KANΤΕ ΦΕΤΟΣ ΔΙΑΚΟΠΕΣ ΣΤΟ ΛΙΔΟΡΙΚΙ

 

  Αποφασίστε  αγαπημένοι  μου  φίλοι , να  έρθετε για  λίγες  μέρες  στο  Λιδορίκι φέτος  το  καλοκαίρι …

   Συνδυάστε  την  άγρια  ομορφιά  της  Δωρικής  Γης , με την  γαλήνη και την ήρεμη  Λιδορικιώτικη  ζωή , και  μη  ξεχνάτε  πως  μπορείτε  να  κάνετε  τον  ιδανικό συνδυασμό , να  κάνετε  καθημερινά    τα  μπάνια  σας στις  πανέμορφες παραλίες  του  Κορινθιακού και  μετά να  απολαμβάνετε  τη  δροσιά  της  Γκιώνας  και  του Βαρδουσιού ..στο  Λιδορίκι , στη  Βαθιά  και  το  Αλωνάκι , πίνοντας  τα  τσιπουράκια  σας  , με  τους  υπέροχους  Λιδορικιώτικους  μεζέδες  ..

 Και  μη  ξεχνάτε , πως  στο  Λιδορίκι θα γευτείτε  τα  μοναδικής  ποιότητας  και  γεύσης Γαλακτοκομικά  προϊόντα και  κρέατα ..και  φυσικά  ..φεύγοντας  θα  γεμίσετε  και  το..πορτ – μπαγκάζ..

Λιδορικιώτικο σοκάκι  " που  μοιάζει με  μονοπάτι..." ονείρου "

  Λιδορίκι  ολάνθιστο…

Το Κάλλιο με  φόντο  τη  χιονισμένη  Γκιώνα ..

Ηλιοβασίλεμα  στη  λίμνη..

Μαγική  εικόνα  της  λίμνης απ’ το  Λιδορίκι …

Οι  φωτογραφίες  μας  είναι  του  γνωστού  Λιδορικιώτη  Αρχιτέκτονα Θάνου  Κολοκυθά και  θα  τις βρείτε  “ Στην Τράπεζα Λιδορικιώτικης Φωτογραφίας “, photolidoriki.blogspot.com

  Καλό  Σαββατοκύριακο ….Κ.Κ.-

ΓΙΟΡΤΗ ΤΗΣ ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ ΣΤΟ ΛΙΔΟΡΙΚΙ

 

Παραδοσιακά και Ρουμελιώτικα  γιορτάστηκε και φέτος η Ζωοδόχος Πηγή στο Λιδωρίκι.
Το πρωί τελέστηκε θεία Λειτουργία στο Ναό της Ζωοδόχου Πηγής από τον Αρχιμανδρίτη π. Χρύσανθο.  
Ακολούθησε τσιμπούσι με γιορτινό τραπέζι που στρώθηκε στο προαύλιο της εκκλησίας και παραδοσιακούς ρουμελιώτικοι χορούς και τραγούδια.
Στις εκδηλώσεις  παραβρέθηκαν ο ο Αντιπεριφερειάρχης Φωκίδας Κώστας Μίχος, ο Δήμαρχος Δωρίδας Γιώργος Καπεντζώνης,  ο πολιτευτής της ΝΔ  Κωνσταντίνος Χαλιωρής, ο Πρόεδρος Λιδωρικίου Κώστας Κουτσούμπας, καθώς και πλήθος κόσμου.
"DORIDA news" -

NTOKOYMENTA ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΩΝ

΄

Αίτημα  Ιωάννη  Λατζούδη  , για  έκδοση  κάποιου πιστοποιητικού , το  έτος  1839

Και  το  εκδοθέν  πιστοποιητικό  απ’ τον  Δήμο .

ΚΛΕΙΣΑΜΕ ΤΑ “ ΟΧΤΩ “ ΚΑΙ..ΠΡΟΧΩΡΑΜΕ …

   Τα  οχτώ  χρόνια  ζωής  έκλεισε το  φετινό φθινόπωρο το  “  ΛΙΔΩΡΙΚΙ “ , αγαπημένοι  μου  φίλοι , οχτώ χρόνια  σταθερά  και  αταλάντευτα  στο  πλάι  του Λιδορικιού  και  των  Λιδορικιωτών . Στα  8  αυτά  χρόνια , ανεβάσαμε 26.561 αναρτήσεις , με  θέματα  του  χωριού  μας , και  πάνω από 1.000.000  επισκέπτες  “ πέρασαν “ απ’τη  σελίδα  μας και  γνώρισαν το  χωριό  μας  απ’ τις  χιλιάδες υπέροχες  φωτογραφίες  που  αναρτήσαμε αλλά  κι’ απ’ τις  Λιδορικιώτικες  ιστορίες , τα  λαογραφικά  αλλά και  ιστορικά  κείμενα πολλά  μάλιστα  που  είδαν  το  φως  της  δημοσιότητας  για  πρώτη  φορά .
  Σε όλο αυτό  το  διάστημα  προσπαθήσαμε  πάντα  να  βοηθήσουμε στην  επίλυση  των  πολλών  και  σοβαρών  προβλημάτων  που  αντιμετώπιζε και  αντιμετωπίζει  ακόμα το  χωριό  μας , και  νοιώθουμε  μεγάλη  ικανοποίηση που κάποια  λύθηκαν  και με  τη  δική  μας  παρέμβαση , βέβαια  ποτέ  δεν  καυχηθήκαμε γι’ αυτό  και  δεν  το  δημοσιοποιήσαμε , με  τον  καιρό  όμως  θα  καταλάβουν  οι  χωριανοί  μας .
   Ευχαριστούμε  θερμά όλους  όσους  βοήθησαν  στο  έργο  μας  στέλνοντάς  μας  σπάνιες  φωτογραφίες  και γράφοντάς  μας  αναμνήσεις  από  γεγονότα που  θυμούνταν , όσο  για  τους ..” συνήθεις “..μηδενιστές  και αδιάφορους  για  το  χωριό  μας  κι’ αυτούς  τους  ευχαριστούμε , για  άλλους  λόγους φυσικά ,   αλλά  και  τους ..” λυπούμαστε “   μαζί  το  γιατί  το  κααταλαβαίνουν
Τα  στατιστικά  μας  στοιχεία , παρότι μας λείπουν  περίπου 2,5 χρόνια , που  δεν υπήρχε  ακόμη η  στατιστική  , σε  παγκόσμιο  επίπεδο  είναι  τα  ακόλουθα  .



Αναρτήσεις  γενικά                                                       26.561
Επισκέψεις                                                                  544,000
Χώρες                                                                                 150
Πόλεις                                                                              4.305
Προβολές  σελίδων                                                   1.672.143 

Καλό  σας  Σαββατόβραδο  και  καλή  Κυριακή
Απ’ το  πανέμορφο  χωριό  μας  με  αγάπη ….Κ.Κ.-

ΤΟ ΧΩΡΙΟ ΜΑΣ KAI ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΜΑΣ …

    Tην  υπέροχη  αυτή  φωτογραφία του  χωριού  μας , μου  την  έκαναν  δώρο  σε  σχήμα πολύ  μεγάλο , τα  ανίψια  μου Κώστας  και Δημήτρης  Φαλίδας , που  έχουν  τα  μαγαζιά  στην Πλατεία  Βαρνάβα , και  φυσικά  έφτιαξαν την  ίδια  και  για  τα μαγαζιά  τους ..

    Ένας  φίλος  που  δεν έχει  έρθει  στο  Λιδορίκι , χάζεψε  βλέποντάς  την αλλά  παράλληλα και…” οργίστηκε “ μαζί βλέποντας  αυτή  την ..αλλόκοτα κόκκινη  σκεπή  , που  αν  προσέξετε  ε’ιναι  του  γνωστού…εκτρώματος λίγο  πριν  το  γεφύρι  του Καραβάνα …

    Λίγη  καλαισθησία  βρε  παιδιααααααα…

ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ : ΣΧΟΛΙΚΗ ΧΡΟΝΙΑ 1958 - 1959

 

Το  Λιδορίκι  το  1958 , είναι  φανερά  τα  αποτελέσματα  της ύπαρξης  πια  νερού .

Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι ….

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΕ..

 

   Μελαγχολεί  κανείς , αγαπημένοι  μου  φίλοι , διαβάζοντας  τα  στατιστικά στοιχεία  που  αφορούν  στις  ληξιαρχικές  πράξεις  του  χρόνου  που  πέρασε  , και  θα  ήταν  πολύ  χρήσιμο  να  μπορέσουμε  να  έχουμε , για  σύγκριση , τα στοιχεία της  τελευταίας  πενταετίας  και  , γιατί  όχι ΄, δεκαετίας , ελπίζουμε  πολύ  σύντομα  να είμαστε  σε  θέση  να  τα δημοσιεύσουμε για  να μπορέσουμε  να  βγάλουμε  ασφαλή  συμπεράσματα .

   Αλλά και  με  στοιχεία του  2011 , μπορούμε  να  βγάλουμε  κάποια  συμπεράσματα , που  δεν  είναι  βέβαια  και τόσο…αισιόδοξα …

   Αυτό όμως  που  πρέπει να  μας  βάζει  σε  πολλές  σκέψεις , είναι η  χαώδης διαφορά  γεννήσεων  και  θανάτων , γιατί  κακά  τα  ψέματα , εκεί  απεικονίζεται   ολοκάθαρα η  κατάσταση ..δέκα  τρεις  θάνατοι και  καμιά γέννηση , δυστυχώς….

   

ΛΗΞΙΑΡΧΙΚΕΣ  ΠΡΑΞΕΙΣ   ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ   ΤΟΥ  2011

ΓΕΝΝΗΣΕΙΣ            Καμία

ΓΑΜΟΙ       1

1 . Βέτσος Παναγιώτης του Νικολάου και της Βασιλικής

- Πλιάνου Ελένη του Γεωργίου και της Ειρήνης

Λιδωρίκι – Ενορία Ι.Ν.Ζωοδόχου Πηγής

Θρησκευτικός - 3 – 9 – 2011

ΒΑΦΤΙΣΕΙΣ      4

1 . Τσαγκουρνός Κωνσταντίνος του Αντωνίου και της Αριστέας

Λιδορίκι - Ι.Ν.Ζωοδόχου Πηγής 27 – 6 – 2011

2 . Δούκα Ιωάννα του Γεωργίου και της Ευθυμίας

Λιδορίκι - Ι.Ν.Ζωοδόχου Πηγής 11 – 9 – 2011

3 . Τσιάντας Παναγιώτης του Δρόσου και της Μαρίας

Λιδορίκι - Ι.Ν. Ζωοδόχου πηγής 10 - 9 – 2011

4 . Αναγνωστόπουλος Χαράλαμπος του Ιωάννη και της Δήμητρας

Λιδορίκι - Ι.Ν.Ζωοδόχου Πηγής 1 - 10 – 2011

   ΘΑΝΑΤΟΙ        13

1 . Φωτοπούλου Μαρία Κωνσταντίνου και Ζωίτσας Πέτρου

Ημ. Θανάτου 14 – 1 – 2011 Ημ. Γέννησης 9 – 9 – 1922

2 . Γεωργουσόπουλος Βασίλειος του Νικολάου και της Ευθυμίας

Ημ. Θανάτου 22 - 1 – 2011 Ημ. Γέννησης 16 – 2 – 1917

3 . Δημοπούλου Μαρία του Ιωάννου και Αγγελικής Χαγιάννη

Ημ. Θανάτου 13 – 2 – 2011 Ημ.Γέννησης 16 – 11 – 1927

4 . Πέτρου Κωνσταντίνος του Νικολάου και της Μαρίας

Ημερ. Θανάτου 14 – 3- 2011 Ημερ. Γέννησης 20 – 1 – 1919

5 . Πατούρας Ιωάννης του Ανδρέα και της Ευφροσύνης

Ημερ. Θανάτου 9 – 5 – 2011 Ημερ. Γέννησης 8 – 1 – 1956

6 . Κολοκύθα Μαρία του Πανουργιά και της Βασιλικής

Ημερ. Θανάτου 27 – 5 – 2011 Ημερ. Γέννησης 1 – 1 – 1931

7 . Πέτρου Γεώργιος του Νικολάου και της Μαρίας

Ημερ. Θανάτου 22 – 7 – 2011 Ημερ. Γέννησης 16 – 2- 1924

8 . Κλώσσα Τασία του Δημητρίου και Σοφίας Δρόσου

Ημερ. Θανάτου 6 – 9 – 2011 Ημερ. Γέννησης 14 – 3 - 1931

9 . Χαγιάννης Παναγιώτης του Ιωάννη και της Αγγελικής

Ημερ. Θανάτου 1 – 10 – 2011 Ημερ. Γέννησης 20 – 6 – 1922

10 . Πουρνιά Γεωργία του Ιωάννη και Αικατερίνης Καρυδάκη

Ημερ.Θανάτου 7 – 11 – 2011 Ημερ. Γέννησης 12 – 9 – 1918

11 . Ταμβάκης Νικόλαος του Γεωργίου και της Βασιλικής

Ημερ. Θανάτου 17 – 11 – 2011 Ημερ. Γέννησης 20 – 2 – 1934

12 . Γιαλαμά Χρυσούλα του Γεωργίου και Παναγιώτας Παλαιολόγου

Ημερ. Θανάτου 21 – 11 – 2011 Ημερ. Γέννησης 1 – 1 – 1926

13 . Αναγνωστόπουλος Γεώργιος του Ιωάννη και της Τασιούλας

Ημερ. Θανάτου 25 – 11 – 2011 Ημερ. Γέννησης 17 – 12 – 1926

    Καλό  σας  βράδυ…….Κ.Κ.-

ΛΙΔΟΡΙΚΙ : “ ΑΠ’ ΤΟΝ “ ΚΑΖΑ “ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟ ΔΩΡΙΔΑΣ “ .

 

                     -  3  -

    ΠΕΡΙΟΔΟΣ  ΜΕΤΑ  ΤΗ  ΣΥΣΤΑΣΗ  ΤΟΥ  ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ  ΚΡΑΤΟΥΣ .

   Για  πρώτη  φορά , από τη σύσταση του  Ελληνικού  Κράτους , με  διάταγμα του “ ελέω Θεού “ Βασιλέως  των  Ελλήνων Όθωνος , που  εκδόθηκε την  3 Απριλίου 1833 και δημοσιεύτηκε εις  το υπ’ αριθ 12 της  6 Απριλίου 1833 ΦΕΚ , ορίστηκαν οι Νομοί του  Βασιλείου σε  δέκα ( 10 ) , μεταξύ των οποίων και ο Νομός Φωκίδας και Λοκρίδας και  οι  Επαρχίες  σε  σαράντα  δύο ( 42 ) .

   Με  το άρθρο 9 , του  πιο πάνω Β. Δ/τος , ο Νομός  Φωκίδας  και Λοκρίδας περιλάμβανε τις  μέχρι  τότε Επαρχίες : Ζητουνίου , Πατρατσικίου , Λιδορικίου , Μαλανδρίνου , Ταλαντίου  , Βουδουνίτσας , Σαλώνων και  Γαλαξιδίου και  διαιρέθηκε στις  εξής  Επαρχίες .

  1. Φθιώτιδα : Αποτελούμενη απ’ τις  μέχρι τότε Επαρχίες : Ζητουνίου και  Πατρατσικίου . Πρωτεύουσα Ζητούνι ( Λαμία ) .

   2. Δωρίδα : Αποτελούμενη απ’ τις  μέχρι  τότε Επαρχίες : Λιδορικίου και  Μαλανδρίνου . Πρωτεύουσα  Λιδορίκι .

   3. Λοκρίδα : Αποτελούμενη  απ’ τις μέχρι  τότε  Επαρχίες Ταλαντίου και  Βουδουνίτσας . Πρωτεύουσα Ταλάντιον ( Αταλάντη ) .

   4. Παρνασσίδα : Αποτελούμενη απ’ τις  μέχρι  τότε Επαρχίες Σαλώνων και Γαλαξιδίου . Πρωτεύουσα Σάλωνα ( Άμφισσα ) .

   Με  το πιο πάνω  Β.Δ/γμα ορίσθηκε μητρόπολη ( Πρωτεύουσα ) του Νομού  Φωκίδας  και Λοκρίδας η πόλη  Σάλωνα ( Άμφισσα ) και  με  το από 23 Απριλίου 1833 Β.Δ ( ΦΕΚ 16 της  28 Απριλίου 1833 ) διορίστηκε  για  πρώτη  φορά Νομάρχης Φωκίδας  και  Λοκρίδας , ο Ιωάννης Αμβροσιάδης .

   Με Β.Δ/γμα της  14 Μαίου 1833 ( ΦΕΚ  20 της 29  Μαίου 1833 – άρθρ.7 ) διορίστηκαν οι  πρώτοι  Έπαρχοι των  γμα Επαρχιών του Νομού  Φωκίδας και Λοκρίδας : Π.Λιδωρίκης Φθιώτιδας , Π.Καψάλης Δωρίδας και Α. Μόστρας Λοκρίδας . Επίσης , με  ταυτόχρονο  Β.Δ ( ΦΕΚ 20 ΤΗς  29 Μαίου 1833 – άρθρα 1 και 2 ) διορίστηκε ο πρώτος Δ/ντής  Νομαρχίας Φωκίδας  και  Λοκρίδας , Δρόσος Μανσόλας και ο πρώτος γραμματέας της  Νομαρχίας αυτής Δ. Βυζάντιος .

   Μετά από  αυτά , έγινε  η  ίδρυση των  Δημοσίων  Υπηρεσιών του νεοσυγκροτηθέντος Ελληνικού  Κράτους και  έτσι εις  το Νομό  Φωκίδας και  Λοκρίδας ( περιφέρεια  του τωρινού Νομού  Φωκίδας ) ιδρύθηκαν  για  πρώτη  φορά , α) ο Νομός Η επισκοπή  Φωκίδας , περιέχουσα τις  Επαρχίες Παρνασσίδας  και  Δωρίδας , με το από 20 Νοεμβρίου 1833 Β.Διάταγμα ( ΦΕΚ 38 της 27 Νοεμβρίου 1833 ) , β) Το  Πρωτοδικείον Φωκίδας και Λοκρίδας με  έδρα  την Άμφισσα , με  το  από 16 Οκτωβρίου 1834 Β.Διάταγμα ( ΦΕΚ 38 της  5 Νοεμν=βρίου 1834 ) , γ) Το  Ελληνικό Σχολείο  Άμφισσας , με  το από 25 Μαρτίου 1835 Β.Διάταγμα ( ΦΕΚ 12 της 5 Απριλίου 1835 ) και δ) το Ταμείο Φωκίδας , που  περιλάμβανε τις  Επαρχίες Παρνασσίδας και Δωρίδας με  έδρα  την  Άμφισσα , με το από 29 Ιουλίου 1836 Β.Δ ( ΦΕΚ 38 της 1  Αυγούστου 1836 ).

   Με το  από 20 Ιουνίου  1836 Β.Δ ( ΦΕΚ 28 της  21 Ιουνίου 1836 ) ιδρύθηκαν οι Διοικήσεις Φωκίδας  και  Φθιώτιδας . Η Διοίκηση Φωκίδας περιλάμβανε τις  Επαρχίες Παρνασσίδας  και Δωρίδας  με έδρα  την  Άμφισσα .

   Με το ίδιο  Β.Δ ιδρύθηκε και η Υποδιοίκηση Δωρίδας , με  έδρα  το Λιδορίκι .

   Με το από 8 Ιουνίου 1838 Β.Δ  ( ΦΕΚ 24 της  23 Ιουνλιου  1838 ) τροποποιήθηκε το πιο  πάνω Β.Δ και  καταργήθηκε η  Υποδιοίκηση Δωρίδας .

   Με  τον ΚΕ’ Νόμο της  5 Δεκεμβρίου 1845 ( ΦΕΚ 32 της  8 Δεκεμβρίου 1845 ) ακυρώθηκε το  από 20 Ιουνίου  1836 Β.Δ , η δε  Επικράτεια διαιρέθηκε σε  10  Νομούς και  49  Επαρχίες , αφού  καταργήθηκαν οι Διοικήσεις και Υποδιοικήσεις . Με το Νόμο  αυτό συστήθηκε ο Νομός Φθιώτιδας και Φωκίδας και ορίσθηκε έδρα του  Νομάρχου η Λαμία ( Ζητούνι ) και των  Επάρχων Παρνασσίδας η Άμφισσα ( Σάλωνα ) , Δωρίδας  το  Λιδορίκι και  Λοκρίδας η Αταλάντη .

   Με το άρθρο 1 του ΑΦΞΑ’ Νόμου της  27 Μαίου 1887 ( ΦΕΚ 216 της 7 Αυγούστου 1887 ) καταργήθηκε η διαλιρεση του  Κράτους  σε  Επαρχίες και  οι Νομοί πλέον διοικούντο αμέσως από τον  Νομάρχη .                

   Με το Νόμο ΒΧΔ’ της  6 Ιουλίου 1899 ( ΦΕΚ 136 8 Ιουλίου 1899 ) ο Νομός  Φθιώτιδας  και  Φωκίδας αποτέλεσε πλέον δύο Νομούς α) Φθιώτιδας , με  έδρα  τη Λαμία , που περιελάμβανε τις  Επαρχίες Φθιώτιδος , Λοκρίδος και  Δομοκού ( η Επαρχία Δομοκού αποσπάστηκε απ’ το Νομό Λάρισας ) και β)  Φωκίδας , με  έδρα  την Άμφισσα που  περιλάμβανε τις  Επαρχίες  Παρνασσίδας και  Δωρίδας .

   Με  το Νόμο ΓΥΛΔ’ ( υπ’ αριθ. 3434  ) της  16 Νοεμβρίου 1909 ( ΦΕΚ 282 της Δεκεμβρίου 1909 , επανασυστήθηκε ο Νομός  Φθιώτιδας και  Φωκίδας , με  έδρα  τη  Λαμία , με  τη σύμπτυξη των  Νομών Φθιώτιδας  και  Φωκίδας και αποτελούμενος απ’ τις  Επαρχίες Φθιώτιδας , Λοκρίδας , Παρνασσίδας  και  Δωρίδας , ενώ  η  ΔΕπαρχία  Δομοκού επανήλθε  στο  Νομό  Λάρισας . Η Επαρχία επανήλθε στο  Νομό Φθιώτιδας  και  Φωκίδας με το ΓΩΜΔ’ ( υπ’ αριθ.3844 ) Νόμο της  23  Ιουλίου 1911 ( ΦΕΚ 198 της  28 Ιουλίου  1911 )

   Με το από  19 Φεβρουαρίου 1942 ( ΦΕΚ 55Α’ της 19  Μαρτίου 1942 ) Διάταγμα , συστήθηκαν στο Νομό Φθιώτιδας  και  Φωκίδας Γραφεία Επάρχων  α) Δωρίδας , με  έδρα  το Λιδορίκι και β) Παρνασσίδας με  έδρα  την Άμφισσα .

   Τέλος με  το  υπ’ αριθ 2230 της 9 Μαρτίου 1943 , Ν. Διάταγμα ( ΦΕΚ 72Α’ της  31 Μαρτίου 1943 ) συστήθηκε ο Νομός  Φωκίδας , με  έδρα την Άμφισσα , ο οποίος  αποτελούνταν απ’ τις  Επαρχίες  Δωρίδας  και  Παρνασσίδας , τα  δε Γραφεία  Επάρχων Δωρίδας  και  Παρνασσίδας  καταργήθηκαν .

Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι ……

ΛΙΔΟΡΙΚΙ : ΑΠ’ ΤΟΝ “ ΚΑΖΑ “ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ “ ΔΩΡΙΔΑΣ “ ΤΟ 2011 .

                               - 2 -

  Έτσι  λοιπόν το  1833 τελείωσε άδοξα , μετά από  μια  χιλιετία  περίπου ,  ο “ βίος “ της  Επισκοπής  Λιδορικίου , με  τελευταίο επίσκοπο τον  Διονύσιο , ανιψιό  του     Ιωαννίκιου .

   Το διάστημα μετά  τον  9ο μ. Χ αιώνα , που  γίνεται  η  πρώτη  αναφορά της  επισκοπής  Λιδορικίου , μέχρι την  Τουρκοκρατία , το  Λιδορίκι αναφέρεται  συχνά  , ειδικά  στο ημερολόγιο του ιερομονάχου  Ευθυμίου  Πενταγιώτου , το  γνωστό “ Χρονικό  του  Γαλαξειδίου , που βρήκε και  δημοσίευσε ο Γαλαξειδιώτης  ιστοριοδίφης Κων. Σάθας και το  οποίο έχουμε  δημοσιεύσει επανειλημμένως και  μπορείτε  να  το  βρείτε στο  φάκελο “ Ιστορία της  Δωρίδας “.

  Εμείς “ ψάχνοντας “ τη  θέση  του  Λιδορικιού στο  αυτοδιοικητικό  σύστημα  της  Τουρκοκρατίας , ξεκινάμε  απ’ την διοικητική  διαίρεση της  Δωρίδας .

                                               *   *    *
Η Δωρίδα κατά την Τουρκοκρατία ήταν χωρισμένη σε δύο καζάδες ( διοικητικές και δικαστικές περιφέρειες του Οθωμανικού κράτους ) , του Λιδορικίου και του Μαλανδρiνου . Ο καζάς , υποδιαίρεση του σαντζακίου ( διοικητική και στρατιωτική περιφέρεια ευρύτερου χώρου και δικαιοδοσίας της Τούρκικης διοίκησης , που επικεφαλής ήταν πασάς ) αντιστοιχούσε , άλλοτε προς τους σημερινούς νομούς κι' άλλοτε προς τις επαρχίες . Ο διοικητής του , ως τον 17ο αιώνα , ονομαζόταν Σούμπασης , ενώ κατοπινά επικράτησε το όνομα Βοεβόδας η Βοϊβόντας , και ήταν επιφορτισμένος με το γενικότερο έλεγχο της περιοχής , αρμόδιος για τη μίσθωση , εκμίσθωση η παραχώρηση δημοσίων και σουλτανικών , συχνά δε και των βακούφικων ( μοναστηριακών κυρίως ) εκτάσεων
( καλλιεργήσιμων η βοσκοτόπων ) και για την είσπραξη των φόρων .

    Συμπαραστάτης του , και δεύτερος ιεραρχικά , ο καδής ( ιεροδικαστής ) αρμόδιος σε θέματα δικαιοσύνης που απασχολούσαν τον καζά , που δεν μπορούσε να παραμείνει στην ίδια περιοχή περισσότερο από είκοσι μήνες , ενώ ο βοεβόδας είχε την δυνατότητα να παραμείνει στον ίδιο καζά χρόνια , ανάλογα με τις προσβάσεις που είχε στην Πύλη και στην προτίμηση του πασά που διαφέντευε το σαντζάκι στο οποίο υπαγόταν ο καζάς .
Ας δούμε τους δύο αυτούς καζάδες , όπως τους περιγράφει ο Ιωάννης Γ. Γιαννόπουλος :
" Καζάς Λιδορικίου . Από της κατακτήσεως ( 1393 ) το Λιδορίκιον προφανώς υπήχθη εις το σαντζάκιον Τρικάλων . Το 1466/7 απετέλει ένα των ναχιγιέδων του σαντζακίου τούτου . Από της κατακτήσεως όμως της Ναυπάκτου ( 1499 ) και της οργανώσεως του ομωνύμου σαντζακίου , το Λιδορίκιον , ως εγγύς της Ναυπάκτου ευρισκόμενον και μακράν των Τρικάλων , υπήχθη αναμφιβόλως εις το νέον σαντζάκιον . Ήδη εις το κατάστιχον του 1569/70 αναφέρεται ως εις των ναχιγιέδων τούτου . Μεταξύ των καζάδων του σαντζακίου κατατάσσεται και υπό του Χατζή Κάλφα .
Περισσοτέρας πληροφορίας έχομεν εκ της δευτέρας περιόδου της Τουρκοκρατίας .
Είς Οθωμανικόν , εν μεταφράσει , έγγραφον του 1701 αναφέρεται καζάς Λιδορικίου υπαγόμενος , ως συνάγεται εκ του περιεχομένου του εγγράφου , εις το σαντζσάκιον Ναυπάκτου . Κατ' εκείνο το έτος ο καδής της περιφερείας ωνομάζετο Χασάν .Έγγραφα οθωμανικά , εν μεταφράσει , των ετών 1734 , 1749 , 1752 , 1757 , 1760 , 1766 , 1767 και 1788 πείθουν περί της υπάρξεως του καζά τούτου . Το 1749 ο καδής ωνομάζετο Μουσταφά , το 1757 Μεχμέτ , το 1788 Χαφούζ Μεχμέτ . Βοεβόδας διοικητής του καζά αναφέρεται το 1733 , τι 1752 , το 1760 ο Χατζή Χαλίλ αγάς , το 1788 ο Χατζή Αρήφ αγάς . Ο εκάστοτε βοεβόδας , ως προκύπτει εκ των εγγράφων , εμίσθωνε κατ' αποκοπήν τας ετησίας προσόδους του καζά Λιδορικίου . Το 1788 αναφέρεται και κεχαγιάς ( δήμαρχος ) Λιδορικίου ο Αλή αγάς υιός του Εμπού Μπεκίρ . Εκ του αυτού εγγράφου συνάγεται , ότι οι χριστιανοί κάτοικοι του καζά εκπροσωπούνται ενώπιον των Οθωμανικών δικαστηρίων υπό των κοτσαμπάσηδων . Κατά την τελευταίαν περίοδον της Τουρκοκρατίας , ως ήδη ελέχθη , ο καζάς Λιδορικίου υπήχθη εις το σαντζάκιον Ευρίπου . Αλλά και ο καζάς ούτος κατά τα έτη της επιρροής και κυριαρχίας του Αλή πασά εις την Στερεάν Ελλάδα ανήκεν ουσιαστικώς εις το < κράτος > του .

   Το 1806 ο Βοεβόδας του Λιδορικίου Φεράτ αγάς ήτο υιός του ντιβάν εφέντη του Αλή πασά , δηλαδή πρόσωπον του αμέσου εμπίστου περιβάλλοντός του . Τα όρια του καζά Λιδορικίου συμπίπτουν με τα της σημερινήε επαρχίας Δωρίδος , εκτός του ΝΑ τμήματος αυτής , το οποίον απετέλει τον καζάν Μαλανδρίνου . Εξαίρεσιν αποτελούν χωρία τινά πλησίον του νοτιωτάτου σημείου του Μόρνου υπαγόμενα εις τον καζάν Ναυπάκτου .

   Ο Pouqueville μας δίνει στοιχεία γιa τα χωριά της επαρχίας Λιδορικίου και Μαλανδρίνου , όπως χαρακτηρίζει τις δύο αυτές περιοχές της Δωρίδας . Ωστόσο την περίοδο αυτή οι δύο περιοχές αποτελούν καζάδες ( διοικητικές περιφέρειες ) , που πιθανόν να ταυτίζονται με τις επαρχίες .Ανεξάρτητα απ' την ταύτηση η όχι καζά και επαρχίας , όπως αποκαλύπτεται από τους πίνακες που παραθέτει , το βιλαέτι του Λιδορικίου έχει 44 χωριά με 1.156 οικογένειες και πληθυσμό 5.780 κατοίκους Ας δούμε αναλυτικά τα χωριά και τον αριθμό των οικογενειών τους , ενώ θα  πρέπει να  τονίσουμε  πως  για  τον  υπολογισμό του  πληθυσμού  σε  άτομα , θα  πρέπει να  πολλαπλασιάσουμε τον αριθμό  των  οικογενειών , που  είναι  στην παρένθεση , με  τον  αριθμό 5 , που  ήταν  κατά  μέσο  όρο τα  άτομα  κάθε  οικογένειας .

Στον καζά Λιδορικίου έχουμε : Ομέρ Εφέντης ( 25 ) , Απάνω Λόγγος ( 25 ) , Σουλαίοι και Σουλέι ( 15 ) , Μαγούλα-Μοναστήρι του Αη Γιάννη ( 2 ) , Απάνω Κλήμα ( 55 ) , Κάτω Κλήμα ( 15 ) , Μεραγιές ( 10 ) , Καράμπασι ( 8 ) , Άγιος Νικόλαος ( 12 ) , Καρδάρι ( 10 ) , Ζαραβέλι ( 16 ) , Βλαχοκατούνα ( 15 ) , Κάτω Καρυά ( 30 ) , Απάνω Καρυά ( 20 ) , Βαρνάκοβα- μοναστήρι ( 30 ) , Γκουμαίοι ( 18 ) , Λυκοχώρι ( 25 ) , Κάτω Παλαιοξάρι ( 30 ) , Απάνω Παλαιοξάρι ( 40 ) , Ιτιά ( 10 ) , Ζουριάνος ( 30 ) , Αλεποχώρι ( 25 ) , Κουπάκι ( 16 ) , Παλαιοκατούνα ( 60 ) , Πενταγιοί ( 50 ) , Τρίσταινα ( 12 ) , Νούτζομπρος
( 10 ) , Σουρούστι ( 20 ) , Κριάτσι ( 10 ) , Αρτοτίνα ( 80 ) , Κοστάριτσα ( 40 ) , Ζερβούλα
( 30 ) , Βοστινίτσα ( 30 ) , Γρανίτσα ( 40 ) , Κλήμα ( 36 ) , Γκάβα ( 16 ) , Λιδορίκι ( 180 ) , Τραγουδάκι ( 12 ) , Σκαλούλα ( 5 ) , Καλαντζά ( 18 ) , Κακούρι ( 6 ) , Παραδείσι ( 4 ) .

   Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι ……..

ΛΙΔΟΡΙΚΙ : ΑΠ’ ΤΟΝ “ ΚΑΖΑ “ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑΣ , ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΔΗΜΟ ΔΩΡΙΔΑΣ ..

 

     ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ  ΣΤΟ..ΠΑΡΕΛΘΟΝ  ΜΑΣ

   Το  Λιδορίκι , έπαιξε  πάντα  σημαντικό  ρόλο στα “ αυτοδιοικητικά πράγματα “ της Επαρχίας  Δωρίδας , της  οποίας  και ήταν  πάντα  πρωτεύουσα , στην  Τουρκοκρατία ήταν ένας  απ’ τους  δύο “ καζάδες “ της , και  στη  συνέχεια μετά  την  απελευθέρωση έγινε έδρα  του Δήμου Αιγιτίου ( 1835 ) και  συνέχισε  τον  πρωταγωνιστικό του  ρόλο στη Δωρίδα  και  τη  Φωκίδα γενικότερα .

    Αλλά για  να φτάσουμε  εκεί , θα  πρέπει  να γυρίσουμε  στο μακρύτερο παρελθόν , ανιχνεύοντας  τα πρώτα , καταγραμμένα , βήματα του  Λιδορικίου , που  πρωτοαναφέρεται ιστορικά  τον 9ο μ.Χ αιώνα , όταν  Αυτοκράτορας του Βυζαντίου ήταν  ο Λέων Στ’ ο Σοφός ( 865-912 μ.Χ ) και  μάλιστα  σαν  έδρα Επισκοπής , κάτι  που  φυσικά  μας  κάνει  να  πιστεύουμε πως η  ύπαρξή  του , θα πρέπει  να τοποθετείται πολύ  νωρίτερα , γιατί  λογικό  είναι να  πέρασαν πολλά  χρόνια  απ’ την  ίδρυσή του , μέχρι  να γίνει  έδρα  επισκοπής .

   Ξεκινάμε  λοιπόν με  αφετηρία την εποχή  εκείνη που  αναφέρεται η  Επισκοπή  Λιδορικίου , με  μια ολοζώντανη  αναφορά – έρευνα απ’ το βιβλίο  του Γιώργου  Καψάλη ….    “  ΔΩΡΙΔΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ...” που  κυκλοφόρησε  την δεκαετία  του  1980 .

                           *                     *

" Κατ’αρχήν , το « Λιδορίκι » - γιά τους χρόνους που θα εξετάσουμε δεν έπιανε μονάχα τη σημερινή Δωρική κωμόπολη , αλλά όλο τον τόπο , απ’τα λιόφορτα σταχτιά Σάλωνα , ως την καστροστεφανωμένη νύφη της Στερεάς , τον Έπαχτο , και τα τραχειά Κραββαριτοχώρια όσο αγκάλιαζε η γυμνόκορφη Γκιώνα και τα σκιερά Βαρδούσια και κλείνει ο φιδωτός Μόρνος . Η καρδιά , δηλαδή , της Ρούμελης .
Εκκλησιαστικά , απλωνόταν και πάρα πέρα : Εδώ ανήκε « το σεβάσμιον μοναστήριον , το τιμώμενον επ’ονόματι του Γενεσίου της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτίκου , εις χωρίον Δαδί....» !
Με το « Επισκοπή Λιδορικίου » , λοιπόν , αυτή τη γης θα δούμε και ξεχασμένους θρησκευτικούς ηγέτες της θα μνημονεύσουμε .
Οι Επίσκοποι , κληρικοί αξιωματούχοι , αναφέρονται από την εποχή των Αποστόλων , γνωστοί δε είναι – επιστολές Παύλου – οι Τίτος και Τιμόθεος .
Μέχρι τις μέρες του Διοκλητιανού ( 245 – 313 ) δεν χωρίζονταν σε ανώτερους και κατώτερους , όλοι θεωρούνταν ίσοι . Με την καινούργια , όμως , διαίρεση του Κράτους – τότε – αναγκάστηκε κι’η εκκλησία να προσαρμοστεί διοικητικά κι’έτσι , σιγά-σιγά , οι Επίσκοποι , πήραν διάφορους τίτλους και δικαιοδοσία , ανάλογα με τη σημασία πούχε η πόλη της έδρας τους .
Έτσι λοιπόν , Μητροπολίτης λεγόταν εκείνος πού μενε στην πρωτεύουσα της επαρχίας , Αρχιεπίσκοπος , ο ποιμενάρχης σπουδαίας περιοχής , Πατριάρχης , η κεφαλή ευρύτατης Χριστιανικής περιφέρειας και Πάπας , ο προκαθήμενος της Αλεξάνδρειας η της Ρώμης.
Απλός « Επίσκοπος » ήταν , πλέον , ο Αρχιερέας μικρού τμήματος , όπως Λιδορικίου , Βουδουνίτσας , Θαυμακού , Κερνίτσας , κλπ.
Γιά την Επισκοπή Λιδορικίου – οπωσδήποτε αρχαιότερης κατά πολύ της των Σαλώνων - μιά απ’τις παλιότερες πληροφορίες τη δίνει ο Αυτοκράτορας Λέων ΣΤ΄, Ο Σοφός ( 865- 912 ), ο οποίος στον κατάλογο των Επισκοπών που υπάγονταν στη Μητρόπολη της Λάρισας , τη βάζει μαζί με της Λαμίας , των Αγράφων , της Σκοπέλου και άλλες .
Η εξάρτηση απ’τη Θεσσαλική Μητρόπολη – που πότε διευθυνόταν απ’τη Λάρισα και πότε απ’τα Τρίκαλα – κράτησε ως και μετά την απελευθέρωση απ’τους Τούρκους ,αν βγάλουμε μικρή περίοδο που προιστάμενος του Λιδορικιώτη Δεσπότη βρέθηκε ο Μητροπολίτης της Νέας Πάτρας ( Υπάτης ) .
Τον καιρό που βασίλευε , στην Κωνσταντινούπολη , ο Ανδρόνικος Β’ Πλαιολόγος , ο Γέροντας ,( 1282 – 1328 ) , η Επισκοπή Λιδορικίου είχε την 6η θέση ανάμεσα στις 25 της Λαρισινής Μητρόπολης , σειρά που κρατάει και το Σεπτέμβρη του 1371 , στο σιγίλιο γράμμα με το οποίο ο Πατριάρχης Φιλόθεος καθορίζει , κι’αυτός , τις Επισκοπές της Λάρισας . Αργότερα – τον Ι Η ΄ αιώνα – ο Χρύσανθος ο Ιεροσολύμων ,στο « Συνταγμάτιό» του ,την σημειώνει 8η , στις δέκα που απόμειναν .
Η έδρα του Λιδορικιώτη Δεσπότη , εκτός απ’το Λιδορίκι , θα πρέπει ν’αναζητηθεί και στο Βελούχοβο ( Κάλλιο ) .Γιά το δεύτερο , συνηγορούν πιο πολλά , όπως η « πισκοπή »
στα χωράφια π’απλωνόταν η μαρτυρική Καλλίπολη – όπου ξεθάφτηκαν καλοδουλεμένες βάσεις τρανής εκκλησιάς – και το γεροφτιαγμένο κάστρο που φύλαγε τον τόπο , αυτό που γράφεται στον πίνακα των Καταλανικών Φρουρίων , σαν του « Λιδορικίου ».
Ακόμα , σε στιγμές αναταραχής , όταν ξεσηκωμοί λαμπάδιαζαν τη χώρα , τον μαθαίνουμε και στα γύρω χωριά – Γρανίτσα , Κλήμα , Βιτρινίτσα κλπ. – ανάλογα με το από πού ερχόταν ο κίνδυνος , ενώ όπως λέει ο Πουκεβίλ κάποτε , το 1815 , σκεπτόταν να μεταφέρει , μόνιμα , την έδρα στα Τριζόνια .
Τέλος , αν πιαστούμε από μια παράγραφο της αναφοράς , του Συνταγματάρχη των Ενετών Πέτρου Ντάντιτς , στον Γενικό Προβλεπτή ( 8.7.1692 ).. θα πρέπει και τα’αμάλαγα Αμφισσιώτικα τείχη να φιλοξένησαν – για πολύ η λίγο – τον Άγιο Λιδορικίου.
Το πρώτο όνομα Επισκόπου Λιδορικίου , του « Θεοφιλεστάτου Αρχιερέως Νικολάου », μισοφαγώθηκε , χαραγμένο σ’εντοιχισμένη πλάκα του « Θείου κε Ιερού Σταβροπηγιωτικού μοναστηρίου….της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου » της «Αγίας Μονής », όπως το λεν τώρα – που χτίστηκε επί των ημερών του – Σεπτέμβριος του 1198 μ.χ στον Κόκκινο ( Λούτσοβο ) .
Μετά απ’αυτόν , αργεί ν’ακουστεί άλλος ορθόδοξος .
Οι Φράγκοι , εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες του ανάπηρου Βυζαντινού γίγαντα , μπαινόβγαιναν αναξέλεγκτα στην ηπειρωτική Ελλάδα ,κουβάλησαν παπάδες δικούς τους , έφτιαξαν – μάλιστα – και πολλές Λατινικές Μητροπόλεις , πούπιαναν τον ίδιο χώρο με τις ορθόδοξες .
Η καθολική Επισκοπή Λιδορικίου , ήταν – και πάλι – στην Αρχιεπισκοπή της Λάρισας – μαζί με τις Επισκοπές Γαρδικίου , Δομοκού , Δημητριάδος , Σιδονίας , Ζαγορίτσης , Καλυδώνος , Θηβών και Ζητουνίου – και διατηρήθηκε , τουλάχιστον , ως το 1410 , έτος που σημειώνει ο Wadding , αναφερόμενος σ’ένα δυτικό Επίσκοπο Λιδορικίου που έστειλε , αυτή τη χρονιά , ο Πάπας Ιωάννης .( Με γράμμα μου στο Βατικανό ζήτησα να μάθω περισσότερα για την Καθολική Επισκοπή , η απάντηση , όμως , ήταν απογοητευτική : Με πληροφόρησαν πως δεν έχουν κανένα στοιχείο κι’έδειξαν πως αγνοούν κι’αυτό που σημειώνεται παραπάνω ) .
Με το πάρσιμο της Πόλης ( 1453 ) , ο ρόλος του ιερωμένου πλάτυνε , κι’απ’το κουράγιο και την πνοή του ανάσαιναν οι δύστυχοι σκλάβοι . Σ’αυτόν οι Ρωμιοί αντίκρυζαν τον προστάτη τους , και στο σθένος του χρωστιέται τ’ότι το βάρος κι’η σκιά πέντε αιώνων , δεν έσπασε και δεν μάρανε την εθνική ψυχή του σκορπισμένου στους τέσσερις ανέμους τραγικού Ελληνισμού .
Ο λαός , αγνός και πικραμένος λαός , δέθηκε , συνύφανε τις τύχες του με τον κλήρο , τόσο , όσο σε κανένα άλλο σημείο της γης , σε καμιά ιστορική στιγμή . Και πρόθυμα , λιγόστευε και τη μπουκιά του , ακόμα , για να κρατηθούν ψηλά οι λειτουργοί , η απαντοχή του Γένους . Βοηθούσε , βοηθούσε , έστω κι’ αν – σ’ελάχιστες περιπτώσεις – προδινόταν .
«…..οι κατ’Επαρχίαν εσύναζον εισοδήματα , εξ ών τα μεν ελέγοντο τακτικά , τα δε τυχηρά . Τα τελευταία ταύτα ελαμβάνοντο από τους αγιασμούς , τας λειτουργίας , τας υπανδρείας , χειροτονίας κλπ,ηύξανον δε η ωλιγόστευαν κατά τας περιστάσεις , την κατάστασιν των χριστιανών και τον χαρακτήρα του Αρχιερέως .Ενίοτε , εις τινα μέρη της Ελλάδος , το ποσόν των τυχηρών εισοδημάτων εξισούτο , μάλιστα υπερέβαινε , το των τακτικών . Τα τελευταία ταύτα συνίσταντο εις τα παρά των χριστιανικών οικογενειών από Αρχιερείς , κατ’αρχαίαν συνήθειαν λαμβανόμενα ,ό εστίν 20 παράδες από την αρχηγόν έχουσαν οικογένεια , και 10 από την μη . Αλλά και τα δοσίματα ταύτα κατήντησαν άτακτα , καθότι οι κατά τόπον Αρχιερείς , θεωρούντες ότι αι πλειότεραι των χριστιανικών οικογενειών είχον γεωργικά εισοδήματα εισήξαν , διά το ίδιόν των συμφέρον , την συνήθειαν του να λαμβάνουν κατ’έτος μέρος τι διωρισμένον εκ των εισοδημάτων των οικογενειών αυτών .Αντί λοιπόν , 20 η 10 παράδες , ελάμβανον 11 η 12 οκάδας σίτου η ημίσειαν λίτραν μεταξίου η ποσότητα τινα λαδίου κλπ.
Την αποκάρπωσιν αυτήν ωνόμαζον Σιτείαν , η Ρόγαν , την οποίαν κατά καιρούς ελάμβανον οι Αρχιερείς εις χρήματα η εις είδη , κατά την θέλησίν των .Ενίοτε , ελάμβανον εν ταυτώ και τα χρήματα και τα είδη , κατά την επιρροήν την οποίαν είχον, και κατά την κατάστασιν των συνεισφερόντων .Διά τούτο , οι πλειότεροι εξ αυτών , εσύ – ναζον κατ’έτος τρία γρόσια το πολύ , η 40 περάδες τουλάχιστον , από πάσαν οικογένειαν ».
Αν ταιριάσουμε το παραπάνω απόσπασμα του επίσημου '' Εγγράφου τής Ελληνικής Κυβερνήσεως πρός τούς Αντιπροσώπους τών Συμμάχων Αύλών , δι' ού διευθύνονται αί απαντήσεις είς τά 28 ερωτήματα ", στήν περιοχή Λιδωρικίου , μέ τίς 15-20.000 ψυχές
( 3 - 4.000 φαμελιές ) , τά όσα μάζευε ό Δεσπότης , πλησίαζαν τίς 10 - 12.000 γρόσια - από τά οποία , βέβαια , έδινε 7'500 στόν Μητροπολίτη της Λάρισας , που ήταν και Έξαρχος Θεσσαλίας τη στιγμή που η τιμή των χωραφιών κυμαινόταν στα 10 - 60 γρόσια το στρέμμα .
Αλλά ....τόπαμε ! Σις φυλακισμένες καρδιές των ραγιάδων , φτερούγιζε ο Δικέφαλος και θυσίαζαν το κάθε τι να ξαναζωντανέψουν φευγάτες μέρες , σελίδες δόξας , επιβλητικές παρουσίες τ'αστραποβόλου χτες , στο διαλυμένο , ανήμπορο σήμερα .
Ήθελαν όλα να μοιάζουν στο τότε , ανέπαφα , ανέγγιχτα , λες και η αλλαγή θάφερνε το κακό , θα τα γκρέμιζε . Όπως η εκλογή Αρχιερέων .
Κάθε φορά που χήρευε ένας θρόνος , '' προστάξει του Μητροπολίτου Λαρίσης ", συνάζονταν οι υπ'αυτόν Επίσκοποι πότε στον Άγιο Στέφανο Τρικάλων , πότε στον Τίμιο Πρόδρομο Τυρνάβου η στον Λαρισινό Άγιο Αχίλιο πρότειναν τρεις υποψήφιους κι' η αλάθητη κρίση του διάλεγε τον άριστο.
" Άριστοι " του Λιδωρικίου , όσοι στάθηκε εύκολο να βρεθούν μέχρι τώρα , από μιά όχι αποτελειωμένη έρευνα , ήταν - εκτός του Νικολάου - οι :
Δ ω ρ ό θ ε ο ς : Συναντιέται τ' όνομά του δίχως κανένα στοιχείο , ούτε καν γιά πότε ποιμένεψε .
Ζ α χ α ρ ί α ς : Η υπογραφή του - ως '' Επισκοπος Λεοδορικίου "- είναι μαζί με άλλων Μητροπολιτών , Αρχιεπισκόπων και Επισκόπων , σε βεβαιωτικό εκκλησιαστικό γράμμα του 1542 - όταν Μητροπολίτης Λάρισας ήταν ο Νεόφυτος - σχετικό με τα όρια της Επισκοπής Γαρδικίου .
Χ α ρ ί τ ω ν : Συνυπογράφει , ως " ο ταπεινός Επίσκοπος Λιδωρικίου " - το 1544 - την απόφαση , της "Ιεράς Συνάξεως του Αγίου Όρους " , γιά τη διάθεση μέρους του δάσους " Λειβαδογενίου " στη Μονή Σταυρονικήτου ".
Ι ά κ ω β ο ς : Είχε την < έδρα > στο τέλος του 1585 η τις αρχές του 1586 . Αναφέρεται στο συστατικό γράμμα που έδωσε ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Θεόληπτος στον Λιδωρικιώτη παπά Μιχαήλ , που έφτασε - ζητώντας βοήθεια - ως τη Γερμανική Τυβίγγη , στις 15/5/1586 .
Ν ε ό φ υ τ ο ς : Σημειώνεται σαν Επίσκοπος Λιδωρικίου , γύρω στα 1650 . Σπουδασμένος διέτέλεσε και μαθητής του μεγάλου δάσκαλου Ευγένιου Γιαννούλη του Αιτωλού .
Ι ω σ ή φ : Άγνωστο από πότε είχε το θρόνο , < καθηρέθη > το 1647 .
Ά ν θ ι μ ο ς : Διάδοχος του Ιωσήφ ( 1647 ) , πέθανε το 1652 .
Σ υ μ ε ώ ν : Μετά τον παραπάνω . Η χειροτονία του έγινε στον Άγιο Αχίλλιο Λαρίσης το 1652
Είχε κι' αυτός την τύχη του Ιωσήφ και καθηρέθη το <> .
Π α γ κ ρ ά τ ι ο ς Α', Στον Άγιο Αχίλλιο έλαβε και τούτος το μήνυμα το 1663 , την ίδια μέρα με τον Θαυμακού Ιωάσαφ . < Παρητήθη >, το 1668 .
Π α γ κ ρ ά τ ι ο ς Β' : Διαδέχτηκε τον παραπάνω ( 1668 ) και < παρητήθη > - με τη σειρά του - το 1673 .
Γ ε ρ μ α ν ό ς : Πέθανε το 1681 . Είχε το θρόνο από το 1673 .
Μ η τ ρ ο φ ά ν η ς : Διάδοχος του Γερμανού ( 1681 ) , πέθανε το 1691 .
Ν ε ό φ υ τ ο ς : Χειροτονήθηκε στον Άγιο Αχίλλιο , το 1706 . < Παρητήθη > το 1732 .
Α θ α ν ά σ ι ο ς : Επίσκοπος Λιδωρικίου από το 1732 , άγνωστο πόσο έμεινε .
Θ ε ό κ λ η τ ο ς : Πιθανώτατα , διάδοχος του προηγούμενου. Τον Ιούνιο του 1749 , αναφέρεται σς Πατριαρχικό γράμμα σχετικό με το Μοναστήρι της Αμπελακιώτισσας ( Κοζίτσας ) , η <Κοίμησις της Θεοτόκου >, που υπαγόταν στη δικαιοδοσία του . < Παρητήθη > το 1758 .
Θ ε ο δ ό σ ι ο ς : Ύστερα απ' τον Θεόκλητο ( 1758 ) . Έμεινε πολύ λίγο .
Γ α β ρ ι ή λ : Διάδοχος του παραπάνω . Στις 13/2/1759 . προσυπογράφει < Σιγίλλιον > του Οικουμενικού Πατριάρχη Σεραφείμ , αναφερόμενο στη Μονή Θεοτόκου του Δαδιού , την επιλεγόμενη < Βερνικοβίτισσα > . Παρητήθη το 1793 .
Δ ι ο ν ύ σ ι ο ς : Διαδέχτηκε τον Γαβριήλ ( 1793 ) . τον Απρίλη του 1808 < κατόπιν αιτήσεως του Λαρίσης Γαβριήλ > παραιτήθηκε . Το 1817 , αναγράφεται στους συνδρομητές Βουκουρε - στίου , του βιβλίου < ΕΡΜΗΛΟΣ > η < ΔΗΜΟΚΡΙΘΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ > , σαν < ο πρώην Λιδωρικίου Διονύσιος > .
Ι ω α ν ν ί κ ι ο ς : Διάδοχος του πιό πάνω . Έμεινε μέχρι το 1830 , την τελευταία - μάλιστα - χρονιά ήταν και < Εφορεύων Μεδενίτσης > . Έζησε στη φωτιά της γιγάντιας πάλης , πήρε ενεργό μέρος στην Επανάσταση και αντιπροσώπευσε την επαρχία σε πολλά συνέδρια , και στη Συνέλευση των Σαλώνων , της Ανατολ. Ελλάδος . Η προσωπικότητά του ήταν τέτοια που, ενώ από πολλούς αναγνωρίζεται σαν πατριώτης θερμός κι' ο Κ.Βοβολίνης ( Η εκκλησία εις τον αγώνα της Ελευθερίας ) , τον χαρακτηρίζει < λαμπρό και φλογερό μαχητή > , άλλοι τον είδαν διαφορετικά .
Ένα έγγραφο της εποχής , μαρτυράει :
< Αριθ. 180 Περίοδ. Β' Αριθ. 1880 Προσωρινή Διοίκησις της Ελλάδος Το Υπουργείον Πολεμικών Προς τον Γενναιότατον στρατηγόν κ. Ανδρίτσον Σαφάκαν . Η Σεβαστή Διοίκησις επληροφορήθη με αγανάκτησίν της , ότι ο Άγιος Λιδορικίου ευγαίνει έξω από τα αρχιερατικά χρέη του κάμνων μυρίας καταχρήσεις , επειδή και ζητεί φόρους και άλλα άτοπα δοσίματα , βιάζων τους εις την επαρ΄χίαν του χριστιανούς να πληρώσουν παραλόγως όσα θέλει με φρικτά επιτίμια . Ταύτας τας καταχρήσεις μη υποφέρουσα η Διοίκησις διέταξε το υπουργείον τούτο να σε διορίση εξεπίτηδες να είπης εις αυτόν τον αρχιερέα να παύση εις το εξής από τα παρόμοια και να μην ανακαλή τα Τούρκικα έθιμα εις καιρόν όπου οι Έλληνες χύνουν το αίμα τους διά νατα καταργήσουν , αλλά να φέρεται εις τον λαόν ως Πατήρ και αναλόγως του αρχιερατικού σχήματος οπού επαγγέλλεται , επειδή , επιμένων εις τα ίδια , θέλει μεταμεληθή ανωφελώς . Το υπουργείον , λοιπόν , τούτο σε ιδεάζει την θέλησιν ταύτην της Διοικήσεως διά να την αναφέρης εις τον ρηθέντα Άγιον του Λιδωρικίου , προς ακριβή εκτέλεσιν των χρεών του , είης υγιαίνων . Ναύπλιον τη 30 Ιουνίου 1824 . Εις απουσίαν των Υπουργών ο Γενικός Γραμματεύς Δημήτρ . Τομαράς > .
Κι' ο ίδιος ο Δεσπότης , σ' επιστολή του στον Παπαντριά της Λομποτινάς - που θέλει να ξαναπαντρευτεί αφού πέθανε η παπαδιά του - αρχίζει <...σε ευχαριστούμεν και διά τα μηλοκάστανα οπού μας έστειλες , διά τους Καλαντζαίους οπού γράφεις , ήτον ντζερές να μας φέρουν γρόσια και να μην σας γράψωμεν ;...>
( ο Λουκόπουλος , σε υποσημείωση σχετική με τη λέξη ντζερές , λέει : < Βάσανον δυνατόν τα γρόσια θα μας έκαναν ... > όλο ειρωνεία ) .
Στο τέλος μάλιστα του γράμματος όπως το παρουσιάζει ο Λουκόπουλος : Ο Ρουμελιώτης Καπετάνιος του 1821 , Ανδρίτσος Σαφάκας , σελ . 99 - προσθέτει , ανηψιός του Δεσπότη με τις ευλογίες του , ασφαλώς : < Καγώ ο Γεώργης ευλαβώς προσκυνώ . Σου είχα γράψει ένα τεσκερέν ( παραγγελία ) τες απερασμένες του Παπά - Θανάση και δεν μου έστειλεν έως τώρα τα μήλα . Να του ειπής να τα στείλη ότι θενά το μετανοήση . και να είναι διαλεχτά > .
Ο Ιωαννίκιος , ήταν ο τελευταίος .
Η ανεξάρτητη Ελληνική Πολιτεία σκεφτόταν την αναδιοργάνωση της εκκλησίας και μόνο γιά τοποτηρητή της Επισκοπής Λιδωρικίου μπορούσε να γίνη κουβέντα .
Τέτοιον , διώρισαν τον Επίσκοπο Καρύστου Νεόφυτο - αργότερα , 1833 , Μητροπολίτη Φωκίδας - αλλά εκείνος δεν δέχτηκε . Τη θέση του πήρε ένας ανηψιός του Ιωαννίκιου , ο Διονύσιος .
Αυτός έμεινε μόνο μέχρι το 1833 , όταν υπογράφτηκε το διάταγμα που ώριζε : < ο αριθμός των επισκοπών του βασιλείου , προσδιορίζεται εις δέκα . Κάθε νομός απαρτίζει μίαν επισκοπικήν περιφέρειαν . Επισκοπική καθέδρα είναι η Μητρόπολις του νομού > .
Ο ψυχρός ανθρώπινος νόμος έγινε βαθειά ταφόπετρα που ασφάλισε γιά πάντα την Επισκοπή Λιδωρικίου , μετά χιλίων χρόνων θερμή εθνική ζωή ".

Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι ….

ΓΥΡΩ ΑΠ’ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ

 

  Το  Λιδορίκι στην παλαιότερη φωτογραφία  που  έχουμε  στη  διάθεσή μας .

     Είχαμε  προ  καιρού δημοσιεύσει τη σχετική  με  το όνομα  του  χωριού μας , έρευνα  του Γιώργου  Καψάλη , που  καλύπτει όλες  σχεδόν τις “ κυκλοφορούσες “ εκδοχές για την προέλευσή του .

   Βέβαια οι  περισσότερες είναι τελείως  αστήριχτες , και  κάποιες υποθετικά και αναπόδεικτα δεν  δίνουν  απάντηση  σοβαρή , όπως  π.χ η  εκδοχή , να μεταφέρθηκε από κάποια  Πελοποννησιακή  περιοχή το όνομα , που πιθανόν  να  προέρχεται  απ’ το δέντρο λοιδοριά ή  αλοιδοριά ή  λιδοριά , δέντρο που  εμείς  στον  τόπο μας  δεν έχουμε , ούτε  γνωρίζουμε  κάτι σχετικό .

   Εδώ  όμως , αν  τα πράγματα έγιναν έτσι , υπάρχει  ένα  ερώτημα , αν από απέναντι πέρασαν κάποιοι και μας  έφεραν το όνομα  του χωριού τους , θα  έπρεπε να υπάρχει και το..μητροπολιτικό χωριό , αλλά τέτοιο χωριό ,  πόλη ή κωμόπολη δεν υπήρξε ούτε υπάρχει στην  Πελοπόννησο , πλην του  Λιδορικιού της  Αχαϊας , κοντά  στις  Καμάρες Αχαϊας , κάτω  απ’ την Αρραβωνίτσα , αυτό  όμως το Λιδορίκι , όπως  έχουμε  γράψει , μετά  από επιτόπια  έρευνα  που  κάναμε , ήταν..αποικία του δικού μας  χωριού , που ιδρύθηκε στις  αρχές του  19ου αιώνα από Λιδορικιώτη φυγάδα , Χρίστο ή Θανάση Λαλαγιάννη , που κυνηγημένος απ’ τους  Τούρκους΄, πέρασε απέναντι και έχτισε  τον οικισμό  δίνοντάς   του  και το όνομα του  χωριού του .

   Γι’ αυτό και μεγάλο  μέρος των κατοίκων του εκεί Λιδορικιού , που  καταστράφηκε  απ’ τους  σεισμούς , είχε το επίθετο Λαλαγιάννης .

   Ήδη , απ’ ό,τι  μαθαίνουμε , τα  τελευταία  χρόνια έχουν  χτιστεί στο “ Λιδορίκι “ καινούργια  σπίτια και  η περιοχή έχει  πολύ αξιοποιηθεί , υπάρχει  όμως  κάποιο σοβαρό πρόβλημα , αφού εκεί θέλουν να  δημιουργήσουν ΧΥΤΑ ..ΧΥΤΥ , δεν  ξέρουμε  τι  ακριβώς , αλλά κοντολογίς  αυτό το πανέμορφο  μέρος θέλουν  να το κάνουν…χωματερή .

    Οπότε  απορρίπτεται ασυζητητί , η εκδοχή της  μεταφοράς του  ονόματος  απ’ την  Πελοπόννησο , αφού έγινε  το ακριβώς αντίστροφο .

   Παράπονο των Λιδορικιωτών της  Αχαϊας , φίλοι μου , είναι το ότι δεν  αξιώθηκαν  να  έρθουν στο  Στερεοελλαδίτικο Λιδορίκι , έτσι για  γνωριμία  και προσκύνημα , τιμώντας τον..γεννήτορά  τους και  δημιουργό του  χωριού .

   Ακολουθώντας τη συλλογιστική , χωριανού μας  ερευνητού , που έχει  αποφανθεί ότι η Βίδαβη πήρε  το όνομα  απ’ τον αγωνιστή και οπλαρχηγό..” Βιδαβιώτη “ , ενώ συνέβη το ακίβώς αντίστροφο , θα  μπορούσαμε να  ισχυριστούμε , έτσι για  να γίνεται  κουβέντα , τυο ίδιο και για  τους  Λιδωρίκηδες , που όμως αποδεδειγμένα πήραν το όνομά τους  απ’ το χωριό μας , όπως  αναφέρει  και ο Γ.Καψάλης στην έρευνά του .

   Αυτό  όμως  που κάνει  εντύπωση , είναι  το γεγονός ότι μέχρι το  τέλος  του 19ου αιώνα αλλά και τις  αρχές  του  20ου , η γραφή  του ονόματος  του Λιδορικίου είχε  ένα  βασικό  χαρακτηριστικό , που δυστυχώς , άγνωστο για ποιούς  λόγους πέρασε  απαρατήρητο . Κανένας  απ’ τους ..” μελετητές “ του  θέματος , δεν έσκυψε  να  ασχοληθεί με τις  γραφές  της  καθημερινότητας , όπως  π.χ. το “ Χρονικό του  Γαλαξειδίου “ του  ιερομονάχου Ευθυμίου Πενταγιώτη , ο οποίος το γράφει σε  όλες , σχεδόν ,  τις  περιπτώσεις “ Λοιδορίκι “ εκτός  ελαχίστων που γράφει μεν με  – οι – , αλλά το γράφει με – ω – ( Λοιδωρίκι ) κάτι  βέβαια  που  δεν ..” ταιριάζει “ αφού το –οι – οδηγεί  στο ρήμα  Λοιδορώ , που μπορεί  να  είναι  η  απλούστατη εκδοχή , αλλά είναι και  η  ισχυρότερη .

    Ακόμα , στους  εκλογικούς  καταλόγους του  1865 και 1867 , που  δημοσιεύσαμε  πρόσφατα , όλες  οι  αναφορές στο Λιδορίκι , είναι γραμμένες  με – οι – και – ο – , ενώ  κάποιες είναι  με  - ω – .

    Στα  δημοτικά  τραγούδια  επίσης  του  21 , οι  περισσότερες  καταγραφές είναι  με  -οι- και  κάποιες με – ι – αλλά  αυτό πιστεύουμε  πως  είναι κάτι  που  συνηθίζεται με  το  χρόνο , να απλοποιούνται οι  γραφές  ονομάτων και τοπωνυμίων , και  σήμερα έχουμε  πάμπολλες  λέξεις που έχασαν  ..καθ΄οδόν κάποιο  γράμμα τους , όπως π.χ : το  αλλοιώς , έγινε αλλιώς , δηλαδή φαγώθηκε  το – ο – , κάτι που κάλλιστα  μπορεί  να  έγινε  και στο όνομα  του χωριού μας κι’ από  Λοιδορίκι  να  έγινε Λιδορίκι .

   Έχουμε  στα  χέρια  μας γραπτά  του  αείμνηστου  Λιδορικιώτη Σπύρου Σφέτσου – Καλλέρη , που σε όλες τις  αναφορές  του , και είναι πάμπολλες , το γράφει : Λοιδορίκι , αλλά και σε  επίσημα  έγγραφα του  τέλους  του 19ου  αιώνα και των αρχών του  20ου , πάλι με  - οι – γράφεται μόνο που  σε  κάποες , λίγες , περιπτώσεις , γράφεται  με  - ω –.

  Όσο για  την..” όψιμη “ εκδοχή των τάχαμου ..τάχαμου Λιμοδωριέων  κλπ..κλπ , δεν νομίζουμε  πως  είναι  άξια  συζητήσεως , άσχετα αν με  αυτό  το  συλλογισμό , που είναι  πέρα  για  πέρα  λάθος , αλλάξανε τη  γραφή , στα ..λάθρα  και ..κρύφα , κι΄από  - ο – το  έκαναν  - ω – ισχυριζόμενοι , πως λόγω της  φτώχειας  μας , μας  έλεγαν Λιμοδωριείς , και μετά  από..παραφθορά , Λιμολιδωρικιώτες …Λιδωρικιώτες , μόνο  που κάνουν ένα  βασικό  λάθος , ποιό ; Απλούστατα την εποχή στην οποία  αναφέρονται , οι της..στοάς  των..εγγραμμάτων , η περιοχή μας εδν ήταν Δωρίδα , η Δωρίδα ήταν απ’ την άλλη μεριά της Γκιώνας , Γραβιά , Μπράλλος κλπ . και  ως  εκ τούτου δεν ήμασταν Δωριείς αλλά …Λοκροί και  μάλιστα…οζόλες …

   Βέβαια λίγη  σημασία  έχει η  γραφή  του  χωριού μας , εκείνο όμως που  έχει  σημασία και  αξία , είναι η  ιστορική  αλή θεια , όσο και όταν αυτό είναι  εφικτό .

    Αναδημοσιεύουμε  για  ενημέρωσή σας παλιότερη  ανάρτησή μας σχετικά  με  το Λιδορίκι της  Αχαίας . Σημειώστε , πως  ήρθαμε  σε  επαφή με την κ. Αγγελική Φωτεινού , που είναι μία  απ’ τους  νέους οικιστές – κατοίκους του Λιδορικιού της  Αχαϊας και  ελπίζουμε  σύντομα  να  έχουμε  καινούργιες  φωτογραφίες  απ’ το Λιδορίκι , που όπως  μας  είπαν  έχει  αλλάξει  τελείως και είναι  πανέμορφο

TO ΛΙΔΟΡΙΚΙ ΤΗΣ ΑΧΑΙΑΣ....

ΜΙΑ ΤΥΧΑΙΑ....ΑΝΑΚΑΛΥΨΗ

Πάνε μερικά χρόνια , που εντελώς τυχαία ανακαλύψαμε την ύπαρξη και δεύτερου...Λιδορικίου και μάλιστα στην Πελοπόννησο , στην ..Αχαία.
Βέβαια από παλιά είχαμε ακούσει γιά την ύπαρξη αυτή αλλά τελείως αόριστα , χωρίς κανένα στοιχείο , να όμως που η τύχη μας βοήθησε .
Ζητώντας , λοιπόν , ένα πρωί απ' τον ΟΤΕ τον αριθμό τηλ/νου της κοινότητας Λιδορικίου , ήταν ακόμα κοινότητα , δεχτήκαμε απ' την τηλεφωνήτρια μιά αναπάντεχη ερώτηση , ποιό απ' τα δύο Λιδορίκια θέλετε ; της Φωκίδας η της Αχαίας ; φυσικά της ζητήσαμε και τα δύο .
Έτσι άρχισε , λοιπόν , να ξετυλίγεται το κουβάρι του δεύτερου Λιδορικίου , επικοινωνήσαμε με το τηλέφωνο που μας έδωσαν και ω του θαύματος!! απ' την άλλη άκρη του τηλεφώνου ακούσαμε : εμπρός , έλα , εδώ Λιδορίκι , τηλεφωνείο Λιδορικίου , αυτό έφτανε γιά να ξεκινήσουμε την κουβέντα , εξηγήσαμε το λόγο της επικοινωνίας και ζητήσαμε τον αριθμό τηλεφώνου του Γραμματέα της κοινότητος .
Επικοινωνήσαμε αμέσως με τον Γραμματέα , δώσαμε τις απαραίτητες εξηγήσεις και τον ρωτήσαμε αν υπάρχουν στην Κοινότητα παλιά Δημοτολόγια , και αφού πήραμε θετική απάντηση , παρακαλέσαμε τον Γραμματικό να μας αναφέρει τα συνηθέστερα επίθετα του χωριού και τότε ...βγάλαμε λαγό , ο φίλος μας χωρίς καν να σκεφτεί μας απάντησε ότι οι περισσότεροι στο χωριό λέγονται Λαλαγιάννηδες , αυτό ήταν η απόδειξη ότι τα δυό Λιδορίκια πρέπει να είχαν σχέση μεταξύ τους .
Τότε ζητήσαμε να μας δώσει το τηλέφωνο κάποιου Λαλαγιάννη , και ει δυνατόν κάποιου ηλικιωμένου , γιά να μας δώσει σχετικές πληροφορίες και πρόθυμα μας έδωσε τον αριθμό του μπάρμπα Γιάννη Λαλαγιάννη , του γηραιότερου των Λαλαγιαναίων , που αργότερα μας φάνηκε πολύ χρήσιμος , επικοινωνήσαμε και με τον μπάρμπα Γιάννη , ο οποίος έδειξε πολύ συγκινημένος , και κανονίσαμε να συναντηθούμε στο Λιδορίκι της...Αχαίας .
Έτσι λοιπόν κι' έγινε , ξεκινήσαμε ένα πρωί απ' την Αθήνα και κατευθυνθήκαμε προς τις Καμάρες Αιγίου , όπου υπάγεται το Λιδορίκι και ήταν και ο τόπος συναντήσεώς μας , ο μπάρμπα Γιάννης μας περίμενε , φανερά συγκινημένος , μας καλοδέχτηκε στο καφενείο του γιού του , μας κέρασε και αφού ξεπεράσαμε τα ..τυπικά ξεκινήσαμε για το Λιδορίκι .
Ακολουθήσαμε ένα δρόμο που πηγαίνει προς τα δυτικά , διασχίζοντας τα χωράφια της περιοχής και πάντα προς την ενδοχώρα , απομακρυνόμενοι απ' την εθνική οδό , πλησιάσαμε στην κάπως ημιορεινή περιοχή της Αραβωνίτσας , που είναι χτισμένη πάνω σε ένα βουναλάκι και δεσπόζει της περιοχής. Αφού διανύσαμε απόσταση 10-12 χιλιομέτρων περίπου , πάντα δίπλα σε ένα ξεροπόταμο , συναντήσαμε επί τέλους μιά παλιά πινακίδα μισοσβυσμένη που έδειχνε προς Λιδορίκι , στρίψαμε αριστερά και περνώντας μιά παλιά γέφυρα μπήκαμε σε χωματόδρομο που μας οδηγούσε πλέον στον τελικό μας προορισμό .
Η γύρω περιοχή ήταν γεμάτη από καταπράσινους λόφους με διάφορα δέντρα και απ'ότι μας είπε ο..ξεναγός μας παλιότερα όλα τα χωράφια αυτά ήταν σταφιδάμπελα , διασχίσαμε και την καταπράσινη κοιλάδα και είδαμε στο βάθος τα σπίτια , που δυστυχώς ήταν γκρεμισμένα απ' το μεγάλο σεισμό του Αιγίου.
Φτάσαμε στο Λιδορίκι, που είναι πιά ένα χωριό-φάντασμα αφού ελάχιστα , απ'τα γκρεμισμένα απ' το σεισμό , σπίτια του ξαναχτίστηκαν , και κάτσαμε στο σπίτι το Λαλαγιανέικο που έχει μιά αυλή με μουριές και είχε δροσιά .
Αφού ξαποστάσαμε και δροσιστήκαμε , ο μπάρμπα Γιάννης μας διηγήθηκε την ιστορία του χωριού του .
Στις αρχές λοιπόν του 19 ου αιώνα , ένα παλληκάρι απ' το Λιδορίκι της Δωρίδας , το όνομά του ήταν Χρήστος η Θανάσης Λαλαγιάννης δεν είναι σίγουροι , κηνηγημένο απ' τους Τούρκους , άγνωστο γιά ποιό λόγο , έφτασε στην περιοχή και κρύφτηκε στα ριζά της Αραβωνίτσας , ήταν λεβέντης και οι κάτοικοι τον βοήθησαν δίνοντάς του δουλειά και καταφύγιο .Σιγά-σιγά γνωρίστηκε με τους ντόπιους και έγινε ένα μ' αυτούς , ήταν τίμιος , δουλευτής και ωραίο παλληκάρι και έκαιγε τις ...καρδιές των κοριτσιών , ενώ ήταν στη δούλεψη ενός μεγαλοχτηματία της περιοχής που είχε και μιά κόρη ανύπαντρη και ο οποίος εκτιμώντας τη ντομπροσύνη , τη λεβεντιά και την εργατικότητά του, τον έκανε γαμπρό του.
Έτσι , από φυγάς που κρυβόταν , ο χωριανός μας Θανάσης η Χρήστος ( ; ) Λαλαγιάννης έγινε νοικοκύρης , όλοι τον σέβονταν και τον αγαπούσαν , τα είχε όλα πιά στη ζωή , του έλειπαν όμως οι δικοί του και τοχωριό του το Λιδορίκι . Από γενιά σε γενιά όλοι το ξέρουν , ότι ο λεβεντόκορμος Λαλαγιάννης μαράζωνε στη σκέψη του χωριού του , δάκρυζε σαν κοίταγε απέναντι , στη Ρούμελη . Όταν τον έπνιγε ο καυμός ανέβαινε σ' ένα χωματοβούνι , κάτω απ' την Αραβωνίτσα κι' αγνάντευε...αγνάντευε με τις ώρες τον τόπο που τον γέννησε , μαράζι
μεγάλο τόχε....
Έτσι λοιπόν όταν παντρεύτηκε κι' απόχτησε δική του φαμελιά , έχτισε δικό του σπίτι έξω απ' το χωριό , σ'ένα καταπράσινο μέρος κι'έφτιαξε ένα καινούριο Λιδορίκι , το Λιδορίκι της Αχαίας . Κοντά σ' αυτόν κι'άλλοι άρχισαν να χτίζουν σπίτια στον καινούριο οικισμό , άλλοι για μόνιμη κατοικία κι' άλλοι μικρά αγροτόσπιτα , γιά νάναι κοντά στα χωράφια τους , έτσι και επίσημα πλέον ο οικισμός πήρε το όνομα Λιδορίκι .
Ο Λαλαγιάννης όμως δεν στάθηκε τυχερός , νιόπαντρος ακόμα , σκοτώθηκε σε μάχη με τους Τούρκους που προσπάθησαν να καταλάβουν ένα μοναστήρι , που υπάρχει ακόμα στο βουνό που είναι απέναντι απ' το Λιδορίκι .
Οι ντόπιοι διηγούνται πολλά για την παλληκαριά του Λιδορικιώτη Λαλαγιάννη , και πιστεύουν πως το μοναστήρι σώθηκε χάρις σ' αυτόν , τον έχουν ήρωά τους , και επειδή σκοτώθηκε πολύ νέος και δεν πρόλαβε να αποκτήσει παιδιά για να μείνει το όνομά του , προς το τέλος του 19 ου αιώνα , δυο-τρεις οικογένειες Λιδορικιωτών άλλαξαν το επίθετό τους και τόκαναν Λαλαγιάννης , τιμώντας με τον καλύτερο τρόπο τον ήρωα χωριανό τους .
Έτσι λοιπόν , υψίστης τιμής 'ενεκεν , δημιουργήθηκε το Λαλαγιανέικο σόι στο Λιδορίκι της Αχαίας και συνεχίζει να υπ'αρχει και ...διαιωνίζεται...
Σας δώσαμε μιά πολύ συνοπτική....σελίδα απ' την Ιστορία του Λιδορικίου της Αχαίας , σαν πρόγευση , γιατί σύντομα , πολύ σύντομα , θα σας δώσουμε όλες τις λεπτομέρειες , που έχουν βέβαια ξεχωριστή αξία και φυσικά και ..μπόλικες φωτογραφίες απ' τη Λαλαγιαννέικη ...αποικία . Ολίγη....υπομονή.....

ΑΧΑΪΚΟΥ..ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ ..ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖ....

Εδώ με τον μπάρμπα Γιάννη , καθισμένοι στο κατώφλι της πόρτας του σπιτιού του , έχει κι' αυτός μπόλικες μουριές και κληματαριά , κι' η αυλή του είναι ολόδροση , μπορεί να μένει στις Καμάρες , βλέπεις βοηθάει και το γιό του πούχει εκεί μαγαζί , αλλά έρχεται τακτικά , παίρνει μαζί και τα εγγόνια του , το ανόιγει , πίνει το καφεδάκι του στον ίσκιο της μουριάς και αναθυμιέται...τα παλιά ...

Το πίσω μέρος απ' το σπίτι του Κ.Μπούλη , λίγο παραπέρα απ' το Λαλαγιαναίϊκο , μπροστά έχει αυλή που την ισκιώνουν πελώριες μουριές και μιά απέραντη κληματαριά , μιά κρεβατίνα καταπληκτική .

Μισοερειπωμένα τα περισσότερα Λιδορικιώτικα σπίτια , δεν τα ξανάφτιαξαν οι νοικοκυραίοι τους , βλέπεις και τα σταφιδάμπελα λιγόστεψαν , αλλά κι ο κόσμος όλο και περισσότερο τράβαγε κατά τη θάλασσα , σπάνια παραθέριζαν τώρα στα σπίτια τους στην εξοχή...

Τούτο τον τόπο διάλεξε , ο πατριώτης μας Λαλαγιάννης , γιά να φτιάξει το δεύτερο Λιδορίκι , σ' αυτούς εδώ τους χωματόλοφους , τους πνιγμένους στα δέντρα και το πράσινο , εδώ ήταν τα κτήματα του πεθερού του , που τα δούλευε παλλληκαρίσια απ' ότι διηγούνταν οι παλιοί στα παιδιά και τα εγγόνια τους , στην κορφή είναι η Αρραβωνίτσα , εκεί , όταν τον έπιανε η νοσταλγία κι' ο καυμός της ξενητειάς , ανέβαινε ο Λαλαγιάννης κι' αγνάντευε , απέναντι τη Ρούμελη και το χωριό του , το Λιδορίκι...

Τo γεφύρι που μας οδηγεί στα...Λιδορικιώτικα τόπια , περνώντας το μπαίνουμε στην περιοχή Λιδορίκι , που υπάγεται στις Καμάρες , στην κορφή του πρώτου λόφου , φαίνεται το χωριό Αρραβωνίτσα , το γεφύρι όπως βλέπετε είναι του κλασσικού τσιμέντινου τύπου , όπως ήταν και το δικό μας , το Καινούριο Γεφύρι , κάτω στ' αμπέλια , και η άλλη γέφυρα στον Κόκκινο , που είχε καταστραφεί πριν από 2-3 χρόνια .

Προχωρώντας , από Καμάρες γιά Λιδορίκι , αφήνουμε την παραλιακή Αχαία , και πάμε προς την ενδοχώρα της , που είναι γεμάτη από παλιά σταφιδάμπελα , και οπωροφόρα δέντρα , αν και κατακαλόκαιρο υπάρχει μπόλικο πράσινο , ειδικά το Λιδορίκι είναι πνιγμένο κυριολεκτικά στα δέντρα και τους θάμνους , ολόγυρα έχει μικρούς λόφους που χαίρεται το μάτι να τ0υς κοιτάζει , χάρμα οφθαλμών...

Πλησιάζοντας όμως στη διασταύρωση , μετά από μιά στροφή , κυριολεκτικά..ταράχτηκα , αντικρύζοντας μπροστά μας , αυτή την παλιά πινακίδα που δείχνει προς Λιδορίκι , τα Μαγαζά , που αναγράφονται στην πινακίδα είναι το κέντρο , θα μπορούσαμε να πούμε , του Λιδορικιού , με πλατεία και μαγαζιά , όλα όμως μισοκατεστραμμένα απ' τον σεισμό του Αιγίου , αν θυμάστε . Το Λιδορίκι ήταν , και είναι , οικισμός με σπίτια σκορπισμένα στα μικρολοφάκια που υπάρχουν και τα περισσότερα ήταν δεύτερες κατοικίες , οι κύριες ήταν στις Καμάρες , και τις χρησιμοποιούσαν το καλοκαίρι αλλά και στην περίοδο των γεωργικών τους εργασιών .

Μετά τον καταστροφικό σεισμό όμως , τα περισσότερα δεν ξαναφτιάχτηκαν , και παραμένουν μισοπεσμένα , σαν φαντάσματα στο πανέμορφο τοπίο , ένα από τα επισκευασθέντα έιναι και του μπάρμπα Γιάννη Λαλαγιάννη , ο οποίος μας υποδέχτηκε και μας ξενάγησε , στην περιοχή , υπάρχουν όμως και κάποιες οικογένειες που μένουν στο Λιδορίκι , όπως η οικογένεια του Κων.Μπούλη , που καμαρώνει λέγοντας πως είναι Λιδορικιώτης , στο σπίτι του είναι εγκατεστημένο και το τηλεφωνικό κέντρο του Λιδορικιού , μένου εκεί με τη γυναίκα και την κόρη του , που ασχολείται με τη μελισσοκομία , αλλά φτιάχνει και καταπληκτικό γλυκό Τριαντάφυλλο , ο κ. Μπούλης ασχολείται με γεωργικές εργασίες , όπως και οι περισσότεροι Λιδορικιώτες , παλιά όλος ο τόπος ήταν σταφιδάμπελα , αλλά με τις επιδοτήσεις της Ε.Ε , τα ξεπάτωσαν και έχουν κρατήσει μόνο λίγα .

    ΄                Καλό  σας βράδυ …Κ.-

ΓΥΡΩ ΑΠ’ ΤΟ ΟΝΟΜΑ ΤΟΥ ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ

 

 

 

  To  χωριό  μας  , όπως  ήταν  το  1926 .

 

                            - 2 -

    Συνεχίζοντας τα  περί  του  ονόματος  του  Λιδορικίου , θεωρήσαμε  σκόπιμο και χρήσιμο , να  παραθέσουμε κάποια  παλαιά έγγραφα , στα  οποία  γίνονται  αναφορές στο  χωριό μας , για  να  βγάλετε  κάποια  συμπεράσματα , ως  προς  τη  γραφή του .

   Ξεκινάμε με  τη  δημοσίευση των  κειμένων του  ιερομονάχου Ευθυμίου  Πενταγιώτη , απ’ το  Γαλαξίδι και  όχι  απ’ την  Πενταγιού , όπως  το όνομά του , ίσως , μαρτυράει  , που  έγραψε  τον  18ο αιώνα , το περίφημο  “ χρονικό  του  Γαλαξειδίου  “ , στο  οποίο περιγράφει με  το δικό του ξεχωριστό τρόπο τα  μέχρι  τότε  συμβάντα στην  περιοχή μας .

   Εμείς , αρκούμαστε  στα  γεγονότα  που έχουν κάποιο  ενδιαφέρον για  το Λιδορίκι και  τα  γύρω  χωριά . Σκοπός της  δημοσίευσης  αυτού  του  κειμένου , είναι να  σχηματίσετε  μια ..οπτική  εικόνα  της τότε  γραφής  του ονόματος  του  χωριού μας , από  ένα  άνθρωπο που  δεν είχε  κάνει κάποιες  σπουδές , αλλά περιγράφει με  εξαιρετικά γλαφυρό  τρόπο τα  γεγονότα , όπως  τα  άκουσε , και  βέβαια  γράφει  με την “ τρέχουσα “ γραφή της  καθημερινότητας .

    Πέρα  απ’ αυτό το κείμενο , θα  δημοσιεύσουμε  και  τους  εκλογικούς  καταλόγους  του του  Δήμου  Αιγιτίου , και  φυσικά  του  Λιδορικίου , απ’ όπου καθαρά  φαίνεται η γραφή του  ονόματος  του  χωριού μας να  γράφεται  με  - οι – .

   Στη  συνέχεια , θα  προχωρήσουμε  και  σε δημοσίευση δημοτικών  τραγουδιών αλλά  και  κειμένων της  περιόδου του  1821 όπου  κι’ εκεί συναντάμε  την  ίδια  γραφή . Περιττό  δε  να  σας  αναφέρουμε  πως το “ Χρονικό “ μεταφέρεται όπως  ακριβώς  είναι  γραμμένο , και  φυσικά  με τα  όποια ορθογραφικά  λάθη .

   Μη  σας  κουράζω  όμως , διαβάστε  το κείμενο του  Ευθυμίου  Πενταγιώτη και  θα  συνεχίσουμε με  τις  άλλες  δημοσιεύσεις .

 

ΤΟ " ΧΡΟΝΙΚΟ " ΤΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΠΕΝΤΑΓΙΩΤΗ .

ΔΟΚΙΜΑΣΙΕΣ ΚΑΙ ΠΑΛΙΚΑΡΙΕΣ ΤΩΝ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΤΗΣ ΔΩΡΙΔΑΣ .

        Ε Ι Σ Α Γ Ω Γ Η .

   Αποκαλυπτική μαρτυρία , για τη ζωή , τις δοκιμασίες , αλλά και τις παλικαριές των κατοίκων της Δωρίδας , στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας , είναι το " Χρονικό " του καλόγερου του μοναστηριού του Σωτήρα , κοντά στο Γαλαξείδι , του Ευθύμιου του Πενταγιώτη ( 1660-1730 ) , που αποτελεί ταυτόχρονα και εξαιρετικό κείμενο της δημοτικής πεζογραφίας μας .
   Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο Ευθύμιος ήταν πρόδρομος του Μακρυγιάννη , έχοντας κι' αυτός την φλόγα και τις ποιητικές καταβολές του Γένους μας .
Γαλαξειδιώτης ο Ευθύμιος , αλλά με γνώση της περιοχής της Δωρίδας , με την οποία είχε συνέχεια επικοινωνία , ασπούδαχτος , αλλά με λογοτεχνικό ...χάρισμα , κατέγραψε ιστορικά γεγονότα της περιοχής από το 10ο ως το 17ο αιώνα . Το χειρόγραφο , σαρακοφαγωμένο και  πολυφθαρμένο βρέθηκε το 1864 , στα ερείπια μέρους του μοναστηριού , δυο χρόνια μετά από τρομερό σεισμό που έγινε στο Γαλαξείδι , και κυκλοφόρησε το 1865 με εισαγωγή του Κ . Σάθα .
   Σαράντα χειρόγραφες σελίδες , μέσα στις οποίες με λογοτεχνική δύναμη , με μεστή αφήγηση , σύντομη και άμεση , αναπλάθει το τοπικό ιστορικό χρονικό , με συναρπαστικό τρόπο , εκεί στο μοναστήρι του Σωτήρα , στο σκοτάδι της σκλαβιάς , ψαχουλεύει παλιά χρυσόβουλα , έγγραφα , σημειώματα και αφηγήσεις , εισχωρεί στην καρδιά των γεγονότων και καταγράφει στα 1703-1704 , την τραγωδία των κατοίκων με έμφυτη λαϊκή λογοτεχνική ικανότητα .
   Ο ίδιος λέει , τελειώνοντας το κείμενο , πως έγραψε την ιστορία της ιδιαίτερης πατρίδας του , με κόπο και θλίψη .
Ο Κ. Σάθας , στην άμεση έκδοση του " Χρονικού " , ενήργησε σαν ιστοριοδίφης , παρά σαν κριτικός , τον ενδιέφερε να δει το φως το χρόνια κρυμμένο , πολύτιμο αυτό χειρόγραφο , που το συνόδεψε με μια εκτεταμένη εισαγωγή στην ιστορία της περιοχής . Η ιστορική καταξίωση του χειρογράφου γίνεται αμέσως , η λογοτεχνική του όμως αποτίμηση πραγματοποιείται στα 1944 , με την επανέκδοση του " Χρονικού ", με εισαγωγή του Γ.Βαλέτα , που επισημαίνει , πέρα απ' την ιστορική , και τη λογοτεχνική του αξία . Ο Γ.Βαλέτας αντικρούει το επιχείρημα του Σάθα , πως ο Ευθύμιος δεν φαίνεται ο αρχικός συντάκτης και αποδεικνύει με επιχειρήματα πως το " Χρονικό " είναι πραγματικά έργο του Γαλαξειδιώτη ιερομόναχου .
   Ο συγγραφέας δούλεψε σαν ποιητής , διάλεξε τα γεγονότα , τα ιστορικά κενά τα συμπλήρωσε με υλικό της λαϊκής παράδοσης , του συναξαριού , του παραμυθιού , της πίστης του , προσθέτοντας και τον παλμό της ψυχής του .

1397 Μ.Χ .

   Περνώντας καιρός κάμποσος , ήρθασι οι Τούρκοι και επήρασι από σπαθίου στην αυθεντεία τους όλη τη Ρούμελη , άλλη με πόλεμο και άλλη με δίχως αμάχη . Ετότες γουν επήρασι το Ζητούνι . Στα Σάλονα ήταν ένας Φράγκος αυθέντης , Κόντος το παράνομα , κατά πολλά κακός άνθρωπος , κλέφτης αρπαγός και κακότροπος , και ξεγύμνονε , και έδερνε και εβασάνιζε με αγγαρείαις και βασανίσματα τους Σαλονίταις , και τελευταίον μαθαίνωντας πως ο δεσπότης Σαλόνου Σεραφείμ είχε πολλά πλούτια και μία ανεψιά ωραιοτάτη , βουλήν επήρε να την πάρη στο παλάτι του , πέρνωντας ύστερα και τα πλούτια του δεσπότη Σεραφείμ , και ο δεσπότης , μαθαίνωντας το άρπαγμα της ανεψιάς του , εσήκωσε με λόγους τους Σαλονίταις εναντίον του τύραννου και έγραψε στους Τούρκους να έρθουσι να τους επαραδώσουσι στα χέρια τους το Σάλονα , λέγοντας καλλίτερα να δουλεύωμε Τούρκους παρά Φράγκους , και ο Κόντος , μαθαίνωντας το πως το ασκέρι των Τουρκών έρχεται καταπάνω του , εκλείσθηκε στο κάστρο με τους εδικούς του διά να βαστάξη πόλεμο , και ο πανάπιστος , διά πείσμα , έσφαξε την ανεψιά του δεσπότη , φοβερίζωντας αν γλύση να εκδικηθή παραδειγματικά , και ερχόμενοι οι Τούρκοι επήρασι το Σάλονα , και ένας Σαλονίτης , που ήτανε στο κάστρο έσφαξε τον Κόντο και πέρνωντας το κεφάλι του το επαρουσίασε στον αυθέντη των Τούρκων , και λαβαίνωντάς το ο αυθέντης του έδωκε πολλά χαρίσματα , και ύστερα το επέταξε με καταφρόνεσι ποδοπατώντας το .  Επήρασι γουν οι Τούρκοι όλους τους Φράγκους σκλάβους και τη γυναίκα του Κόντου επαρέδωκε ο αυθέντης στο ασκέρι να την εξεντροπιάση , και τη θυγατέρα του , που ήτανε ευμορφώτατη κόρη , την εκράτησε διά λόγου του .

     1397 - 1404 Μ.Χ .

   Αναχωρώντας ο άρχοντας των Τουρκών , άφησε στο Σάλονα , στο ποδαρικό του αντιπρόσωπο , ένα από τους κεφαλάδες , που τον ελέγασι Μουράτ-Μπέη , και αυτός ο Μουράτμπεης εσήκωσε κεφάλι , θέλωντας να γένη αυτοκέφαλος αυθέντης , και ο άρχοντας των Τουρκών μαθαίνωντας τέτοια παράξενα μαντάτα , εγύρισε καταπάνου του με πολλά φουσάτα , και τον έπιασε ζωντανό και του έκοψε το κεφάλι και τη φαμίλια του την έδιωξε σ' ένα χωριό , που είναι κοντά στο Σάλονα , και από τότε το χωριό εκείνο λέγεται Σεργούνι , ωσάν να λέμε εξορία , βάλλωντας και άλλον άρχοντα στο Σάλονα .
   Ετότες ο Κυρ Παλαιολόγος , έστωντας αυθέντης του Μορέως εβουλήθηκε να διώξη τους Τούρκους , και εβγαίνωντας από τα Εξαμίλλια επήρε όλα τα χωριά στο μέρος του , και ήρθε καταπάνου στο Σάλονα και έγινε φοβερή αμάχη , και οι Τούρκοι νικηθήκασι και εχαλαστήκασι μαζή με το Μπέη τους . Και ο Κυρ Παλαιολόγος εξουσίαζε το Σάλονα , το Λοιδορίκι , Γαλαξείδι και άλλα αχαμνότερα χωρία . Μαθαίνωντας αυτά τα κακά μαντάτα ο μπέης του Ζητουνίου εξεκίνησε καταπάνου του με αμέτρητο ασκέρι και ο Κυρ Παλαιολόγος μην ημπορώντας να εξαναντιάση , έφυγε γοργόν και εκλείσθηκε στο Ξαμίλλι , που είναι καστρογυρισμένο , και ετότες , έστωντας αδύνατος να βαστάξη ταις χώραις , επούλησε το Σάλονα , το Γαλαξείδι , το Λοιδορίκι και τη Βετρινίτζα εις κάτι Φραγκοπαπάδες , που ελέγοντο αδελφάτο της Ιερουσαλήμ , που είχανε άρματα και πλεούμενα καλά και οι Φραγκοπαπάδες ήρθανε με τρεις γαλιόταις αρματωμέναις , για να πάρουν στην αυθεντία τους τα μέρη , και φοβούμενοι τους Τούρκους , ήρθασι στο Γλαξείδι και με χίλιαις παράκλησαις , όρκους και ταξίματα , τους έδωκαν οι Γαλαξειδιώταις δύο νησία του Αγίου Κωνσταντίνου και Αγίου Δημητρίου με την υπόσχεσιν.........των Τουρκών , και να επάρουνε το Σάλονα και τα άλλα χωρία , που αγοράσασι από τον Κυρ Παλαιολόγο .

    Ετότες εχτίσασι διά δωρεά και χάρισμα μια εκκλησία στο Γλαξείδι με έξοδα του αδελφάτου και όνομα της εβάλλασι Άγιος Ιωάννης των Ιεροσολύμων , και ύστερα οι Γλαξειδιώταις την ξαναωνομάσασι Παντελεήμων , διά την συμφωνία του ονόματος . Και το αδελφάτο , αφού εκάθησε στα νησία γ' μήνας και είδε πως δεν ημπορούσε να κάνη τίποτες , μήτε να επάρουσι και ταις χώραις από τους Τούρκους , εμισεύσανε χολιασμένοι , χάνοντας και κάμποσα φλωρία , που τους εφάγασι οι Λοιδορικιώταις και Βιτρινιτζιώταις , και ακούσατε : ερχάμενοι κρυφά επέσασι σε κουβέντα με τους Λοιδορικιώταις να εσφάξουσι τους Τούρκους , σηκόνοντας και παντιέρα ρεμπελίας και διά τούτο με μεγάλη χαρά τους έδωκε το αδελφάτο ΄χρήματα και φλωρία διά να κάμουσι τη ρεμπελία , και οι Λοιδορικιώταις , γελώντας τους Φράγκους τους επήρασι και άλλα φλωρία τάχα πως θα τα μεράσουνε και στους Βιτρινιτζιώταις και στα άλλα χωρία , διά να σηκωθή το ρεμπελιό σύμφωνα σε πολλά μέρη και να επετύχη , και εκάμασι όρκους και απερνώντας κάμποσος καιρός οι Λοιδορικιώτες μήτε εκινούσανε το πόδι , και το αδελφάτο τους επαράγγειλε να θυμηθούν τους όρκους , και οι Λοιδορικιώταις γελώντας τους επαραγγείλασι πως να μη τους πειράζουνε γιατί θα τους προδώσουνε στους Τούρκους , και τον όρκο που εκάμασι δεν πιάνεται διατί οι Φράγκοι δεν πιστεύουνε αληθινό Χριστό , και είναι Αντίχριστοι και όποιος τους εγελάσει θα είναι συγχωρημένος από το Θεό και έτζι τους εφάγασι τα φλωρία οι Λοιδορικιώταις , μασκαρεύοντάς τους και ύστερα . Αλλά τέτοιοι κουτοί που είνε οι Φράγκοι τέτοια και χειρότερα έπρεπε να πάθουσι .
   Εξουσιάζωντας ένας Τούρκος , Πριλεμπές τον ελέγασι ,το Λοιδορίκι , το Γαλαξείδι και τα άλλα χωρία και την χώρα του Επάχτου εγενέθηκε στο αναμεταξύ μιά διχόνοια σε Ρωμαίους και Τούρκους , και εσηκώσασι οι Ρωμαίοι άρματα στους Τούρκους και εσκοτώσασι κάμποσους ζορπάδες , που δεν είχασι βασταμό διά ταις κακαίς τους πράξαις και φερσίματα και έστοντας να έρθουσι πολλά ασκέρια Τουρκών καταπάνου τους , οι Λοιδορικιώταις και καμπόσοι Σαλονίταις εδράμασι στο Γαλαξείδι και επαρακαλέσασι τους Γαλαξειδιώταις , που είχασι πλεούμενα , να εμβούσι στα πλεούμενα και να μισεύσουσι στης Φραγκιάς τα μέρη , φεύγοντας τους Τούρκους και εκεί που ελογαριάζασι ετούτα ήρθε ένα μπουγιουρντί μπουλετί από τον άρχοντα του Σαλόνου , τον Τούρκον , που τους έλεγε πως δεν θα πειράξει στο τίποτα μήτε τους Σαλονίταις , μήτε τους Γαλαξειδιώταις , μήτε τους Λοιδορικιώταις , μονάχα να γυρίσουνε στα γονικά τους και αυτοί , έστοντας και να έχουσι φόβο απιστιάς , εστείλασι ένα Γαλαξειδιώτη , τον καπετάν Γιαννάκη Καβάσιλα , που ήτανε ένας πολύ προκομμένος άνθρωπος , λαλώντας πολλά άφοβα και σκεφτικά και επήγε στο Σάλονα από μέρους Γαλαξειδιώτων , Σαλονίτων και αλλωνών διά να κάμη ταις συμφωνίαις , με όρκους τρομερούς . Και αυτός πέρνωντας πολλά δώρα , επήγε στο Σάλονα , και επαρουσιάσθηκε στον άρχοντα των Τουρκών , και εσυντύχασι πολλά πράγματα και ο μπέης τους έκαμε όρκους στο κοράνι και στον Μωχαμέτη , που επίστευε , το πως να ήναι συχωρεμένοι και απείραχτοι , και να γυρίσουνε στα γονικά τους , και να τηράγουνε στη δουλιά τους , και έτζι ετελείωσε η φιέστα αυτή με χαραίς , και εγλύσασι τον τρομερό κίνδυνο , που τους επερίμενε.....

     1571- 1574 Μ.Χ.

   Εκεί που διηγάμαι θα σας ειπώ και ένα κακό , που εγενέθηκε με απιστία των Φραγκών που πάντα πολαμάνε τη Ρωμέικη πίστι. Έστοντας οι Φράγκοι να νικήσουνε την Τουρκική αρμάτα ,επαραγγείλασι σε όλους τους Χριστιανούς πως να σηκώσουνε άρματα κατά τους Τούρκους , και αυτοί θα τους συντρέξουνε . Ακούοντας γουν τέτοια παρηγορητικά λόγια , οι Χριστιανοί με μεγάλη χαρά και πολύ κρυφά ετοιμασθήκασι γιά να βαρέσουνε τους Τούρκους .  

   Ήρθασι γουν πολλοί Μωραίταις στο Γαλαξείδι , και μέσα στην εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονος εκάμασι με τους Γαλαξειδιώταις ταις συμφωνίαις με όρκο γιά να σηκωθούνε τη ίδια μέρα , και οι Λοιδορικιώταις το επαραδεχθήκασι , και οι Σαλονίταις , όσοι ήρθασι κρυφά στο Γαλαξείδι , και εμείνασι σύμφωνοι πως άλλοι της στερηάς και άλλοι του πελάγου να βαρέσουσι τους Τούρκους , λέγοντας , η να πεθάνωμε η να ξεσκλαβωθούμε και όποιος μετανοιώσει η προδώσει αυτά , που είπαμε να μην ιδή Θεού πρόσωπο , και εβάλασιόλοι τα χέρια τους απάνου σταις εικόναις και επήκασι φοβερόν όρκον ...συμφωνημένος καιρός , ένας Βοστιτζάνος επρόδωκε το μυστικό στους Τούρκους.......εβάλανε χάψι , και εκεί με αδιήγητον....τους εσκοτώσασι με σπαθιά και πιστολιαίς , βιάζοντάς τους να μαρτυρήσουνε τους συντρόφους .

   Και όσοι Μωραίταις εγλύσασι , επήγασι στη Μάνη και εκεί εσηκώσασι σεφέρι , σφάζοντας τους Τούρκους . Τρεις Μωραίταις , ερχάμενοι κρυφά στο Γαλαξείδι , αφηγηθήκασι τα τρεχάμενα και τους ελέγασι να σηκώσουνε σεφέρι , και οι Γαλαξειδιώταις εστείλασι γοργόν τη νύχτα στο Λοιδορίκι , στην Βιτρινίτζα και στο Σάλονα παραγγέλνοντας στους συντρόφους τους τα μαντάτα , και ήρθασιν οι Λοιδορικιώταις , Βιτρινιτζιώταις στο Γαλαξείδι , και αποφασίσασι να σηκώσουνε σεφέρι , και να σκοτώσουσι τους Τούρκους , θαρρώντας και στη βοήθεια των Φραγγών , και εμαζωχθήκασι τρεις χιλιάδες και επήγασι καταπάνου στο Σάλονα , στέλνοντας μαντατοφόρους να σηκωθούνε και οι άλλοι από το Βενέτικο , και απόξω από το Σάλονα ηύρασι το Τούρκικο ασκέρι, που μαθαίνοντας τα μαντάτα εβγήκε να τους βαρέση . Εκεί ήρθασι οι μαντατοφόροι , το πως από το Βενέτικο κανένας δεν σηκόνει άρματα , και οι Φράγκοι πουθενέ δεν φαίνονται , και πως τους εγελάσασι και βοήθεια δεν στέλνουνε . Ακούοντας αυτά τα μαντάτα , άλλοι εδειλιάσασι και εφύγασι , και το ασκέρι των Ρωμαίων εδιαλύθηκε άτακτα . Περνώντας δύο ημέραις , ήρθασι στο Γαλαξείδι γράμματα από τον μπέη , το πως τους συμπαθάει , και να έρθουσι στο Σάλονα οι κεφαλάδες γιά να ειπούσι στον μπέη το πως γίνηκε αυτό το πράγμα , και να μην έχουνε κανένα φόβο , και τους έβαλλε όρκο το σπαθί και το κεφάλι του . Οι γουν Γαλαξειδιώταις εμπήκασι σε μεγάλη έννοια και εκεί ήρθασι και οι Λοιδορικιώταις και τους αφηγηθήκασι τα ίδια . Ετότες αποφασίσασι να πηγαίνουσι στο Σάλονα , ελπίζοντας στους όρκους του μπέη πως δε θα τους πειράξη . Εξεκινήσασι γουν εικοσιτείς οι πρώτοι νοικοκυραίοι Γαλαξειδιώταις , μαζή με τους Βιτρινιτζιώταις και Λοιδορικιώταις και επήγασι στο Σάλονα , και ο μπέης τους εδέχτηκε με τιμαίς και χαρά ψεύτικη και αφηγώντας το πως εγελασθήκασι από τους Φράγκους και εσηκώσανε άρματα , μα κανένα κακό δεν εκάμασι , ο μπέης τους ευχώρησε και εσυμβούλεψε να ήνε πάντα φρόνιμοι και να τηράγουν τη δουλειά τους , και το πουρνό σύνταχα να μισέψουσι . Ακούσατε γουν το τρομερό γέλασμα που τους έκαμε ο μπέης , και το μαρτυρικό τους θάνατο , το βράδυ εδιάταξε και τους επιάσασι ένα ένα , και τους εδέσασι με σίδερα , και τους εβάλασι σε ένα σκοτεινό μπουντρούμι και εκεί με τα σπαθιά τους εσφάξασι όλους , ογδοήντα χωρίς να λείπη κανένας , και ένας μονάχα από χωριό Βουνοχώρα , που τον ελέγασι Δημήτρη Λυκοθανάση , έστωντας ανδρειωμένος άνθρωπος , έσπασε τα σίδερα , και αρπάζωντας το σπαθί ενός τζελάτη , έσφαξε δύο Τούρκους και τον πορτιέρη και τρέχωντας ωσάν ελάφι , έγλυσε από το μακελειό , και ύστερα από πέντε ημέραις , ερχάμενος στο χωριό του επέθανε . Εσκοτωθήκασι γουν με χίλια βασανιστήρια οι άλλοι ογδοήντα , οι πρώτοι κεφαλάδες και τα ανδρειότερα παλληκάρια , με απιστιά μεγάλη . Ακούσατε , είκοσι δύο Γλαξειδιώταις , τρεις Βουνοχωρίταις , δύο Πεντεορίταις , τρεις Αγαθυμιώταις , δέκα Βιτρινιτζιώταις , τρεις Κισελίταις , δύο Βιδαβίταις , είκοσι Λοιδορικιώταις και δέκα τέςσσερες Σαλονίταις , όλοι γιά την πατρίδα και την θρησκεία , συμπαθημένοι από όλαις ταις αμαρτίαις !

      1580 Μ.Χ .

   Το έτος αφπ ' ( 1580 ) , σεισμός μεγάλος και τρομερός εγκρέμνισε πολλά σπήτια στο Γαλαξείδι , Σάλονα , Λοιδορίκι και Έπαχτο .Ετότες γουν επέσασι ούλα τα κελλία του Μοναστηρίου του Σωτήρος , και ως εκ θαύματος η εκκλησία δεν έπεσε , ούτε και εσείστηκεν , αλλά ούτε και πέτρα ερραγίστη , επλακώθήκασι γουν τρεις μοναχοί μέσα εις τα κελλία τους , και ύστερα εχτίσασι άλλα κελλία με πέτραις προσωρινά , οπού και τώρα είναι ακόμα τριγύρω , ετότε γουν σύρριζα εχάλασε ένα χωριό , που το ελέγασι Μ υ ν ι ά , και οι εγκάτοικοι που εγλύσασι , επήρασι τα βουνά κλαίοντας και εκεί εφανερώθηκε ο άγιος Ευθύμιος , και τους παρηγόρησε και τους είπε να πηγαίνουσι πίσω στο χωριό , και να καθήσουνε , και να μη φοβώνται τίποτες , και αυτός τους διαφεντεύει , και ακούωντας εκείνα τα λόγια , εγυρίσασι και εξαναχτίσασι πίσω τα πεσμένα σπήτια , και το χωρίον Αγίαν Ευθυμίαν , προς δόξαν και τιμήν του Αγίου , που τους εγκαρδίωσε , και τους είπε το πως θα τους διαφεντεύη .Επάθασι στο σεισμό εκείνο και τα χωρία Καλοπετρίτζα , και Βουνοχώρα και Πέντε Όρνια και τα άλλα του Σαλόνου .
   Την παλικαριά των κατοίκων της Δωρίδας θα υπογραμμίσει ο καλόγερος του μοναστηριού του Σωτήρα και στην περίοδο , πριν από την Τουρκοκρατία , όταν άλλοι ξενόφερτοι επιβουλεύονταν τη λευτεριά τους . Και τότε Λιδορικιώτες και Γαλαξειδιώτες πολέμησαν μαζί ενάντια στον δυνάστη . Σε μιά από τις συγκρούσεις αυτές κάπου πενήντα Λοιδορικιώτες πλήρωσαν με την ίδια τη ζωή τους την αμετακίνητη πίστη τους στη λευτεριά .
   Από δω και πέρα ο Ευθύμιος , αναφέρεται σε πειρατικές επιδρομές στο Γαλαξείδι και κυρίως του Νουρατζίμπεη ( 1660 ) , τις φοβερές σφαγές που ακολούθησαν την είσοδό τους στη μικροπολιτεία , την φυγή των κατοίκων , που γλίτωσαν σε κοντινές περιοχές , όπου έμειναν δεκατρία χρόνια , την επιστροφή τους κοντά στο Γαλαξείδι όπου δίνουν και τ' όνομα Πενταγιοί , μιά που χτίσανε πέντε εκκλησίες και την τελική επανεγκατάστασή τους στο Γαλαξείδι . Και τελειώνει με τα εξής λόγια :
   " Αυτή γουν είνε η αληθινή ιστορία αυτού του τόπου , έστωντας πατρίδα μου , και για χατίρι της εκοπίασα πολλαίς νύχταις διαβάζωντας παλαιά βιβλία , που είνε και σώζονται στο μοναστήρι του Σωτήρος , που άλλαις φοραίς ήτανε δοξασμένο και πολλαίς χάραις πλουτισμένο , και την σήμερο ημέρα είνε έρημο , έχοντας μονάχα πέντε ασκητάδες , τον αδελφό Νικόλαο , τον αδελφό Ιωάννη , τον αδελφό Μήτρο τον Χατζη-Βαρνάβα , που παραπάνω αφηγήθηκα , τον πάτερ Σωφρόνιο , και ελόγου μου , όλοι από χώρα Γαλαξείδι .
Κύριε , φύλαττε τους δούλους σου , συγχωρών αυτών πάντα τα αμαρτήματα , ότι σου εστίν η δόξα , νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων . Αμήν .
Κύριε δόξα σοι ,
Αμήν ."
   Βγαλμένο μέσα από παλιά κιτάπια , από την ίδια λαική ποιητική αύρα του Ευθύμιου , το "Χρονικό " , αποτελεί ιστορικό , γλωσσικό και λογοτεχνικό μνημείο από τα σημαντικότερα της δημοτικής πεζογραφίας μας . Η ιδιομορφία του ύφους , η πιστή και συναρπαστική αναπαράσταση των γεγονότων μ η φιλαλήθεια και η πίστη , συχνά η πρόσμιξη του γεγονότος με μύθο , η πραγματικότητα με τη διόγκωση του παραδοσιακού στοιχείου , που φτάνει ως την άκρη του θρύλου , κι' ο εκλεκτισμός που αποσκοπεί μέσα από την τραγική περιγραφή στην ανυψωτική κάθαρση , εθνική και θρησκευτική , καθιστούν το έργο πρόσβαση στο ιστορικό και μυθολογικό στοιχείο του λαού και των δοκιμασιών του .Σημειώνει ο Γ.Βαλέτας :
   " Ο φυσικός λόγος του Χρονικού παίρνει στους χαλασμένους καιρούς μας καλλιτεχνική λειτουργία κι' είναι ο ίδιος μιά ζηλευτή δημιουργία . Μικρό - το βλέπουμε - δεν ήταν το βάρος που σήκωσε στον ώμο του , ο λαικός τεχνίτης , γιά ν' ανεβάσει τη λέξη στην περιοχή του οργανωμένου λόγου και να της δώσει υπόσταση και αξία . Η προσφορά του , προσφορά κλασσικού , γίνεται διπλά πολύτιμη και μεγάλη , πιάνοντας την πένα του συγγραφέα .  

   Αλλά περπάτησε με σπαθί στο χέρι σα λυτρωτή , σα μεγάλος ποιητής , που σώζει το έθνος του απ' την πνευματική και γλωσσική σκλαβιά . Ο Πενταγιώτης ψυχικά έχει πολλές αναλογίες με το μεγάλο Ρώσσο χρονογράφο Νέστορα . Έχει το επικό μεγαλείο και την ποιητική έξαρση του πατέρα της Ρούσσικης φιλολογίας . Γλωσσικά όμως είναι ανώτερός του . Η γλώσσα του Νέστορα είναι ανακάτωμα εκκλησιαστικής και λαικής γλώσσας . Ο Πενταγιώτης είναι λογοκράτορας . Δίνει μορφή στη γλώσσα βτου . Και ψυχή....
   Η συνολική εντύπωση απ' το λόγο του Πενταγιώτη επαληθεύει τον καλλιτεχνικό χαρακτήρα του έργου . Μας διηγήθηκε την ιστορία του τόπου του σα δική του ιστορία , σαν κάτι που έζησε και έπαθε . Με τη ζεστή του ανάσα μαλάκωσε τη σκληρή ύλη της απολιθωμένης ιστορικής μνήμης , την έπλασε σαν κερί στα χέρια του , και τη ζωντάνεψε με τα πιο δικά του μέσα " .
   Εδώ τελείωσε η δημοσίευση περικοπών του " Χρονικού " που αφορούν στο χωριό μας , και οπωσδήποτε , θα σας έχουν , όπως και σε μας , μείνει ερωτηματικά και ... απορίες , τις οποίες όμως μπορούμε να τις συζητήσουμε , ν' ανταλλάξουμε απόψεις και να βρούμε...κάποια άκρη , με πρώτο-πρώτο το θέμα της ονομασίας του χωριού μας .
Εμείς στις επόμενες μέρες θα... καταθέσουμε τις απόψεις μας , και θα εκφράσουμε τις απορίες και τους προβληματισμούς μας , κι' από...κοινού..μαζί...αντάμα...μαζί , που λένε κι' οι...εγγράμματοι , θα μελετήσουμε τα θέματα και όλο και κάτι...θα προκύψει , μέχρι τότε όμως ..καλό...βράδυ , να είστε όλοι καλά...

Απ' το “ Λιδωρίκι “ με...αγάπη......Κ.-