ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ ΑΝΔΡΕΙΩΜΕΝΩΝ
Αναμνηστική φωτογραφία , μεικτή θα μπορούσαμε να πούμε , από κάποια τέτοια επίσκεψη στο Μεσολόγγι , την εποχή εκείνη , και λέμε ..μεικτή , γιατί περιλαμβάνει εκπροσώπους ..όλων των κατηγοριών , προσκόπους και..πολίτες ( μαθητές ) . Όρθιοι πρόσκοποι , Δημ. Ανδρίτσος , Δημ. Αποστολόπουλος , Κων. Καψάλης , από αριστερά με πολιτικά , Δημ. Παπαϊωάννου , απ’την Αμυγδαλιά , Θαν. Χορταριάς , Γ.Λέφας , πρόσκοποι : Γιάννης Κακολύρης , Γιάννης Υφαντής , Ανδρέας Κάππος , Ευθ. Ξαλάγγουρας , Ηλίας Κωστοπαναγιώτου , Χρ.Ευσταθίου , Χρυσ. Πάζας , Γιώργος Ζόγκζας και καθιστοί μπροστα , Θαν. Δελενίκας , Δημ. Γεωργίου και Γιάννης Πίτσιος .
*****
Περνώντας του Αγίου Θεοδώρου , τον καιρό εκείνο , δεκαετίας ‘50 , ‘60 ίσως και κάποιο..κομμάτι ‘70 , οι μαθητές του Λιδορικιού , ξανάσαιναν , έχοντας καρφωμένες στο νου τις διακοπές του Πάσχα , που εκτός απ’την .. διακοπή των μαθημάτων , είχε και ένα σωρό άλλες εκδηλώσεις και…ομορφάδες …ειδικά για τους προσκόπους και τα λυκοπουλάκια ..
Πρώτη και καλύτερη , η συμμετοχή του Συστήματος Προσκόπων Λιδορικιίου στις εορταστικές εκδηλώσεις της Εξόδου στο Μεσολόγγι , που είχε μια ξεχωριστή μεγαλοπρέπεια , και είχε γίνει πλέον …. έθιμο , αφού οι διοργανωτές συμπεριλάμβαναν στις εκδηλώσεις – παρελάσεις κ.λ.π και το σύστημά μας , που είχε αφήσει εξαιρετικές εντυπώσεις …
Αυτό βέβαια το έθιμο , ..καταργήθηκε μοιραία , αφού από κάποια στιγμή και μετά οι πρόσκοποι στο χωριό μας διαλύθηκαν , τώρα το πως και το γιατί όλοι το γνωρίζουμε , αλλά και αυτοί που συνέβαλλαν στη διάλυση , μετά από καιρό παραδέχτηκαν πως αυτή η ενέργεια ήταν λαθεμένη , και φάνηκε και φαίνεται και τώρα ολοκάθαρα ..
Η συμμετοχή μας λοιπόν στις εκδηλώσεις της Εξόδου , ήταν σημαντικό γεγονός για τους προσκόπους του ωριού μας , αλλά και για τους Λιδορικιώτες γενικότερα , που έκαναν , μαζί με τους προσκόπους , μια διήμερη εκδρομούλα , στην Ιερή πόλη του Μεσολογγίου , παρακολουθώντας βέβαια και τα παιδιά μας που έπαιρναν μέρος στις εκδηλώσεις …
Το ..αντιπροσωπευτικό..άγημα του ‘Α Συστήματος Προσκόπων Λιδορικίου ( βέβαια δεν υπήρχε και ..δεύτερο ) σε μια αναμνηστική φωτογραφία σε κάποια Εθνική γιορτή , βγαλμένη στις κερκίδες του παλιού Γυμνασίου , νυν …Δημοτικού , Σχολείου . Πρώτη σειρά : Δημ. Αποστολόπουλος , Γ.Ζόγκζας , Γιάννης Ανέστος , Ηλίας Κωστοπαναγιώτου , Θυμ. Ξυλάγγουρας Ανδρέας Κάππος , Κ. Παπαδόπουλος , Γ.Καψάλης , β’ σειρά , Γιάννης Πίτσιος , Γιάννης Κακολύρης , Γιάννης Καραχάλιος , Ασημάκης Πλιάνος , Γιάννης Υφαντής , γ’ σειρά , Θαν. , Μποβιάτσης , Τάκης Ανδρίτσος , Χρ. Ευσταθίου , Κ.Καψάλης .
************
Με τη διάλυση του προσκοπισμού λοιπόν , το χωριό μας δεν είχε πλέον καμιά ευκαιρία , συμμετοχής σε γιορτές και εκδηλώσεις , άλλων χωριών ή πόλεων , με μόνη μια δραστηριότητα του χορευτικού συγκροτήματος , τα τελευταία χρόνια . Παράλληλα όμως είχαν νεκρωθεί τελείως κάποιες δραστηριότητες που είχαν θεμελιωθεί και καθιερωθεί εν τω μεταξύ , και έτσι για πολλά χρόνια ο χωριό μας ήταν στην..απομόνωση , έτσι χωρίς κανένα ιδιαίτερο λόγο , απλά και μόνο γιατί , η εξέλιξη των πραγμάτων ήταν τέτοια , που δεν επέτρεπε μη κομματικές δραστηριότητες ..
Και να σκεφτεί κανείς , πως στις δεκαετίες του ‘60 και ΄70 , κινήθηκε το χωριό μας πολιτιστικά και τότε έγιναν κάποια πράγματα , βιβλιοθήκη , Πολιτιστικός Σύλλογος , που ξεκίνησε σαν εντευκτήριο των υπαλλήλων της ΑΤΕ και σιγά – σιγά .κάλυψε όλους τους Δημ. Υπαλλήλους , αλλά και όσους χωριανούς επιθυμούσαν , και ήταν πολλοί που έρχονταν…
Το χωριό μας λοιπόν είχε δεσμούς με τις εορταστικές εκδηλώσεις της Εξόδου Μεσολογγίου , και μάλιστα πολύ παλιές , αφού οι Εξοδίτες φεύγοντας απ’ το Μεσολόγγι , στην περιπλάνησή τους πέρασαν κι’απ’ το Λιδορίκι , και φιλοξενήθηκαν απ’ τους χωριανούς μας , που τους άνοιξαν την αγκαλιά τους , έφαγαν όλοι μαζί , ήπιαν και φυσικά χόρεψαν στο Αλωνάκι , το “ Χορό των αντρειωμένων “ , όπως έμεινε στην ιστορία εκείνο το αντάμωμα .
Διαβάστε πως περιγράφει το μεγαλειώδες αντάμωμα Εξοδιτών και Λιδορικιωτών , ο Επαχτίτης λογοτέχνης Γιάννης Βλαχογιάννης ,
Ο ΧΟΡΟΣ ΤΩΝ…” ΑΝΤΡΕΙΩΜΕΝΩΝ “…
ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΤΕΣ ΣΤΟ ΛΙΔΟΡΙΚΙ
Του Γιάννη Βλαχογιάννη
Η πλατεία “ Αλωνάκι “ όπως ήταν το 1950 , όταν ακόμα ήταν..” πλατεία “ …
* *
" Το Μεσολόγγι μένει πίσω πια , στη χαλασιά , στην αλαλιά του . Νους και καρδιά το διώχνουν και το σπρώχνουν μ' αποστροφή της λησμονιάς τα σαραντάβαθα , στ' αβασίλευτα σκοτάδια του χαμού .
Φαρμάκι είναι στα χείλη τ' όνομά του . Κι' αυτό αραχνιασμένο , γυρίζει πίσω μ' όλα του τα σάβανα , κι' ορθώνεται στα μάτια σαν ξαναζωντανεμένος νεκρός . Αν τόσα στήθια , για το Μεσολόγγι , κάστρο πυργωθήκανε σκληρότερο απ' τ' ατσάλι , τα στήθια αυτά και τα κορμιά καπνός γενήκανε και στάχτη τώρα , και χαθήκανε στον άνεμο και παν .
Το ίδιο , ας ήτανε και μπορετό να' χε χαθεί , ποτέ μην είχε γεννηθεί το Μεσολόγγι το πικρό . Ας του'πεφτε κακιά αστραπή να το'καιγε , πριν από ‘να λιμνοχώρι ταπεινό ξεβγεί στον κόσμο και φανεί ψηλότερο απ' τον Όλυμπο , κι' αστράψει και βροντήσει .
Και τώρα , που είναι του Μεσολογγιού η φωτιά η μεγαλωμένη και που η βροντή ; Αφού έτρεξε γοργό το δρόμο της και σκόρπισε το χαλασμό , χαλάστηκε κι' η ίδια . Κι' απόμεινε μιας σπιθαμής μαύρη καπνιά στρωμένη , δυο ζευγαριών καψαλισμένος τόπος , εκεί που πρώτα πυκνό ρουμάνι από δεντρόκορμη παλληκαριά , δρυμός παρθένος απ'τη μοίρα της Ελλάδας φυτρωμένος , έδειχνε της ομορφιάς τον πιο αγνό ανθό , τα πιο ακριβά του κόσμου δώρα , την ιδέα , την πίστη , την αγάπη .
Της φρουράς τ' απομεινάρια ακολουθάνε την ανηφοριά , του δρόμου το κυμάτισμα , σα συμπεθερικό βουβό , ξένο απ'τη χαρά του γάμου . Της φωτιάς τ' αποκαϊδια , άντρες και γυναίκες λιγοστές , πεντ' έξι , ντυμένες τ' αντρικά τους , σκυφτά κορμιά μισόγυμνα , στήθια στυμμένα , αρμοί και κατακλείδια αχνά ξεπεταγμένα , μάτια βαθουλά , δεν κοιτάζουν την κατάντια τους , δεν μιλάνε και δεν νοιάζονται τη συντροφιά τους γύρω , άχαρη συντροφιά σε γάμο καλεσμένη , που δε στάθηκε ποτέ .
Κούφια κουφάρια από την πείνα χορτασμένα , γονατισμένα από τη συφορά ,πάνε στο δρόμο τους συρτά μεθυσμένα , και δεν ξέρουν ούτε τ' ανοιξιάτικο ξεφάντωμα ,που χύνεται τριγύρω , ίσως για χαρά δική τους , ούτε την απίστευτή τους λευτεριά , που ξαναβρήκανε μονάχοι αυτοί , κι' όχι άλλοι , τίποτε δεν βάνουνε στο νου .
Τ' άγιο ψωμάκι μοναχά παρακαλάνε κάπου λίγο να βρεθεί . Δε νοιώθουν πια ούτε αν υπάρχει και χαρά , ούτε και κόσμος αν υπάρχει . Μονάχα το ψωμί .. Κανένας τους δεν θέλει πίσω αγναντεύσει τι δρόμο άφησε , τι δρόμο πήρε . Το ξέρουν , είναι καταπόδι τους ο οχτρός , Τούρκος είναι κι' ο Χάρος . Όμως αν χτυπάει αυτός , χέρια δεν έχουνε , μήτε άρματα ν'αποκριθούν . Αλύπητος ο οχτρός , το ξέρουν κι ας χτυπάει .
Μοιάζουνε σα να'χασαν το δρόμο τους , του δρόμου το σκοπό , κάτι χειρότερο , σαν αποξενωμένοι μοιάζουν απ' της ζωής το σύνορο , σε σκοτεινή ερημιά ριγμένοι , που τη διαγουμάνησαν αθώρητα θεριά . Στο δρόμο , έρημα , αρπαγμένα και χαμένα τα χωριά , τα σπίτια ολάνοιχτα σαν άδειοι τάφοι , χωρίς τον ίσκιο ζωντανής ψυχής , χωρίς ακόμα και τ' ορνιθολάλημα , και του σκυλιού το γαυγητό . Έτσι δέχονται το ξένο συμπεθερικό , και τ' αγναντεύουν που περνάει . Οι χωριανοί , όσοι ξαναμείναν , πιάσαν τα βουνά , αιώνια καταφύγια , να γλυτώσουν . Και δεν είναι τώρα πουθενά ένα χέρι σπλαχνικό να δώσει το ψωμάκι , την αρρώστια και τη λιγοψυχιά να λησμονηθεί .
Ένας - ένας ,όσοι ακούν τη σπίθα τη στερνή να τρεμοσβήνει στην καρδιά , μένουν πίσω και ξαπλώνονται στις ξώπορτες που χορταριάσανε , στα παραγώνια που για χρόνια τη φωτιά τους χάσανε , κι' εκεί , κατάχαμα , γυρεύουνε και βρίσκουν την ανάπαψη . Κι' οι άλλοι παν . Και πιο πολλοί είναι που απομένουν πίσω , στα μονοπάτια τα τραχιά , παρά οι ζωντανοί που προχωράν . Έτσι , όσο πάει λιγοστεύει το λιγόζωο συμπεθερικό . Της Έξοδος τ' αντίβροντο γέμισε των βουνών τα κάρκαρα , λιάκουρες και κλεισούρες αντιβουίσαν , κι' οι κρυμμένοι χωριανοί βγήκανε τέλος από τους κρυψώνες τους και τρέξαν από πίσω στο συμπεθερικό , σα διψασμένα αγρίμια , να ρωτήσουν και να μάθουν . Τους προφτάσανε πολλοί στο Λιδορίκι . Εκεί , μπρος στ' αχνισμένα λείψανα , που δείχνουν της ζωής τη φλόγα μεσ΄τα μάτια τους να θαμποσβήνει σα μακρυσμένο απόβραδο , οι χωριανοί λησμονήσαν και το ρώτημα και το άκουσμα .
Άλλοι λειψό ψωμί ζυμώσαν , άλλοι ψήσαν αρνάκι τρυφερό , άλλοι ξετρυπώσαν τ' αντιψύχι του παλιού κρασιού και στρώσαν το τραπέζι , όλο δαφνόμυρτα , και μοίρασαν το φαί , λίγο από..λίγο , κι' ενώ τους βλέπουνε να τρώνε , μένουν αυτοί γονατιστοί και κλαίνε .
Δες όμως και τι θάμα ήταν αυτό . Όχι σαν ηλιοβασίλεμα που φεύγει , μα σαν κοντινή ανατολή η ζωή γυρίζει στη ματιά τους .Το χαμόγελό τους μοιάζει με του Αυγερινού το πρωτοχάραμα , και ξαφνικά λάμπει στο μέτωπό τους τ' άγιο αστέρι το λαμπρό . Είναι του Μεσολογγιού η θύμηση η γλυκιά που ξαναγύρισε κι' έφεξε γύρω . Σηκώνονται απ' το τραπέζι το΄λιτό . Άντρες - γυναίκες σιάζουν τ' αχτένιστα μαλλιά , σφίγγουν τη μέση , χεροπιάνονται όλοι νιάτα , από θείο πιοτό γεμάτη την καρδιά .
Ένας σουλιώτης , που' κρυβε στα στήθια τη σημαία του Μεσολογγιού , την ξετυλίγει , την κρεμάει απ' ένα κλάδο . Δεν είναι πια σημαία του πολέμου αυτή , φλάμπουρο είναι γάμου , και κάνει τη χαρά του το λυπημένο συμπεθερικό , και παίρνει τη λαχτάρα της ζωής για νύφη , νύφη μια και μόνη .
Ο λόγος ο στοματικός , που φύλαξε του θείου αυτού χορού το θάμα , λησμόνησε για το τραγούδι να μας πει , που είπαν οι χορευτάδες . Μα θα'πρεπε τέτοιο τραγούδι στόμα ανθρώπου να μη το ξανατραγουδήσει . Θα ' πρεπε μονάχα σ' άγιο βήμα , που δεν τό'χτισε χέρι ανθρώπινο , εκεί που προσκυνιέται κι΄ο ήχος του να μοιράζεται σαν από δισκοπότηρο, με τη σταλαματιά , σα γάργαρο νερό μαργαριτάρι σε φρυγμένα στόματα ."
Ολοζώντανη , η περιγραφή του ανταμώματος των χιλιοβασανισμένων Εξοδιτών του Μεσολογγιού , που με χίλιες στερήσεις και ταλαιπωρίες έφτασαν στο Λιδορίκι , όπου οι χωριανοί τους πρόσφεραν ψωμί , φαί , κρασί και νερό , κι απάνω στο κορύφωμα του πόνου και της απελπισιάς , ξαλαφρωμένοι , έπιασαν το χορό στο Αλωνάκι , το χορό των..." αντρειωμένων " ....
Παλιοί , πολύ παλιοί λοιπόν και δυνατοί οι δεσμοί του χωριού μας με την έξοδο Μεσολογγίου , στην οποία κάθε χρονιά συμμετείχε το σύστημα Προσκόπων μας , με μεγάλη επιτυχία .
Για διάφορους , όπως προαναφέραμε , λόγους το “ έθιμο “ αυτό με τον καιρό …” ξέφτισε “ γιατί έπαψαν να υπάρχουν Πρόσκοποι . Η ζωή όμως συνεχίζεται , μετά την αφάνεια πολλών χρόνων , τη σκυτάλη τώρα παίρνει , σαν τον παλιό καλό καιρό , η Λιδορικιώτικη μπάντα , που πρόπερσι είχε πάρει μέρος στις εκδηλώσεις για δεύτερη φορά .
΄Μετά από ..50 χρόνια λοιπόν , το Λιδορίκι ξαναβρίσκει τα παλιά του…βήματα αρχίζει , από άλλη σκοπιά φυσικά , να συμμετέχει στις διάφορες εκδηλώσεις , ξαναθυμίζοντας τον παλιό καλό καιρό .
ΣΗΜ : Με την ευκαιρία φίλοι μου , και επειδή κάποιος κοντοχωριανός μας ..” αεροφιλόσοφος “ τελευταία είχε κάνει ..” ετυμολογική..γνωμάτευση “ για την ονομασία της Βαθιάς , πως δηλαδή οι εξοδίτες έλεγαν “ ψυχή βαθιά “ και έτσι έμεινε το όνομα , προφανώς καταλαβαίνετε πως είναι μια απ’ τις..συνηθισμένες του …ας μην το πω , γιατί απλούστατα οι εξοδίτες χόρεψαν στο Αλωνάκι , το θίγουμε το θέμα έτσι για την..ιστορία
ΚΑΛΗ ΑΝΑΣΤΑΣΗ - ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΚΑΛΑ
Καλό σας μεσημέρι , να περνάτε καλά
Απ’ το “ Λιδωρίκι “ με αγάπη ……..Κ.Κ.-
