" ΤΣΙΓΑΡΙΔΕΣ ΚΑΙ ..ΑΧΝΙΣΤΟΙ ΣΑΡΜΑΔΕΣ '

   ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΕΣ  ΝΟΣΤΑΛΓΙΚΕΣ  ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ

…Θυμάμαι , που  μια  βδομάδα πριν  τα  Χριστούγεννα , άρχισαν  να  σφάζουν  τα  γουρούνια . Αυτές  τις μέρες , δεν  ήταν  να  σταθείς πουθενά από  τα  ουρλιαχτά των ζωντανών

Οι  " λαχταριστές " τσιγαρίδες " ή ..τσιγαρίθρες 

 …
    Αμέσως  μετά , άρχιζαν να  κάνουν τα  λουκάνικα  και τις  ματιές , να λιώνουν  το  πάχος , να βγάζουν τη  γλίνα ( το  λίπος ) και να  κάνουν  και  το  “ σύγλινο “ και  τις  ωραίες  τσιγαρίδες , που  μόλις τις  βλέπαμε , μας  τρέχανε  τα  σάλια  μας , γιατί  τότε  νηστεύαμε και  έπρεπε πρώτα να  μεταλάβουμε για  να  τις γευτούμε …

   Την  παραμονή το  βράδυ , μας  έλεγε  η  σχωρεμένη η  μάνα  μου : Θα  σας  σηκώσω νύχτα  να  με  βοηθήσετε να  φκιάξουμε το  Χριστόψωμο . Κι’ έτσι γινόταν . Μας ξυπνούσε – αν  κι’ εμείς , απ’ την  αγωνία  μας , ζήτημα  ήταν αν  είχαμε  κλείσει  μάτι , κι’ αρχίζαμε να  βάζουμε  απάνω  στο  ψωμί , που  είχε  στρωμένο  στο  ταψί , μικρά κομματάκια  ζυμάρι , που  τα  λέγαμε “ αρνάκια “ και  “ κατσικάκια “ , πάνω στο  καθένα δε , καρφώναμε κι’ από  μια  αγλιά  μύγδαλο .
   Η μάνα  μου , έβαζε με  ζυμάρι  ένα  σταυρό απ’ άκρη σ’ άκρη  στο  ταψί και  χώριζε  στα  τέσσερα  το  ψωμί . Στις  τέσσερις  άκρες κόλλαγε από  ένα  μεγάλο στρογγυλό ζυμάρι και  πάταγε  απάνω  του  το “ βλόγερο “.
   Αυτό  ήταν  το  Χριστόψωμο , που  ανήμερα των  Χριστουγέννων το  έβαζε ο  πατέρας μου  στο  κεφάλι του και  το  τράβαγε με τα  δυο του  χέρια  μέχρι να  κοπεί . Ύστερα  το  κατέβαζαν και  το  εξέταζαν :
   “ Αν πήγαινε πιο πολύ δεξιά , θα ‘ χε  η σοδειά πιο  πολύ  στάρι , αν  πήγαινε  αριστερά , θα  είχε  καλαμπόκι .
   Θυμάμαι  ακόμα τους ωραίους ντολμάδες ( σαρμάδες ) με  καμπρολάχανο  και χοιρινό , που  μας  περίμεναν  αχνιστοί πρωί – πρωί  , γυρίζοντας  απ’ την  εκκλησία .   

    Θυμάμαι…θυμάμαι… Τώρα ;

  Τούλα Ξηρομάμου – Λαβίδα

   Έτσι  θυμόταν   φίλοι  μου , τις  Χριστουγεννιάτικες  μέρες  του  παλιού  καλού  Λιδορικιώτικου  καιρού ,  η  αείμνηστη φίλη  , χωριανή και  γειτόνισσα  Τούλα  Ξηρομάμου , η  Ξηρομαμοτούλα , όπως  την  ξέραμε και  τη  φωνάζαμε  παιδιά . Η όμορφη  αυτή  ανάμνησή της δημοσιεύτηκε  στην Λιδορικιώτικη εφημερίδα “ Λιδωρίκι “ του  Γιώργου  Καψάλη , τον Νοέμβριο  του  1983 , αριθ.φυλ : 24 .
        Καλές  γιορτές  να  περάσετε 
    Απ’ το “ Λιδωρίκι “ με  αγάπη ….

   www.lidoriki.com 

MIA AΞΕΧΑΣΤΗ ΜΕΡΑ ΣΤΟ ..” ΚΟΚΚΙΝΟ ΧΟΥΜΑ “ ..

.

             Κόκκινο  Χούμα , Γκιώνα , το  1975 , φαίνεται  ολοκάθαρα  η  παλιά  καλύβα , ' Tη  φωτογραφία  αυτή  αγαπημένοι  μου  φίλοι την  αναζητούσα πολλά  χρόνια και φέτος  την  βρήκα  στιν αγαπητό  μου ξάδελφο Γιώργο  Φωτόπουλο , δεν  ξέρετε  τι  χαρά  έκανα , γιατί  χωρίς  αυτή  η  " ΑΝΑΜΝΗΣΗ  ΜΟΥ  ΑΠ' ΤΟ  ΚΟΚΚΙΝΟ  ΧΟΥΜΑ  " ΗΤΑΝ...ΛΕΙΨΗ 

ΓΛΥΚΕΣ ..ΝΟΣΤΑΛΓΙΚΕΣ  ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΕΣ  ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ..

Νάημουνα νιός να γίνομαν
στη Γκιώνα ..τσοπανούδι . μικροβοηθός στο..άρμεμα..
και μπιστικός στο...σκάρο..

Λιδορικιώτικη , τσοπάνικη λεβεντοπαρέα , λεβεντιές..καμαρωτές...

Όμορφη τσοπάνικη ζωή , ψηλά στη Γκιώνα , η ώρα του..αρμέματος....

   ΄Θα 'χουν περάσει πάνω από 20  τουλάχιστον  χρόνια , ίσως και περισσότερα , κατακαλόκαιρο , τέλειωνε ο Ιούλιος , ζέστη μεγάλη , αλλά κι' η λαχτάρα να περάσω ένα πρωί σε μιά τσοπάνικη στάνη , ακόμα μεγαλύτερη , κι' είχα και τον αξέχαστο καλό φίλο το Μήτσο το Δρόσο , τον Τρόχαλο , όπως τον παραγκωμιάζαν στο χωριό , όποτε μ' εύρισκε στην αγορά , μου ‘ λεγε και ξανάλεγε : Άιντε και δεν ήρθες ένα πρωί στο κονάκι , να φάμε και να πιούμε , να το ξέρω όμως να ψήσουμε κιόλας ...θά 'μαστε παρεούλα , ο Αβγός κι' ο Αντρεούλας , κανόνιστο κι' έλα...

   Τό 'πε , το ξανά 'πε ο σχωρεμένος ο Μήτσος , το 'δεσα κι' εγώ κόμπο , κι' ένα πρωί , χωρίς να του 'χω πει τίποτα , ξεκίνησα για το " Κόκκινο Χούμα ", πάνω ψηλά στη Γκιώνα , κοντά δυο χιλιάδες μέτρα ύψος . Αν ήξερα βέβαια το δρόμο και τι με..περίμενε , δεν νομίζω πως θα ξεκίναγα , αλλά τέλος καλό όλα καλά , που λένε , όσο κι' αν λαχτάρησα στο δρόμο , ακόμα περισσότερο φχαριστήθηκα εκεί που πήγα , ύστερα ήταν και η πρώτη..εκστρατεία μου σε..Λιδορικιώτικη στάνη , και μάλιστα τόσο ψηλά , κι' όσο να 'ναι την ήθελα αυτή την εκδρομή πως και πως...

   Έφυγα λίγο αργά , το πρωί , είχε βγει κατάκαλα ο ήλιος κι' έκανε πολλή ζέστη , πήρα κι' ένα μπουκαλάκι με νερό και με το κοντομάνικο μπλουζάκι , ξεκίνησα , για την κορφή της..Γκιώνας , χωρίς καν να ξέρω το δρόμο , ούτε ποιός ήταν αλλά το κυριότερο πως ήταν , βέβαια αυτό δεν άργησα να το ..μάθω , και βέβαια βλαστήμησα την ώρα και τη στιγμή που ξεκίνησα...αλλά το 'θελα και τελικά δεν το μετάνιωσα...

   Μέχρι τις Καρούτες , όλα καλά κι' ωραία , γνωστός ο δρόμος , άσφαλτος , πήγα μια χαρά , σταμάτησα και στο μαγαζί , ρώτησα πως θα πάω για Κόκκινο Χούμα , ήπια και το καφεδάκι μου και ξεκίνησα , πέφτοντας απ' την πίσω μεριά του Καρουτιανού κάμπου , προς το Σαλωνίτικο , έκανα και το πρώτο λάθος , αλλά ευτυχώς εκεί είχε ένα εργοτάξιο , μάλλον συνεργείο , της εταιρείας των μεταλλείων , γύρισα τους ρώτησα και με καθοδήγησαν και προχωρώντας μέσα στο ελατόδασο , σε κακό έως..άθλιο δρόμο , προχώρησα αρκετά , ανεβαίνοντας φυσικά προς τις κορφές της Γκιώνας .

   Εδώ τα πράγματα δυσκολεύανε , ο δρόμος , ο Θεός να τον κάνει δρόμο , ήταν στενός , ίσα που χώραγε τ' αυτοκίνητο , και το χειρότερο ήταν πως ήταν γεμάτος πέτρες , όχι χαλίκια αλλά πέτρες , κοτρώνια , κυριολεκτικά είχα παγώσει , να γυρίσω πίσω δεν υπήρχε τρόπος , άρα έπρεπε να συνεχίσω , κι' όσο κοίταζα αριστερά μου κι έβλεπα το γκρεμό , μου κοβότανε το αίμα...μ' είχε πιάσει ..κρύος ιδρώτας ...Από κάποιο σημείο ο δρόμος , ευτυχώς , δεν είχε γκρεμό , αλλά είχε κι' απ' τις δυο μεριές στέρεο έδαφος και φαινόταν μαλακότερο το χώμα , δεν είχε εκείνα τα στουρναρολίθαρα , τελικά λίγο πιο πάνω άκουσα γαυγίσματα σκυλιών , ανάσανα , σκέφτηκα πως κάπου εδώ γύρω πρέπει να ναι στάνη , κι 'έτσι ήταν , λίγο πιο πάνω , στρίβοντας είδα μια λάκκα , και άκουσα και βελάσματα και κουδούνια προβατιών , επί τέλους , σκέφτηκα , έφτασα , κι έτσι ήταν , όπως μπήκα στην άπλα αυτή , είδα δεξιά ένα κονάκι , και κάνα δυο τσοπανόσκυλα να γυροφέρνουν , κόρναρα μια , δυο φορές , και να σου ο Μήτσος ο φίλος μου , ε...τότε ένιωσα..βασιλιάς .

   Χαρές ο φίλος που με είδε , γιατί κακά τα ψέματα , δεν το πολυ πίστευε πως θα πάω , ύστερα το χαμε πει τόσες φορές , κι είχε απογοητευτεί , με καλωσόρισε , και με μάλωσε γιατί δεν του τα’ χα πει από χθες ..προχθές να ‘χει κάνει κουμάντο για να ψήσουμε , τώρα φίλε , μου είπε θα τη..βγάλουμε με ξηρά τροφή , καμιά..κονσέρβα , ντοματοσαλάτα , τυρί , γιαούρτη και ψ'μοτύρι αλλά από κρασί...έχουμε πρώτο πράμα , τον καθησύχασα , λέγοντάς του πως το τελευταίο πράμα είναι το φαί , και μην ανησυχεί , θα βολευτούμε μια χαρά .

   Απ' τα κορναρίσματά μου όμως , πριν , πετάχτηκαν έξω απ' τα κονάκια τους και δυο ακόμα Λιδορικιώτες τσοπάνηδες , πού ήταν παραπανούλια , οπότε φώναξε ο Μήτσος : Αντρεούλαααα , πάρ' κι του Μήτσο , κι' λάτε , έχουμε κόσμοοοο , σε λίγο ήρθαν , ο ..Αντρεούλας , Αντρέας Γωργουσόπουλος – Ταραναντρέας  , κι' ο Μήτσος ο Αβγός , Δημ. Στρούζας , που ήταν και κουμπάρος μου , ήρθαν , καλοχαιρετηθήκαμε , με καλωσόρισαν , με ρώτησαν για κάνα νέο απ' το χωριό , και προχωρήσαμε προς το καλύβι του Μήτσου , που ήταν δίπλα , ενώ εγώ με το κοντομάνικο το μπλουζάκι , άρχισα να τουρτουρίζω , έκανε κρυαδούλα , το κατάλαβαν οι φίλοι μου , κι' ο Μήτσος μου 'φερε μιά κοντόκαπα , τσοπάνικη , βάλτην , μου λέει , γιατ΄θα σι..γκιάξει...τον άκουσα και..ζεστάθηκε το κοκκαλάκι μου..

   Έβαλα λοιπόν την τσοπανόκαπα , κι' άρχισε η ξενάγηση , με πήγαν να δω το ψ'μοτύρι , πως βράζει σαν ασβέτης , είδα κι' όλα τα τσοπάνικα ..σύνεργα , πήγα και στ' λούστρα , που ποτίζονται τα ζωντανά , πέρασε η ώρα , κάτσαμε πήραμε μια μπουκιά , ήπιαμε και το κρασάκι μας , και πήρα το δρόμο της επιστροφής , φχαριστημένος , που έζησα έστω και για λίγο την τσοπάνικη ζωή , αλλά και την ομορφιά της καλής συντροφιάς και της φιλοξενίας ....

   Γυρνώντας , ήμουνα πιο...καλμαρισμένος , τώρα ήξερα το δρόμο και που θα βρεθώ , βέβαια καθυστέρησα πολύ , έφτασα αργά στο Λιδορίκι , η γυναίκα μου είχε ανησυχήσει , και με το δίκιο της , αλλά είπε και το..απίθανο όταν έφτασα , καλά δεν μπορούσες να πάρεις ένα τηλέφωνο πως θ' αργήσεις ;

...Βέβαια όταν της εξήγησα περί...." Κόκκινου..Χούμα "...κατάλαβε και...ανακάλεσε....

   Οι λίγες ώρες αδέρφια που πέρασα με τους αγαπημένους χωριανούς και φίλους , η ζεστασιά που ένιωσα και η απέραντη χαρά κι' ευχαρίστηση , με δεδομένη τη λαχτάρα που είχα πάντα να γνωρίσω και να ζήσω , έστω και για λίγο , την τσοπάνικη ζωή , μαζί με όλη την ομορφιά και τη γαλήνη που ένιωσα εκεί πάνω , καθ' οδόν , μετουσιώθηκαν , με την αναμενόμενη , ποιητική..αδεία , υπερβολή και την απαραίτητη ωραιοποίηση , σε μια σειρά εικόνων , ήχων , λόγων , ένα τραγούδι , λες , στην ομορφιά της ανθρώπινης επικοινωνίας , της άδολης και αφκιασίδωτης , της αγνής , σ' αυτή που όλοι προσφέρουν χωρίς να περιμένουν κάτι , η απέραντη χαρά της προσφοράς , στο μεγαλείο της...όσο υπάρχουν άνθρωποι , υπάρχει πάντα και..ελπίδα..

Όλα λοιπόν όσα ένιωσα εκεί ψηλά στη Γκιώνα , με την υπέροχη παρέα απλών ανθρώπων , συμπυκνώθηκαν σε λίγα λόγια , ασήμαντα ίσως , αλλά για μένα..πολύτιμα...

Η λούστρα στο " Κόκκινο Χούμα " και μιά Λιδορικιώτικη παρέα , Κωστοπαναγιωταίοι , Βουλγαραίοι , Πετραίοι , Σουρμελαίοι , μιά Ανάληψη στη στρούγκα του μπάρμπα Χαράλαμπου του Μαργέλλου - Αρπάλη .

Β Ο Υ Κ Ο Λ Ι Κ Ο.....

Πότε θανάρθει η άνοιξη ,
θανάρθει..καλοκαίρι ,
να περπατήσω τα βουνά ,
ψηλά στις ..κορφοράχες..
να πιώ νερό στα δίστρατα ,
χιονόνερο στις βίγλες
να σιγαρμέξω ευωδιές ,
στα δροσερά λειβάδια ,
κι' ανάλαφρα να κοιμηθώ
στων ελατιών τον ίσκιο...

                *
Να σιγοκλαίει η πέρδικα ,
ν' αγκομαχάει ..ο κούκος ,
κι' ο σταυραητός..περήφανα
να ψηλοαγναντεύει ,
τις στράτες , τ' αγριορούμανα ,
και τις...κοντοραχούλες .

                *
Να πάρω τον ανήφορο
στον έλατο , να φτάσω ,
διαβαίνοντας τις Κορομπλιές ,
Κακόνι και Σπιθάρια ,
πουν' τα Τσιανταίϊκα μαντριά
κι' οι στρούγκες των Φουσκαίων ,
και να κονέψω , απόγιομα ,
στο Κόκκινο το Χούμα...

                  *
Πούχουν μαντριά , ο Τρόχαλος ,
ο Αβγός , κι' ο Αντρεούλας ,
κι' αντάμα να καθίσουμε
στου κονακιού τ' απόσκιο...

                   *
- Σίμπα Αντρεούλα τη φωτιά ,
φέρε μας γιοματάρι ,
το κοντοσούφλι γύρναγε ,
μην τύχει και μας...πάρει ...
- Φέρ' το καρβέλι , το τυρί ,
κοσμάρ και ψιμοτύρι ,
και πιάσε κάνα..παλιακό
του τραπεζιού..τραγούδι ...

                   *
- Και συ ορέ Μήτσο Τρόχαλε ,
λάλα και τη...φλογέρα ,
και ρίξε με τον ..παλιογκρά
πεντ' έξι στον αγέρα....
ν' ανασαλέψουν τα...σκυλιά
ν' αρχίσουν ν' αλυχτάνε ,
να μαζωχτούνε τ' άγρια
του λόγγου όλα τα ζ’λάπια ,
να καμαρώσουν ..λεβεντιές
πως πίνουν και..γλεντάνε
να μη χορταίν' τα μάτια τους
να μας ..κρυφοκοιτάνε.........K .- 

   Καλή  σας  μέρα , να  περνάτε  καλά

    www.lidoriki.com 

" OI TΥΠΟΙ ΤΗΣ..ΑΓΟΡΑΣ "

H  Bαθιά  καλοκαίρι  στις  δόξες  της ...

   Όπως  καλά  γνωρίζετε  φίλοι  μου  , το  χωριό  μας φημιζόταν  και..εξακολουθεί  να  φημίζεται , για  τους  " τύπους " που  διαχρονικά είχε και  οι  οποίοι  " τάραζαν " τα ..'ηρεμα  νερά  της  καθημερινότητάς  του . Μεγάλη " κληρονομιά " από  Λιδορικιώτικες  ιστορίες , μας  άφησε ο  αείμνηστος  χωριανός  μας  Σπύρος  Σφέτσος ή Καλέρης , όπως  τον  παραγκωμιάζανε .

   Ο μπάρμπα Σπύρος  λοιπόν , που  ήταν και  πραγματικός  μπάρμπας  μου ,  όταν  τύχαινε  να  αντάμώνουμε στη  Βαθιά ή  σπάνια στο  καφενείο , πάντα  μου  άρεσε  να  μου λέει παλιές  Λιδορικιώτικες  ιστορίες , και  ήξερε  πάρα πολλές , πολλές  απ' τις  οποίες κυκλοφορούσαν  στο χωριό  μας , αλλά ο  μπάρμπα Σπύρος τις  είχε συγκεντρώσει και  καταγράψει  σε  ένα μεγάλο  τετράδιο , και  το  οποίο , όπως  μου είπε , θα  δώσει  εντολή  στο γιο του , τον  αείμνηστο Κώστα να  μου  το παραδώσει για  να  τις  δημοσιεύσω  εν  καιρώ , μετά φυσικά τον  θάνατό  του ..

  Όλα  αυτά ξεκίνησαν  , όπως  θυμάμαι , ένα  πρωί μιας  χειμωνιάτικης  Κυριακής , που ανταμώσαμε για  να  αρχίσει  η..αφήγηση των Λιδορικιώτικων  ιστοριών ,με πρώτη  την  περίφημη πια " ΤΟ  ΛΙΔΟΡΙΚΙ ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ  ΤΗΣ  ΕΛΛΑΔΑΣ ..!!! " . 
   Είχα  ξυλιάσει  να τον  περιμένω , κάτω απ' τον  πλάτανο ,γιατί στο  καφενείο  μέσα  η ατμόσφαιρα  ήταν..ομιχλώδης , καπνοί , φωνές κλπ  που  δεν  θα  βοηθούσαν την  κατάσταση . Κάποια  στιγμή  φάνηκε ο  μπάρμπα  Σπύρος ,κουκουλωμένος με  το  πανωφόρι του , τυλιγμένος με  το  κασκόλ και  φυσικά φορώντας  την..κλλασσική  του  τραγιάσκα .
   Έκανε  ψωφόκρυο , αλλά  καθίσαμε  στην  έρημη  πλατεία κάτω  απ' τον  πλάτανο και  μου  αφηγήθηκε  την πρώτη  ιστοριούλα ,που  ανέφερα  παραπάνω , ενώ μου υποσχέθηκε πως  θα  δώσει  εντολή στον γιο  του  τον  Κώστα να  μου παραδώσει  μετά  τον θάνατό  του το  τετράδιο με τον  Λιδορικιώτικο  .." θησαυρό " , γιατί περί  θησαυρού  πρόκειται .
    Όταν λοιπόν  ο  αείμνηστος  μπάρμπα  Σπύρος , έφυγε  απ' τη  ζωή , εγώ  περίμενα  με  αγωνία να  πάρω  απ' τον  Κώστα  το  βιβλίο ,κάτι που  δεν  έβλεπα  να  γίνεται , και δεν  το  κρύβω κάπως ..ανησυχούσα , ώσπου  ένα  πρωί  στου Κλώσσα  το  καφενείο  απέξω , ανταμλωσαμε  με  τον  Κωστα και  επι  τέλους μου  ανεφερε  για  το  τετράδιο , που  είχε " παραγγελιά " απ' τον  πατέρα  τιυ να  μου  παραδώσει , μόνο  που εδώ..χάλαγε  λίγο  το  πράγμα , γιατί  και  ο μακαρίτης  τώρρα  Κώστας , μου  είπε  πως  ψάχνει  και  δεν  μπορεί  να  το  βρει .
    Εγώ βεβαια ..κέρωσα , αλλά  είπαμε  πως  θα  ξαναψάξει , και  πράγματι μετά  από  λίγες  μέρες , νου  τό 'φερε όλος  χαρά  στη  Βαθιά και  μου  το έδωσε . Βέβαια , δεν  κράτησα  το  πρωτότυπο , αλλά  το  πήρα  και  έβγαλα  φ/α και  το  επέστρεψα  στον  Κώστα , και  μάλιστα  είπαμε αν  μπορρέσουμε  κάποια  στιγμή να βγάλουμε  ένα  μικρό  βιβλιαράκι με  όλα  όσα  έγραφε  ο  πατέρας  του , γιατί  το  τετράδιο είχε  130  , ίσως και  περισσότερες  σελίδες , που  εκτός  απ' τις  ιστορίες έιχε και  παλιές  Λιδορικιώτοκες  παροιμίες , κάλαντα , παλιά  δημοτικά  τραγουδια , παιχνίδια  που  παίζαν  τα  παιδιά  στο  χωριό  μας και  πολλά  άλλα σχετικά  με  τη  Λιδορικιώτικη  ζωή .
   Δυστυχώς , μετά  από  λίγο  καιρό πέθανε  και ο  Κώστας και  ετσι η  ιδέα  του  βιβλίου παρέμεινε  σε  μένα  μεν  αλλά έπεσε  και  η  κρίση  κααι  όλο αναβαλόταν , ελπίζω  όμως  σύντομα να  πραγματοποιηθεί αυτό το  όνειρο της  έκδοσης των " ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΩΝ  ΙΣΤΟΡΙΩΝ " ...
   Μέσα  λοιπόν απ' τις  υπέροχες  ιστορίες  ..μαντεύει  ο  καθένας την  Λιδορικιώτικη  , προπολεμική  κυρίως  , ζωή , με  όλα  τα  " κατορθώματα " της  περίφημης  " ζευζεκοπαρέας  " της  Βαθιάς  και  των..πέριξ , πουέχουν μείνει  στην ιστορία . Βέβαια , μην  πιστέψει  κανένας , πως " φεύγοντας " απ' τη  ζωή οι  παλιοί , Σερεντέλος , Διαμαντής , Σαψαρής , Ανδρέας  Γκομόζιας κ.α , τα  Λιδορικιώτικα πνεύματα..ηρέμησαν και  έπαψαν να  κάνουν  τις  σκανδαλιές  τους  οι  λεβέντες  μας , όχι  βέβαια ,  θα  αποδείξουμε  δε..εγγράφως , πως  το  "Λοιδορικιωτικο " χούι ,.ζει  και  βασιλεύει .
   Σήμερα  λοιπόν , κάμουμε  έναρξη στη  δημοσίευση των  αξέχαστων  αυτών  ιστοριών , με  την οερίφημη  " ΠΡΩΤΕΥΟΥΣΑ  ΤΗΣ  ΕΛΛΑΔΑΣ " , σε  ξεχωριστή  φυσικά  ανάρτηση .
   Θα  πρέπει  εδώ  να  αναφέρουμε πως  και  η  αείμνηστη  χωριανή  μας  Σοφία Καραχάλιου - Παλαιολόγου , στο  βιβλίο  της κάνει  αναφορά  " στους ΤΥΠΟΥΣ  ΤΗΣ  ΑΓΟΡΆΣ " , διαβάστε  λοιπόν  παρακλατω μια  παλιότερη  σχετική  ανάρτησή  μας ..

 

ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΗ ΚΑΙ  ΟΧΙ..ΜΟΝΟΝ , ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ....

   Απ' το βιβλίο λοιπόν   " αναμνήσεις " της  αείμνηστης  χωριανής μας Σοφίας Καραχάλιου -  Παλαιολόγου , σας μεταφέρουμε ένα πολύ ενδιαφέρον κομμάτι της ζωής του χωριού μας , τους Τύπους της Αγοράς , όπως τους θυμάται , τουλάχιστον , η συγγραφέας .
" Ο πλουσιότερος της εποχής ήταν κάποιος Κολοκύθας Ανδρέας . Αυτός ήταν παχύς και κοντός . Είχε 4-5 σπίτια , μιά υπηρέτρια και ένα παπαγάλο , ο οποίος φώναζε το όνομα της υπηρέτριας και του αφεντικού του , καθώς και τη φράση " Ανδρέα , θες καφέ ; Άντε αγόρασε και πιες !"
Όταν έβγαινε βόλτα στην πλατεία , καθόταν κάτω απ' τον πλάτανο της Βαθειάς και έπινε τον καφέ του . Ήθελε όμως , τρεις καρέκλες στη διάθεσή του ! Μιά γιά να κάτσει , μία γιά να βάλει το ραβδί του και μία γιά το καπέλο του , ένα κλακ ρεπούμπλικα !
Ένας άλλος τύπος ήταν ο Μαργέλλος η Σαψαρής . Αυτός έκανε αστεία πολλά και σκάρωνε γκάφες σε όλους " αλησμόνητες " γιά να γελάνε και να περνάει η ώρα στην αγορά με " ΚΑΛΑΜΠΟΎΡΙ " .

   Ο αξέχαστος Σαψαρής , Κώστας Μαργέλλος κατά κόσμον , με τη γυναίκα του , σε αναμνηστική φωτογραφία με..Εθνική ενδυμασία .

Πριν τον πόλεμο , είχε εμφανιστεί στο Λιδορίκι και ένας πλανώδιος ιχθυοπώλης . Ήταν ψηλός , χοντροκομμένος και είχε ένα πρόσωπο γεμάτο φακίδες , με μιά μεγάλη μύτη .Γύριζε με ένα πανέρι γεμάτο ψάρια στο κεφάλι και ήταν μόνιμα ξυπόλυτος " χειμώνα-καλοκαίρι ".Μετά τον πόλεμο χάθηκε !"
Πολύ συνοπτικά η αγαπητή μας Σοφία , μας δίνει τις..παιδικές της αναμνήσεις γιά το κομμάτι αυτό της Λιδορικιώτικης ζωής , επειδή όμως το θέμα είναι πολύ-πολύ ενδιαφέρον , θα προσπαθήσουμε να συγκεντρώσουμε περισσότερες πληροφορίες , από χωριανούς μας που ζούνε και..φυσικά , θυμούνται , γιατί απ' όσο γνωρίζουμε , υπάρχει ..άφθονο ..υλικό , και είναι αμαρτία να μην καταγραφεί , ύστερα η ..Λοιδορικιώτικη...σκανταλιά , είναι...διαχρονική , και αν εξαιρέσουμε τα τελευταία..τελευταία χρόνια , το χωριό μας είχε πάντα ενδιαφέροντες τύπους και μάλιστα..αξιομνημόνευτους........Κ.-

   Καλό  σας  νεσημέρι , να  είστε  όλοι  καλά ...Κ.Κ.-
    www.lidoriki.com

TO ΦΟΝΙΚΟ ΤΟΥ ΔΡΟΣΟΚΩΣΤΑ ΑΠ' ΤΟΝ ΤΟΥΡΚΑΚΗ

Ο Δροσοκώστας , με τη παραδοσιακή του φορεσιά και με πλήρη εξάρτηση , σε μια φωτογραφία της εποχής του 1885 .

    **********
  “ Τα όσα θα σας διηγηθώ , είναι μια αληθινή ιστορία που τοποθετείται γύρω στα 1890 και που συνετάραξε και κράτησε σε αγωνία το Λιδορίκι και τα γύρω χωριά για πολλά χρόνια .
   Μου την είχε διηγηθεί ο παππούς μου Γιαννιός Δρόσος - που ήταν αδερφός του Δροσοκώστα , και που τα έζησε από πολύ κοντά - αλλά τα άκουσε και από πολλούς άλλους .
   Όταν απελευθερώθηκε το Λιδορίκι από τους Τούρκους , μεταξύ των οικογενειών των Τούρκων που ζούσαν εκεί ήταν και μια που την αγαπούσαν πολύ οι Έλληνες , για την καλή συμπεριφορά της απέναντί τους , επί Τουρκοκρατίας .
   Η οικογένεια αυτή έμεινε και μετά , αφού ασπάσθηκε την Χριστιανική Θρησκεία και πήρε την Ελληνική υπηκοότητα . Γόνος αυτής της οικογενείας ήταν ένα όμορφο , ξανθό παλληκάρι που το φώναζαν με το παρατσούκλι " Τουρκάκης " , χωρίς να έχει καμία σχέση με τον Τουρκάκη της Μαρίας της Πενταγιώτισσας .
   Την ίδια εποχή , μια απ' τις πιο ακουσμένες και νοικοκυρεμένες οικογένειες του Λιδορικιού , ήταν και εκείνη των Δροσαίων, με κορυφαίο το Δρόσο Ιωαν.Δρόσο , που είχε τέσσερα αγόρια ( το Γιαννιό , το Χρήστο , το Θανάση και τον Κώστα ) και τρεις θυγατέρες - τη Θυμιούλα , που παντρεύτηκε το Γιάννη Λατσούδη , την Βάσω , που παντρεύτηκε τον Κωνσταντέλλο Πέτρου ( έμποροι και οι δύο ) και τη Μαρία , που παντρεύτηκε τον Γεωργ. Πουρνιά ( Κουσιάδα ). Τη Θυμιούλα και τη Μαρία στα γεράματά τους , τις έσφαξαν οι Γερμανοί , όταν τον Αύγουστο του 1944 έκαψαν το Λιδορίκι . Τα παιδιά του γέρο Δρόσου , ήταν λεβέντες και παλληκάρια , αλλά ο Κώστας τους ξεπέρναγε όλους και ήταν ακουσμένος απ' άκρη σ' άκρη της Δωρίδος : Ο Δροσοκώστας με  τ' όνομα .
   Με τον Τουρκάκη ο Δροσοκώστας είχε φιλία κι' οι δυο τους είχαν εκτίμηση απ' την κοινωνία . Την εποχή εκείνη ζούσε στο Λιδορίκι η όμορφη Κρυστάλλω . Ήταν κόρη του Κότταρη , αδελφού του βουλευτή της Επαρχίας Δωρίδος . ( Ο βουλευτής Κότταρης , είναι εκείνος , που είπε το περίφημο " ξέρω γραμματική ως το κλιέφτω , κλιέφτεις , κλιέφτουμεν " , όταν στη Βουλή , που γινόταν συζήτηση για κάποια κατάχρηση και μίλαγε κι' αυτός , δέχτηκε ειρωνική  παρέμβαση του Υπουργού Δεληγιάννη , για τη γραμματική .
   -  Μέχρι που μάθατε τη γραμματική κ. Κότταρη ;
   Και εκείνος απάντησε :
    - Μέχρι το  κλιέφτω , κλιέφτεις , κλιέφτουμε κ . Υπουργέ )
   Η Κρουστάλλω , δεν ήταν μόνο όμορφη , αλλά και πλούσια , ξακουσμένη νοικοκυροπούλα και σεμνή κοπέλα και όλα αυτά την έκαναν , όχι μόνο περιζήτητη νύφη , αλλά και το μήλο της έριδος , μεταξύ των παλληκαριών , που ερωτοχτύπαγε η καρδιά τους και όταν γινόταν γάμος , χαρά και πανηγύρι , γινότανε και διαγωνισμός μεταξύ τους στο χορό , στο τραγούδι και στο λιθάρι ( αγώνισμα που γινόταν στα πανηγύρια ) . Οι γονείς όμως της Κρυστάλλως κάνανε όνειρα για την κόρη τους να παντρευτεί όχι με Λιδορικιώτη κτηματία και τσέλιγκα , αλλά με ξένο μορφωμένο άνθρωπο , γι' αυτό και τις προτάσεις των ντόπιων τις απέρριπταν.
   Μεταξύ αυτών  που τη ζήτησαν και αρνήθηκαν , ήταν και ο Δροσοκώστας . Θέλεις γιατί την αγαπούσε , θέλεις γιατί τον αγαπούσε και η Κρυστάλλω , θέλεις γιατί προσεβλήθη απ' την άρνηση των γονέων της , ο Δροσοκώστας την απήγαγε στα βουνά και οι γονείς της δέχτηκαν και την παντρεύτηκε .
   Λίγο αργότερα , απόκτησαν μια κόρη , την Παναγιωτίτσα , σύζυγο αργότερα του Ζαβορίτη .

Το χωριό μας , στην παλιότερή του φωτογραφία , βγαλμένη στις 30 Ιουνίου 1902 !

     ********
   Οι φιλικές σχέσεις που είχε ο Δροσοκώστας με τον Τουρκάκη μετά το γάμο του πρώτου με την Κρυστάλλω , είχαν ψυχρανθεί και όπως λεγόταν είχανε αλλάξει και βαριές κουβέντες μεταξύ τους γιατί ο Τουρκάκης κρυφαγαπούσε την Κρυστάλλω .
   Ο Δροσοκώστας είχε ποτιστικά κτήματα στη θέση " Φτελιά " του Λιδορικιού και ο Τουρκάκης είχε άλογα εκεί , με τα οποία αλώνιζε τα σιτάρια των γεωργών της περιοχής .
   Μια μέρα ο Τουρκάκης βρήκε ένα άλογό του πληγωμένο , κοντά στα χωράφια του Δροσοκώστα και όταν ο δεύτερος τα επισκέφτηκε μαζί με την Κρυστάλλω , ο πρώτος από απόσταση τριάντα μέτρων του είπε :
   - Δε μου λες ρε Δροσοκώστα , γιατί μου βάρεσες το άλογο ;
   Ο Δροσοκώστας που ήταν πραγματικό παλληκάρι , αλλά και μυαλωμένος άνθρωπος του απάντησε .
   - Εγώ Τουρκάκη , δεν δείχνω την παλληκαριά μου στα ζώα , ψάξε να βρεις ποιός σου βάρεσε το άλογο .
   Ο Τουρκάκης , όμως , υποτιμητικά του απάντησε .
   - Από τότε που παντρεύτηκες έχασες την παλληκαριά σου , γιατί σε διευθύνει άλλος ( εννοώντας την Κρυστάλλω ).
   Τότε πετάχθηκε η Κρυστάλλω και είπε στον άνδρα της :
   - Τι το φυλάς μωρέ το παλιοτόμαρο ;
   Κι' ο Δροσοκώστας εκσφενδόνισε ένα μεγάλο λιθάρι κατά του Τουρκάκη , που αν δεν έσκυβε θα τον άφηνε στον τόπο .
   Ο Τουρκάκης , που φαίνεται περίμενε αυτή τη στιγμή , σήκωσε το ντουφέκι του ( γκρα ) και σαν καλός σκοπευτής που ήταν φύτεψε μια σφαίρα ανάμεσα στα φρύδια του Δροσοκώστα και τον άφησε νεκρό .
   Το φονικό μαθεύτηκε αστραπιαία σ' όλη την περιφέρεια που ήταν γνωστός ο Δροσοκώστας . Συγκίνησε πολύ κόσμο ο θάνατος του ανδρειωμένου και πολλοί  φίλοι κι' αδελφοπητοί του τον κλάψανε . Εν τω μεταξύ αναστατώθηκε το Δροσαίϊκο σόϊ , απειλήθηκαν αντεκδικήσεις , αναζητήθηκε ο Τουρκάκης , αλλά αυτός εξαφανίσθηκε για λίγες μέρες , για να παρουσιασθεί στον εισαγγελέα Αμφίσσης και να παραδοθεί .
   Απολογούμενος , ισχυρίσθηκε ότι του επετέθη το θύμα και το πυροβόλησε γιατί , αν το άφηνε να πλησιάσει σαν πιο γερό παλληκάρι που ήταν εκείνο , θα τον σκότωνε .
   Οι Δροσαίοι , παρουσίασαν μάρτυρες ότι ο φόνος ήταν σκηνοθετημένος ( δολοφονία ) και τον έκαμε ο Τουρκάκης για να εκδικηθεί την Κρυστάλλω και το άλογο το είχε τραυματίσει άλλος . Παραπέμφθηκε στο Κακουργιοδικείο Χαλκίδος ο Τουρκάκης και οι ένορκοι τον κήρυξαν ένοχο και του επεβλήθη ποινή καθείρξεως είκοσι χρόνων .
   Αντί να ξεχασθεί και με την καταδίκη να σβήσει σιγά - σιγά , όπως συνήθως συμβαίνει , η φωτιά που είχε ανάψει ο φόνος του Δροσοκώστα , άνοιξε ένα νέο δραματικό κεφάλαιο της ιστορίας αυτής , στη συνέχεια . Ο Τουρκάκης , αφού έμεινε δυο χρόνια στις φυλακές Χαλκίδος δραπέτευσε βγαίνοντας από τον υπόνομο των φυλακών και επανήλθε στην περιοχή Λιδορικίου .
   Εκεί βγήκε στο κλαρί και βρήκε γνωστούς και φίλους που τον έκρυβαν και άρχισε τις απειλές εναντίον των Δροσαίων . Διέδιδε μ ότι όπου βρει άνδρα απ΄τους Δροσαίους θα τον σκοτώσει και όπου γυναίκα θα της κόψει τα μαλλιά , τη μύτη και τα αυτιά .
   Όπως ήταν ανοργάνωτη η ασφάλεια της χώρας τότε και μπορούσαν οι ληστοφυγόδικοι και κυκλοφορούσαν ανενόχλητοι , κατόρθωνε ο Τουρκάκης και έμπαινε μέσα στο Λιδορίκι και παραμόνευε στα Δροσαίϊκα τα σπίτια μετά το σούρουπο και για να μην αναγνωρίζεται ντυνόταν γυναικεία ρούχα .
   Οι Δροσαίοι το μάθανε και πριν σουρουπώσει είχαν δώσει εντολή οι γυναίκες και τα παιδιά τους να κλειδώνονται στα σπίτια . Η μάνα μου , μου έλεγε ότι ένα απόγευμα , μικρή ακόμα γύρω στα 10 της χρόνια , πηγαίνοντας στον κήπο τους , που ήταν λίγο μακριά απ' το σπίτι , είδε σε μια γωνιά , ντυμένο γυναικεία , με μαντήλι στο κεφάλι και συγκούνι στις πλάτες , τον Τουρκάκη να καιροφυλακτεί . Τρομοκρατημένη , πήδησε  φράχτες και μάντρες να φτάσει στο σπίτι της .
   Όταν διαπιστώθηκε , ότι ήταν αδύνατο να εξουδετερωθεί ο Τουρκάκης , ο άνδρας της Θυμιούλας Δρόσου ο Γιάννης Λατσούδης , έμπορος στο Λιδορίκι και άνθρωπος με προσωπικότητα και γνωριμίες πολλές , ζήτησε απ' την Κυβέρνηση να επικηρύξει τον Τουρκάκη , γιατί τότε θα ήταν δυνατό να τον προδώσουν οι τροφοδότες του .
   Η Κυβέρνηση όμως δεν δεχόταν , γιατί δεν είχε παρουσιάσει μετά την απόδρασή του από τη φυλακή , ληστρική δράση . Κατόπιν όμως πιέσεων με το φίλο του πολιτευτή της Δωρίδας Λιδωρίκη , ο Λατσούδης κατόρθωσε και επικηρύχθηκε ο Τουρκάκης , αντί σεβαστού ποσού , ως επικίνδυνος εις την Δημόσια ασφάλεια .
   Μόλις το έμαθε αυτό ο Τουρκάκης , άλλαξε τροφοδότες και στέκια , ενώθηκε με ένα άλλο ληστοφυγόδικο της περιφέρειας , το Θανασέκο και περιορίστηκε στην επικοινωνία του με λίγους ανθρώπους της απολύτου εμπιστοσύνης του .
   Συγχρόνως όμως έστρεψε όλο το μίσος του , για να ξεκληρίσει , όπως έλεγε , την οικογένεια Λατσούδη πρώτα και μετά τις οικογένειες των Δροσαίων . Το εμπορικό κατάστημα του Λατσούδη ήταν στην πλατεία στο Αλωνάκι και συνεχόμενο ήταν το σπίτι του . Με το σούρουπο έκλεινε το μαγαζί του και τη νύχτα έμενε συρτομανταλωμένος με την οικογένειά του .
   Μαζί με τους Δροσαίους , είχε καταστρώσει ο Λατσούδης σχέδιο εξόντωσης του Τουρκάκη , αλλά εκείνος ήταν δαιμόνιος και ήταν αδύνατο να τον συναντήσουν , παρ' ότι μεταμφιεσμένος σε γυναίκα , έμπαινε στο Λιδορίκι και κρυβότανε σε σπίτια ανθρώπων της απολύτου εμπιστοσύνης του .
   Ένα βράδυ , είχε σουρουπώσει και ο Λατσούδης δεν κατέβηκε απ' το μαγαζί στο σπίτι του και η γυναίκα του ανησύχησε και ανεβαίνοντας είδε την πόρτα του μαγαζιού ανοιχτή , οπότε αστραπιαίως έτρεξε και την έκλεισε βάζοντας πίσω και το σίδερο ασφαλείας .
   Δεν πέρασαν λίγα δευτερόλεπτα και ακούστηκε απ'έξω , η φωνή του Τουρκάκη :
   - Ορέ τι έπαθα ! μου γλύτωσε ο άτιμος ..
   Σε λίγο τον είδαν απ' το παράθυρο ν' απομακρύνεται ντυμένος γυναίκα . Τη σκηνή αυτή τη θυμάται ο γιός του Γιάννη Λατσούδη , ο Θανάσης , που ήταν τότε μικρό παιδί . Σε λίγες μέρες ο Τουρκάκης παραφύλαγε κρυμμένος κοντά στο σπίτι του Χρήστου Δρόσου - αδελφού του Δροσοκώστα - να τον σκοτώσει , αλλά αυτός ειδοποιήθηκε και άλλαξε δρόμο .
   Έπειτα απ' τη λαχτάρα αυτή , διαπιστώθηκε πως η κατάσταση δεν ήταν μόνο εφιαλτική αλλά και πολύ επικίνδυνη . Έγιναν πιο επίμονες προσπάθειες και ανακάλυψαν ότι ο Τουρκάκης πήγαινε  τακτικά σε ένα κουμπάρο του τσοπάνη , ονόματι Κοντογιάννη , στο χωριό Βράϊλα .
   Ο Λατσούδης κατόρθωσε και ήλθε σε επαφή με τον Κοντογιάννη , μέσω προσώπων που είχε αυτός εμπιστοσύνη , και του έγινε πρόταση να τον προδώσει ή να τον σκοτώσει ο ίδιος και να πάρει την επικηρυχθείσα αμοιβή . Ο Κοντογιάννης αρνήθηκε στην αρχή για σοβαρούς λόγους : Πρώτα γιατί , όπως είπαμε , ο Τουρκάκης είχε ενωθεί με το ληστοφυγόδικο Θανασέκο , με τον οποίο ποτέ δεν παρουσιάζονταν στους εμπίστους τροφοδότες τους οι δύο μαζί , και είχαν διαδώσει ότι , άμα προδοθεί ο ένας απ' τους δύο , όποιος επιζήσει θα ξεκληρίσει την οικογένεια του προδότη και δεύτερο , γιατί ο Τουρκάκης έτρωγε στους δικούς του με το δάχτυλο στη σκανδάλη του όπλου , και το φαγητό και το πιοτό που του δίνανε , πρώτος έπρεπε να φάει και να πιεί αυτός που το έδινε . Δεν κοιμότανε δε ποτέ σε σπίτια , αλλά σε λημέρια , που τα ήξερε μόνο ο ίδιος .
   Τότε , μετά από πολλές προσπάθειες , έγινε ένα σχέδιο που το δέχτηκε και ο Κοντογιάννης .
    - Θα εύρισκε τον τρόπο να δηλητηριάσει τον Τουρκάκη με ένα δραστικότατο δηλητήριο , που θα του προμήθευαν . Αφού θα ήταν νεκρός θα τον μετέφερε σε μια ερημική τοποθεσία καθορισμένη ακριβώς .
   Εν τω μεταξύ , ο Λατσούδης ήλθε σε επαφή με τον επικεφαλής του αποσπάσματος Χωροφυλακής που κυνηγούσαν τους ληστοφυγόδικους της περιοχής , να εμφανισθεί στο μέρος που θα ήταν νεκρός ο Τουρκάκης και να γίνει μια εικονική μάχη και να φανεί ότι τον σκότωσε το απόσπασμα . Κατόπιν τούτου , ο αποσπασματάρχης θα έπαιρνε την επικήρυξη και το γαλόνι και ο Κοντογιάννης δεν θα φαινόταν ότι είχε ανάμειξη στην υπόθεση , Θα έπαιρνε , όμως ο Κοντογιάννης , μια γερή αμοιβή , την οποία πλήρωσαν ο Λατσούδης με τους Δροσαίους από δικά τους .
    Έτσι και έγινε , πιστεύτηκε , τότε , ότι ο Τουρκάκης σκοτώθηκε στη μάχη με το απόσπασμα . Κι' έτσι γλύτωσε ο Κοντογιάννης απ' τον Θανασέκο και τους συγγενείς του δηλητηριασμένου αλλά και απέφυγε το στίγμα του προδότη . Με τον τρόπο αυτό , δόθηκε τέλος σ' ένα Γολγοθά , που για πολύ ανέβαιναν τρομοκρατημένες δεκάδες οικογένειες του Λιδορικιού .
   Πέρασαν πολλά χρόνια από τότε , κι' όταν δεν ζούσε πια ο Κοντογιάννης και είχε ξεχαστεί η ιστορία αυτή , βγήκαν όλα στη φόρα . “..
Η αφήγηση των γεγονότων , γύρω απ' τη δολοφονία του Δροσοκώστα , απ' τον Τουρκάκη , αλλά και όσων ακολούθησαν μετά , είναι του αείμνηστου χωριανού μας Γιάννη Σκούτα , και δημοσιεύτηκε στα " ΛΙΔΩΡΙΚΙΩΤΙΚΑ " του Γιώργου Καψάλη , το 1983 .

Καλό  σας  βράδυ …..Κ.Κ.-

   www.lidoriki.com 

TO " ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ " ΤΩΝ ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΩΝ ΤΣΑΓΚΑΡΗΔΩΝ

ΑΓΝΩΣΤΑ ..ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ

Ο αείμνηστος Χαράλαμπος Κλώσσας , μέλος κι’ αυτός του συνδικάτου , που ήταν 75 χρόνια τσαγκάρης ..


Πολλά είναι αυτά που δεν ξέρουμε οι περισσότεροι , απ’ την παλιά Λιδορικιώτικη ζωή , και ένα από αυτά προφανώς είναι μια συνεταιριστική προσπάθεια , μια κοινοπραξία , που δημιούργησαν στο χωριό μας λίγο μετά το κάψιμο , οι Λιδορικιώτες τσαγκάρηδες , που ήταν και..μπόλικοι τότε..
Προς το τέλος λοιπόν του 1944 , αρχές του 1945 , και ενώ το χωριό μας ισοπεδωμένο απ’ την Γερμανική θηριωδία , μάζευε τα..” κουρέλια του “ , προσπαθώντας να ξαναμπεί σε ρυθμό ζωής , και ενώ τα ερείπια μαρτυρούσαν τα Λιδορικιώτικα βάσανα και τις συμφορές και οι χωριανοί μας προσπαθούσαν να ..” αναστήσουν “ το μισοπεθαμένο Λιδορίκι , μια ομάδα επαγγελματοβιοτεχνών του χωριού μας , οι τσαγκάρηδες , επηρεασμένοι προφανώς απ’ την όλη..περιρρέουσα πολιτικοκοινωνική ατμόσφαιρα , αποφάσισαν να “ προχωρήσουν “ ενωμένοι για μια καλύτερη ζωή .

Ο πάγκος με τα εργαλεία : τσαγκαροσούβλια , σφυριά , φαλτσέτες , λίμες , καλαπόδια , βενζινόκολλες , ράσπες , πένσες , τανάλιες , βούρτσες και ότι άλλο μπορεί να χωρέσει ο νους σας …
Εκείνη την εποχή , αρχές του 1945 , το Λιδορίκι είχε μπόλικους τσαγκάρηδες , τσαρουχάδες κλπ που εξυπηρετούσαν ολόκληρη την Επαρχία Δωρίδας , ΄κι’ ο καθένας από αυτούς είχε και την ..” ειδικότητά του “, πάνω στην τσαγκαρική τέχνη .

Η παλιά τσαγκάρικη μηχανή “ SINGER “ , με την οποία ράβονταν τα παπούτσια .


Αποφάσισαν λοιπόν να κάνουν “ κοινοπραξία , στην οποία ο καθένας θα είχε ένα κομμάτι στην παραγωγή , έτσι ώστε να υπάρχει μεγάλη παραγωγή με χαμηλό κόστος . Τα “ ιδρυτικά “ μέλη της κοινοπραξίας ήταν :
1. Αθαν. Λατσούδης , που ήταν ειδικευμένος στα.." τσαρούχια " , τσαρουχάς δηλαδή
2. Γεωργ. Αποστολόπουλος – Μαρδώνης
3. …..Γεροδήμος , σχεδιαστής και κόφτης
4. Παν. Κόκκινος - Κορδοπλής
5. Ευστάθιος Ζόγκζας
6. Χαρ.Κλώσσας
7. Παλαιολόγος Παλαιολόγος , αδελφός του Παναγιώτη , που όπως λένε οι γνωρίζοντες ήταν μεγάλος " μάστορας "
8. Παναγ. Καραγκούνης
9. Γεωργ . Παπαδόπουλος – Κουτσός, ο οποίος όμως αποχώρησε σύντομα και στη θέση του μπήκε ο γαμπρός του Κοκμοτός , απ'την Αμυγδαλιά που παντρεύτηκε την αδελφή του Μαρία .


Όπως βλέπετε , συμπεριλαμβάνονταν όλοι σχεδόν οι γνωστοί Λιδορικιώτες τσαγκάρηδες της εποχής , αλλά και χωριανοί μας που δεν γνωρίζαμε την " ιδιότητά " τους αυτή , όπως ο Γιώργος Παπαδόπουλος επίσης και ο Νίκος Τεμπέλης , που δεν έκανε " καριέρα ...τσαγκάρη " γιατί ασχολήθηκε με την αλωνιστική μηχανή , τον  αλευρόμυλο και την  πριονοκορδέλα .

Ο Γιώργος Αποστολόπουλος – Μαρδώνης , απ’ τα ιδρυτικά μέλη του Συνδικάτου .


Οι εννιά λοιπόν που αποτελούσαν και τον πυρήνα του εγχειρήματος , αποφάσισαν να συμπεριλάβουν και τον τότε κάλφα , μαθητευόμενο δηλαδή , Γιάννη Ταμβάκη – Κατσαμπάκο , και έτσι λοιπόν στους εννιά προστέθηκε και ο δέκατος , εννιά..συν …δέκατο , προέκυψε και το όνομα “ ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ “ με μια μικρή βέβαια παραλλαγή του ΣΥΝ+ΔΕΚΑΤΟ , και το Συνδικάτο πλέον είχε δέκα μέλη .

Ένα ζευγάρι…” ανάλαφρα “ πεδιλάκια , τελευταία λέξη της μόδας για την εποχή εκείνη , ελλείψει δέρματος …” κροκοδείλου “ τα έφτιαχναν με…” βακέτα “ και για σόλα ; μη ρωτάτε καθόλου : Κομμάτια λάστιχο από ρόδες αυτοκινήτων , όπως καταλαβαίνετε ήταν…” πανάλαφρα “…
Το Συνδικάτο απόχτησε στέγη , ενοικιάζοντας το ισόγειο του Καρυδακαίϊκου , αργότερα ιδιοκτησίας του αείμνηστου Τάκη Χαγιάννη , αφού ήταν κληρονομιά της γυναίκας του Ιωάννας , δίπλα απ’ το Ανεσταίϊκο που ήταν η ταβέρνα του Πέτρου Κοράκη .

Ο Παναγιώτης Κόκκινος – Κορδοπλής
Τακτοποιήθηκαν λοιπόν , οι μηχανές , οι πάγκοι και ο καθένας είχε τη θέση αλλά και τις..αρμοδιότητές του , την ευθύνη δηλαδή για ένα τομέα της δουλειάς . Άλλος έπαιρνε τα μέτρα , άλλος έκοβε τα “ φόντια “ , άλλος τα έραβε , κι’ απ’ ότι μπορέσαμε να μάθουμε , ο μπάρμπα Θανάσης ο Λατσούδης ήταν εξπέρ στα ..τσαρούχια , τσαρουχάς δηλαδή , όπως επίσης ο Γεροδήμος ήταν ειδικό στις στάμπες , σχεδίαση και ράψιμο στη μηχανή , είχαν δηλαδή μια σημαντική οργάνωση που είχε σαν αποτέλεσμα να είναι σε θέση να εξυπηρετούν σε μία – μιάμιση μέρα τον κάθε πελάτη .

Τρεις παλιοί Λιδορικιώτες τσαγκάρηδες , Θαν Πίτσιος – Φαλιαμπάρας , Στάθης Ζόγκζας και Θύμιος Μανέτας , απ’ τους τρεις ο Ζόγκζας ήταν μέλος του Συνδικάτου .
Παράγγελνες δηλαδή παπούτσια την Δευτέρα και την Τρίτη , το αργότερο , τα έπαιρνες , κάτι πρωτοφανές στα τσαγκαράδικα χρονικά του τόπου μας . Η κοινοπραξία κράτησε μέχρι τις αρχές του 1947 , και διάλυσε για πολλούς και διάφορους λόγους , άλλοι άνοιξαν σιγά – σιγά δικά τους μαγαζιά , αλλά κυρίως γιατί η τότε κατάσταση ήταν πολύ μπερδεμένη .
Δυστυχώς απ’ την όμορφη αυτή προσπάθεια , που ήταν πρωτοποριακή για την εποχή και τον τόπο μας , δεν υπάρχει καμία φωτογραφία για να δημοσιεύσουμε , κάνουμε όμως έκκληση προς όλους τους χωριανούς μας , αν κάποιος έχει κάποια σχετική φωτογραφία να μας δώσει ένα αντίγραφο για να υπάρχει επιβεβαίωση της ιστορίας του…” ΣΥΝΔΙΚΑΤΟΥ “…
    Θα  πρέπει εδώ  να  αναφέρουμε  πως  όλες  σχεδόν τις  σχετικές  με  το  " ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ " πληροφορίες  μας  τις  έδωσε  η  χωριανή και  φίλη  Σοφία  Χαρ. Κλώσσα , που   διατηρεί  στο  χωριό  μας  παραδοσιακό .." ΤΣΑΓΚΑΡΙΚΟ "

  Καλή  σας  μέρα ,ΧΡΟΝΙΑ   ΠΟΛΛΑ 
www.lidoriki.com 

Ο ΑΞΕΧΑΣΤΟΣ ΜΠΑΡΜΠΑ ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΝΤΑΣ...

ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΕΣ ..ΑΞΕΧΑΣΤΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ..

Προπολεμική Βαθειά , δεκαετία του 1920 , προς το τέλος , μια Λιδορικιωτοπαρέα , απολαμβάνει μπροστά στο Αντριτσαίϊκο τη  χειμωνιάτικη  ..λιακάδα ..

          *******

   Όλοι οι παλιοί Λιδορικιώτες  φίλοι  μου , θυμούνται τον μπάρμπα Γιώργο τον Μαντά,τον άντρα της Βιολέτας ,τον Βλάμη , όπως όλοι τον έλεγαν , ή “ Βλάμ “ στα ..Λιδορικιώτικα .

   Κοντός ,με το μουστακάκι του, με ντρίλινο παντελόνι και πουκάμισο, παπούτσι πέδιλο –βακέτα με λαστιχόσολα από ρόδα αυτοκινήτου-τελευταία λέξη της μόδας ,τραγιάσκα ,ντρίλινη κι’αυτή , πάντα ψιλοστραβοφορεμένη και το απαραίτητο συμπλήρωμα,το ζωνάρι σφιχτοτυλιγμένο στη μέση για να του κρατάει τα….πάκια .

   Από δουλειά…πάσης φύσεως οικοδομικές…μικροεργασίες , μάντρες ,χτισίματα ,μερεμέτια , ψευτομπαλώματα και θελήματα ,άνθρωπος για όλες τις δουλειές δηλαδή ,το ….μεροκάματο να βγαίνει…

   Ήταν πασίγνωστος για τις…επαναστατικές απόψεις του πάνω σε πολιτικοκοινωνικο-οικονομικά θέματα , με πάμπολλους προβληματισμούς σε καίρια προβλήματα της καθημερινότητας, έχοντας βέβαια ,πάντα, και τις σχετικές απαντήσεις .

   Αναρωτιόταν ,λοιπόν ,ο μπάρμπα Γιώργος ,γιατί χαλάνε τόσο χαρτί και φτιάχνουνε εφημερίδες και δεν το χρησιμοποιούν για να τυπώσουν χιλιάρικα (το euro δεν είχε…..εφευρεθεί ακόμα ) να χει ο κοσμάκης ν’αγοράζει φαί να τρώει.

   Βέβαια στην κατοχή άλλαξε γνώμη όταν είδε πως με ένα δισεκατομμύριο δεν μπορούσες να αγοράσεις ούτε …ένα αυγό,είχε επίσης κάνει… μελέτες πάνω στο δείκτη νοημοσύνης ανθρώπων και…βοϊδιών ισχυριζόμενος ,απολύτως τεκμηριωμένα,ότι τα βόϊδια ..έχουν περισσότερο μυαλό ,φέρνοντας ένα πολύ-πολύ χειροπιαστό παράδειγμα : < άμα βάλεις μπροστά σ’ένα βόιδι δυο σακιά,ένα με σανό κι’ένα με χιλιάρικα,αυτό θα προτιμήσει το σανό!!! > Είπατε τίποτα ;

   Κάποιο πρωί  λοιπόν , κάλεσε τον μπάρμπα Γιώργο ο Βασίλης Παπαβασιλείου , ( Παπαβασίλης ) ο Γιατρός και του είπε να του χτίσει μια μάντρα πίσω  απ’ το  σπίτι στον  κήπο  ,πράγματι ο Μαντάς ξεκίνησε αμέσως και σε δυο μέρες η μάντρα ήταν έτοιμη,πληρώθηκε κι’όλα ήταν καλώς καμωμένα.

   Τη  νύχτα όμως έκανε  στο  Λιδορίκι..” κατακλυσμό “, πότισε  η  μάντρα  και  …σωριάστηκε  κατά  γης .

   Την άλλη μέρα όμως που ο  Παπαβασίλης είδε  τη  μάντρα  γκρεμισμένη ,  ειδοποίησε το Μαντά να πάει επειγόντως στο σπίτι του,ο μπάρμπα Γιώργος πήγε και βρήκε το Γιατρό έξω φρενών , αυτός μόλις τον αντίκρισε τον πήρε απ’τα μούτρα : καλά ρε Γιώργο τι σόι μάντρα έφτιαξες ; του λέει φανερά εκνευρισμένος, αυτή γκρεμίστηκε ,πάμε να τη δεις.

   Πράγματι βγήκαν έξω και είδαν την καινούργια μάντρα ..μισογκρεμισμένη, ο Παπαβασίλης ..Τούρκος απ’τα νεύρα και ο Μαντάς απόλυτα ήρεμος, τα βλέπεις Γιώργο ; χτεσινή μάντρα κι’έπεσε,τι έχεις να πεις ; τι να πω, γιατρέ ..μ’ ,  είπε  ο  μπάρμπα  Γιώργος , με  το  ήρεμο εκείνο ύφος  του , τη βλέπω έπεσε ,  αλλά εσύ γιατί κάνεις έτσι ; “ τόσοι αρρώστοι έχ’νει πειράσει απ’τα χέρια’ς,δε σ’πέθανει κανένας πουτέ ;

Κόκκαλο ο Παπαβασίλης….

   Ο μπάρμπα Γιώργος ,βέβαια,είχε μελετήσει πάρα πολλά…φλέγοντα θέματα και είχε…κατασταλαγμένες απόψεις πάνω σ’αυτά,π.χ πίστευε πως τα λεφτά ήταν άχρηστα και ότι οι οικονομικές καθημερινές συναλλαγές θα πρέπει να γίνουν πιο …απλές,δηλαδή, πράμα με πράμα όπως  έλεγε , θέλεις π.χ τυρί ; δίνεις καλαμπόκι που έχεις και παίρνεις το τυρί που σου λείπει, πίστευε ,επίσης, ότι όλα στη ζωή είναι μια…ιδέα και η πείνα και δίψα και…όλα γενικώς.

   Φυσικά είχε μελετήσει και το θέμα των…γυναικών,πίστευε ακράδαντα πως όταν η γυναίκα γερνούσε , ο άντρας θα ‘πρεπε να παίρνει και μία ..μικρότερη να την αμολάει κοντά στην παλιά για να…μαθαίνει κι έτσι να ‘ χει την μία ,τη γριά , για τις δουλειές και για το σπίτι γενικά , και την άλλη ,τη νέα , για “ έχα “ όπως έλεγε ,εννοώντας την….αναπαραγωγική διαδικασία και όλα τα…συνεπακόλουθα.

   Αυτά βέβαια τα ‘ λεγε όταν η κυρά Βιολέτα είχε πια γεράσει και πάντα όταν ήταν απούσα , παντόφλας…ένεκεν.........

Η  μοναδική  φωτογραφία  του  αξέχαστου  μπάρμπα  Γιώργου Μαντά , που έχουμε  στη  διάθεσή μας , είναι  η παραπάνω , απ’το θεμελίωμα της εκκλησίας  του Άι Θύμιου , που  έγινε  στη  δεκαετία  του ΄50 . Ο Μαντάς , είναι ο δεύτερος από  δεξιά  όρθιος , δίπλα  στο  χωροφύλακα .  Στη φωτογραφία είναι  ακόμα : Παπα Κοράκης , Ευθ.Παπαβασίλη , Κων. Παπαδόπουλος  , Θανάσης  και  Μαρία  Μπήλιου , Αγγελική  Καψάλη , Βούλα Καντζιού , Μαρία  Καρυδάκη , Γεωργία  Κωστοπαναγιώτου , Σκούταινα  κ.α
         Καλό  σας  απόγευμα , να  περνάτε  καλά

      Απ’  το “ Λιδωρίκι “ με  αγάπη …..Κ.Κ.-

ΧΡΟΝΙΑΡΕΣ ΜΕΡΕΣ ΣΤΟ ΠΑΛΙΟ ΛΙΔΟΡΙΚΙ

ΟΣΑ  ΘΥΜΑΜΑΙ…


   Ψαλάς , δεκαετία του ‘50 , τα παλιά Σφετσαίϊκα σπίτια , αριστερά το Σψαραίϊκο και στο βάθος το Βαρούσι , που άρχιζε με το Παναγαίϊκο και το Πουρναίϊκο , δεξιά , ενώ ο ενδιάμεσος χώρος ήταν ..άδειος από σπίτια..
   Η..λάκκα , στον Ψαλά , αδιαμόρφωτη τελείως , με τους..όχτους και τα..βραχάκια της , ήταν ένα ..γήπεδο ανάγκης , για τα παιδιά της γειτονιάς , παραδίπλα , στο δεξιό μέρος της φωτογραφίας , ήταν το Τεμπελαίϊκο , που τότε ήταν ένα μικρό σπιτάκι , το Κορακαίϊκο , το Λατσουδαίϊκο και ένα μικρό ακόμα σπιτάκι , μιας αδελφής της Λατσούδαινας , που είχε  παντρευτεί κάποιον Καραγιώργο  και  είχε τρία παιδιά , δυο αγόρια και μιά κόρη τη Μαρίκα , που ήταν συμμαθήτριά μας και πολύ ..όμορφη ..

Φωτογραφία του 1953 , παρμένη απ’ το Σερεντέλη , στον Ψαλά , η.. Ντελενικαίϊκια ..γειτονιά , πάνω απ’ το παλιό μας Γυμνάσιο , το καινούριο δεν είχε ακόμα γίνει , διακρίνεται το Τσακαλακαίϊκο , και παραδώθε , το Μαρδοναίϊκο , Ταμπακαίϊκο , του Υφαντή , του Βαρσοτάσου , το Αλωνάκι , άδειο ακόμα , μόνο το παλιό Λατσουδαίϊκο υπάρχει , και φυσικά το Πιτσαίϊκο , ενώ παραπέρα στην παλιά αστυνομία , υπαρχουν ακόμα στην ταράτσα τα..οχυρωματικά έργα , πολυβολεία και..μάντρα ολόγυρα , που κράτησαν τις επιθέσεις των ανταρτών ..
  Στο Αλωνάκι , στο οικόπεδο , που έχτισαν μετά ο Κ.Αναγνωστόπουλος και Ι.Δημουλάς , στην κάτω μεριά όμως , είχε κάποια περίοδο , την εποχή εκείνη , ταβέρνα ο Επαμ.Ράϊκος , απ’ το Σεβεδίκο , σε ένα χαμηλό πρόχειρο σπιτάκι , που όμως είχε όμορφη αυλή και..άπλα ..

Στην αρχή της δεκαετίας του ‘50 , φκιάχτηκε , επί τέλους , και το ηρώον μας , που εδώ στη φωτογραφία φαίνεται με το..κάλυμμα , επικειμένων..των αποκαλυπτηρίων , κι’ απέναντι ακριβώς , τα παλιά όμορφα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής σπίτια , Καππαίϊκα , Καραχαλαίϊκα , Μαραζιαραίϊκα , Λαλαγιανναίϊκο , που σιγά-σιγά ..εσβησαν ..

Και η όμορφη , τότε , πλατεία μας το “ Αλωνάκι “ , είχε άπλα και φιλοξενούσε πολλές ..γλεντοεκδηλώσεις , όπως φαίνεται και στη φωτογραφία , στο βάθος , αριστερά , ήταν το “ Πρακτορείο των λαωφορείων “ , με τους αξέχαστους  “Πράκτορές “ του , το Θανάση Φωτόπουλο και Νίκο Κολοκύθα , τον Πανουργιά , όπως τον ξέραμε , και που ήταν και..φωτορεπόρτερ ..
   Δίπλα ακριβώς , ήταν το μαγαζί μας , το Ζαχαροπλαστείο του πατέρα μου , και την περίοδο των..γιορτάδων , είχαμε..έκτακτη γενική ..επιστράτευση , όλη η οικογένεια , οι αξέχαστοι γονείς μου , ο αγαπημένος μου αδερφός ο Γιώργος και φυσικά και η..ταπεινότης μου , σε καθήκοντα..Διευθυντού (!) , ξημεροβραδιαζόμαστε στο μαγαζί , για να μπορέσουμε να ..ανταποκριθούμε στις ..ανάγκες του ...
  Από νωρίς , περνούσαν οι παραγγελιοδόχοι , και παραγγέλναμε τα είδη που χρειαζόμαστε , πρώτες ύλες και έτοιμα γλυκίσματα , σοκολατάκια , τυλιχτά ..κλπ , και έτσι τις μέρες των γιορτάδων ήμασταν ..πανέτοιμοι , βέβαια όλα τα γλυκά , πάστες , κανταίφια , μπακλαβάδες , κουραμπιέδες και γαλακτομπούρεκα , τα φκιάχναμε εμείς , και μάλιστα τα ..κανταίφια μας , ήταν..ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΩΣ…γνωστά ..
   Θυμάμαι μάλιστα , σχεδόν κάθε βδομάδα , περνούσε με το λεωφορείο προς καί από Ναύπακτο , κάποιος κύριος , μάλλον παραγγελιοδόχος , ψηλός ..τροφαντούλης γύρω στα 35-40 , και στο λίγο χρόνο που έκανε στάση το λεωφορείο , κατέβαινε ..τρέχοντας , ερχόταν μέσα , και παράγγελνε δυο κανταίφια μαζί , και άλλα δύο , πάλι ..μαζί , για τον..μικρό , τα δυό τα δικά του τα..τσάκιζε επί..τόπου , και έβγαινε απ’ το μαγαζί παίρνοντας και τα δυο γιά το..παιδί..
   Αυτό , γινόταν γιά πολύ καιρό , αλλά από κάποια στιγμή και μετά μου έκανε εντύπωση , γιατί δεν έφερνε μαζί του και το..παιδί , τον μικρό , όπως έλεγε , έτσι λοιπόν κάποια φορά που εμφανίστηκε , έδωσε την παραγγελιά του , τσάκισε τα..δυό κανταίφια και βγήκε , παρακολούθησα να δω που τα πάει , ποιό ήταν τελικά το..παιδί , ο..μικρός , και τι να δω ,ό φίλος μας έβγαινε απ΄το μαγαζί , αλλά δεν πήγαινε στο αυτοκίνητο , έτσι νόμιζα μέχρι τότε , αλλά βγαίνοντας απ’ την πόρτα , αριστερά ακριβώς , υπήρχε ένα τραπεζάκι με δυο καθίσματα , στρωνόταν λοιπόν..εκεί , και..βιαστικά..βιαστικά , ..τσάκιζε και τα άλλα δύο κανταίφια , του…μικρού..δηλαδή…
    Την επόμενη λοιπόν φορά , που ξαναήρθε , και έδωσε την παραγγελιά του , πειραχτήρι εξ..απαλών ..ονύχων , η..αφεντιά μου , μόλις μου παραγγειλε τα δυο κάι..δυο , για το..παιδί , του είπα στα..ίσια : “ Να τα ..βάλω καλύτερα και τα ..τέσσερα μαζί , να μη λερώνουμε και πιατελάκια ; “..με κοίταξε , έσκασε στα..γέλια , και φυσικά..συμφώνησε ..
   Τις μέρες λοιπόν των..γιορτάδων , η κατάσταση γινόταν..αφόρητη , γιατί , εκτός , απ’ τα γλυκά και τις παραγγελίες του Λιδορικού , έπρεπε να καλύψουμε και τις ανάγκες και των γύρω , αλλά και μακρινότερων χωριών , Κροκύλειο , Πενταγιού , Αρτοτίνα  κλπ , ενώ δεν υπήρχαν και οι..ευκολίες που υπάρχουν τώρα , μίξερ κλπ , και όλα γίνονταν στο χέρι , χώρια που υπήρχε και ..περιορισμός στο..ψήσιμο , αφού όλα τα γλυκά μας , τα ψήναμε στο φούρνο του σχωρεμένου του μπάρμπα Λιά του Κάππου , και του Μανουδάκη , αργότερα , που φυσικά είχαν να ψήσουν και φαγητά και ψωμιά του κόσμου αλλά και δικά τους..
   Βουνά , λοιπόν , τις μέρες εκείνες , οι κουραμπιέδες και ντάνες..ντάνες τα ταψιά με τα κανταίφια και τους..μπακλαβάδες , ενώ παράλληλα , έρχονταν και τα διάφορα άλλα γλυκίσματα , τα..τυλιχτά , .οπως τα λέγανε , και τότε άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους , όσο γιά τα..σοκολατάκια ; Αυτά υπήρχαν στο..Λιδορικιώτικο ..γλυκολόγιο , αλλά σε περιορισμένες ποσότητες , γιατί ήταν ..ακριβούτσ’κα , σε σχέση με τα..φοντάν (..φοντάμια τα ‘λεγαν συνήθως ) και φυσικά τα..κλασσικά μας..λουκ’μάκια ..
   Τούρτες και..παρόμοια είδη , δεν είχαν ακόμα..απλωθεί , σπάνια φκιάχναμε , και συνήθως ήταν παραγγελίες υπαλλήλων , που ήταν απ’ αλλού , και υπηρετούσαν στο χωριό μας , όπως επίσης και τα μελομακάρονα , δεν ήταν κι’ αυτά στο Λιδορικιώτικο..γλυκολόγιο , και ήταν φυσικό αυτό , αφού τα μελομακάρονα είναι..ανατολίτικο γλύκισμα , το ‘φεραν οι πρόσφυγες ..μαζί τους , και σιγά-σιγά ..μπήκε στην Ελληνική , κι’αργότερα στη Λιδορικιώτικη..ζωή..
   Στα..σοκολατοειδή , δεν υπήρχαν ..επιλογές , όχι , η μοναδική , τότε , σοκολατοποιία ήταν η “ Γκλόρια “ , που ήταν στην Αθήνα , και σε τακτά χρονικά διαστήματα , ερχόταν ένα ηλικιωμένος παραγγελιοδόχος , έπαιρνε τις παραγγελίες απ’ τα μαγαζιά του Λιδορικιού , και μας έστελνε τα πράγματα , μετά από κάμποσες μέρες , με το φορτηγό του Σιώκου , ο παραγγελιοδόχος αυτός ήταν ένα..ευγενέστατος ηλικιωμένος Κωνσταντινοπολίτης , που , όπως φαινόταν , ήταν εκεί , στην Πόλη , επιχειρηματίας , αλλά η κατάσταση τον έφερε υπάλληλο , στην Γκλόρια , και απ’ ότι θυμάμαι , ήταν και πολυμορφωμένος  και μιλούσε και αρκετές ξένες γλώσσες , πράγμα σπάνιο γιά τα Ελληνικά , τότε , δεδομένα ..
   Ο αριστοκρατικός αυτός ηλικιωμένος παραγγελιοδόχος , κανόνιζε , πάντα , σαν τελευταίο σταθμό , πριν γυρίσει στην Αθήνα , να έχει το Λιδορίκι , γι’ αυτό και ΄την παραμονή της αναχώρησής του , ερχόταν στο μαγαζί και μου λέγε , ετοίμασέ μου και το..δεματάκι μου , και εγώ ξέροντας τι εννοεί , του έφκιαχμα ένα δέμα με γλυκά δικά μας , που τα πήγαινε στην οικογένειά του , όταν δε , τύχαινε η επιστροφή να είναι κοντά στις γιορτάδες , το δέμα ήταν ..ενισχυμένο  σημαντικά , υπήρχαν βλέπεις και οι..υποχρεώσεις των γιορτών …
   Θα πρέπει όμως εδώ να πούμε , πως το γλυκό , γενικά , την εποχή εκείνη , ήταν..είδος..σπάνιο , υπερ..πολυτελείας , θα μπορούσαμε να πούμε , γιά τον πολύ..κόσμο , αφού το..χρήμα ήταν κι’ αυτό ..σπάνιο , λιγοστό , και γι’ αυτό η αγορά ..λειτουργούσε με συγκεκριμένους ..κανόνες , και βέβαια με την..καθολική , σχεδόν , των..πιστωτικών ..όοοοχι καρτών , όοοχι , αλλά..πιστωτικών “ Δεφτεριών ή…τεφτεριών “ , όπως λέγαμε τα ..βιβλιαράκια με τα..βερεσέδια ..
   Έτσι λοιπόν κινιόταν , τότε , η αγορά , οι πελάτες των μαγαζιών , ψώνιζαν , ο καθένας απ’ το..δικό του μαγαζί , και τα ψώνια , περιορισμένα στα ..απολύτως αναγκαία , γράφονταν στο ..τευτεράκι , αντίγραφο του οποίου είχε και ο πελάτης και το κατάστημα , και στον καιρό της σοδειάς , το καλοκάιρι , ή το..Πάσχα και τα Χριστούγεννα , με το πούλημα των αρνιών , ή του τυριού αργότερα , εξοφλούνταν ο λογαριασμός , ή δίνονταν το μεγαλύτερο μέρος του ποσού , και το..σύστημα συνεχιζόταν . Το όδιο βέβαια σύστημα , που ίσχυε γιά τα εμπορικο..μπακάλικα , ίισχυε και για μας , γιά το ζαχαροπλαστείο , έχω στα χέρια μου , το τελευταίο ..βερεσεδο..τέφτερο , του μαγαζιού μας , που το κράταγε καθημερινά η σχωρεμένη η μάνα μου , διαβάζοντάς το , ζεις..την τότε κοινωνικοοικονομική..πραγματικότητα , έχεις μια απόλυτα αντιπροσωπευτική εικόνα , μιας πλευράς , της Λιδορικιώτικης ζωής..
   Πολλές φορές βέβαια , η ..ταχτοποίηση των..λογαριασμών , γινόταν και με..ανταλλαγή..προϊόντων , πράμα με..πράμα, που ‘λεγε κι’ ο σχωρεμένος ο Μαντάς , μας έφερναν ..αυγά , τυρί , καμιά..κότα , ή και κρέας , αν έσφαζαν κάποιο ζωντανό , καρύδια , μύγδαλα κλπ , υπήρχε πάντως , η καλή ..πίστη , που ήταν πολύ πιο..αξιόπιστη και..χρήσιμη απ’ τις..πλαστικές πιστωτικές ..κάρτες τις σημερινές..Βέβαια , υπήρχαν και τα..παρατράγουδα , ελάχιστα , σπάνια θα λέγαμε , που υπήρχε ..ασυμφωνία , ανάμεσα στα δυό..τεφτέρια , του πελάτη και του..μαγαζάτορα , ε..τότε , γίνονταν και κάποιοι καυγάδες γιά το…πανώγραμμα , έτσι λεγόταν η…επιβάρυνση , τότε …
    Πάντως , μη νομίσετε , πως τις..Κυριακές , ή κάποιες μέρες ξεχωριστές , πλην των..γιορτών , οι χωριανοί μας αγόραζαν , έστω και με τεφτέρι , γλυκά για τα σπίτια τους , όοοχι , δεν υπήρχαν τα..περιθώρια για τέτοιες ..σπατάλες , εδώ έλειπε το..ψωμί…τα ..ραπανάκια μας..μάραναν ..
  Και γιά να σας δώσω να καταλάβετε , να..νοιώσετε , να,,μπείτε στο..πετσί , που λένε , της τότε..πραγματικότητας , θα σας αναφέρω , ένα..συνηθισμένο , τότε , περιστατικό , που το…έζησα , κι’ αποτελεί..αγκάθι , που , δυστυχώς , δεν μπόρεσα  να..βγάλω ακόμα απ’ την ψυχή μου…
   Παιδί τότε , έκανα κι’εγώ τη..βάρδια μου στο μαγαζί , με τον δικό μου , αλλόκοτο ..ίσως τρόπο , που παραξενευε τους δασκάλους και καθηγητές μου , αλλά και τους χωριανούς μας , πρόσεχα λοιπόν το μαγαζί , δηλαδή ήμουν μόνος μου , έφκιαχνα καφέδες , και..σπέσιαλ , απ’ ότι λεγανε , εξυπηρετούσα τους πελάτες , σε ό,τι ήθελαν , έχοντας δίπλα μου , ΠΑΝΤΑ , ανοιχτό το..ραδιόφωνο ή..το ηλεκτρόφωνό μου , το  περίφημο ΤΕΠΠΑΖ και φυσικά..διαβάζοντας και τα μαθήματά μου , και το…χειρότερο ; Την εποχή της..μουσικο..παντοκρατορίας Καζαντζίδη , Αγγελόπουλου κλπ..κλπ , είχα το..απύθμενο..θράσος να ακούω..Χατζηδάκι , Θεοδωράκη και είχα πάρει και τους πρώτους δίσκους , βινύλιο φυσικά ..κλασσικής μουσικής , έγκλημα… Τώρα , γιά το πως , βολεύονταν όλα αυτά , μαγαζί..διάβασμα και..μουσική ;.. Τι να σας πω..είπαμε , άμα γεννηθείς..ζαβός..
   Τέλος πάντων , ας γυρίσουμε στο..θέμα  μας , τις ώρες λοιπόν που έκανα εγώ βάρδια στο μαγαζί , έρχονταν φίλοι και συμμαθητές μου , παιδιά της ηλικίας μου , και μου ζητούσαν να τους αφήσω να..ξύσουν , να καθαρίσουν δηλαδή , τα άδεια ταψιά απ’ τα γλυκά , γιά να..γλυκαθούν απ’ υπολείμματα του..σιροπιού , βέβαια οι..κολλητοί , όλο και βολεύονταν με κάποια μισο..κανταιφάκια , αλλά όλα τα παιδιά , ήταν αδύνατο να ..βολευτούν , καταλαβαίνετε..
   Την εποχή λοιπόν εκείνη , τη ..σκληρή , τη..δύσκολη , αλλά και..ονειρεμένη , ήταν πολλές οι..δυσκολίες , πολλά τα προβλήματα , ας μη ξεχνάμε πως μόλις είχαμε..βγει από ..πολέμους , απ’ τις ταλαιπωρείες και τις τόσες..περιπέτειες , ο κόσμος , οι χωριανοί μας , όλοι μας , ίσα που είχαμε αρχίσει να στεκόμαστε στα..πόδια μας , η Λιδορικιώτικη ζωή..ανέβαινε ακόμα..ανηφόρα , δεν είχε βρει ακόμα το…ρυθμό της..θυμάμαι όμως , πως υπήρχε μιά..κοινωνική.. συνοχή , υπήρχε ομοιογενής ..κοινωνικός ιστός , που κράταγε το χωριό μας ενωμένο , υπήρχαν βέβαια , κοινωνικο..οικονομικές ανισότητες , πάντα υπήρχαν και θα..υπάρχουν , αλλά υπήρχε ..συναισθηματική..ζεστασιά κι’ αλληλεγγύη , στοιχεία ..πολύτιμα , που κράτησαν το χωριό μας ενωμένο…
   Υπήρξαν και κάποιες ..ανθρώπινες πρωτοβουλίες , που..απάλυναν , κάπως , τις..πληγές κάποιων περισσότερο..πληγωμένων , διακριτικά και χωρίς εκείνες τις..θλιβερές τυμπανοκρουσίες , που αντί να βοηθήσουν…πληγώνουν..και μάλιστα σε γιορτινές..περιόδους , που η..ανέχεια και η δυστυχία..διπλοπονούν ..
   Ένα φωτεινό , τέτοιο παράδειγμα , προς ..μίμηση , θα λέγαμε ΄, ήταν και ο Φιλανθρωπικός Σύλλογος του χωριού μας , που πρόσφερε αρκετά , στα δύσκολα εκείνα χρόνια , και είμαι σε θέση να ..γνωρίζω , από..πρώτο  χέρι..αλλά γι’ αυτά , θα μιλήσουμε κάποιο άλλο..βράδυ , γιατί…ξημερώνει..

Οι κυρίες του Φιλανθρωπικού Συλλόγου Λιδορικίου , από αριστερά , Σταθούλα Κάππου , Ρίτσα Ευσταθίου , Αγγελική Καψάλη , Καίτη Τσαντίλη , ..Πρεζαλή , Βούλα Καντζιού και Έλλη Σφέτσου ..
         ΧΡΟΝΙΑ  ΠΟΛΛΑ ..ΚΑΛΑ  ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ
             Απ’ τ﨔Λιδωρίκι “ με αγάπη….Κ.Κ.-
      www.lidoriki.com 

TO “ ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ “ ΤΩΝ ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΩΝ ΤΣΑΓΚΑΡHΔΩΝ

ΑΓΝΩΣΤΑ ..ΚΟΜΜΑΤΙΑ ΤΗΣ ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΗΣ ΖΩΗΣ


Ο αείμνηστος Χαράλαμπος Κλώσσας , μέλος κι’ αυτός του συνδικάτου , που ήταν 75 χρόνια τσαγκάρης ..

Πολλά είναι αυτά που δεν ξέρουμε οι περισσότεροι , απ’ την παλιά Λιδορικιώτικη ζωή , και ένα από αυτά προφανώς είναι μια συνεταιριστική προσπάθεια , μια κοινοπραξία , που δημιούργησαν στο χωριό μας λίγο μετά το κάψιμο , οι Λιδορικιώτες τσαγκάρηδες , που ήταν και..μπόλικοι τότε..

Γιώργος  Παπαδόπουλος  - Κουτσός ( Κ’ΤΣΟΣ “

   Προς το τέλος λοιπόν του 1944 , αρχές του 1945 , και ενώ το χωριό μας ισοπεδωμένο απ’ την Γερμανική θηριωδία , μάζευε τα..” κουρέλια του “ , προσπαθώντας να ξαναμπεί σε ρυθμό ζωής , και ενώ τα ερείπια μαρτυρούσαν τα Λιδορικιώτικα βάσανα και τις συμφορές και οι χωριανοί μας προσπαθούσαν να ..” αναστήσουν “ το μισοπεθαμένο Λιδορίκι , μια ομάδα επαγγελματοβιοτεχνών του χωριού μας , οι τσαγκάρηδες , επηρεασμένοι προφανώς απ’ την όλη..περιρρέουσα πολιτικοκοινωνική ατμόσφαιρα , αποφάσισαν να “ προχωρήσουν “ ενωμένοι για μια καλύτερη ζωή .



Ο πάγκος με τα εργαλεία : τσαγκαροσούβλια , σφυριά , φαλτσέτες , λίμες , καλαπόδια , βενζινόκολλες , ράσπες , πένσες , τανάλιες , βούρτσες και ότι άλλο μπορεί να χωρέσει ο νους σας …


Εκείνη την εποχή , αρχές του 1945 , το Λιδορίκι είχε μπόλικους τσαγκάρηδες , τσαρουχάδες κλπ που εξυπηρετούσαν ολόκληρη την Επαρχία Δωρίδας , ΄κι’ ο καθένας από αυτούς είχε και την ..” ειδικότητά του “, πάνω στην τσαγκαρική τέχνη .


Η παλιά τσαγκάρικη μηχανή “ SINGER “ , του  αείμνηστου Χαρ. Κλώσσα , με την οποία ράβονταν τα παπούτσια .


   Αποφάσισαν λοιπόν να κάνουν “ κοινοπραξία , στην οποία ο καθένας θα είχε ένα κομμάτι στην παραγωγή , έτσι ώστε να υπάρχει μεγάλη παραγωγή με χαμηλό κόστος . Τα “ ιδρυτικά “ μέλη της κοινοπραξίας ήταν :
1. Αθαν. Λατσούδης , που ήταν ειδικευμένος στα.." τσαρούχια " , τσαρουχάς δηλαδή
2. Γεωργ. Αποστολόπουλος – Μαρδώνης
3. …..Γεροδήμος , σχεδιαστής και κόφτης
4. Παν. Κόκκινος - Κορδοπλής
5. Ευστάθιος Ζόγκζας
6. Χαρ.Κλώσσας
7. Παλαιολόγος Παλαιολόγος , αδελφός του Παναγιώτη , που όπως λένε οι γνωρίζοντες ήταν μεγάλος " μάστορας "
8. Παναγ. Καραγκούνης
9. Γεωργ . Παπαδόπουλος – Κουτσός, ο οποίος όμως αποχώρησε σύντομα και στη θέση του μπήκε ο γαμπρός του Κοκμοτός , απ'την Αμυγδαλιά που παντρεύτηκε την αδελφή του Μαρία .

   Όπως βλέπετε , συμπεριλαμβάνονταν όλοι σχεδόν οι γνωστοί Λιδορικιώτες τσαγκάρηδες της εποχής , αλλά και χωριανοί μας που δεν γνωρίζαμε την " ιδιότητά " τους αυτή , όπως ο Γιώργος Παπαδόπουλος επίσης και ο Νίκος Τεμπέλης , που δεν έκανε " καριέρα ...τσαγκάρη " γιατί ασχολήθηκε με την αλωνιστική μηχανή , τον  αλευρόμυλο και την  πριονοκορδέλα .

Ο Γιώργος Αποστολόπουλος – Μαρδώνης , απ’ τα ιδρυτικά μέλη του Συνδικάτου .


Οι εννιά λοιπόν που αποτελούσαν και τον πυρήνα του εγχειρήματος , αποφάσισαν να συμπεριλάβουν και τον τότε κάλφα , μαθητευόμενο δηλαδή , Γιάννη Ταμβάκη – Κατσαμπάκο , και έτσι λοιπόν στους εννιά προστέθηκε και ο δέκατος , εννιά..συν …δέκατο , προέκυψε και το όνομα “ ΣΥΝΔΙΚΑΤΟ “ με μια μικρή βέβαια παραλλαγή του ΣΥΝ+ΔΕΚΑΤΟ , και το Συνδικάτο πλέον είχε δέκα μέλη .


Ένα ζευγάρι…” ανάλαφρα “ πεδιλάκια , τελευταία λέξη της μόδας για την εποχή εκείνη , ελλείψει δέρματος …” κροκοδείλου “ τα έφτιαχναν με…” βακέτα “ και για σόλα ; μη ρωτάτε καθόλου : Κομμάτια λάστιχο από ρόδες αυτοκινήτων , όπως καταλαβαίνετε ήταν…” πανάλαφρα “…


Το Συνδικάτο απόχτησε στέγη , ενοικιάζοντας το ισόγειο του Καρυδακαίϊκου , αργότερα ιδιοκτησίας του αείμνηστου Τάκη Χαγιάννη , αφού ήταν κληρονομιά της γυναίκας του Ιωάννας , δίπλα απ’ το Ανεσταίϊκο που ήταν η ταβέρνα του Πέτρου Κοράκη .


Ο Παναγιώτης Κόκκινος – Κορδοπλής

Τακτοποιήθηκαν λοιπόν , οι μηχανές , οι πάγκοι και ο καθένας είχε τη θέση αλλά και τις..αρμοδιότητές του , την ευθύνη δηλαδή για ένα τομέα της δουλειάς . Άλλος έπαιρνε τα μέτρα , άλλος έκοβε τα “ φόντια “ , άλλος τα έραβε , κι’ απ’ ότι μπορέσαμε να μάθουμε , ο μπάρμπα Θανάσης ο Λατσούδης ήταν εξπέρ στα ..τσαρούχια , τσαρουχάς δηλαδή , όπως επίσης ο Γεροδήμος ήταν ειδικό στις στάμπες , σχεδίαση και ράψιμο στη μηχανή , είχαν δηλαδή μια σημαντική οργάνωση που είχε σαν αποτέλεσμα να είναι σε θέση να εξυπηρετούν σε μία – μιάμιση μέρα τον κάθε πελάτη .


Τρεις παλιοί Λιδορικιώτες τσαγκάρηδες , Θαν Πίτσιος – Φαλιαμπάρας , Στάθης Ζόγκζας και Θύμιος Μανέτας , απ’ τους τρεις ο Ζόγκζας ήταν μέλος του Συνδικάτου .



   Παράγγελνες δηλαδή παπούτσια την Δευτέρα και την Τρίτη , το αργότερο , τα έπαιρνες , κάτι πρωτοφανές στα τσαγκαράδικα χρονικά του τόπου μας . Η κοινοπραξία κράτησε μέχρι τις αρχές του 1947 , και διάλυσε για πολλούς και διάφορους λόγους , άλλοι άνοιξαν σιγά – σιγά δικά τους μαγαζιά , αλλά κυρίως γιατί η τότε κατάσταση ήταν πολύ μπερδεμένη .
   Δυστυχώς απ’ την όμορφη αυτή προσπάθεια , που ήταν πρωτοποριακή για την εποχή και τον τόπο μας , δεν υπάρχει καμία φωτογραφία για να δημοσιεύσουμε , κάνουμε όμως έκκληση προς όλους τους χωριανούς μας , αν κάποιος έχει κάποια σχετική φωτογραφία να μας δώσει ένα αντίγραφο για να υπάρχει επιβεβαίωση της ιστορίας του…” ΣΥΝΔΙΚΑΤΟΥ “…
  Καλό  σας  απόγευμα ……Κ.Κ.-
  www.lidoriki.com