκιές. Από ψηλά, δεν μπορούσα να νιώσω την ερημιά των κτιρίων, δεν τα έβλεπα κλειστά, πυρπολημένα ή περιφραγμένα, δεν έφτανε επάνω ο απόηχος όσων συνέβησαν εκεί το 2010 και το 2012. Από ψηλά, οι αιχμηρές γωνίες στρογγύλευαν και γυάλιζαν, σαν αθηναϊκή πατίνα, που ξεγελούσε και που έδινε ένα θέαμα θερμό και οικείο.
Αυτή την Αθήνα αντίκριζα, μια πόλη που τα άλεθε όλα και τα αντανακλούσε σε συνειρμούς και θραυσματικές εικόνες. Είναι ο ιδρυτικός μύθος κάθε πόλης. Η ικανότητα να συντηρεί αυτόνομη σχέση με κάθε κάτοικο, διαβάτη ή περαστικό, να τον αποσπά από το πεζοδρόμιο και να τον τυλίγει με γάζες αναμνήσεων και φαντασιώσεων. Αυτή η άυλη διάσταση της οδού Σταδίου συντηρεί τον μύθο της. Γιατί, αν την περπατήσει κανείς, ουρανοκατέβατος, δίχως τις χωνεμένες καταβολές της κουρνιασμένες σε κόγχες και πόρους, ενδεχομένως να την προσπεράσει σχετικά αδιάφορος και βιαστικός.
Αλλά, ο δρόμος με τις κεραμιδένιες πλαγιές του και τα λοφία του, τις ταράτσες του και την Ακρόπολη σαν στέμμα, «γωνία Παπαρρηγοπούλου και Πραξιτέλους», με έδεσε και πάλι με κάτι που είναι μεγαλύτερο και πιο βαθύ από τη συγκυρία της στιγμής. Ακανόνιστα τα σχήματα των κτιρίων από ψηλά: επταώροφα του 1960, κακογερασμένα αλλά σμιλεμένα πλέον στο ανάγλυφο της Αθήνας, θύμιζαν εικαστικές εγκαταστάσεις. Βυθιζόταν το βλέμμα για να φθάσει τα πιο χαμηλά κεραμοσκεπή νεοκλασικά σπίτια και ανέβαινε και πάλι για ακόμη μία ταράτσα σε κτίριο γραφείων. Αυτή η Αθήνα, ασύντακτη και ατίθαση, μέσα σε έναν κομφορμισμό που συχνά βάραινε και σκοτείνιαζε, ανάσαινε, όμως, με έναν πολύ οικείο ρυθμό. Ηταν κάτι σαν οικογένεια. Σαν κυριακάτικο τραπέζι με μερικές καρέκλες άδειες και μερικά σερβίτσια μείον.
http://www.kathimerini.gr
 Πίσω στα παλιά 

ΠΩΣ ΛΕΓΟΤΑΝ Η ΑΘΗΝΑ ΠΡΙΝ ΟΝΟΜΑΣΤΕΙ ...ΑΘΗΝΑ ;;;;;

Η Αθήνα είναι η πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη της Ελλάδας. Είναι από τις
 παλαιότερες πόλεις του κόσμου, με την καταγεγραμμένη ιστορία της να φθάνει 
ως το 3.200 π.Χ.Το αρχικό όνομα της Αθήνας ήταν Ακτή ή Ακτική και το είχε πάρει
από τον πρώτο της βασιλιά, Ακταίο.
Το δεύτερο όνομά της, Κεκροπία, είχε προέλθει από τον βασιλιά Κέκροπα.
Ο Κέκρωψ δέχεται το δώρο της θεάς Αθηνάς, το ιερό δένδρο της ελαίας, 
κρατήρας 410 π.Χ., ο οποίος διαδέχθηκε τον Ακταίο, αφού παντρεύτηκε την κόρη του.



Σύμφωνα με τον μύθο, το κάτω μέρος του σώματος του ήταν το ίδιο, με αυτό
 του δράκοντα. Κατά την διάρκεια των χρόνων της βασιλείας του, η θεά Αθηνά 
και ο Ποσειδών συναγωνίσθηκαν για την προστασία της πόλεως, προσφέροντας
 δώρα.
Ο Ποσειδών κτύπησε με την τρίαινα του πάνω στον βράχο της Ακροπόλεως και
 ανέβλυσε μια πηγή με αλμυρό νερό. Από το χτύπημα (τα τρία σημάδια μπορεί 
να τα δει κανείς πίσω από το Ερέχθειον..) ξεπήδησε και το πρώτο άλογο
 έτοιμο να υπηρετήσει τον άνθρωπο, ενώ η Αθηνά πρόσφερε ένα δένδρο ελιάς.
Ο μύθος αναφέρει, ότι όλοι οι άνδρες της Αθήνας ψήφισαν για το δώρο του 
Ποσειδώνα και όλες οι γυναίκες για το δώρο της Αθηνάς και επειδή ήταν
 μια γυναίκα παραπάνω από τους άνδρες, η θεά Αθηνά προτιμήθηκε και από
 αυτήν, η πόλη πήρε το όνομα της.
Για να προστατεύσει την πόλη από τους πειρατές της Καρίας από την θάλασσα
 και τους Βοιωτούς από την ξηρά, ο Κέκρωψ διένειμε την Αττική σε δώδεκα 
περιοχές, για να διαχειρίζεται καλύτερα τον πληθυσμό: Αφίδναι, Βραυρώνα, 
Δεκέλεια, Επάκρια, Ελευσίνα, Κεκροπία, Κηφισία, Κυθαιρός, Φάληρο, 
Σφαιττός, Τετράπολις, Θορικό Περισσότερα…
Η ίδρυση της Αθήνας χάνεται στην αχλύ του μύθου, καθώς είναι γενικά 
αποδεκτό ότι προϋπήρχε της Μυκηναϊκής εποχής. Στα πανάρχαια χρόνια της
 νεολιθικής εποχής,όλη η περιοχή της Αττικής λεγόταν “Κραναά”. Η ονομασία
 προέρχεται από το επίθετο “κραναός” που σημαίνει τραχύς, πετρώδης, 
όπως δηλαδή ήταν όλη η βραχώδης Αττική χερσόνησος.
Πρώτοι κάτοικοι της περιοχής θεωρούνται οι Πελασγοί και μετέπειτα,μετά τον
 κατακλυσμό του Δευκαλίωνα,οι Ίωνες (ο γενάρχης Ίων ήταν υιός του Απόλλωνα 
και της Κρέουσας).
Πρώτος βασιλιάς της πόλης, σύμφωνα με τη μυθολογία, ήταν ο Πελασγός Ακταίος
 και το αρχικό της όνομα ήταν “Ακτή” ή “Ακτική”. Τον Ακταίο διαδέχθηκε 
ο γαμπρός του,”Κέκροπας”,από τον οποίο ονομάστηκε “Κεκροπία”.

• Σύμφωνα με τον Φερεκύδη, ήταν πατέρας του Τελαμώνα και φίλος του Πηλέα.
• Σύμφωνα με τον Παυσανία, ήταν ο πρώτος βασιλιάς της Αττικής. Η κόρη του Άγραυλος παντρεύτηκε τον Κέκροπα, τον οποίο διαδέχτηκε στον θρόνο της 
• Αττικής ο Κραναός. 3. Γιος του Ίστρου, ποτάμιου θεού των Σκυθών, 
• και σύμμαχος των Τρώων.

ΠΗΓΗ: e-istoria.com
http://ourathens.blogspot.gr/

Πίσω στα παλιά

100 ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΝΩΡΙΖΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΘΗΝΑ

Οι σωστές απαντήσεις στο μεγάλο quiz της A.V.

ΕΛΕΝΑ ΝΤΑΚΟΥΛΑ
Αφού έκανες το σούπερ quiz της A.V. για την Αθήνα (κι αν δεν το έκανες πάτησε εδώ για να δεις πόσο Αθηναίος είσαι), διάβασε τώρα τις σωστές απαντήσεις:
1. Πότε ανακηρύχθηκε η Αθήνα επίσημα πρωτεύουσα του Ελληνικού Κράτους;
α) To 1834
Η Αθήνα ανακηρύσσεται πρωτεύουσα του νεοσύστατου ελληνικού κράτους τον Σεπτέμβριο του 1834.
2. Ποιο είναι το μεγαλύτερο νεοκλασικό κτίριο της Αθήνας;
α) To Ελληνικό Κοινοβούλιο
Kτίστηκε μεταξύ 1836-1862 πάνω σε σχέδια του Βαυαρού αρχιτέκτονα Γκαίρτνερ για να λειτουργήσει ως ανάκτορο του Όθωνα. Το 1884 και το 1909 υπέστη μεγάλες καταστροφές από πυρκαγιά. Από το 1935 στεγάζει το Ελληνικό Κοινοβούλιο.
3. Ποιο Μουσείο στεγάζει η Παλαιά Βουλή;
α) Το Εθνικό Ιστορικό
Το Εθνικό Ιστορικό Μουσείο (στην οδό Σταδίου) στεγάζεται στο κτίριο της Παλαιάς Βουλής από το 1962. Το νεοκλασικό αυτό κτίριο υπήρξε έδρα της Βουλής από το 1875 μέχρι το 1935, οπότε οι λειτουργίες του σώματος μεταφέρθηκαν στα λεγόμενα «Παλαιά Ανάκτορα» της πλατείας Συντάγματος. Στη συνέχεια και μέχρι το 1962 λειτούργησε ως Υπουργείο Δικαιοσύνης.
4. Ποια κτίρια αποτελούν την «Τριλογία»;
α) Eθνική Βιβλιοθήκη, Πανεπιστήμιο, Ακαδημία Αθηνών
Tο ιδιότυπο κτίριο του οφθαλμιατρείου δεν ανήκει στην Τριλογία. Αρχικά είχε σχεδιαστεί σε νεοκλασικό ρυθμό, σε σχέδια του Χάνσεν. To 1850 διακόπηκαν οι εργασίες, λόγω έλλειψης πόρων, ο Χάνσεν παραιτήθηκε και ο διάδοχός του ο Λύσσανδρος Καυταντζόγλου πρόσθεσε έντονα στοιχεία βυζαντινότροπου ρυθμού με αποτέλεσμα η ιδιορρυθμία του κτιρίου να δημιουργεί αξιοσημείωτη αντίθεση με τον αυστηρό νεοκλασικισμό της Τριλογίας. 
5. Ποιος είναι ο Πολιούχος των Αθηνών;
γ) Ο Άγιος Διονύσης ο Αρεοπαγίτης
Ο Αγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, προστάτης του δικαστικού σώματος και μέλος του Αρείου Πάγου, ήταν μαθητής του Αποστόλου Παύλου και πρώτος επίσκοπος της Αθήνας. Ο ναός της Αθήνας βρίσκεται στην οδό Σκουφά, στο Κολωνάκι. Κτίστηκε το 1923 σε ρυθμό νεομπαρόκ και την αγιογράφηση έκανε ο ζωγράφος Σπ. Βασιλείου. 
6. Ποιο Μουσείο στεγάζει το Ίλιον Μέλαθρον ή Μέγαρο Σλήμαν επί της οδού Πανεπιστημίου;
β) Το Νομισματικό
Υπήρξε η κατοικία του Ερρίκου Σλήμαν, ανασκαφέα της Τροίας, των Μυκηνών και άλλων αρχαιολογικών χώρων. Κτίστηκε μεταξύ των χρόνων 1879-81 σε σχέδια του Τσίλλερ και θεωρείται ένα από τα ωραιότερα δείγματα εφαρμογής κλασικισμού του 19ου αιώνα. 
7. Ποιος αρχαίος ναός είχε μετατραπεί σε χριστιανικό με το όνομα «Παναγιά η Αθηνιώτισα»;
α) Ο Παρθενώνας
O Παρθενώνας στα τέλη του 5ου αιώνα μετατράπηκε σε εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγιά την Αθηνιώτισσα.
8. Ποιος είναι ο μεγαλύτερος σε μήκος πεζόδρομος της Αθήνας;
β) Η Διονυσίου Αρεοπαγίτου η οποία στη συνέχειά της γίνεται Αποστόλου Παύλου
Η οδός Διονυσίου Αρεοπαγίτου ξεκινά από τη Λεωφ. Αμαλίας (απέναντι από την Πύλη του Αδριανού) και καταλήγει στους πρόποδες του λόφου του Φιλοππάπου. 
9. Ποια ήταν η κόρη των Αθηνών που ερωτεύτηκε ο Λόρδος Βύρων;
β) Η Τερέζα Μακρή
Κατά την παραμονή του στην Αθήνα το 1809 ο Λόρδος Βύρων , ενοικίασε ένα δωμάτιο στο σπίτι της χήρας του προξένου της Αγγλίας Π. Μακρή, επί της οδού Θέκλας 14. Ο Λόρδος Βύρων ερωτεύτηκε τη μικρότερη κόρη την πανέμορφη Τερέζα στην οποία αφιέρωσε το ομώνυμο ποίημα του «η κόρη των Αθηνών».
10. Ποιος εικαστικός διακόσμησε με χαρακτικά τις πλευρές του ξενοδοχείου Hilton;
β) Ο Γιάννης Μόραλης
Τα γραμμικά σχέδια του Μόραλη παραπέμπουν στην αρχαιότητα.
11. Πού βρίσκεται η Πλατεία Φιλομούσου;
γ) Στη Πλάκα
H πλατεία Φιλομούσου είναι η κεντρική πλατεία της Πλάκας και βρίσκεται μεταξύ των οδών Κυδαθηναίων, Φαρμάκη και Φιλομούσου Εταιρείας. Οφείλει το όνομά της στην Φιλόμουσο Εταιρεία η οποία συνεστήθηε το 1813 από διανοούμενος της εποχής, με πολιτισμικούς, αρχαιολογικούς και εκπαιδευτικούς σκοπούς. Στην πλατεία βρίσκεται η προτομή του σπουδαίου αθηναιογράφου Δ. Καμπούρογλου, 
12. Πού βρίσκεται η «Μπλε Πολυκατοικία»;
β) Στα Εξάρχεια
Στην πλατεία Εξαρχείων (Θεμιστοκλέους 80 & Αραχώβης 61). Μεσοπολεμική πολυκατοικία του 1933, σταθµός στην ιστορία της ελληνικής αρχιτεκτονικής. Εδώ διέµειναν προσωπικότητες όπως ο Δηµήτρης Χoρν, ο Φρέντυ Γερµανός, η Κατίνα Παξινού κ.ά. Στο ισόγειο της πολυκατοικίας στεγάζεται το γνωστό καφε-ζαχαροπλαστείο «Φλοράλ».
13. Πού ήταν η έδρα της Γκεστάπο επί γερμανικής κατοχής;
β) Μέρλιν 6
Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, 1941-1944 σ’αυτό το οικόπεδο υπήρξε η έδρα της Γκεστάμπο. Στο «κολαστήριο», της οδού Μέρλιν οδηγούνταν οι συλληφθέντες από τα τάγματα των SS, όπου και γινόταν η ανάκριση και τα βασανιστήρια, πριν οδηγηθούν είτε στα στρατόπεδα συγκέντρωσης στο Χαϊδάρι, ή στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής για εκτέλεση. Ανάμεσα στους ΄Ελληνες που βασανίστηκαν εκεί ήταν και συνθέτης Μάρκος Βαμβακάρης. Σήμερα το κτίριο δεν υπάρχει και στην θέση του έχει κτιστεί ένα άλλο το οποίο στεγάζει τα γραφεία ασφαλιστικής εταιρείας και κατάστημα αλυσίδας γνωστών καλλυντικών. Στην είσοδο του κτηρίου έχει τοποθετηθεί ένα μικρό μνημείο το οποίο αποτελείται από μια πόρτα των κρατητηρίων της Κομαντατούρ και ένα γλυπτό του Θανάση Απάρτη που συμβολίζει τον Έλληνα αγωνιστή που πολέμησε, βασανίστηκε και εκτελέστηκε από την Ναζιστική θηριωδία για την ελευθερία της Ελλάδος.
14. Πού βρίσκεται το άγαλμα του Οδυσσέα Ελύτη;
β) Στη πλατεία Δεξαμενής
Το άγαλμα του Οδυσσέα Ελύτη, ενός από τους σημαντικότερους ποιητές του 20ου αιώνα, ο οποίος έχει τιμηθεί με βραβείο Νόμπελ, βρίσκεται απέναντι από το πλαϊνό μέρος της παιδικής χαράς της πλατείας Δεξαμενής. 
15. Πού βρίσκεται η πλατεία Μεγάλου του Γένους Σχολή;
γ) Απέναντι από το ξενοδοχείο Χίλτον (Βασ.Σοφίας & Βασ.Κων/νου)
Eίναι η πλατεία πάνω στην οποία βρίσκεται το γυάλινο γλυπτό «Δρομέας» του Κώστα Βαρώτσου.
16. Ποια οδός είναι η 28ης Οκτωβρίου;
γ) Η Πατησίων
Aπό το 1946 η οδός Πατησίων μετονομάστηκε σε «28ης Οκτωβρίου»..
17. Πώς λέγεται το εκκλησάκι που βρίσκεται στην κορυφή του Λυκαβηττού;
γ) Άγιος Γεώργιος
O Άγιος Γεώργιος βρίσκεται στην κορυφή του λόφου, ενώ ο ναός των Αγίων Ισιδώρων βρίσκεται λίγο πιο κάτω, στη δυτική πλευρά, μέσα σε φυσικό κοίλωμα.
18. Πού βρισκότανε ο παιδικός κινηματογράφος «Σινεάκ»;
β) Στα υπόγειο του κινηματοθεάτρου Rex
Το κινηματοθέατρο Rex κατασκευάστηκε την περίοδο 1935-1937 σε σχέδια Λ. Μπόνη και Β Κασσάνδρα και χαρακτηρίστηκε σαν «οικοδομικός κολοσσός» από τις εφημερίδες της εποχής. Η πρωτοποριακή πρόσοψή του θύμιζε αυτή των νεοϋορκέζικων μεγαθηρίων. Προοριζόταν εξ αρχής για χώρος διασκέδασης και ψυχαγωγίας σε πολλαπλά επίπεδα. Διέθετε τρεις αίθουσες, δύο κινηματογραφικές και μία θεατρική. Στο υπόγειο ήταν ο κινηματογράφος «Σινεάκ», το οποίο λειτουργούσε και το καλοκαίρι, χάρη στα μηχανήματα ψύξης που διέθετε.
19. Ποια πομπή απεικονίζεται στη ζωφόρο του Παρθενώνα;
α) Tων Παναθηναίων
Η ζωφόρος παριστάνει την πομπή των Παναθηναίων που έφερνε στον Παρθενώνα τον καινούργιο πέπλο της θεάς. Από την αρχικά μήκους 160 μέτρων ζωφόρο περίπου 30 μέτρα έχουν χαθεί. 
20. Σε ποιο δρόμο βρίσκεται ο βυζαντινός ναός της Καπνικαρέας;
α) Στην οδό Ερμού
Ναός του 11ου αιώνα, αφιερωμένος στα Εισόδια της Θεοτόκου. Κινδύνευσε αρκετές φορές να κατεδαφιστεί , λόγω της διάνοιξης της οδού Ερμού και διευκόλυνσης της κυκλοφορίας, αλλά ευτυχώς, σώθηκε.
21. Aπό ποια Πύλη ξεκινούσε η πομπή των Παναθηναίων;
α) Από το Δίπυπλον
Το Δίπυλο ήταν η μεγαλύτερη πύλη της Αθήνας, πάνω στο Θεμιστόκλειο τείχος, τμήμα του οποίου βρίσκεται στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού.
22. Πού στεγαζόταν από το 1895 έως το 1963 το διάσημο καφε-ζαχαροπλαστείο του Ζαχαράτου;
β) Στο ισόγειο της Οικίας Βούρου (Kαραγ. Σερβίας & Σταδίου) όπου σήμερα βρίσκεται το ξενοδοχείο «Αthens Plαzα»
Το ζαχαροπλαστείο λειτούργησε από το 1895 έως το 1963. Ηταν πόλος έλξης των Αθηναίων όλων των κοινωνικών τάξεων. Λόγω της έντονης πολιτικής παρουσίας και των πολιτικών συζητήσεων που καθημερινά γίνονταν εκεί είχε χαρακτηριστεί ως «το δεύτερον και πιο ελεύθερον κοινοβούλιο». Ο Ζαχαράτος ήταν πολύ αγαπητός και δημοφιλής στους Αθηναίους. Είχε εκλεγεί δημοτικός σύμβουλος και όταν πέθανε, το 1900, ο δήμος Αθηναίων έδωσε το όνομά του σ’έναν δρόμο της Αθήνας (πίσω από το μαιευτήριο «Ελενα»).
23. Ποια συνοικία ήταν γνωστή και με το όνομα «μπιντές»;
β) Το Κολωνάκι
Το όνομα οφείλεται σ’ένα παρτέρι, σε σχήμα μπιντέ, δίπλα στην πλατεία Κολωνακίου, πάνω στο οποίο υπήρχαν τραπεζοκαθίσματα από τα καφενεία «Λυκόβρηση» και «Ελληνικόν». Hταν το επίκεντρο της βραδινής κίνησης της πλατείας και της συνοικίας, διάσημο στέκι ξενύχτηδων. 
24. Από ποιον πήρανε το όνομά τους τα Εξάρχεια;
β) Από τον μπακάλη Βασίλη Εξαρχο
O μπακάλης Βασίλης Εξαρχος είχε το μαγαζί του στη συμβολή των οδών Θεμιστοκλέους και Σολωμού.
25. Πόσοι κίονες σώζονται σήμερα από τον Ναό του Ολυμπίου Διός (Στύλοι Ολυμπίου Διός);
α) 15 όρθιοι και ένας πεσμένος
O ναός είχε αρχικά 104 κίονες κορινθιακού ρυθμού. Στην αρχή της τουρκοκρατίας υπήρχαν 17. Τον 17ον τον γκρέμισε ο βοεβόδας των Αθηνών Τζισταράκης για να φτιάξει από το υλικό του το ομώνυμο τζαμί στο Μοναστηράκι. Ο 16ος έπεσε το 1852 μετά από μία μεγάλη θύελλα.
26. Πότε άνοιξε το καινούργιο Μουσείο της Ακρόπολης;
γ) 2009
Το νέο Μουσείο της Ακρόπολης θεμελιώθηκε το 2003 και άνοιξε για το κοινό στις 21 Ιουνίου 2009. Είναι στο σύνολό του 25,000 τ.μ. και διαθέτει εκθεσιακούς χώρους με εμβαδόν 14,000 τ.μ., δέκα φορές μεγαλύτερους από ότι στο παλιό Μουσείο.
27. Ποια πλατεία λέγεται Πλατεία Κανάρη;
β) Η Πλατεία Κυψέλης
Η Πλατεία Κυψέλης, επισήμως φέρει την ονομασία «Πλατεία Κανάρη», προς τιμήν του ήρωα Κωνσταντίνου Κανάρη, ο οποίος κατοικούσε επί σειρά ετών στην περιοχή.
28. Πώς λεγότανε η περιοχή Αναφιώτικα τα χρόνια της Τουρκοκρατίας;
β) Μαύρες Πέτρες
Εκεί κατοικούσαν σκλάβοι από την Αφρική. Ηταν ο «Αράπικος μαχαλάς» και το «καρά σούι» (το μαύρο νερό των Αιθιόπων δούλων των Τούρκων).
29. Πού βρίσκεται η πλατεία Αιγύπτου;
α) Στη συμβολή της οδού Πατησίων με τη λεωφ. Αλεξάνδρας
Διαμορφώθηκε το 1982 από τους Αιγυπτιώτες της Αθήνας. Κοσμείται από την ορειχάλκινη προτομή του Κωνσταντίνου Καβάφη, έργο του γλύπτη Κ. Βαλσάμη.
30. Ποια Ελληνίδα δώρισε το οικόπεδο για την οικοδόμηση του Αρχαιολογικού Μουσείου;
α) H Ελένη Τοσίτσα
Η Ελένη Τοσίτσα, σύζυγος του Μιχαήλ Τοσίτσα η οποία μαζί με τον σύζυγό της αλλά και μετά τον θάνατο αυτού, αφιέρωσαν πολύ μεγάλα ποσά για εθνικούς, πνευματικούς και φιλανθρωπικούς σκοπούς.
31. Ποιος ηλεκτρικός σταθμός ΗΣΑΠ έχει κηρυχθεί διατηρητέος;
α) Ο σταθμός της Βικτώριας
Ο σταθμός αυτός ολοκληρώθηκε το 1948 και μιμείται τον σταθμό της Βικτώριας του Λονδίνου. Στις 15 Ιανουαρίου 2002 ανακηρύχθηκε διατηρητέο μνημείο από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του Υπουργείου Πολιτισμού. 
32. Πού βρίσκεται το Μουσείο της Πόλης των Αθηνών;
α) Στην οδό Παπαρρηγοπούλου , στη πλατεία Κλαυθμώνος
Το κτίριο αυτό κτίστηκε το 1833 και ήταν η πρώτη κατοικία του Όθωνα, μετά τον γάμο του με την Αμαλία το 1836. Περιέχει κειμήλια της Οθωνικής περιόδου και έργα που συνθέτουν την εικόνα της Αθήνας των τελευταίων αιώνων.
33. Ποιο είναι το παλαιότερο τζαμί που χτίστηκε στην Αθήνα μετά την κατάληψή της από τους Τούρκους;
α) To Φετιχιέ Τζαμί ή Τζαμί του Πορθητή
Το Φετιχέ Τζαμί, δηλαδή το «τζαμί της νίκης» βρίσκεται στην γωνία των οδών Πανός και Πελοπίδα κοντά στη Ρωμαϊκή Αγορά. Κτίστηκε για να τιμηθεί η άφιξη του Μωάμεθ στην Αθήνα το 1458. 
34. Ποιος είναι το μεγαλύτερο κτίριο της Αθήνας;
β) Το Μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού
Καταλαμβάνει το τετράγωνο των οδών Πανεπιστημίου, Βουκουρεστίου, Σταδίου και Αμερικής. Παλιά, εκεί υπήρχαν οι Βασιλικοί Στάβλοι. Κατασκευάστηκε στην εποχή του μεσοπολέμου, στο αρχιτεκτονικό πνεύμα του μοντέρνου κλασικισμού με στοιχεία της αrt deγo. Tέσερις χώροι του μεγάρου του M.T.Σ. –το κινηματοθέατρο Παλλάς (1930-32), η αίθουσα Mαξίμ / Θέατρο «αλίκη» και τα ζαχαροπλαστεία Zonαrs και Flocα- ανήκουν στις αξιολογώτερες αίθουσες του Mεσοπολέμου, και οι τρεις πρώτες στα σπάνια αρχιτεκτονικά κατάλοιπα αυτής της εποχής. Τώρα εκεί, μεταξύ άλλων στεγάζεται το πολυκατάστημα attica.
35. Πού στεγάζεται το Πολιτιστικό Κέντρο «Μελίνα»;
β) Στο παλαιό πιλοποιείο του Ηλία Πουλόπουλου, γνωστό ως «ΠΙΛ-ΠΟΥΛ».
Ηρακλειδών 66 & Θεσσαλονίκης, στο Θησείο. Ηταν το παλαιότερο πιλοποιείο της Αθήνας. Ιδρύθηκε το 1886. Σήμερα φιλοξενεί δύο μόνιμες εκθέσεις το "Οδοιπορικό της Αθήνας", στον 1ο όροφο και το Μουσείο- θέατρο Σκιών "Χαρίδημος" στο ισόγειο και διαθέτει δύο εκθεσιακούς χώρους για περιοδικές εκθέσεις.
36. Πού βρίσκεται η συνοικία Κυνοσάργους;
α) Στον Νέο Κόσμο
Η συνοικία της Αθήνας Κυνοσάργους (παλαιά ονομασία Δουργούτι), βρίσκεται στα βορειοανατολικά του Νέου Κόσμου. Πήρε αυτή την ονομασία επειδή στην αρχαιότητα υπήρχε εκεί το ένα από τα τρία Γυμνάσια της Αθήνας, το Κυνόσαργες, όπου λέγεται ότι πήγαιναν τα νόθα παιδιά των Αθηναίων.
37. Ποιο ήταν το στέκι των «κουτσαβάκηδων» στα τέλη του 19ου αιώνα;
α) Στην περιοχή του Ψυρρή
Οι κουτσαβάκηδες ήταν οι μάγκες της Αθήνας στα τέλη του 19ου αιώνα, οι οποίοι ασκούσαν εκβιασμούς, βία και τρομοκρατία. Συνηθισμένα στην εμφάνιση του μάγκα ήταν το λιγδωμένο μαλλί, το μακρύ μουστάκι, τα μυτερά παπούτσια με γυρισμένες μύτες, το καβουράκι, το παντελόνι με ρίγα, το μαύρο σακάκι το οποίο φορούσαν μόνο το αριστερό μανίκι ώστε να μπορούν να το βγάλουν πολύ εύκολα σε περίπτωση καβγά και το κομπολόι. Στη μέση φορούσαν τυλιχτό ζωνάρι, κυρίως για να κρύβουν τα μικρά όπλα – μαχαίρια και πιστόλια – που κουβαλούσαν. 
38. Πώς λέγεται αλλιώς το Φανάρι του Διογένη και πού βρίσκεται;
γ) Μνημείο του Λυσικράτη, στη Πλάκα
Το μνημείο του Λυσικράτους είναι το καλύτερο σωζόμενο χορηγικό μνημείο στην Αθήνα. Eίναι κυλινδρικό κτίσμα με έξι κίονες εξωτερικά κορινθιακού ρυθμού. Ο Λυσικράτης, ο οποίος νίκησε ως χορηγός (δηλ. παραγωγός) στα Μεγάλα Διονύσια του 334 π.Χ, ανέγειρε το μνημείο για να τοποθετήσει εκεί το έπαθλο της νίκης του, τον αναθεματικό τρίποδα. Το μνημείο είχε προξενήσει το έντονο αγοραστικό ενδιαφέρον του λόρδου Ελγιν, αλλά σώθηκε χάρις στην σθεναρή άρνηση του ηγούμενου της Μονής των Καπουτσίνων στην αυλή της οποίας είχε βρεθεί και είχε ενταχθεί.
39. Πόσες πλευρές έχει ο Πύργος των Ανέμων ή Ωρολόγιο του Κυρρήστου;
γ) 8
Oσοι είναι και οι άνεμοι. 
40. Πού βρίσκεται ο Ναός του Ηφαίστου;
α) Mέσα στην Αρχαία Αγορά
Ο Ναός του Ηφαίστου είναι ο καλύτερα διατηρημένος ναός της κλασικής αρχαιότητας και βρίσκεται πάνω στον Αγοραίο Κολωνό, το ψηλότερο σημείο της Αγοράς.
41. Ποιος από τους παρακάτω θερινούς κινηματογράφους είναι ο πιο παλιός της Αθήνας;
α) Το «Θησείο»
Ο κινηματογράφος «Θησείο», επί της Απ. Παύλου 7, λειτουργεί από το 1938.
42. Ποια είναι η πλατεία Φιλικής Εταιρείας;
β) Η Πλατεία Κολωνακίου
Είναι η κεντρική πλατεία της συνοικίας του Κολωνακίου η οποία διαμορφώθηκε το 1870. Κοσμείται με τις προτομές των Φιλικών, Σκουφά, Τσακάλωφ και Ξάνθου.
43. Ποια είναι η παλαιότερη σε λειτουργία ταβέρνα της Πλάκας;
β) Η Ταβέρνα του Σταματόπουλου
Λυσίου και Τριπόδων. Λειτουργεί από το 1882
44. Ποια γειτονιά της Αθήνας έχει παραβληθεί με το Quαrtier Lαtin;
γ) Η Νεάπολη
Η ευρύτερη περιοχή της Νεάπολης και των Εξαρχείων ήταν το αθηναϊκό Quαrtier Lαtin, η μποέμικη γειτονιά «των ποιητών, των φοιτητών και των τροβαδούρων, της νεότητος, των ειδυλλίων και των τραγουδιών» όπως διαβάζουμε στις «Παληές Γειτονιές» που έγραψε ο Κώστας Δημητριάδης το 1946.
45. Ποίοι ονομάζονταν γκάγκαροι;
β) Οι γνήσιοι Αθηναίοι
Η λέξη «γκάγκαρος» ήταν για τον γηγενή, τον γεννημένο στην Αθήνα από παλιά αθηναϊκή οικογένεια. Όλοι οι άλλοι που ερχόντουσαν από την επαρχία ήταν οι «μπουρτζόβλαχοι»....
46. Ποιος αρχιτέκτονας του 19ου αιώνα συνέβαλε κυρίως στη διαμόρφωση του νεοκλασικού ρυθμού;
α) O Tσίλλερ
O Γερμανός αρχιτέκτονας Tσίλλερ, μαθητής του Χάνσεν, και προσωπικός φίλος του βασιλιά Γεωργίου Α΄, υπήρξε βασικός συντελεστής της διαμόρφωσης και της ανάπτυξης του ώριμου ελληνικού κλασικισμού. Σχεδίασε εκκλησίες, δημόσια κτίρια, μνημεία, μέγαρα και κατοικίες. Συχνά συνδύαζε ρωμαϊκά ή αναγεννησιακά αρχιτεκτονικά στοιχεία με τους ελληνικούς ρυθμούς. Αντιπροσωπευτικότερο δείγμα της δουλειάς του είναι η κατοικία του Ερρίκου Σλήμαν, το «Ιλίου Μέλαθρον».
47. Πού βρισκόντουσαν οι φυλακές Γκαρμπολά;
α) Στη περιοχή του Ψυρή
Στην οδό Σαρρή, πρώην οικία του εκδότη Κ. Γκαρμπολά. Εκεί φυλακίστηκε μεταξύ άλλων και ο Χαρ. Τρικούπης, μετά τη δημοσίευση του άρθρου του «Τις πταίει;» στην εφημερίδα «Καιροί».
48. Πού γίνεται κάθε Κυριακή των παζάρι των ρακοσυλλεκτών;
β) Στον Ελαιώνα
Το κυριακάτικο παζάρι του Σωματείου Ρακοσυλλεκτών «Ο Ερμής» διοργανώνεται στον ανοιχτό χώρο επί της Ιεράς Οδού, λίγο πιο πάνω από την οδό Αγίας Άννης. Εξυπηρετεί το μετρό, στάση «Ελαιώνας».
49. Σε ποιο μνημείο της Ακρόπολης ήταν οι Καρυάτιδες;
β) Στο Ερέχθειο
Βρίσκονταν στο νοτιοδυτικό άκρο του Ερεχθείου, ενός πολλαπλού ναού όπου συστεγάστηκαν παλαιότερες και νεότερες λατρείες. Οι Καρυάτιδες είναι τα γνωστότερα ίσως γυναικεία αγάλματα της αρχαιότητας. Λέγεται ότι αποτελούσαν το υπέργειο μνημείο του τάφου του Κέκροπα και ότι ήταν οι χοηφόροι που απέδιδαν τιμές στον ένδοξο νεκρό.
50. Ποια εκκλησία σήμαινε γιορτάζοντας το πρώτο ελεύθερο Πάσχα τον Απρίλιο του 1833;
α) O Ναός Αγίου Νικολάου Ραγκαβά
Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας η χρήση καμπανών απαγορευόταν με διάταγμα. Στις 24 Μαΐου 1833, όταν τα οθωμανικά στρατεύματα παρέδωσαν το φρούριο της Ακρόπολης, ταυτόχρονα με την ανύψωση της ελληνικής σημαίας χτύπησε και η καμπάνα αυτή, που βρισκότανε σε κρύπτη και σήμερα μπορούμε να δούμε στον πρόναο της εκκλησίας. Ο Άγιος Νικόλαος Ραγκαβάς, βυζαντινός ναός του 11ου αιώνα, βρίσκεται μεταξύ των οδών Πρυτανείου και Επιχάρμου. Η καμπάνα της εκκλησίας χτύπησε και πάλι με την ενθρόνιση του ΄Οθωνα τον Δεκέμβριο του 1834 και επίσης ήταν η πρώτη που σήμανε την απελευθέρωση της Αθήνας από τους Γερμανούς στις 12 Οκτωβρίου του 1944 κατά τη στιγμή της έπαρσης της ελληνικής σημαίας στην Ακρόπολη.
51. Πώς απέκτησε το όνομά της η Βαρβάκειος Αγορά;
β) Λόγω της γειτνίασής της με το «Βαρβάκειον Λύκειον»
Ο Ιωάννης Λεοντής από τα Ψαρά, ο οποίος πέρασε στην ιστορία σαν Ιωάννης Βαρβάκης, λόγω του διαπεραστικού βλέμματός του που θύμισε το ομώνυμο πουλί, υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους ευεργέτες. Δώρισε με τη διαθήκη του το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας του στο ελληνικό κράτος, για την ίδρυση μεταξύ άλλων του Βαρβάκειου Λυκείου. Το νεοκλασικό κτίριο του λυκείου ανεγέρθηκε το 1859, απέναντι από τη Δημοτική Αγορά της οδού Αθηνάς, κάηκε το 1944 στα Δεκεμβριανά και κατεδαφίστηκε το 1956. Το όνομά του το κράτησε, τελικά, η αγορά.
52. Ποιος δρόμος χαράχθηκε και ασφαλτοστρώθηκε πρώτος στην Αθήνα του 19ου αιώνα;
γ) Η Αιόλου
Η οδός Αιόλου είναι ο πρώτος δρόμος που χαράχτηκε (1834) όταν η Αθήνα έγινε πρωτεύουσα. Αρχικά ονομαζόταν «Αιολική Οδός» επειδή άρχιζε από το Ωρολόγιο του Κυρρήστου, τους Αέρηδες.
53. Πώς έχει μετονομαστεί η πλατεία Κοτζιά;
β) Πλατεία Εθνικής Αντιστάσεως
Η αρχική ονομασία της πλατείας ήταν «πλατεία Λουδοβίκου», προς τιμήν του βασιλιά της Βαυαρίας, πατέρα του Όθωνα. Μετονομάστηκε «πλατεία Νέου Θεάτρου» και λίγο πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο πήρε το όνομα του Κώστα Κοτζιά, δημάρχου της Αθήνας. Τη σημερινή της ονομασία πήρε το 1977. Πλαισιώνεται από τρία πολύ σημαντικά κτίρια: το Δημαρχείο Αθηνών, το κεντρικό κατάστημα της Εθνικής Τράπεζας και το Μέγαρο Μελά. 
54. Ποιος ήταν ο πρώτος δήμαρχος της Αθήνας;
γ) Ανάργυρος Πετράκης
Ο Δήμος των Αθηναίων δημιουργήθηκε το 1834, με 7.177 κατοίκους. Οι πρώτες δημοτικές εκλογές έγιναν το 1835 και πρώτος δήμαρχος εξελέγη ο Ανάργυρος Πετράκης. Στη διάρκεια της πολιτικής του καριέρας, διετέλεσε δύο φορές δήμαρχος Αθηναίων (1836 - 1837, 1841 - 1843).
55. Πού βρίσκεται η Πυροσβεστική Υπηρεσία;
β) Στην οδό Μουρούζη
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία βρίσκεται στην οδό Μουρούζη 4 από την ίδρυσή της, κατά την οθωνική περίοδο.
56. Ποια λεωφόρος ονομαζόταν «Λεωφόρος με τις πιπεριές» στα χρόνια του Όθωνα;
α) Η Λεωφόρος Αμαλίας
Η Λεωφόρος Αμαλίας έχει το όνομα της πρώτης βασίλισσας της Ελλάδος, της Αμαλίας. Δεντροφυτεύτηκε με πιπεριές, επιλογή της Αμαλίας για την Αθήνα, καθώς είναι δένδρο ανθεκτικό στα ξηρά εδάφη.
57. Ποιανού κατοικία ήταν το σημερινό Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο;
β) Της Δούκισσας της Πλακεντίας
Η Σοφία ντε Μαρμπουά- Λεμπρέν, η γνωστή στους Έλληνες Δούκισσα της Πλακεντίας, έζησε την εποχή του Όθωνα αρκετά χρόνια στην Αθήνα. Είχε διαθέσει πολλά χρήματα για τον απελευθερωτικό αγώνα που άρχισε με την Επανάσταση του 1821. Έκτισε δύο ανάκτορα, το χειμερινό στην Αθήνα, που πήρε το όνομα «Ιλίσια» και τώρα στεγάζει το Βυζαντινό & Χριστιανικό Μουσείο, και το καλοκαιρινό στην Πεντέλη, που είναι γνωστό ως «Καστέλο της Ροδοδάφνης».
58. Σε ποιο καφενείο έγινε η παράδοση της πόλης της Αθήνας στους Γερμανούς, το 1941;
α)  Στο καφενείο Παρθενών, 
Κηφισίας 4. Το καφενείο αυτό λειτουργούσε απ το 1938, απέναντι από την έπαυλη Θων. Μπροστά σ’ αυτό το καφενείο οι δήμαρχοι των Αθηνών και Πειραιώς περίμεναν το συνταγματάρχη Σέρνερ, για να του παραδώσουν την πόλη, τον Απρίλιο του 1941. Το κτίριο αυτό υπάρχει ακόμη, αλλά αλλοιωμένο, λόγω της προσθήκης δύο ακόμη ορόφων.
59. Πού βρίσκεται το «Σπίτι με τις Καρυάτιδες»;
γ) Στην οδό Ασωμάτων
Αγ. Ασωμάτων 45. Διώροφη, διατηρητέα κατοικία του 1880, ένα από τα πιο φωτογραφημένα κτίρια της Αθήνας και έμπνευση για πίνακα του Τσαρούχη.
60. Πού βρίσκεται η πλατεία Ηρώων;
β) Στη συνοικία του Ψυρρή
Η γειτονιά του Ψυρρή υπήρξε η γειτονιά των ηρώων μια και πολλοί Αθηναίοι ήρωες του 1821 γεννήθηκαν και αντρώθηκαν εκεί (Σαρρής, Κτενάς, Πιττακής, Καρρόρης κά). Επίσης, στα τέλη το 19ου αιώνα ήταν το άντρο των αυτοαποκαλούμενων «ηρώων», των κουτσαβάκηδων, μόρτηδων και τραμπούκων, οι οποίοι ταλαιπώρησαν την Αθήνα εκείνης της εποχής, μέχρι την εξάλειψή τους από τον διευθυντή της Αστυνομίας Δ. Μπαϊρακτάρη.
61. Πού βρίσκεται η «Στοά των Εμπόρων»;
α) Στην οδό Βουλής
Βρίσκεται στο ισόγειο του Μεγάρου του Ταμείου Ασφαλίσεως Εμπόρων επί της οδού Βουλής 8-10. Το κτίριο είναι έργο της μεσοπολεμικής αρχιτεκτονικής περιόδου, σχεδιασμένο από τους αρχιτέκτονες Λεωνίδα Μπόνη (Μετοχικό Ταμείο Στρατού, θέατρο Ρεξ) και Εμμανουήλ Λαζαρίδη (Μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη). Η Στοά των Εμπόρων, μία από τις 170 στοές της Αθήνας, ενώνει την οδό Βουλής με την οδό Λέκκα και στη δεκαετία του ’80 είχε διάφορα μαγαζιά (υφασματάδικο, φωτογραφείο, καλλυντικά κ.ά.). Εδώ και 20 χρόνια δεν χρησιμοποιείται εμπορικά.
62. Τι είναι το Γιουσουρούμ;
γ) Το πιο παλιό παζάρι μεταχειρισμένων ειδών, στη πλατεία Αβησσυνίας
Το όνομα προήλθε από τον Εβραίο Ηλία Γιουσουρούμ, ιδιοκτήτη του πρώτου παλαιοπωλείου στα τέλη του 19ου αιώνα. Η οικογένεια Γιουσουρούμ είχε έρθει το 1863 από τη Σμύρνη...
63. Πού βρίσκεται ο μοναδικός νεογοτθικός πύργος της Αθήνας;
β) Στην πλατεία Αμερικής
Στην οδό Θήρας 54, κοντά στη πλατεία Αμερικής. Χτισμένο το 1914, ιδιοκτησία της αρχοντικής κεφαλλονίτικης οικογένειας Τυπάλδου της Χρυσής Βίβλου με ρίζες από τη Νάπολη της Ιταλίας, ακατοίκητο από το 1993, χαρακτηρισμένο διατηρητέο το 2008.
64. Ποιο ήταν το αγαπημένο στέκι του Μάνου Χατζηδάκη;
α) «Ο Μαγεμένος Αυλός», στην πλατεία Προσκόπων
Ο «Μαγεμένος Αυλός», στην Πλατεία Προσκόπων, ήταν το αγαπημένο στέκι του Χατζιδάκι. Εκτός από το ότι βρισκόταν ένα μόλις στενό μακριά από το σπίτι του, τον συνέδεε και μία πολύ στενή φιλία με τον ιδιοκτήτη του εστιατορίου, Γιώργο Πολυχρόνη. 
65. Ποια είναι η άλλη ονομασία του Λόφου του Φιλοπάππου;
β) Λόφος Μουσών
Ο λόφος του Φιλοπάππου λέγεται και λόφος Μουσών, λόγω ενός τεμένους που ήταν αφιερωμένο στις Μούσες. Υποστηρίζεται όμως και η άποψη ότι ήταν λόφος αφιερωμένος στον ποιητή Μουσαίο (5ος αίωνας π.Χ) καθώς, στον ίδιο χώρο, υπήρξε μνημείο αφιερωμένο στον ήρωα-ποιητή.
66. Ποια ήταν η περιοχή Θων;
α) Η περιοχή στο τέρμα των λεωφόρων Βασιλίσσης Σοφίας και Αλεξάνδρας στους Αμπελοκήπους
Η περιοχή όφειλε το όνομά της στο κτήμα και την έπαυλη ΘΩΝ, ιδιοκτησίας του Νικόλαου Θων, ανώτερου αυλικού της Βασιλικής Χορηγίας του Γεωργίου του Α’ και ιδιοκτήτη μεγάλης ακίνητης περιουσίας Η έπαυλη ανατινάχθηκε στα Δεκεμβριανά γεγονότα του 1944. Σήμερα το μοναδικό κτίσμα που σώθηκε, αλλά βρίσκεται σε πολύ κακή κατάσταση, είναι ο ναΐσκος του Αγίου Νικολάου.
67. Τι ήταν πριν ο χώρος που στεγάζεται σήμερα η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, στην οδό Πειραιώς;
α) Tο εργοστάσιο υφαντουργίας Σικιαρίδη (ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΥΦΑΝΤΗΡΙΑ Α.Ε.) 
Η Α.Σ.Κ.Τ. στεγάζεται από το 1997 στο χώρο των βιομηχανικών συγκροτημάτων έκτασης 28.450 τ.μ., των Ελληνικών Υφαντηρίων Α.Ε. (Πειραιώς 256), γνωστών επίσης από το όνομα του ιδιοκτήτη τους ως «Σικιαρίδειο». Η κατασκευή των 14 μονώροφων και διώροφων κτιρίων ανάγεται σε δύο τουλάχιστον φάσεις, μία όψιμη νεοκλασική και μία μοντέρνα.
68. Ποια περιοχή της Αθήνας ήταν γνωστή στα μέσα του 19ου αιώνα με το όνομα «Βατραχονήσι»;
β) Η περιοχή μεταξύ του Σταδίου και της σημερινής συνοικίας Παγκράτι
Επρόκειτο για μία νησίδα που βρισκότανε μέσα στον ποταμό Ιλισσό πάνω και γύρω από την οποία πρέπει να υπήρχαν βατράχια.
69. Σε ποιον τάφο βρίσκεται η «Κοιμωμένη του Χαλεπά» στο Α΄ Νεκροταφείο;
α) Στον τάφο της Σοφίας Αφεντάκη
Η Σοφία Αφεντάκη, κόρη της γνωστής οικογένειας από την Κίμωλο, πέθανε από φυματίωση στα 18 της χρόνια, στις 17 Δεκεμβρίου 1878. Το έργο του τηνιακής καταγωγής γλύπτη, το οποίο συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα δείγματα της εικαστικής του γραφής, είναι ένα από τα πιο γνωστά γλυπτά που βρίσκονται στο Α΄ νεκροταφείο.
70. Πού βρίσκεται η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη;
α) Στο Κολωνάκι
Στην οδό Σουηδίας 61. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες βιβλιοθήκες της Ελλάδος, η οποία διαθέτει πάνω από 100.000 τόμους. Οφείλει το όνομά της στο διπλωμάτη και λόγιο Ιωάννη Γεννάδιο ο οποίος δώρισε την τεράστια συλλογή βιβλίων του στην Αμερικάνικη Σχολή Κλασικών Σπουδών της Αθήνας, με όρο η συλλογή αυτή να φυλαχθεί και να στεγαστεί χωριστά και να υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση σ’ αυτήν. Το ελληνικό κράτος παραχώρησε το οικόπεδο και το ίδρυμα Carnegie ανέλαβε την οικοδόμηση του κτιρίου, το οποίο εγκαινιάστηκε στις 23 Απριλίου του 1926. 
71. Πώς ονομάζεται η πλατεία και ο ναός στη συμβολή των οδών Δραγατσανίου,
Αριστείδου και Ευριπίδου;
α) Άγιοι Θεόδωροι
Ο Βυζαντινός ναός των Αγίων Θεοδώρων θεωρείται από τους ειδικούς ως το σημαντικότερο βυζαντινό μνημείο της πόλης των Αθηνών, το οποίο οικοδομήθηκε στη θέση ενός παλαιότερου ευτελούς ναΐσκου. Η ανέγερσή του χρονολογείται στα μέσα του 11ου αιώνα μ.Χ. και ανήκει στην κατηγορία των απλών δίστηλων εγγεγραμμένων σταυροειδών ρυθμών.
72. Ποια πύλη της αρχαίας Αθήνας έχει διαφορετική επιγραφή στο επιστήλιο της
δυτικής πλευράς και διαφορετική στο επιστήλιο της ανατολικής;
β) Η Πύλη του Αδριανού
Η μία επιγραφή, προς τη πλευρά της αρχαίας πόλης και της Ακρόπολης γράφει: «ΑΙΔ’ ΕΙΣ’ ΑΘΗΝΑΙ, ΘΗΣΕΩΣ Η ΠΡΙΝ ΠΟΛΙΣ» («Αυτή είναι η Αθήνα, η παλαιά πόλη του Θησέα»), ενώ η άλλη προς τον Αρδηττό, γράφει: «ΑΙΔ’ ΕΙΣ’ ΑΔΡΙΑΝΟΥ ΚΟΥΧΙ ΘΗΣΕΩΣ ΠΟΛΙΣ» («Αυτή είναι η πόλη το Αδριανού και όχι του Θησέα»).
73. Πού βρίσκεται το Αρχαίο Θέατρο του Διονύσου;
β) Στη νότια κλιτύ της Ακρόπολης
Το θέατρο του Διονύσου είναι το αρχαιότερο και σημαντικότερο θέατρο του κόσμου, χωρητικότητας 16.000 θεατών. Το μεγαλύτερο μέρος των καταλοίπων που διατηρούνται σήμερα ανήκει στη μνημειακή διαμόρφωση του θεάτρου από τον άρχοντα της Αθήνας Λυκούργο, στο δεύτερο μισό του 4ου αι. π.Χ. 
74. Πού βρίσκεται το «Άλσος Μιας Νυκτός» νυν Πλατεία Ευαγγελικής Σχολής;
β) Στη συμβολή Βασιλίσσης Σοφίας, Αλεξάνδρας και Φειδιπίδου
Το σημείο εκείνο προοριζόταν προπολεμικά να γίνει άλσος 7 στρεμμάτων. Οι εργασίες καθυστερούσαν λόγω άρνησης της Εκκλησίας, στην οποία ανήκε ο χώρος, να τον παραχωρήσει. Οπότε τη νύχτα της 2 Δεκεμβρίου του 1939 ο δήμος, με εντολή του τότε υπουργού Κ. Κοτζιά, φύτεψε ολόκληρο το χώρο με δέντρα, κατεδαφίζοντας τα ξύλινα παραπήγματα. Από τότε το αλσύλλιο ονομάζεται ανεπίσημα «Άλσος της μίας Νυκτός».
75. Ποιος ήταν ο Φιλόπαππος;
β) Σύριος ευεργέτης , Ύπατος της Αθήνας
Ο Γάιος Ιούλιος Αντίοχος Φιλόπαππος ήταν ο εγγονός του τελευταίου βασιλέα του συριακού βασιλείου της Κομμαγηνής και επιφανής κάτοικος, ευεργέτης και Ύπατος των Αθηνών. Πάνω στο λόφο, οι Αθηναίοι έκτισαν το 114-116, από λευκό πεντελικό μάρμαρο, το ταφικό του μνημείο, σε βάθρο ύψους 3, 08 μ. και διαστάσεων 9.80 Χ 9.30 μ.
76. Σε ποιο λόφο βρίσκεται το Εθνικό Αστεροσκοπείο;
β) Στον Λόφο των Νυμφών
Το νεοκλασικό κτίριο του Αστεροσκοπείου χτίστηκε το 1842 από τον Δανό αρχιτέκτονα Χάνσεν και είναι το πρώτο που ιδρύθηκε στην Ελλάδα αλλά και στα Βαλκάνια. Ο αρχιτέκτονας έγραψε πάνω στον τοίχο την επιγραφή: «Servare Intaminatum», δηλαδή «να διατηρηθεί ανέπαφο».
77. Πού βρίσκεται η Βασίλειος Στοά;
β) Στην Αρχαία Αγορά
Η Βασίλειος στοά (κτίσμα του 6ου αιώνα π.Χ), στη βορειοδυτική γωνία της αρχαίας Αγοράς, ήταν η έδρα του άρχοντος βασιλέως, ενός από τους 9 αιρετούς άρχοντες της Αθήνας, ο οποίος είχε μόνο δικαστικές και θρησκευτικές αρμοδιότητες. Εκεί βρίσκονταν αναρτημένοι οι νόμοι της πόλης. Στο μέσον της στοάς ήταν το άγαλμα της θεάς της δικαιοσύνης Θέμιδας και μπροστά της βρισκόταν ο όρκιος λίθος, δηλαδή ένας απλός βωμός πάνω στον οποίο ορκίζονταν οι άρχοντες ότι θα σέβονται και θα εφαρμόζουν τους νόμους. Επίσης, εκεί έγινε η πρώτη φάση της δίκης του Σωκράτη το 399 π.Χ.).
78. Στους κήπους ποιας μονής καλλιεργήθηκε στην Ελλάδα για πρώτη φορά η ντομάτα;
γ) Στη Μονή των Καπουτσίνων
Η πρώτη καλλιέργεια ντομάτας έγινε στη Μονή Καπουτσίνων το 1818. Η Μονή ιδρύθηκε το 1669 από τη μετατροπή μιας οικίας στην αυλή της οποίας βρισκόταν το Μνημείο του Λυσικράτους. Η Μονή των Καπουτσίνων ιδρύθηκε από τους Γάλλους μοναχούς το 1658. Κύριες ασχολίες αυτών ήταν οι αρχαιολογικές και τοπογραφικές μελέτες. Η Μονή τους αποτέλεσε το πρώτο σχολείο Καθολικών στην Αθήνα. Από τους μεγάλους επισκέπτες της Μονής ήταν ο Σατωβριάνδος και ο λόρδος Βύρων, κατά το δεύτερο ταξίδι του στην Αθήνα. Η Μονή κάηκε το 1890.
79. Πόσες είναι οι αυθεντικές Καρυάτιδες που βρίσκονται στο Μουσείο της Ακρόπολης;
α) 5
Σήμερα στο Μουσείο της Ακρόπολης υπάρχουν οι 5 αυθεντικές Καρυάτιδες εκ των οποίων η μία είναι σχεδόν κατεστραμμένη από το βομβαρδισμό των Τούρκων, τον Ιανουάριου του 1827. Η 6η (η δεύτερη από αριστερά προς τα δεξιά, στη νότια πρόσταση του Ερεχθείου) είναι αυτή που άρπαξε ο Έλγιν και εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο.
80. Πού βρίσκεται το πρώτο Πανεπιστήμιο των Αθηνών;
α) Στην Πλάκα
Στην οδό Θόλου 5. Το Πρώτο Πανεπιστήμιο στεγάστηκε από το 1837 έως το 1841 στην τριώροφη κατοικία του 17ου αιώνα, γνωστή ως «Οικία Κλεάνθους». Λειτούργησε αρχικά με 4 σχολές (Νομική, Ιατρική, Θεολογική και Φιλοσοφική). Από το 1987 εγκαινιάστηκε η λειτουργία του ως Μουσείου Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
81. Σε ποιο κήπο – πάρκο της Αθήνας βρίσκεται ένα ηλιακό ρολόϊ;
γ) Στον Εθνικό Κήπο
Το ηλιακό ρολόι βρίσκεται μπροστά από τις Ουασιγκτόνιες (φοίνικες που φυτεύτηκαν το 1842 από την Αμαλία) στην κεντρική είσοδο του Εθνικού Κήπου, από τη Λεωφόρο Αμαλίας. Πρόκειται για έναν επικλινή μεταλλικό δείκτη στερεωμένο σε μαρμάρινη βάση στην οποία είναι χαραγμένες οι ώρες. Η σκιά του δείκτη, ανάλογα με τη θέση του ήλιου, δείχνει και τη σχετική ώρα.
82. Πώς λέγεται η συνοικία απέναντι από τα Δικαστήρια - Σχολή Ευελπίδων;
β) Πολύγωνο
Οφείλει το όνομά της σε μία μόνιμη πολυγωνική εξέδρα του Πεδίου του Άρεως πάνω στην οποία έπαιζε η στρατιωτική μπάντα κάθε Κυριακή, από τα πρώτα χρόνια του Όθωνα, μέχρι σχεδόν τα τέλη του περασμένου αιώνα. 
83. Ποιο ήταν το αρχικό όνομα της πλατείας Ομονοίας;
α) Πλατεία Οθωνα
Ονομάστηκε έτσι σαν πράξη συμφιλίωσης των οθωνικών και αντιοθωνικών. Εκεί γιορτάστηκε η έξωση του Όθωνα τον Οκτώβριο του 1862.
84. Πού στεγάζεται σήμερα η Ταινιοθήκη της Ελλάδος;
β) Στο χώρο του κινηματογράφου «Λαΐς», στην Ιερά Οδό
Από την ίδρυσή της το 1950, η Ταινιοθήκη στεγαζόταν στην Αθήνα, στην οδό Κανάρη 1, στο Μέγαρο Δεληγιώργη. Από το 2008 μεταφέρθηκε στο νέο κτίριο του κινηματογράφου «Λαΐς», που βρίσκεται στη συμβολή της Ιεράς Οδού με τη Μεγάλου Αλεξάνδρου.
85. Πού βρίσκεται η περιοχή Χαυτεία;
α) Στο τελευταίο τμήμα της Αιόλου, μεταξύ των οδών Σταδίου & Πανεπιστημίου
Στα Xαυτεία τοποθετήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1920 ο πρώτος τροχονόμος για να ρυθμίζει τη κυκλοφορία.
86. Πού βρίσκεται το σπίτι που πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Κ. Παλαμάς;
γ) Κοντά στους Στύλους του Ολυμπιείου Διός
Στην οδό Περιάνδρου 5. Είναι ένα διώροφο κτίριο που οικοδομήθηκε μέσα στη δεκαετία 1920-1930. Έχει τα χαρακτηριστικά ενός νεοκλασικού αστικού σπιτιού του Μεσοπολέμου με τα ακροκέραμα του γείσου του και τις σιδεριές στα μπαλκόνια. Στο σπίτι αυτό έζησε ο Παλαμάς τα τελευταία χρόνια της ζωής του κι άφησε την τελευταία του πνοή, εν μέσω γερμανικής Κατοχής, στις 27 Φεβρουαρίου 1943.
87. Ποιος είναι ο μεγαλύτερος σωζόμενος βυζαντινός ναός της Αθήνας;
γ) Η Ρώσικη εκκλησία
Ο ιερός Ναός του Σωτήρα Λυκοδήμου, που είναι γνωστός ως Ρώσικη εκκλησία, αφού από τον 19ο αιώνα είναι αφιερωμένος στην Αγία Τριάδα και αποτελεί τον ενοριακό ναό της ρωσικής παροικίας. Βρίσκεται επί της οδού Φιλελλήνων και είναι ένας από τους παλαιότερους βυζαντινούς ναούς της Αθήνας. Ο οκταγωνικός με τρούλο ναός είναι ένα από τα σημαντικότερα βυζαντινά μνημεία της πόλης του 11 αι. μ.Χ. 
88. Ποιανού Πατριάρχη το λείψανο βρίσκεται σε μαρμάρινο τάφο μέσα στη Μητρόπολη Αθηνών;
α) Του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε’
Ο Γρηγόριος Ε΄ (1746 - 10/22 Απριλίου 1821) διετέλεσε τρεις φορές Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Αναγνωρίστηκε εθνομάρτυρας, ενώ η Ορθόδοξη Εκκλησία τον ανακήρυξε άγιο τιμώντας την μνήμη του στις 10 Απριλίου, ημέρα του απαγχονισμού του στην κεντρική πύλη του Πατριαρχείου, όπου παρέμεινε κρεμασμένος για τρεις ημέρες, εξευτελιζόμενος από τον όχλο. Κατόπιν, μια ομάδα τριών Εβραίων αγόρασαν το πτώμα του, το περιέφεραν στους δρόμους και το έριξαν στον Κεράτιο κόλπο. Ένας Κεφαλλονίτης πλοίαρχος, ονόματι Νικόλαος Σκλάβος, βρήκε το σκήνωμα και το μετέφερε στην Οδησσό, όπου και ετάφη στον ελληνικό ναό της Αγίας Τριάδος. Από εκεί ανακομίστηκε στην Αθήνα, 50 χρόνια μετά, και έκτοτε φυλάσσεται σε μαρμάρινη λάρνακα στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών. 
89. Πού βρισκότανε το χαρτοπωλείο «ΠΑΛΛΗΣ»;
γ) Στην οδό Ερμού
Στην οδό Ερμού 8. Το ιστορικό αυτό βιβλιοχαρτοπωλείο ιδρύθηκε το 1870 από τον Αθανάσιο Πάλλη και λειτουργούσε για 127 συνεχόμενα χρόνια. Την εποχή που άνοιξε, στην ίδια περιοχή βρίσκονταν ακόμα έξι από τα συνολικά δεκατρία χαρτοπωλεία της Αθήνας. Η καινοτομία που την εποχή εκείνη εισήγαγε η εταιρεία και που την έκανε να ξεχωρίσει από τις άλλες επιχειρήσεις του είδους ήταν ότι στον ίδιο χώρο των λιανικών πωλήσεων γραφικής ύλης στεγαζόταν και το «εργοστάσιο καταστίχων και χαλκογραφημένων επισκεπτηρίων».
90. Ποιος ήταν ο λόφος της Μπουμπουνίστρας;
β) Ο λόφος που χτίστηκαν τα Παλαιά Ανάκτορα, νυν Κοινοβούλιο
Τα «Παλαιά Ανάκτορα», νυν Ελληνικό Κοινοβούλιο, χτίστηκαν στο λόφο της Μπουμπουνίστρας, στο σημείο που υπήρχε ο ναός του Αγίου Αθανασίου. Ο λόφος οφείλει το όνομά του στον ήχο μιας θορυβώδους βρύσης που βρισκόταν σε μία από επτά πύλες του τείχους του Χασεκή, την Πόρτα της Μπουμπουνίστρας (επί της Λ. Αμαλίας, απέναντι από την οδό Όθωνος).
91. Σε ποιο μνημείο υπάρχει η επιγραφή: «ανδρών επιφανών πάσα η γη τάφος»;
β) Στο Μνημείο του ‘Αγνωστου Στρατιώτη
Η φράση από τον «Επιτάφιο του Περικλή» του Θουκυδίδη βρίσκεται στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. 
92. Πoύ βρίσκεται ο Πύργος του Νέου Υδατερίου και το Αθηναϊκό Παρατηρητήριο;
β) Στην Τεχνόπολη, στο Γκάζι
Το Νέο Υδαταέριο κατασκευάστηκε το 1952 και η λειτουργία του διακόπηκε με το κλείσιμο του εργοστασίου φωταερίου στο Γκάζι το 1984. Το ψηλότερο σημείο του ονομάστηκε «Πύργος» λόγω του ύψους του που αγγίζει τα 30 μέτρα. Το κτίριο είναι το μοναδικό στο είδος του που διασώζεται στην Ευρώπη ενώ αποτελεί σπάνιο δείγμα βιομηχανικής κληρονομιάς, καθώς διαφυλάσσει το μεγαλύτερο μέρος του μηχανολογικού του εξοπλισμού. Άνοιξε πάλι για το κοινό στις 3/3/2016.
93. Πού θα στεγαστεί το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (Ε.Μ.Σ.Τ.);
β) Στο Εργοστάσιο του Φιξ
Το 2000, το εγκαταλειμμένο από δεκαετίες εργοστάσιο ζυθοποιίας Φιξ, ένα αξιόλογο βιομηχανικό κτίριο στο κέντρο της Αθήνας του αρχιτέκτονα Τ. Ζενέτου, επιλέγεται ως μόνιμη στέγη του νεοσύστατου ΕΜΣΤ. 
94. Πού βρίσκεται ένα από τα πιο παλιά σουβλατζίδικα της Αθήνας, ο «Κώστας»;
β) Στην πλατεία Αγίας Ειρήνης
Η λειτουργία του σουβλατζίδικου με την επωνυμία «Κώστας» χρονολογείται από το 1946, όταν ανοίχθηκε από τον Τάσο, πατέρα του σημερινού ιδιοκτήτη.
95. Πού βρίσκεται και ποιο θρυλικό γυμνάσιο στεγάστηκε στη «Βίλα Αμαλία» από το 1932 έως το 1974;
α) Στη συμβολή των οδών Αχαρνών και Χάυδεν, το Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών
Το κανονικό όνομα του κτιρίου είναι έπαυλη Αγγελόπουλου. Εκεί στεγάστηκε από το 1932 έως το 1974 το 2ο Γυμνάσιο Αρρένων Αθηνών από το οποίο αποφοίτησαν δεκάδες σημαντικές προσωπικότητες (Α. Φασιανός, Θ. Αγγελόπουλος, Λ. Παπαδόπουλος, Χρ. Γιανναράς, Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος κ.ά.).
96. Ποιος γνωστός συγγραφέας ήταν γνωστός σαν ο «Ερημίτης του Ψυρρή»;
β) Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης
Έμενε σε συνοικία του Ψυρρή σε νοικιασμένα φτωχικά δωμάτια για 20 περίπου χρόνια.
97. Πού βρίσκεται το Ιδρυμα Μείζονος Ελληνισμού;
β) Στην οδό Πειραιώς
Το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού βρίσκεται στην Πειραιώς 254. Δημιουργήθηκε το 1993 με σκοπό τη διάδοση του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής ιστορίας, με ιδιαίτερη έμφαση στον Μείζονα Ελληνισμό.
98. Πού στεγάζεται η Δημοτική Πινακοθήκη;
α) Στο παλιό εργοστάσιο μετάξης στο Μεταξουργείο
Το εργοστάσιο μετάξης (Μυλλέρου και Μεγ. Αλεξάνδρου), ιδιοκτησίας της οικογένειας Δουρούτη, διέκοψε τις εργασίες του το 1875. Κατά τη δεκαετία του 1880 το κτίριο μετατράπηκε σε σύνολο διώροφων κατοικιών με εμφανή στοιχεία της νεοκλασικιστικής τεχνοτροπίας. Το 1993 περιήλθε στην κυριότητα του Δήμου Αθηναίων, ύστερα από δωρεά του Ιωάννη Δουρούτη. Έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο.
99. Σε ποιο δρόμο γυρίστηκε η τελευταία σκηνή της ταινίας «Στέλλα»;
β) Στην οδό Καλλιδρομίου στα Εξάρχεια
Η σκηνή του μαχαιρώματος της ταινίας «Στέλλα», του 1953, γυρίστηκε στη συμβολή των οδών Καλλιδρομίου, Πλαπούτα και Τσαμαδού στα Εξάρχεια.
100. Ποιανού μουσείου αποτελεί παράρτημα το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης;
β) Του Μουσείου Μπενάκη
Το Μουσείο Ισλαμικής Τέχνης βρίσκεται επί των οδών Αγίων Ασωμάτων 22 και Διπύλου. Ήταν η κατοικία του δωρητή Λάμπρου Ευταξία. Το 1989 χαρακτηρίστηκε διατηρητέο μνημείο και από το 2004 λειτουργεί ως μουσείο.
Εικονογράφιση: Φάνης Παρασκευουδάκης
http://www.athensvoice.gr/

 Πίσω στα παλιά 

ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΑΔΙΟ ΩΣ ΤΗΝ ΠΛΑΤΕΊΑ ΒΑΡΒΑΒΑ

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ

• 

Φερεκύδου 5, Παγκράτι. Σπίτι της δεκαετίας του 1920.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:ΠΤΥΧΕΣ

Υ​​στερα από 25 χρόνια επέστρεψα με διάθεση περιπατητή στην περιοχή πίσω από το Στάδιο, από την Αρχιμήδους και πέρα προς την πλατεία Βαρνάβα. Δεν έμενα ποτέ εκεί, αλλά μια κρύα μέρα τον Δεκέμβριο του 1991 είχα κάνει μία πλήρη φωτογραφική καταγραφή. Οι φωτογραφίες της εποχής εκείνης, παλιά σπίτια ως επί το πλείστον, με καλούσαν πάντα να επαναλάβω τον ίδιο ακριβώς περίπατο, καταγράφοντας κάθε δρομάκι.

Ηταν κάτι που με έθελγε αλλά το ανέβαλα, γιατί όλο και κάποια άλλη αθηναϊκή προτεραιότητα παραμέριζε την επιστροφή στα όμορφα αυτά δρομάκια πίσω από τον Αρδηττό προς την καρδιά του Παγκρατίου.

Ωσπου, το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ανδρέα Χ. Ζούλα «Φερεκύδου και Εμπεδοκλέους» (εκδ. Κοράλι), ένα πυκνό, αυθεντικό και συγκινητικό ανάγνωσμα 68 σελίδων, ήρθε και ανέσυρε την επιθυμία, που είχε γίνει πλέον ανάγκη. Και έτσι, ένα ηλιόλουστο τώρα πρωινό άνοιξης, ξαναπερπάτησα με διάθεση να φωτογραφίσω τους δρόμους που είχα καταγράψει πριν από 25 χρόνια αλλά και να περπατήσω στο τοπίο της παιδικής ηλικίας του Ανδρέα Ζούλα και της παρέας του σε εκείνη την αξέχαστη γειτονιά.

Και τώρα, είναι όμορφη η ατμόσφαιρα σε αυτούς τους δρόμους. Παρά την έντονη μυρωδιά της άνοιξης, δεν είδα χαμομήλια, παπαρούνες ή τσουκνίδες, όπως αναφέρει ο Ανδρέας Ζούλας, όταν στα τέλη της δεκαετίας του 1940 και στις αρχές της δεκαετίας του 1950, όλη η περιοχή είχε ακόμη αρκετούς χωματόδρομους και «λοφάκια». Ο «κόσμος» ήταν εκείνη η Αθήνα, «από την πλατεία Πλαστήρα ώς την πλατεία Βαρνάβα, και τον Προφήτη Ηλία, τον Αρδηττό και το Στάδιο ώς το Μετς και τη Μάρκου Μουσούρου». Αλλά η καρδιά ήταν η Εμπεδοκλέους, η Φερεκύδου, η Κρησίλα, η Πρόκλου, η Αρχιμήδους, η Πολυδάμαντος, η Πολυδώρου, η Αρχύτα, η Παρμενίδου... Ενας μέγας μικρόκοσμος, γεμάτος, έως πρόσφατα, με νοικοκυρόσπιτα, άλλα πιο μεσοαστικά και άλλα πιο λαϊκά, άλλα διώροφα, άλλα τρίπατα ή ισόγεια, μερικά παλιά νεοκλασικά, άλλα πιο «μεταβατικά» από τη δεκαετία του ’20 και πολλά «μοντέρνα» του ’30, όλα μαζί έδεναν σε κάτι ανυπέρβλητα αθηναϊκό. Οι πρώτες πολυκατοικίες, από το 1950 και μετά, ήταν σπάνιες έως τουλάχιστον τα μέσα της δεκαετίας του ’60. Στην Πρόκλου χτίστηκε μία από τις πρώτες πολυκατοικίες. Εκεί, ήταν το σπίτι που έμενε ο Ανδρέας Ζούλας όταν η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα το 1946, «ένα μεγάλο οικόπεδο με δύο διώροφα και στη μέση αυλή». Το παλιό σχολείο, ένα εντυπωσιακό νεοκλασικό που έπεφτε χρόνο με τον χρόνο, ήταν στην Εμπεδοκλέους, ώσπου γκρεμίστηκε στα χρόνια του ’80. Δικαιάρχου και Κυνίσκας ήταν το σπίτι του «Τέλη». Υπάρχει και σήμερα. Γωνία Φερεκύδου και Αρχύτα, «κάτω από το σπίτι του Κωστή και του Πάνου», άναβαν φωτιές τ’ Αϊ-Γιαννιού. Ο «Στελάκης είχε τα πιο ωραία γκαζάκια και πολλά γραμματόσημα». Ο Κωστής «είχε σκάκι» και έμενε σε σπίτι τριώροφο.

Σαν να περπάτησα έξω από τα σπίτια τους, αλλά πολλά από όσα είχα καταγράψει το 1991 είχαν πλέον γκρεμιστεί. Συγχώρεσα μόνο την κατεδάφιση στη Φερεκύδου 10, γιατί στη θέση του όμορφου σπιτιού, έγινε μια εξαίρετη πολυκατοικία από, προφανώς, καλόν αρχιτέκτονα. Στη Φερεκύδου είδα τις πιο φουντωτές νεραντζιές και στην Εμπεδοκλέους μία ασύλληπτη για τα σημερινά δεδομένα αστική συμμετρία. Στη μνήμη κρατώ το παλιό «σαράβαλο», Πολυδάμαντος 14 και Πρωταγόρου, με τις δύο πόρτες, μία μαύρη, μία κόκκινη. Ο Σταντάλ σε μικρογραφία Παγκρατίου.

http://www.kathimerini.gr/

Έντυπηhttp://www.kathimerini.gr/http://www.kathimerini.gr/

Η ΑΘΗΝΑ ΒΡΙΣΚΕΙ ΠΑΛΙ ΤΟ ΒΟΥΛΕΒΑΡΤΟ ΤΗΣ

Τράτσα Μάχη 

Η Πανεπιστημίου έχει τη δική της ιστορία

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  03/03/2013 http://www.tovima.gr/society/article/?aid=501053

Οδός Πανεπιστημίου (ΕΡΤ, ΑΡΧΕΙΟ)

Σχεδιάστηκε να είναι η «Μεγάλη Οδός», το «βουλεβάρτο» της Αθήνας, και ακριβώς αυτό προβλέπεται να γίνει έστω και με ενάμιση αιώνα καθυστέρηση. Η οδός Πανεπιστημίου, γνωστή και ως «η λεωφόρος με τις γαζίες», ολοκληρώθηκε το 1859 και αποτέλεσε μαζί με τη Σταδίου και την Ακαδημίας τον συνδετικό ιστό των δύο κεντρικών πλατειών, του Συντάγματος και της Ομόνοιας. Ο Μάρτιν Νάιτ, διευθυντής του ολλανδικού γραφείου OKRA το οποίο κέρδισε στον διαγωνισμό Rethink Athens για την ανασυγκρότηση του κέντρου της Αθήνας, χρησιμοποιεί σήμερα την ίδια λέξη, οραματίζεται τη μετατροπή της και πάλι σε «βουλεβάρτο» – αν και πλέον λείπουν οι γαζίες –, με νέες δενδροφυτεύσεις και χώρους για περιπάτους.



Η κατασκευή της Πανεπιστημίου, στα μέσα του 19ου αιώνα, συνάντησε πολλά εμπόδια. Ηταν πολυδάπανη, καθώς το έδαφος ήταν βραχώδες, διασχιζόταν από ρεματιά - τα νερά κυλούσαν εκεί όπου σήμερα βρίσκεται ο πεζόδρομος της Κοραή - και είχε βαθιά χαντάκια. Αυτό αναφέρει μιλώντας στο «Βήμα» ο ιστορικός κ. Θανάσης Γιοχάλας, ο οποίος μαζί με την κυρία Τόνια Καφετζάκη δημιούργησε έναν οδηγό της Αθήνας με τον τίτλο «Αθήνα. Ιχνηλατώντας την πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία», ο οποίος κυκλοφόρησε τον περασμένο Δεκέμβριο.

«Η Πανεπιστημίου εθεωρείτο απόμερο μέρος εκείνη την εποχή» λέει ο κ. Γιοχάλας. Είναι χαρακτηριστικό ότι η Ορθόδοξη Εκκλησία απέρριψε την πρόταση να κατασκευαστεί εκεί η Μητρόπολη της Αθήνας διότι ήταν... απόμερα.  

Η Πανεπιστημίου τελικά μετατρέπεται σε έναν από τους ομορφότερους δρόμους της Αθήνας, καθώς εκτός από την περίφημη Τριλογία, των κτιρίων του Πανεπιστημίου, της Ακαδημίας και της  Εθνικής Βιβλιοθήκης (χαρακτηριστικά δείγματα του ώριμου νεοκλασικισμού), σε αυτήν κατασκευάστηκαν πολυτελείς κατοικίες και εγκαταστάθηκαν ιδρύματα και λέσχες. Φιλοξένησε όμως και διάσημα καφέ, εστιατόρια, ξενοδοχεία, ακόμη και καμπαρέ, στα οποία σύχναζε η αφρόκρεμα του καλλιτεχνικού και πολιτικού κόσμου κατά το δεύτερο μισό του 19ου και στη διάρκεια του 20ού αιώνα.

Τα Ανάκτορα

Αν και τα αρχικά σχέδια των Κλεάνθη και Schaubert αναδείκνυαν την παράλληλη οδό Σταδίου σε βασικό άξονα σύνδεσης του Συντάγματος και της Ομονοίας, με την Πανεπιστημίου να αποτελεί δευτερεύοντα δρόμο, τα σχέδια του Leon von Klenze και η τοποθέτηση των Ανακτόρων το 1837 στη σημερινή θέση του Κοινοβουλίου ήταν καθοριστικής σημασίας για τη διαμόρφωση του Κέντρου. Οπως αναφέρουν οι ερευνητές του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου στη μελέτη «Μεταλλασσόμενοι χαρακτήρες και πολιτικές στα κέντρα πόλης Αθήνας και Πειραιά» (με επιστημονικό υπεύθυνο τον καθηγητή Αρχιτεκτονικής κ. Παναγιώτη Τουρνικιώτη), η κατασκευή των Ανακτόρων συνοδεύθηκε από την πολεοδομική αναθεώρηση του σχεδίου στην περιοχή, δίνοντας οριστική μορφή στην πλατεία Συντάγματος και στη στροφή της Πανεπιστημίου προς τη λεωφόρο Αμαλίας.

Τα επόμενα χρόνια στην Πανεπιστημίου οικοδομήθηκαν πολλά σημαντικά κτίρια. Εκτός από εκείνα της Τριλογίας, χτίστηκαν από διάσημους αρχιτέκτονες ο ναός του Αγίου Διονυσίου των Καθολικών, το Αρσάκειο, το Οφθαλμιατρείο, η Τράπεζα της Ελλάδος, τα οποία διατηρούνται ως σήμερα. Εκεί υπήρχαν ακόμη η Λεόντειος Σχολή, το Γενικό Λογιστήριο και το Εκπαιδευτήριον Μακρή. Ετσι σε λίγα χρόνια η Πανεπιστημίου, ο φαρδύτερος δρόμος του Κέντρου, αποκτά μεγαλοπρέπεια και ακτινοβολία και αφήνει τη Σταδίου στη... σκιά.

Τα γυμνά αγάλματα

Το Μέγαρο Σλήμαν, από τα ωραιότερα νεοκλασικά της Αθήνας, χτίστηκε μεταξύ 1878 και 1880 σε σχέδια του Ερνέστου Τσίλλερ και σήμερα στεγάζει το Νομισματικό Μουσείο. Επί χρόνια αποτελούσε το κέντρο της πολιτικής, κοινωνικής και πνευματικής ζωής της Αθήνας (στον Ελευθέριο Βενιζέλο είχε παραχωρηθεί χώρος του μεγάρου για πολιτικό γραφείο). Συνδέθηκε ωστόσο και με ένα ευτράπελο περιστατικό, όπως αναφέρουν οι ιστορικοί Γιοχάλας και Καφετζάκη. Στο στηθαίο υπήρχαν 24 αγάλματα θεών. Η γυμνότητά τους όμως προκάλεσε τη σεμνοτυφία κάποιων, με αποτέλεσμα να γίνει διάβημα διαμαρτυρίας στην κυβέρνηση. Ο Σλήμαν αποφάσισε να τα ντύσουν, αλλά το θέαμα την επόμενη ημέρα προκάλεσε γέλια.

Στο βουλεβάρτο της Αθήνας βρίσκονταν επίσης το Μέγαρο Γεράσιμου Κούπα (Πανεπιστημίου 6), επίσης έργο του Τσίλλερ, το οποίο υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα κτίρια της πόλης, η οικία Ζωγράφου (Πανεπιστημίου 16), στην οποία κατοίκησε ο Ελευθέριος Βενιζέλος όταν έγινε πρωθυπουργός της Ελλάδας, το 1910, και η οικία Ιωάννη και Καλλιρρόης Περρέν. Το σαλόνι των Περρέν αποτελούσε για χρόνια τη φωλιά του πνευματικού κόσμου της εποχής, με συχνούς θαμώνες τους Κ. Παλαμά, Ι. Γρυπάρη, Γ. Καμπύση, Γρ. Ξενόπουλο και πολλούς άλλους.

Η «σκοτεινή» πλευρά

Το Μέγαρο της οικογένειας Ι. Σερπιέρη (βασικός ιδιοκτήτης των μεταλλείων Λαυρίου) είχε μετατραπεί σε φρούριο. «Θυρωρός» στο μεγαθήριο στο οποίο σήμερα στεγάζεται η Αγροτική Τράπεζα ήταν ένας από τους ανθρώπους του διαβόητου λήσταρχου Κίτσου, ο οποίος παρείχε προστασία στον Σερπιέρη. Αλλωστε δεν επρόκειτο για ένα απλό σπίτι. Είχε σχεδιαστεί από τον αρχιτέκτονα Αν. Θεοφιλά ώστε να καλύπτει όλες τις ανάγκες και δραστηριότητες της οικογένειας: κατοικία, τράπεζα και άλλες επαγγελματικές χρήσεις, όλες με διαφορετικές εισόδους.

Λίγο πιο κάτω, στη γωνία Πανεπιστημίου και Κοραή, σε ένα από τα παλαιότερα κτίρια της πόλης, κατοίκησε η οικογένεια του δημάρχου Αθηναίων Δημητρίου Σούτσου και από το 1894 η οικογένεια Δημητρίου Ράλλη. Στον κήπο σε μια ξύλινη κατασκευή, λειτούργησε την περίοδο του Μεσοπολέμου το περίφημο καμπαρέ «Γκριφφόν» που αργότερα μετονομάστηκε σε «Φολί ντ' Ιβέρ» και στο οποίο, όπως προέκυψε από την ιστορική έρευνα των Γιοχάλα και Καφετζάκη, «εμφανίζονταν παλαίμαχες, μάλλον ευρωπαίες αρτίστες».

Σε απόσταση αναπνοής βρισκόταν το κοσμικό κέντρο «Αμπασσαντέρ», στο υπόγειο του Μεγάρου Εμπειρίκου, στο ύψος της Βουκουρεστίου, η οποία την εποχή εκείνη αναφερόταν ως «Χεζοπόταμος».

Παραδίπλα του, το 1930, στεγάζονταν - και τα βλέπουμε και σήμερα - τα θέατρα Αθηνών (στον χώρο του προϋπήρχε καμπαρέ) και «Βρετάνια». Την πολιτιστική εικόνα της Πανεπιστημίου συμπλήρωναν οι κινηματογράφοι «Ιντεάλ», «Τιτάνια» και «Πάνθεον», αλλά και ο πρωτοποριακός για την εποχή πολυχώρος θεαμάτων «Ρεξ».

Αρωμα βιολέτας

Στους επάνω ορόφους του νεοκλασικού Μεγάρου Πεσμαζόγλου, το οποίο βρισκόταν απέναντι από την Εθνική Βιβλιοθήκη (εκεί όπου σήμερα βρίσκεται η ομώνυμη στοά) στεγαζόταν η εφημερίδα «Πρωία» και στο ισόγειο, από το 1906, το «Πρότυπον Φαρμακείον Δαμβέργη» του καθηγητή της Φαρμακευτικής Αναστασίου Δαμβέργη.

«Εκτός από την εκτέλεση ιατρικών συνταγών, γίνονταν μικροβιολογικές εξετάσεις και ακτινογραφίες, ενώ ανελάμβανε ακόμα και ταριχεύσεις νεκρών» αναφέρουν οι ιστορικοί Γιοχάλας και Καφετζάκη. Ηταν όμως και στέκι πανεπιστημιακών δασκάλων και άλλων επιφανών προσώπων της τότε Αθήνας.  

Στη Στοά Αρσάκη, λειτουργούσαν ορισμένα από τα πιο γνωστά καταστήματα της εποχής, όπως το περίφημο Μυροπωλείον Μποτσαράκου, το οποίο είχε ιδρυθεί το 1890. Από τα πλέον ευπώλητα προϊόντα του καταστήματος ήταν η κολόνια βιολέτα και οι βαφές τριχών. Στην ίδια στοά στεγαζόταν και το κατάστημα του Ηλία Κοκκώνη, που κατασκεύαζε σημαίες, λάβαρα και προσκοπικά είδη - όπως και σήμερα.

Εκεί βρισκόταν και το καφενείο του Σιγάλα, στέκι πολιτικών από το 1900. «Από αυτό το καφενείο έφυγε ο Χρήστος Λαδάς (σ.σ.: υπουργός Δικαιοσύνης στην κυβέρνηση συνασπισμού υπό τον Θ. Σοφούλη), ο οποίος λίγα λεπτά αργότερα δολοφονήθηκε μπροστά στον ναό του Αγ. Γεωργίου Καρύτση» αναφέρεται στον οδηγό «Αθήνα, Ιχνηλατώντας την πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία».

Τα «Δαρδανέλλια»  

Το στενό πέρασμα ανάμεσα στα δύο κοσμικά ζαχαροπλαστεία του «Γιαννάκη», το οποίο άνοιξε το 1905, και το «Ντορέ» (Maison Doree), το οποίο εγκαινιάστηκε το 1908 (στους αριθμούς 2 και 5 της Πανεπιστημίου), απέκτησε το τοπωνύμιο «Δαρδανέλλια». Κανένας δεν περνούσε από εκεί χωρίς να σχολιαστεί από τους κομψούς και κοσμικούς θαμώνες. Η ιστορία τους όμως ήταν σύντομη, διότι δεν έμειναν αμέτοχα κατά την περίοδο του εθνικού διχασμού. Το ζαχαροπλαστείο «Γιαννάκη», ως κέντρο βενιζελικών, καταστράφηκε το 1920 ως αντίποινα μετά τη δολοφονία του Ιωνα Δραγούμη, ενώ το «Ντορέ», ως κέντρο των βασιλικών, είχε την ίδια τύχη μετά τη δολοφονική απόπειρα εναντίον του Βενιζέλου.

Περίπου την ίδια περίοδο στη θέση όπου το 1938 χτίστηκε η Τράπεζα της Ελλάδος λειτουργούσε και το περίφημο Ζαχαροπλαστείο του Πετρίτση, το οποίο έβγαζε τραπέζια στο πεζοδρόμιο με θέα τα κτίρια της Τριλογίας.  

Μεγάλη ακμή γνώρισε και το γαλακτοπωλείο «Ηνωμένα Βουστάσια», το οποίο την περίοδο 1904-1912 ήταν στέκι του Ιωάννη Κονδυλάκη, αλλά και άλλων λογοτεχνών. Από τα πιο εντυπωσιακά ωστόσο στέκια της Πανεπιστημίου ήταν το πολυτελές καφενείο-εστιατόριο «Το Πανελλήνιον», το οποίο διέθετε και ορχήστρα. Ηταν το στέκι πολλών πνευματικών ανθρώπων, όπως του Αγγελου Σικελιανού, του Αρίστου Καμπάνη, του Ρώμου Φιλύρα και άλλων.

Πίστα σκέιτινγκ

Το μεγαλύτερο κτίριο της Αθήνας, το Μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού, χτίστηκε εκεί όπου βρίσκονταν οι βασιλικοί στάβλοι αλλά και τα κοτέτσια που προμήθευαν με αβγά το παλάτι. Μάλιστα δίπλα στους στάβλους υπήρχε πίστα σκέιτινγκ για τους βασιλόπαιδες. Τα κτίσματα καταστράφηκαν από πυρκαγιά το 1920 και το οικόπεδο αγοράστηκε λίγα χρόνια αργότερα από το Μετοχικό Ταμείο Στρατού για την κατασκευή ενός εμπορικού μεγάρου το οποίο περιελάμβανε και τη Στοά Σπυρομήλιου. Στη διάρκεια της Κατοχής επιτάχθηκε από τους Γερμανούς, όπως και το απέναντι κτίριο (Αμερικής και Πανεπιστημίου), στο οποίο στεγαζόταν η Αθηναϊκή Λέσχη (η οποία από το 1908 διέθετε σύστημα κεντρικής θέρμανσης).  

Το επιβλητικό Μέγαρο του Μετοχικού Ταμείου Στρατού φιλοξενούσε το κινηματοθέατρο «Παλλάς» και από το 1940 το ζαχαροπλαστείο «Ζόναρς» και το δεύτερο κατάστημα του «Φλόκα». Το κομψό περιβάλλον του «Ζόναρς» αλλά και το «Φλόκα» προτιμούσαν οι Οδ. Ελύτης, Ν. Γκάτσος, Μ. Χατζιδάκις, Ευ. Αβέρωφ, Γ. Ράλλης, Κ. Καραμανλής και άλλοι. Στο Μέγαρο στεγαζόταν και το καμπαρέ «Μαξίμ» (αργότερα θέατρο «Αλίκη»).

ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΠΑΛΙ ΑΘΗΝΑ ΚΑΙ ΓΕΡΟΙ ΚΑΙ ΝΙΟΙ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ Σ' ΑΓΑΠΟΥΝ

                            ΜΠΑΛΚΟΝΙ

http://ourathens.blogspot.gr/

ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ !!

φωτο
"'Ομορφη μ' Αθήνα πούν' τα χρόνια εκείνα
πούν' τα χρόνια εκείνα τα παλιά
λες και σ' είχαν άχτι
 και σε κάναν στάχτη 
σαν γριά μ' αχτένιστα μαλλιά..."
 Πίσω στα παλιά 

Η ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗ ΗΤΑΝ ΠΟΛΗ ΦΩΤΕΙΝΗ

 

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟ4

Τα έργα αναμόρφωσης της πλατείας Ομονοίας το 1957. Καταργείται η παλαιά μορφή και ετοιμάζεται ο σχεδιασμός με το σιντριβάνι.

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Πριν από 50 και 60 χρόνια, η Αθήνα βρισκόταν στον αντίποδα του σήμερα. Σκέφτομαι συχνά πάνω στην περίοδο του ελληνικού οικονομικού θαύματος, όταν ακόμη και σε συνθήκες πολιτικής κρίσης (1965-67), η οικονομία προχωρούσε. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όμως, έχει η σχέση του Κωνσταντίνου Καραμανλή με την ανάπτυξη της Αθήνας, με τον νέο της, μητροπολιτικό ρόλο, και το πέρασμά της σε μία άλλη κατηγορία διεθνών πόλεων. Και αυτές οι σκέψεις πηγάζουν τις περισσότερες φορές από ένα ακόμη στερεότυπο που συνδέει την «καταστροφή της Αθήνας» με τη δράση του Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Αυτή η άποψη «κυκλοφορεί» πολύ, χωρίς πολλή σκέψη και χωρίς κανένα στοιχείο, όπως συμβαίνει συχνά στη χώρα μας. Και σαφώς, καμία προσέγγιση σε ένα τόσο σύνθετο θέμα όπως είναι η μεταβολή του αστικού τοπίου -μεταπολεμικά- με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται δεν μπορεί να περνάει από ακραίες και μονολιθικές προσεγγίσεις. Οσοι σχολιάζουν αρνητικά την Αθήνα ως «καραμανλικό» έργο, αγνοούν ότι είναι στη διάρκεια απουσίας του Καραμανλή από την Ελλάδα (1963-1974) που η αντιπαροχή γνώρισε τη μεγαλύτερη δόξα. Αγνοείται επίσης ότι αν σήμερα χαιρόμαστε το έργο Πικιώνη στην Ακρόπολη, ένα από τα πολλά δημόσια έργα της δεκαετίας του ’50, αυτό οφείλεται στον Καραμανλή.
Η προσέγγιση της πρώτης περιόδου ανοικοδόμησης (1953-1973, από την υποτίμηση της δραχμής ώς την πρώτη πετρελαϊκή κρίση) περνάει στις μέρες μας μέσα από μία στείρα συναισθηματική και ρηχή αφετηρία. Αν μπορώ να φέρω στο μυαλό μου μία περίοδο κατά την οποία το κέντρο της Αθήνας είχε συμβολισμό, ανάταση, καινοτομία, ελπίδα και φωτεινότητα αυτή είναι η περίοδος 1955-1967. Με όλα τα σοβαρά προβλήματα που προκλήθηκαν από την υποτίμηση του ρυθμού αύξησης των οχημάτων, της υπερκάλυψης των οικοπέδων, της κερδοσκοπίας και της υποχώρησης του ιστορικού ρόλου της πρωτεύουσας ως παλίμψηστου.
Ωστόσο, η ώριμη ματιά οφείλει να αποζητεί τον συγκερασμό και την ψύχραιμη αποτίμηση και μία πρώτη εκδοχή είναι αυτή που υποστηρίζει ότι ο εκσυγχρονισμός των υποδομών της Αθήνας στη διάρκεια της πρώτης διακυβέρνησης Καραμανλή ήταν επί της ουσίας επαναστατικός. «Η Αθήνα του 1960 ήταν μια πόλη κοινωνικά ανοικτή και ενωμένη» γράφει ο Γιώργος Πρεβελάκης στο βιβλίο του «Επιστροφή στην Αθήνα» (Εστία, 2001). Σήμερα, μπορούμε να κατανοήσουμε τη βαρύτητα και τη σημασία μιας τέτοιας εκτίμησης, αν επιτρέψουμε στον εαυτό μας να δει ακόμη και την «τρισκατάρατη» αντιπαροχή μέσα από ένα πλέγμα αλληλουχιών και να κατανοήσουμε τι σήμαινε η παλλαϊκή συμμετοχή στην κατεδάφιση της παλιάς Αθήνας.
Πέραν από τον τομέα του βασικού εκσυγχρονισμού της οικιακής οικονομίας (που οδηγούσε και σε εξειδικευμένα καταστήματα λιανικής πώλησης ηλεκτρικών ειδών, επίπλωσης, κ.λπ.), η οικοδομική ανακαίνιση της πόλης δημιούργησε και στήριξε δεκάδες επαγγέλματα και ειδικότητες. Σήμερα, αντιλαμβάνεται κανείς ότι η διατήρηση ώς ένα βαθμό της ιστορικής φυσιογνωμίας της Αθήνας θα συνέβαλε στην αυτοσυνειδησία της πόλης, στην εσωτερική σχέση με τους κατοίκους και στην τουριστική προβολή. Αλλά, το τότε είχε άλλα κριτήρια. Τα λάθη είχαν επισημανθεί από λίγες φωνές, που όμως δεν εισακούστηκαν. Το όραμα του Κωνσταντίνου Δοξιάδη για την Αθήνα του 2000 έθετε μία βάση συζήτησης επί της ουσίας.
Ωστόσο, ο Καραμανλής δεν κατέστρεψε την Αθήνα, όπως θέλει η λαϊκή φιλολογία. Αντιθέτως, έκανε τεράστιο έργο υποδομής με την οπτική ενός πολιτικού ηγέτη που αντιλαμβανόταν τον ρόλο μιας πρωτεύουσας. Τα σφάλματα που έγιναν ήταν σοβαρά αλλά δεν αναιρούν τη μείζονα παρέμβαση υπέρ του αστικού εκσυγχρονισμού. Στα χρόνια που ακολούθησαν - της Ενώσεως Κέντρου και της δικτατορίας, η Αθήνα κατεδαφίστηκε μαζικά. Αλλά, σήμερα, περισσότερο από ποτέ, έχουμε ανάγκη μιας σοβαρής ανατομίας της προσφοράς του Καραμανλή στην Αθήνα μακριά από τα στερεότυπα.

http://www.kathimerini.gr

πίσω στα παλιά

H AΘΗΝΑ ΘΥΜΑΤΑΙ ΚΑΙ ΜΙΛΑΕΙ

'Από την Κυψέλη έβλεπα την θάλασσα, τώρα το καζανάκι του απέναντι'

Ποιος είπε ότι μόνο τα γραπτά μένουν. Πλέον και τα προφορικά έχουν το ίδιο χάρισμα και μένουν και στην καρδιά. Όπως οι αφηγήσεις κατοίκων του Λεκανοπεδίου από την Νίκαια έως το Κολωνάκι, που στην 1η Γιορτή Προφορικής Ιστορίας κρατούν τις μνήμες ζωντανές
Μαργαρίτα Πουρνάρα
Ιούνιος 07 2015 08:33
«Κοιμόμασταν στη βεράντα. Είχαμε κάτι ντιβανάκια, τα βγάζαμε. Τρώγαμε πάντα έξω, σου λέω ήτανε το κάτι άλλο η Κυψέλη τότε. Εν ριπή οφθαλμού χτίστηκε όλη. Εγώ, όταν έπλενα τα πιάτα στην κουζίνα, έβλεπα τη θάλασσα. Και τώρα βλέπεις το καζανάκι του κυρίου απέναντι».
Θραύσματα ιστορίας. Αφηγήσεις απλών ανθρώπων που έζησαν την εποχή τους και έχουν τις μνήμες από μυρωδιές, εικόνες, μουσικές, γεύσεις. Μικρές ψηφίδες ενός παρελθόντος που μοιάζει να κινδυνεύει από την λήθη, παρότι δεν είναι τόσο μακρινό. Γεγονότα από τον εμφύλιο ή την κατοχή, γειτονιές που άλλαξαν όψη, συνήθειες, καταστάσεις. Ολα αυτά στο επίκεντρο ενός από τα πιο ενδιαφέροντα πρότζεκτ που έχουν γίνει τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα: εθελοντές που περνούν από μια διαδικασία ταχύρρυθμης εκπαίδευσης, συγκροτούν ομάδες σε διάφορες πόλεις ή περιοχές και συλλέγουν ζωντανές μαρτυρίες από την "πηγή", δηλαδή μεγαλύτερης ηλικίας άτομα που θέλουν να κρατήσουν ζωντανές τις θύμησες. Μια δράση γέννημα - θρέμμα της κρίσης, που μας κάνει να στρεφόμαστε στον εαυτό μας αλλά και την πορεία της χώρας, στην προσπάθεια να κατανοήσουμε και να θέσουμε νέες βάσεις.
Μια πρώτη γεύση της εξαιρετικής δουλειάς που έχουν κάνει οι Ομάδες Προφορικής Ιστορίας που έχουν ξεπηδήσει από το 2009 στην Κρήτη, τις γειτονιές της Αθήνας, τον Βόλο κ.α. θα δούμε το ερχόμενο τριήμερο 12 – 14 Ιουνίου στην Στην "Γιορτή Προφορικής Ιστορίας: Η πόλη αφηγείται" στο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Αθηναίων (Ακαδημίας 50 & Σόλωνος) συμμετέχουν δέκα ομάδες, οι οποίες τα τελευταία χρόνια έχουν συγκεντρώσει πάνω από 100 ιστορίες. Αποσπάσματα των αφηγήσεων αυτών, οι οποίες έχουν γίνει με τρόπο επιστημονικό και έχουν μαγνητοσκοπηθεί και ύστερα ανασυντεθεί σε νέες θεματικές που αφορούν την προσφυγιά και τη μετανάστευση, την εκπαίδευση, την ψυχαγωγία και τη διασκέδαση, τα «πολιτικά» (δικτατορία Μεταξά, Πόλεμος, Κατοχή, Αντίσταση, Χούντα, Πολυτεχνείο) αλλά και για τη σημερινή κρίση.

Μιλήσαμε με ένα από τα δραστήρια μέλη της κοινότητας, τον Αλέξανδρο Παπαχριστόπουλο, που συμμετέχει εδώ και κάμποσο καιρό : "Είναι πολύ συγκινητικό να βλέπει κανείς πως μπορεί να γίνει ερασιτέχνης, εθελοντής ιστορικός. Ολοι όσοι συμμετέχουμε το κάνουμε από αγάπη και μεράκι. Ανάμεσα στα μέλη υπάρχουν άτομα από 25 χρονών μέχρι και 65, που ενδιαφέρονται να μάθουν και να διασώσουν την μνήμη. Είναι μια πολύ ωραία εμπειρία, κάτι απόλυτα ανεξάρτητο από φορείς και εντελώς συλλογικό. Τα νέα μέλη έρχονται επειδή αυτό που κάνουμε έχει απλωθεί από στόμα σε στόμα και όλο και περισσότεροι δείχνουν ενδιαφέρον σε διάφορα μέρη ανά την Ελλάδα".
Σύμφωνα με τον κ. Παπαχριστοπουλο, η κινητήριος δύναμη και ο στηλοβάτης της απόπειρας αυτής είναι η ιστορικός Τασούλα Βερβενιώτη που είναι στην ομάδα της Κυψέλης και μάλιστα τα μέλη συναντιούνται στο σπίτι της κάθε μήνα, για να συντονιστούν και να μιλήσουν. "Από την δική μου συμμετοχή στην διαδικασία αυτή πρέπει να σας πω ότι αισθάνεσαι μια διαδοχή συναισθημάτων όταν μιλάς με κάποιον και εκείνος με την σειρά του ξεδιπλώνει την ζωή του. Ολες οι συνεντεύξεις γίνονται με τρόπο επιστημονικό και καταγράφονται έτσι ώστε να μπορέσουν μια ημέρα να αποτελέσουν μέρος ενός προφορικού αρχείου που θα είναι προσβάσιμο και σε μελετητές. Οπως αναφέρουμε και στις ιστοσελίδες μας: Οι ΟΠΙ σχηματίστηκαν «από τα κάτω», αφού κανένας θεσμοθετημένος ή μη φορέας δεν συνέβαλε στη δημιουργία τους. Την κατέστησαν εφικτή από τη μια το υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης μεγάλης μερίδας του πληθυσμού και από την άλλη η ψηφιακή τεχνολογία που διευκολύνει την καταγραφή, διάδοση και διατήρηση της μνήμης." λέει ο κ. Παπαχριστόπουλος.
Στη Γιορτή Προφορικής Ιστορίας συμμετέχουν συνολικά δέκα Ομάδες Προφορικής Ιστορίας (ΟΠΙ).

Το μεσημέρι του Σαββάτου θα υπάρξει ένα θεατρικό δρώμενο, το απόγευμα τα παιδια θα «διδαχτούν» παλιά παιγνίδια με τη βοήθεια ειδικευμένων παιδαγωγών -και των αφηγητών μας- και το βραδάκι θα φάμε όλοι μαζί τα φαγητά που έφτιαξαν τα μέλη των ΟΠΙ, ακούγοντας μουσική.
Την Κυριακή (11:00 – 16:00) οι ΟΠΙ που σχηματίστηκαν μετά το Φθινόπωρο του 2014 στη Ν. Ιωνία (ΟΠΙΝΙ), στο Χαλάνδρι (ΟΠΙΔΗΧ), στο Γαλάτσι (ΟΠΙΓΑ) και η Ερευνητική Ομάδα για τη Μεταπολίτευση (ΕΟΜ-ΟΠΙ) του Πολιτικού της Νομικής καθώς και η ΟΠΙ Ικαρίας, θα αυτοπαρουσιαστούν και μαζί με τις παλιότερες θα μιλήσουν γι αυτό το ‘ιστορικό’ κίνημα που εμφανίστηκε εν μέσω κρίσης.
Οι ΟΠΙ είναι γέννημα της παρούσας συγκυρίας, της κρίσης, που οδήγησε στο βίαιο μετασχηματισμό της κοινωνίας. Τα «μέτρα λιτότητας» έπληξαν την καθημερινότητα μεγάλων κοινωνικών ομάδων που είδαν τα πλαίσια μέσα στα οποία κινούνταν μέχρι τότε να κλονίζονται ή και να καταρρέουν και με τη σειρά τους οδήγησαν σε αλλαγή ταυτοτήτων. Συνεπώς το να μιλούν οι άνθρωποι για τα νέα ή τα παλαιότερα τους βιώματα είναι μια διαδικασία ιαματική αλλά και απολύτως απαραίτητη, καθώς οι ιστορικοί του μέλλοντος που θα σκύψουν στην εποχή μας, θα έχουν ένα ακόμα εργαλείο στα χέρια τους: τις προφορικές αφηγήσεις που έχουν γίνει με πλαίσιο και διαδικασία επιστημονική. Η προσπάθεια συνεχίζεται και τα παλαιότερα μέλη υποδέχονται τα νέα με ενθουσιασμό.
http://news247.gr/

H ΑΘΗΝΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΔΙΔΑΧΤΗΚΑΜΕ

 

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

2

«Ο χορός των Δερβίσηδων στους Αέρηδες», Edward Dodwell (Views in Greece, Λονδίνο 1821).

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Δένοντας νήματα σε μια εκ νέου αφήγηση, η νέα έκθεση στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη έρχεται να εξορύξει την οθωμανική Αθήνα και να την τοποθετήσει σε ένα νέο βάθρο. Η έκθεση έχει ήδη ξεκινήσει στους χώρους της Γενναδείου, και με τη συμμετοχή του Μουσείου Μπενάκη και του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών – Ιδρυμα Βούρου-Ευταξία, φωτίζει μια εποχή που καλύπτει τη μακρά περίοδο 1458-1833, την οποία οι περισσότεροι σύγχρονοι αφήνουμε, στην καλύτερη περίπτωση, σε ημίφως και ηθελημένα στερεότυπα.
Είναι, ίσως, η τρέχουσα συγκυρία πρόσφορη για να ανοίξει κανείς ολιστικά το κεφάλαιο «Αθήνα» και να μιλήσει με περισσότερη αυτοπεποίθηση, αλλά και πειθώ, για μια τεράστια σε έκταση χρονική και ιστορική περίοδο, που σε καμία περίπτωση δεν ήταν στατική. Η οθωμανική Αθήνα, έτσι όπως μας τη δείχνει η έκθεση, είχε αποχρώσεις, διαβαθμίσεις, σκοτεινές και φωτεινές στιγμές και, ασφαλώς, μια γηγενή τάξη Αθηναίων, πολλοί από τους οποίους ζούσαν αστική ζωή. Μαζί με τους Τούρκους, τους Αρβανίτες, τους Αρμένιους, άλλους υπήκοους της μεγάλης αυτοκρατορίας αλλά και πολλούς Ευρωπαίους, μόνιμους κατοίκους ή περαστικούς, η οθωμανική Αθήνα, αν και πόλη μικρή, ζούσε μια πάλλουσα ζωή σε ένα τοπίο στο οποίο δέσποζαν οι αρχαιότητες, οι μικρές εκκλησίες, η αγορά και τα τουρκικά μνημεία. Ανάμεσα, τα παλιά αθηναϊκά σπίτια, αυτά που είχαν τη χαρακτηριστική μορφή της αστικής, οθωμανικής αρχιτεκτονικής. Ολος αυτός ο κόσμος μελετήθηκε μέσα από ένα πλουσιότατο υλικό, που μας δίνει την ευκαιρία να οργανώσουμε στο μυαλό μας και ένα χάρτη όχι μόνο της πόλης εκείνης της εποχής αλλά και τα σύγχρονα σημεία της Αθήνας όπου μπορεί κανείς να μελετήσει την πόλη εκείνων των χρόνων. Και όχι μόνο τα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα, αλλά τις συλλογές και τα έργα τέχνης που έχουν μείνει και φυλάσσονται σε μουσεία και αρχεία.
Είναι μια έκθεση συνεργασίας και σύμπραξης. Με τη γενική επιμέλεια της Μαρίας Γεωργοπούλου, διευθύντριας της Γενναδείου, και με την επιστημονική επιμέλεια της Αλίκης Ασβεστά, καθώς και με τη συνδρομή μεγάλου αριθμού ερευνητών και σχεδιαστών, η έκθεση αντλεί από μια μεγάλη δεξαμενή. Κείμενα περιηγητών αποτελούν έναν καμβά πάνω στον οποίον αθροίζεται υλικό από την «Ιστορία των Αθηνών» του Ιωάννη Μπενιζέλου (1735-1807), στοιχεία που έχουν προκύψει από έρευνα πάνω σε ευρήματα όπως πήλινα σκεύη, γνώση για προϊόντα, διηγήσεις για ήθη: «Αρχαίες επιγραφές εντοιχισμένες στα πλουσιόσπιτα συμβόλιζαν την άρρηκτη σχέση των Αθηναίων με την ένδοξη ιστορία της πόλης τους.... Οι Ευρωπαίοι ήταν πανταχού παρόντες: πρόξενοι, πρέσβεις, ποιητές, καλλιτέχνες, φιλέλληνες και επιστήμονες. Αλλοι μελετούσαν και χαρτογραφούσαν την Αθήνα, ενώ άλλοι τη ζούσαν και την έκαναν δικιά τους».
Πολλά ακόμη μουσεία συνέβαλαν στην έκθεση όπως και το Ιδρυμα Στ. Νιάρχος που έχει προσφέρει την ψηφιακή πρόσβαση στο υλικό. Χάρτες, εικόνες και σκηνές της πόλης ζωντανεύουν με βάση τον πυρήνα των συλλογών της Γενναδείου. Η Αθήνα, στην ακμή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας τον 16ο και 17ο αιώνα, συμβολίζεται παραστατικά στον μνημειακών διαστάσεων πίνακα του Carrey, που ανήκει στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών.
Οι πλούσιες σε ποικιλία ενδυμασίες μέσα από τα μοναδικά λευκώματα της Γενναδείου, όπως και τα προσωπικά αντικείμενα του Βύρωνα, αφήνουν μια αίσθηση πληρότητας. Φεύγουμε με τη γνώση ότι η Αθήνα δεν είναι αυτή που νομίζαμε ότι ξέρουμε.
Το πιο παλιό σπίτι στην Αθήνα
Στην οδό Αδριανού 96, στην Πλάκα, βρίσκεται το αρχοντικό των Μπενιζέλων. Είναι το πιο παλιό σπίτι στην Αθήνα. Στη μορφή που το βλέπουμε είναι από τον 18ο αιώνα, αλλά το ισόγειο χρονολογείται από τον 16ο και συνδέεται με την Οσία Φιλοθέη. Βρισκόταν στην ίδια γειτονιά με τη Μονή των Καπουτσίνων και κοντά στο σπίτι του Γάλλου προξένου Gaspary. Το αρχοντικό των Μπενιζέλων, ιδιοκτησία της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, μετατρέπεται σε μουσείο αστικής κατοικίας της οθωμανικής Αθήνας. Η μελέτη έχει γίνει από τον αρχιτέκτονα Γιάννη Κίζη και τους συνεργάτες του και αυτή την περίοδο η Αρχαιολογική Υπηρεσία εργάζεται για την ανάδειξη των ευρημάτων της αυλής. Υπό δημοπράτηση τελεί η μουσειογραφική επένδυση του έργου, βάσει, επίσης, μελέτης του γραφείου Κίζη.

​Εκθεση «Οθωμανική Αθήνα, 1458-1833». Γεννάδειος Βιβλιοθήκη, Σουηδίας 61. Διάρκεια έως 30 Ιουνίου.

 Πίσω στα παλιά