ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΗ ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΗ ΖΩΗ -
Μια νεανική Λιδορικιωτοπαρέα , στο Πελέσι της Γκιώνας , στις 21-7-1933 , Κ.Ευσταθίου , Β.Κουλόπουλος και Κ.Μίχος . 
Και ένα εξοχικό..γλέντι , μετά..μουσικής , το Δεκέμβριο του 1930 , η δασκάλα Μ.Κοντολάτου , με το μαντολίνο της , Αλ.Λαλαγιάννης , Θαν. Ψιμάρας και η ΄γυναίκα του .
Αφιερωμένο , στις όμορφες προπολεμικές Λιδορικιώτικες εκδρομές , είναι αδέρφια το σημερινό μας φωτορεπορτάζ , υπάρχει πλούσιο υλικό από τέτοιες εκδηλώσεις , σημάδι κι’απόδειξη της κοινωνικής συνοχής που , τότε , υπήρχε στο χωριό μας .
Βέβαια , οι τότε , συνθήκες ήταν διαφορετικές , και οι ευκαιρίες διασκέδασης , ξεσκάσματος δηλαδή , ήταν πολύ περιορισμένες , αλλά και πάλι , συναντάμε μια κοινωνικότητα , όχι συνηθισμένη , σε επαρχιακές μικρές κοινωνίες .
Το μεγαλύτερο μέρος , του , πολύτιμου αυτού , φωτογραφικού υλικού , οφείλεται κυρίως σε μανιώδεις “ ερασιτέχνες “ φωτογράφους , και κυρίως στον αξέχαστο Λιδορικιώτη έμπορο , αλλά με πολλές δραστηριότητες , Κώστα Ευσταθίου , που δυστυχώς , χάθηκε άδικα το 1949 .
Την ίδια , προπολεμική εποχή , υπήρχε μια ομάδα νέων ανθρώπων , που , όπως μας λένε οι παλιότεροι , και κυρίως ο “ιστορικός “ της εποχής , Αλέκος Κωστάκης , είχε αναπτύξει σημαντική πνευματική δραστηριότητα στο χωριό μας , δεν είναι δε τυχαίο , το ότι , κάποιοι από αυτούς , είχαν σημαντικές βιβλιοθήκες , όπως επίσης , είχαν και ραδιόφωνα , ακούγοντας κλασσική μουσική , Κ.Ευσταθίου , Δημ. Καντζιός , Γ.Πέτρου κ.α .
Απολαύστε , ένα πραγματικά υπέροχο και..ολόδροσο , “ ντοκυμαντέρ “ , μιας πλευράς , της Λιδορικιώτικης προπολεμικής ζωής , γραμμένο απ’ τον αξέχαστο Αλέκο Κωστάκη ..
ΤΑ ΠΡΩΤΑ ΡΑΔΙΟΦΩΝΑ ΣΤΟ ΛΙΔΟΡΙΚΙ
Στο Λιδορίκι πρωτακούστηκε ραδιόφωνο το 1935 . Ήταν του Μήτσου του Καντζιού κι' όχι του Λούη , όπως πολλοί πιστεύουν , κακώς , λοιπόν , δίνεται η πρωτιά στο Λούη . Ο Μήτσος το 'φερε το 1935 και ήταν μάρκας " Ατγώτερ Κεντ ", υγράς μπαταρίας , όπως ήταν όλα τότε , γιατί ρεύμα δεν υπήρχε , παρά μονάχα στις πόλεις .
Ραδιοφωνικός σταθμός , δεν υπήρχε τότε στον τόπο μας εκείνα τα χρόνια και η Ελλάδα δανειζόταν μισή ώρα απ' το Μπάρι Ιταλίας , 9-9,30 κάθε βράδυ , ως το 1937 , οπότε απόκτησε δικό της σταθμό .
Τι άκουγαν , τότε , οι ακροατές και ιδιαίτερα ο Καντζιός στο αντιραδιοφωνικό - λόγω βουνών - Λιδορίκι ; Άκουγαν παράσιτα και κατά το βράδυ , που δυνάμωναν οι σταθμοί , άφθονη κλασική μουσική .
Κάθε ραδιόφωνο είχε δυο μπαταρίες , η μια γέμιζε σε αυτοκίνητα κι' η άλλη βρισκόταν σε εφεδρεία . Η κεραία ήταν μεγάλη , του Καντζιού έφτανε ως τη μάντρα , πάνω στο σοκάκι της Βικτωρίας .
Δεύτερος έφερε ράδιο ο Κώστας Ευσταθίου , δεν θυμάμαι όμως τι μάρκας ήταν .
Θα σταθώ όμως στα δυο αυτά εμπορόπουλα του χωριού μας , γιατί ο Μήτσος όσο κι' ο αδικοχαμένος Κώστας , υπήρξαν φωτεινά και φιλοπρόοδα μυαλά με πολλές πνευματικές ανησυχίες κι' ενδιαφέροντα .
Δεν τους ενδιέφερε μόνον ο Κερδώος , αλλά κι' ο λόγιος Ερμής .
Ο Κώστας ιδιαιτέρως συνεργάστηκε και με το Λεξικό του " Πυρσού " , έργο μνημειώδες , για εκείνη την εποχή , αλλά και σήμερα ακόμη . Και οι δυο τους ξεχώριζαν με το ήθος τους , κι' όλοι τους αγαπούσαν . Πρωτοστατούσαν σε κάθε πνευματική και καλλιτεχνική κίνηση κι ήταν ευαίσθητοι δέκτες της τεχνολογικής και κοινωνικής αλλαγής , που άρχιζε να κάνει τα πρώτα δειλά της βήματα .
Εκείνη την εποχή άρχιζε η περίοδος του ραδιοφώνου , το 'φεραν πρώτοι όπως είχαν φέρει και την φωτογραφική μηχανή , και όλες οι προπολεμικές φωτογραφίες του χωριού μας , είναι του Κώστα Ευσταθίου .
Ο Καντζιός , εκτός από την κλασική μουσική , λάτρευε και την ελαφρά , γι΄αυτό και στο μαγαζί του θα έβρισκες όλους τους δίσκους του Χατζηαποστόλου κι' όλα τα Ευρωπαϊκά σουξέ του Τίνο Ρόσσι , της Ζάρα Λεάντερ , της Μάρλεν Ντήτριχ και πολλά άλλα δικών μας συνθετών και τραγουδιστών , της εποχής του γραμμοφώνου .
Και οι δυο τους είχαν εγκυκλοπαίδειες , στις οποίες , μαθητάκια εμείς , καταφεύγαμε για βοήθεια . Κι' ήταν - εκείνο τον καιρό - μεγάλο πράγμα να 'χει ένα σπίτι εγκυκλοπαίδεια , τρεις είχε όλες κι' όλες το Λιδορίκι , δυό οι Καντζιός και Ευσταθίου και την τρίτη το Γυμνάσιο .
Ας γυρίσουμε όμως στο ραδιόφωνο . Νιόπαντρος ο Κώστας ο Ζουμάς , άνοιξε εξοχικό κάτω στο σπίτι του στις " Λάκκες ", φέρνοντας και ραδιόφωνο .
Κοσμοσυρροή , πατείς με , πατώ σε , βελόνα δεν έπεφτε , απέναντι , στον Αντώνη , ο Λούης με το Φάσα , βάραγαν μύγες . Ψυχή δεν πάταγε , παρόλο που το μαγαζί του Ζουμά υστερούσε σε τοποθεσία σε τοποθεσία , αέρα και , το κυριότερο , σε νερό . Είχε όμως ράδιο κι' ο κόσμος πήγαινε για τη μουσική .
Κι ο μεν Φάσας ( Αριστείδης Κοράκης ) ήταν καταδικασμένος . Τελευταία είχε στιγματισθεί , γιατί έφερνε τις διάφορες " Αλτάνες " και " Μαντζουράνες " του , οι οποίες , στην πραγματικότητα , ήταν ιερόδουλες , που δούλευαν όμως σαν σερβιτόρες , για να τηρούνται τα προσχήματα , επειδή ο Νόμος απαγόρευε τους οίκους ανοχής , σε πόλεις κάτω των 5.000 κατοίκων . Ο μακαρίτης ο μπάρμπα Αριστείδης επιτελούσε ..κοινωνικό έργο φέρνοντας τις πεταλούδες αυτές με τις οποίες γινόταν το σώσε αργά τη νύχτα , όταν καταλάγιαζε η κίνηση στους δρόμους του χωριού κι' οι ευυπόληπτοι νοικοκυραίοι έπαιρναν τον πρώτο ύπνο τους .
Στην εποχή που έρχονταν οι.." Αλτάνες " , παρουσιαζόταν και ..έξαρση στη ζωοκλοπή , οι διάφοροι .." ποιμενόπαιδες " και νεαροί " αιπόλοι " - κατά τον Παπαδιαμάντη - στούμπαγαν που και που κανένα ..αμνοερίφιο για τις θυσίες τους στην πάνδημη Αφροδίτη .
Κι' οι Χωροφύλακες , απ' την άλλη μεριά , κλείναν τα μάτια και συγκατένευαν σιωπηρά στην παρανομία των γυναικών , γιατί ήταν πρώτοι και..καλύτεροι πελάτες τους οι ίδιοι ,γιατί ο Νόμος , εκείνα τα χρόνια , τους απαγόρευε το γάμο .
Τριαντάχρονοι νταγλαράδες όλοι τους τι έπρεπε να κάνουν ; " Βολεύονταν " κι' αυτοί με τις " Αλτάνες " κι ούτε γάτα ούτε ζημιά .
Αυτά όλα όμως είχαν αρνητικές επιπτώσεις στο μαγαζί του Φάσα . Ο κόσμος , οι νοικοκυραίοι το απέφευγαν και σιγά - σιγά πέθαινε .
Και να σκεφθεί κανείς ότι κάποτε δεν έβρισκες καρέκλα να καθίσεις . Για να χωράνε όλοι ο Φάσας , μαραγκός ο ίδιος , έφκιασε μια εξέδρα πάνω στον πλάτανο , στην οποία ανέβαινες με ξύλινη σκάλα απ' τη μεριά του Κοτλιά . Πάνω στο μικρό πλατό χωρούσαν 5-6 τραπεζάκια , που προορίζονταν για τους πολύ-πολύ μερακλήδες . Υπήρχε κι' ένα γραμμόφωνο .
Απέναντι του Λούη δεν είχε χτιστεί ακόμα , υπήρχε μια παράγκα , που την εκμεταλλεύονταν οι Καγκαλαίοι απ' το Βαρούσι ,και δούλευε μονάχα 1-2 μήνες το καλοκαίρι . Κοσμική κίνηση υπήρχε πολλή , 1500 μόνιμοι κάτοικοι και πολλοί Δημόσιοι υπάλληλοι και ξένοι έδιναν άφθονη πελατεία στα δυο αυτά κέντρα , που πρόσφεραν γλυκά του κουταλιού , γκαζόζες , που τις..πάγωναν στη βρύση του Αντώνη ( και τις κλέβαμε τη νύχτα εμείς οι πιτσιρικάδες ) και ζύθο ΦΙΞ με 22 δραχμές τη φιάλη .
Για να καταλάβετε καλά το υπάρχον στον Αντώνη , σκηνικό , με τις αλτάνες , τις Ματζουράνες κλπ ,καλοπροσέξτε την φωτογραφία αυτη που παρουσιάζει μια συντροφιά Λιδορικιωτόπουων κάτω απ΄το Πλάτανο , πάνω στον ποίο ο Φάσας , είχει φτάξει..." ΠΑΤΑΡΙ " μάλιστα πατάρι ...σεπαρέ , στη φωτογραφία τρίτος αριστερά ο Γ.Πέτρου - Τσάροα ...
Όταν ήρθε ο Λούης απ' την Αμερική , γκρέμισε την παράγκα κι' έχτισε το σημερινό κτίριο , διαμόρφωσε το χώρο , φύτεψε και ακακίες και το έκανε ένα θαυμάσιο κέντρο .
Ο κόσμος έτρεχε συν γυναιξί και τέκνοις , κάθε βράδυ κι' ευχαριστιόταν πραγματικά τα καλοκαιρινά βράδια . Έξυπνος ο Λούης , περιποιητικός , δεν προλάβαινε να κόβει μονέδα . Ήταν ένας άνθρωπος ιδιότυπος , που έκανε εντύπωση ακόμα και στο Σπύρο Μελά , ο οποίος του αφιέρωσε ειδικό χρονογράφημα στο " Ελεύθερο Βήμα " και την " Εστία " όταν πέρασε κάποτε απ' το Λιδορίκι .
Τα πράγματα , λοιπόν , πήγαιναν καλά , ώσπου άνοιξε το κέντρο ο Ζουμάς , φέρνοντας και το ραδιόφωνο . Ψυχή στο Λούη κι οι πιτσιρικάδες έλεγαν πως ο Λούης θα πάει τώρα να δουλέψει γκαρσόνι στο...Ζουμά . Ο Λούης όμως δεν το 'βαλε κάτω , δίνει 14 λίρες και φέρνει ένα Φίλιπς . Το τι έγινε το μαντεύετε , όλοι οι Λιδορικιώτες διέρρευσαν στον Αντώνη , κι' ο Ζουμάς έκλεισε . Αυτά για τα των ..ραδιοφώνων στο χωριό μας .
Για της ιστορία , ραδιόφωνο παρουσιάστηκε στα μέρη μας παλιότερα . Κάποιοι μηχανικοί που χάραζαν το δρόμο Λιδορικίου - Ναυπάκτου , είχαν φέρει ένα κάτω στου Κωσταντελάκη , όπου έμεναν , έχοντας μια πανύψηλη κεραία , που έπιανε ως επάνω απ' τα βράχια .
Πάντως στο χωριό μας ο πρώτος που έφερε ραδιόφωνο ήταν ο Μήτσος ο Καντζιός , κατόπιν ο Κώστας Ευσταθίου , ύστερα ο Γιώργος Πέτρου , ο οδοντογιατρός , μετά τα καφενεία της Βαθειάς κι' ύστερα ήρθε ο πόλεμος κι' όλα χαντακώθηκαν , για να ξαναβγούν στην επιφάνεια μετά την απελευθέρωση .
Αν κάποιος χωριανός , γνωρίζει ή έχει ακούσει κάτι διαφορετικό , ας κάνει τον κόπο να μας ενημερώσει .
Καλό σας βράδυ , να περνάτε καλά ….
Κωνσταντίνος Ευθ. Καψάλης
www.lidoriki.com
