O TEΛΕΥΤΑΙΟΣ ΙΠΤΑΜΕΝΟΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΤΗΣ ΤΟΥ ΠΕΙΡΑΙΑ (1941 )

O Thomas St. John Pattle ή απλώς "Pat"
Στις 3 Ιουλίου 1914 γεννήθηκε στο Butterworth της Νότιας Αφρικής 
ο (μετά θάνατον) επισμηναγός της RAF, 
Marmaduke Thomas St. John Pattle ή απλώς "Pat". 
Γιατί έχει θέση στη δική μας Πειραϊκή ιστορία ένας μαχητής της 
RAF, δεν είναι εύκολο να εξηγήσουμε χωρίς να σχολιάσουμε την 
σύντομη αλλά συγκλονιστική του δράση.
Ο Pat εδώ και 20 περίπου χρόνια καταγράφηκε ΚΑΙ επισήμως ως
 ο αερομάχος με τις περισσότερες καταρρίψεις εχθρικών αεροπλάνων 
μεταξύ ΟΛΩΝ των πιλότων συμμαχικών δυνάμεων στην διάρκεια
 του Β' Παγκοσμίου πολέμου. Περισσότερο από 85% αυτών 
των καταρρίψεων επετεύχθη στον Ελληνικό εναέριο χώρο.

O Pat Pattle από τη Νότια Αφρική κατέρριψε πάνω
από 51 αεροσκάφη
κατά τη διάρκεια του Β΄Π.Π.
Το 1937 αποφοίτησε από την Σχολή της Βρετανικής Αεροπορίας με
 τον βαθμό του υποσμηναγού και ΕΠΑΙΝΟ για την ευστοχία του. 
Σε μεγάλο βαθμό η ικανότητα του αυτή αποδόθηκε από δάσκαλους
 και συμμαθητές στην θητεία του ως "επαγγελματίας" κυνηγός 
στην Νότια Αφρική. Στην πραγματικότητα, ο Pat με δύσκολα (οικονομικά)
 παιδικά χρόνια είχε επιδοθεί για βιοποριστικούς λόγους στο κυνήγι 
ως έφηβος ενώ είχε εργαστεί και στα ορυχεία και σε συνεργείο αυτοκινήτων 
και αλλού.
Η έναρξη του πολέμου θα βρει τον Pat στην Αίγυπτο το 1939 με 
την 80η Μοίρα, διοικητή σμήνους. Εκεί στην πρώτη του αερομαχία
 θα καταρρίψει δύο Γερμανικά αεροσκάφη αλλά θα καταρριφθεί κι 
ο ίδιος επιστρέφοντας στην Μοίρα πεζός, μετά από δύο ημέρες περπάτημα 
στην έρημο. 
Τον Σεπτέμβριο του 1940 μόλις προήχθη σε υποσμηναγό η 80η Μοίρα 
μεταφέρθηκε στην Λάρισα και εν συνεχεία στην Ήπειρο (Παραμυθιά)
 όπου συμπληρώνοντας 20 καταρρίψεις στο Αλβανικό μέτωπο 
παρασημοφορείται στις 11 Φεβρουαρίου του 1941 ενώ έναν μήνα 
περίπου αργότερα του απονέμεται μια ακόμα διάκριση μετά από τρεις
 καταρρίψεις στην Χιμάρα.

Σμηναγός πια, ο Pat αναλαμβάνει την διοίκηση της 33ης Μοίρας και 
αφού τρομοκρατεί την Ιταλική αεροπορία με τα ταχύτατα 
μονοπλάνα Hawker Hurricane Mk1 "υποδέχεται" τα (πιο προηγμένα)
 Γερμανικά Messerschmitt ΜΕ 109 καταρρίπτοντας δύο από αυτά στα 
Ελληνοβουλγαρικά σύνορα την πρώτη μέρα της εισβολής και άλλα 
4 μετά - και τα 6 αυτά αεροσκάφη είναι της επίλεκτης 27ης Μοίρας 
της Luftwaffe.
Αφού η Ελληνική κυβέρνηση έχει ήδη συνθηκολογήσει (παραδοθεί) στα
 Γερμανικά στρατεύματα, η 33η Μοίρα της RAF με διοικητή τον Pat, 
τον Απρίλιο του 1941 βρίσκεται στην Ελευσίνα. Οι Γερμανοί 
προκειμένου να "καθαρίσουν" την υπόθεση "Ελλάδα" διαθέτουν 
περίπου 500 αεροσκάφη από τα οποία τα μισά περίπου είναι 
βομβαρδιστικά που καταστρέφουν την αεροπορική βάση της Δεκέλειας,
 τον ναύσταθμο Σαλαμίνας και... τα μισά εναπομείναντα αεροπλάνα 
της Ελευσίνας αφήνοντας την 33η Μοιρα με 12 σκάφη (από 25).
Παρ' όλα αυτά, στις 14 - 19 Απριλίου 1941 ο Pat λίγο πριν το τέλος
 της περίφημης "Μάχης των Αθηνών" καταρρίπτει άλλα 6 Γερμανικά
 βομβαρδιστικά. Βέβαια, θα έπρεπε να λέμε "Η Μάχη του Πειραιά"
 καθώς το κύριο μέλημα των Γερμανικών δυνάμεων εκείνες τις μέρες
 ήταν να πλήξουν τα πλοία που φυγάδευαν τις Ελληνικές και συμμαχικές
 δυνάμεις στην Κρήτη και την Αίγυπτο/αλλά δεν είναι της παρούσης....
Όλες αυτές τις ημέρες ο Pat ασκεί τα καθήκοντα του με υψηλό πυρετό, 
περνώντας την μισή μέρα τρέμοντας κάτω από τις κουβέρτες και την 
άλλη μισή πετώντας.
Στις 20 Απριλίου 1941, η Μοίρα 33 απογειώνεται σε δυο "κύματα"
(7+5 αεροσκάφη). Στον άνισο αυτόν αγώνα η 33η Μοίρα καταρρίπτει 
συνολικά 22 εχθρικά αεροσκάφη. Επί κεφαλής του δεύτερου 
"κύματος" των 5 συμμαχικών αεροσκαφών ο διοικητής Pat βλέπει 
το πρώτο κύμα να υποχωρεί (για ανεφοδιασμό στην βάση) όταν βρίσκεται 
πάνω από τον ΠΕΙΡΑΙΑ. 
Διακρίνει το αεροσκάφος που πιλοτάρει ο συμπολεμιστής του 
στο Αλβανικό William Woods να καταδιώκεται από 3 Messerschmitt.
 Καταφέρνει να καταρρίψει το ένα. Ο Woods καταρρίπτεται και σε λίγο 
στο ίδιο σημείο σχεδόν πέφτει κι ο Pat. Τελευταία φορά τον
 είδαν νεκρό στο πιλοτήριο του μονοπλάνου.
Το σημείο αυτό βρίσκεται ανατολικά της Ψυττάλειας. Εκεί βρίσκεται 
ακόμα το αεροπλάνο και ο υγρός του τάφος. Το όνομα του αναγράφεται
 στο μνημείο των άταφων πιλότων στο Ελ Αλαμέιν. Καθώς τα αρχεία 
της υποχωρούσης Μοίρας καταστράφηκαν, το "ρεκόρ" καταρρίψεων
 του Pat δεν είχε αναγνωριστεί ως το 1995. 

Το όνομα του Pattle αναγράφεται στο μνημείο
των άταφων πιλότων στο Ελ Αλαμέιν
Ωστόσο, οι πολλές μαρτυρίες συναδέλφων, οι εφημερίδες της εποχής
 και η "πολυεθνική" ιστορική έρευνα απέδειξαν ότι ο αερομάχος με τις
 περισσότερες καταρρίψεις στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν
 ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ ΙΠΤΑΜΕΝΟΣ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΤΗΣ του ΠΕΙΡΑΙΑ. 
Το σημείο θανάτου του σε βιβλία, ντοκιμαντέρ αλλά και στην
 ταινία που προμηνύει το βίντεο αναφέρεται ως "Οver Piraeus Ηarbour".
 Ήταν 27 ετών.
"Ανδρών επιφανών πάσα γη τάφος".-
Γράφει ο Νίκος Λαγωνίκος
http://pireorama.blogspot.gr/
 Πίσω στα παλιά

ΟΙ ΓΕΡΜΑΝΟΙ ΣΤΟΝ ΠΕΙΡΑΙΑ

 Μαρτυρία ενός Ποριώτη

Ένα κομμάτι λαμαρίνας από το Αγγλικό Φορτηγό "Clan Fraϊser" που εξερράγη,  σφηνώθηκε στον κορμό ενός δέντρου  στον Τινάνιο κήπο, και τώρα βρίσκεται στη Δημοτική Πινακοθήκη (παλιό Ταχυδρομείο) θυμίζει  στον επισκέπτη του το  βομβαρδισμό του Πειραιά από τα γερμανικά   "στούκας"  το  βράδυ της 6ης προς 7η Απριλίου 1941. Το Clan Fraser  στις 4 Απριλίου    του 1941  είχε μπει   στο λιμάνι Πειραιά με ένα φορτίο ''πολεμικού υλικού'',  με  όπλα και   500 τόνους ΤΝΤ και άλλο πολεμικό υλικό. Την ιστορία του "Clan Fraϊser" μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
      Στις 6 Απριλίου 1941 η ναζιστική Γερμανία επιτέθηκε στην Ελλάδα. Η γερμανική επίθεση είχε την κωδική ονομασία Μαρίτα και  εκδηλώθηκε στο μέτωπο της ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης κατά μήκος της λεγόμενης Γραμμής Μεταξά, ενός φιλόδοξου οχυρωματικού έργου στα πρότυπα της Γραμμής Μαζινό, που είχε κατασκευαστεί με πρωτοβουλία του  Ιωάννη Μεταξά ως ασπίδα αποτροπής του  βουλγαρικού κινδύνου. Ταυτόχρονα, γερμανικά αεροσκάφη βομβάρδισαν τον Πειραιά και τις ακτές έως τον Ναύσταθμο, προκαλώντας ανθρώπινα θύματα και τεράστιες ζημιές, με αποτέλεσμα να βυθιστούν 73 πλοία και 25 αλιευτικά.
     Αυτά είναι τα ξερά ιστορικά γεγονότα.
     Όμως  εμείς έχουμε στα χέρια μας  την χειρόγραφη  συναισθηματική αφήγηση από το ημερολόγιο ενός  Πειραιώτη - Ποριώτη(;), δικηγόρου, που κατοικούσε  στον Πειραιά τις ημέρες εκείνες, στην περιοχή Τερψιθέας, μάλλον στην οδό Περικλέους.
     Τα χειρόγραφα μας παραχώρησε ο αρχιτέκτονας κ. Γιώργος Βασιλακόπουλος. Του τα είχε παραδώσει ο φαρμακοποιός  του Πόρου Γιάννης Κατακουζηνός. Δεν είναι γνωστό αν ο γράφων είναι ο ίδιος ο Κατακουζηνός, φίλος του ή συγγενής του.
      Ωστόσο το πράγμα δεν αλλάζει. Πρόκειται  για μια μοναδική, αποκλειστική, συναισθηματική μαρτυρία των ημερών εκείνων, που η γραφή της, κοφτή, σύντομη,  με πνεύμα ……φοβισμένης αναμονής, δείχνει πως βίωσαν εκείνες τις στιγμές  όσοι τις έζησαν!
      Η συναισθηματική αυτή  αναφορά, συμφωνεί απόλυτα σε γεγονότα, ώρες με εκείνα που αναφέρουν οι ιστορικές καταγραφές!
 Εμείς  τα....αποκρυπτογραφήσαμε και σας τα παρουσιάζουμε:
Το ημερολόγιο ενός Ποριώτη(;)   
Κυριακή 6 Απριλίου 1941. Κατά τας 10 πρωί, ήλθε ο Νάσος για την αδελφή του κι έμαθα ότι προ 4 ωρών μας επετέθη η Γερμανία.
      Δέχομαι το νέο, όχι μόνο ψύχραιμα,  αλλά σαν κάτι τι που περιμένω και αργεί να γίνει. Η αισιοδοξία μου αυτή  δεν αφήνει το Νάσο αδιαμαρτύρητο.  Τας  10.50’ ακούμε  βολή αντιαεροπορικού  και  μετά 10΄ δίδεται δια σειρήνων το σύνθημα συναγερμού. Ηλθαν κιόλα οι Γερμανοί  χωρίς να τους πάρουν χαμπάρι. Πρώτα δύο καταδρομικά Αγγλικά, το Αγιαξ και εν άλλο δεμένα μπρος  στο παλιό Λιμεναρχείο κτυπούν κι ύστερα δίνεται  συναγερμός. Δεν εκτύπησαν. Επήραν φωτογραφίες και έφυγαν. Τας 15  επανελήφθη συναγερμός  χωρίς  επίθεσιν.  Το βράδυ βρίσκομαι   στου Γιώργη την Ταβέρνα με τον Γιαννάκη και τον Γολέμη. Τας 21.30 ακούμε σειρήνες. Φεύγουν. Εγώ σηκώνομαι τελευταίος μ ένα μπουκάλι  κρασί στο χέρι και βγαίνω έξω τραγουδώντας  « Με το χαμόγελο στα χείλη»! Πάμε σπίτι. Σε λιγάκι ακούμε επιδρομή. Γίνεται «Τρομοκρατική». Τα αεροπλάνα κατέρχονται  με κάθετο εφόρμηση, πολυβολούν δαιμονιωδώς πάνω από τις στέγες.  Τα πολυβόλα   κροταλλίζουν  πάνω από τα κεφάλια  μας, κι εμείς  πίνουμε κρασί και βγαίνουμε  έξω γεμάτοι   κέφι. Ρίχνουν βόμβες  βροχή  και   ως  εκ των υστέρων ανεκοινώθη ποντίζουν και νάρκες μαγνητικές στο λιμάνι. Βγαίνω έξω  και βλέπω το λιμάνι  να καίγεται. Φλόγες  ουρανομήκεις  και καπνοί μαύροι  αναθρώσκουν.  Μαθαίνουμε   πως κάποιο βαπόρι επήρε φωτιά. Καθησυχάζω τον κόσμο στο σπίτι  ότι αν έχει μέσα επικίνδυνο  φορτίο θα κόψουν τις πριμάτσες να το ρυμουλκήσουν έξω ή  θα του κατακλύσουν τα κήτη να   βουλιάξη.- Λήγει η επιδρομή  και ανεβαίνουμε   στην ταράτσα  να ιδούμε. Ολο το λιμάνι φαίνεται από τις ανταύγειες τις πυρκαιάς και μαύροι καπνοί σκεπάζουν όλον τον ουρανό.  Διαρκούσης της επιδρομής τραβώ έναν-‘έναν από το καταφύγιο απ το χέρι να τους δείχνω  τις φωτιές πυρκαιάς.
     Πάμε να κοιμηθούμε. Κατά τας 2 μας ξυπνούν υπόκωφοι κρότοι εκρήξεων. Λέγω δεν είναι τίποτε, μικροποσότητες  πυρομαχικών των βαποριών που ανατινάσσονται  και προσπαθώ να κοιμηθώ.
   Ωρα 3. Χωρίς να προηγηθεί τίποτα πάω να πέσω από το κρεβάτι. Το παράθυρο ανοίγει θρυματιζόμενο  με απαίσιο τρίξιμο αλλ αποτόμως, κι ενώ τρομακτικός σεισμός μας συγκλονίζει, και εκκωφαντικός  κρότος χιλιάδων πυροβόλων  συμπυροκροτούντων  δονεί την ατμόσφαιρα,  αποκαλύπτεται  λάμψη διαρκείας εκτυφλωτική  από έναν ουρανό καιόμενο και βρέχοντα  άπειρα χρυσοκόκκινα κομμάτια  αναμένου σίδερου κάθε μεγέθους εν ώ  απ το παράθυρο  μπουκάρει  σίφουνας  αέρος με σκόνη  απ τη γειτονιά ακούονται  φωνές  « Βοήθεια». Το παράθυρο μένει ανοιχτό γιατί ποιος να πάει να το κλείσει κάτω από την βροχή των σιδερικών;
     Σηκώνομαι να το κλείσω. Λείπουν τα πατζούρια τα δεξιά, που κομμάτια βρίσκονται στο δρόμο. Σηκωνόμαστε. Ο κόσμος τρέχει σπίτι μας, άλλοι τραυματισμένοι ζητώντας  βοήθεια. Το ηλεκτρικό  δεν ανάβει, πλέουμε στο σκοτάδι,  μες στα χώματα και τη σκόνη. Αλλοι  λένε πως ήταν ωρολογιακές βόμβες, άλλοι δεν ξέρω τι; Ευρίσκεται η λύσις η πραγματική. Εκρηξη του  πλοίου  με  χιλιάδες  πυρομαχικά και εκρηκτικές ύλες (8.000 τόνοι τροτύλης).
Από το pireas-piraeus.blogspot.gr
  Τη δεύτερη μέρα όλος ο Πειραιάς  είναι γεμάτος από σπίτια γκρεμισμένα που πάνω τους έπεσαν πελώρια κομμάτια αναμένου σίδερου κι οι  δρόμοι γεμάτοι σιδερικά 200  και πλέον οκάδων το καθένα. Το βίντζι  έχει πέσει πίσω απ΄το Τζάννειο. Η πυροσβεστική υπηρεσία τρέχει δαιμονιωδώς. Οσο να ξημερώσει αγωνία  τρομερή μας συνέχει.
     Κατά τας 5.20 ακολουθεί Δευτέρα έκρηξις μικροτέρας εντάσεως. Εν τω μεταξύ η φωτιά μετεδόθη  σε άλλα  πλοία  στο λιμάνι και καίγονται με μικρές εκρήξεις, Ξημερώνει τέλος κι ο κόσμος  τρομοκρατημένος φεύγει, άλλοι πεζή άλλοι με ότι βρουν  για την Αθήνα. Ο Πειραιάς ερειμώνει τελείως.
Δευτέρα  7 Απριλίου. Είμαστε όλοι  ράκος από τον ψυχικό κλονισμό. Ο κόσμος φεύγει για όπου βρεί. Ο Κορυδαλλός γεμίζει κόσμο στα βουνά και η απελπισία κι ο τρόμος χαρακτηρίζει τα πανικόβλητα πλήθη. Τας 11 δίδεται σύνθημα συναγερμού, χωρίς βομβαρδισμό. Επίσης τας 21.30.   Κατά τις 4  το απόγευμα ομάδες στρατού  με πτυοσκαπάνας μπρος  απ το σπίτι και με αστυνομικούς λαμβάνουν  μέτρα δι επικείμενην έκρηξιν 2.000 οβίδων του άλλου πλοίου  φλεγομενου.  Με ειδοποιούν να φυλαχθούμε.  Καθόμαστε στο καταφύγιο με σφισμένη την καρδιά  ώρες ολόκληρες σαν τον κατάδικο  που περιμένει την εκτέλεσή του. Κατά τας 5 το απόγευμα  σεισμός  μας συγκλονίζει κι ακολουθεί  και δεύτερος. Τέλος  μαθαίνουμε  ότι είναι μαγνητικαί νάρκαι καταστρεφόμεναι. Ακολουθούν πολλές εκρήξεις.
        Την Τρίτη κατεβαίνω να δω το λιμάνι. Η καταστροφή , η ερήμωση  δεν περιγράφεται. Ένα μαγαζί δεν έμεινε. Παντού πυρκαιαί ετελείωσαν το έργο της καταστροφής εκ της εκρήξεως. Πλοία βουλιαγμένα, επιπλέοντα  συντρίμματα, ίχνη  καταστροφής και συμφοράς.
        Εξακολουθούν  συναγερμοί  και  βομβαρδισμοί,  ποντίσεις  ναρκών  στο   λιμάνι, μια  στο Ψυχιατρείο, κι άλλες στην περιοχή Βαγγελίστρας…..
  Την Παρασκευή 11 Απριλίου διαρκεί  ο συνεγερμός από τας 9.15 το βράδυ μέχρι την 1.20, 4 ώρες. 16 κύματα επέδραμαν και το αντιαεροπορικόν πυροβολικόν μαίνεται  καταιγιστικώς. Κατεβαίνουν  χαμηλά και πολυβολούν. Δαιμονιώδης θόρυβος γίνεται. Για 2  φορές ακούμε το απίσιο σύριγμα βομβών   πάνω από τα κεφάλια μας. Επεσαν στο Τελωνείο. Σε λιγάκι επαναλαμβάνεται   συναγερμός  κι έτσι   όλη τη νύκτα  κατάκοποι μένουμε ξύπνιοι. Κοιμόμαστε μισοντυμένοι. Στη γειτονιά μείναμε ολομόναχοι  με τον  Παντουβάνο και  τον Γιαννάκη  που κοιμάται εδώ. Η Θάλεια  έχει μείνει  κι έφυγε κι αυτή. Την νύκτα της  της 12^ης  προς 13 Απριλίου που έχουν Μ. Σάββατο, μας αφήκαν να κοιμηθούμε.  Μα  φαίνεται σαν ψέμμα…….»
    Και πράγματι  οι  συναγερμοί, οι επιθέσεις συνεχίστηκαν!
Μια συνήθεια  είναι όλα. Ακόμα και η Κατοχή!
        Δεκάξη  πυκνογραμμένες σελίδες είναι  το ημερολόγιο  ιστορικό ντοκουμέντο  του Ποριώτη που έχουμε στα χέρια μας. Και ο οποίος παρ ότι έπασχε από την καρδιά  του είχε ξεχωριστό κέφι  για ζωή….. Οι πιο  πολλές σελίδες,  αφιερωμένες  στις τιμές των τροφίμων. Ηταν βλέπετε  τα πιο αναγκαία της εποχής.
Συνεχίζει  λοιπόν…
     «Το κάθε τι, το συνηθίζει  κανείς, έτσι δε, συνηθίσαμε ν ακούμε πάνω απ τας κεφάλια μας το δαιμωνιώδες  σφύριγμα των βομβών.- Την νύκτα της 14  προς 15 Απριλίου μας εκράτησαν 6 ώρες  συνεχώς  εν  συναγερμώ για να επαναληφθεί πάλι για τρεις ώρες.= Τας 16 Απριλίου Μ. Τετάρτη, προκειμένου ο Μιχαλόπουλος κι ο Παντουβάνος να φύγουν για  το Μαρούσι, εμείς δε να μείνουμε  ολομόναχοι, ανεβήκαμε στην Αθήνα. Οι συναγερμοί και αι επιδρομαί διαδέχονται αλλήλους, 7-8 ημερησίως. Κατεβαίνω  σχεδόν καθημερινώς στον Πειραιά να δω μήπως με την ερημιά διαρρήξουν το σπίτι.  Από τας 9 π.μ. μέχρι τας 5 μ.μ. έμεινα μέσα στο τραίνο με συνεχείς συναγερμούς. Οσο να ξανάλθη το ρεύμα – δεδομένου ότι όλο το τούνελ  της Ομόνοιας είναι γεμάτο Πειραιώτες που έχουν φύγει, που εκεί κοιμούνται- ξανάρχιζε άλλος.
  Οι Γερμανοί στην Αθήνα  και τον Πειραιά.Πείνα!
      Το Σάββατο του Θωμά τας 3.30 μμ υπήρξε η τελευταία Γερμανική επιδρομή διότι την επομένην (27/4) μπήκαν στην Αθήνα. Την Δευτέρα δε 28/4 ξανακατεβήκαμε  στον Πειραιά  κινδυνεύοντας να μην βρούμε μεταφορικό μέσο διότι όλα επιτάσσονται.
      Την 14 Μαίου αρχίζει η νέα σειρά των Αγγλικών επιδρομών. Τας 30 Μαϊου 8.10 νέα  έκκρηξις  στο Λιμάνι  Βουλγαρικού πλοίου, όχι τόσο   τρομερά όπως η πρώτη.
    Τας 6 Οκτωβρίου  έπεσε στην ταράτσα του σπιτιού μας  πύραυλος (εκκρηκτική βόμβα) διαρκούντος βομβαρδισμού από τους Αγγλους.  Βόμβες έπεσαν στην οδό Περικλέους κοντά μας.
Αρχαί Νοεμβρίου. Η πείνα θεριεύει, η μαύρη αγορά μας έφαγε. Τίποτα δε βρίσκει κανείς  να φάη. Στα ρεστωράν μαγειρεύουν  σκύλους. Το κρέας (ποιος ξεύρει τι είδους) έφτασε τας 850 την οκά. Το αλεύρι 62.000  ένα τσουβάλι. Τα φασόλια 1.000. Το Λάδι 1.400. Ο κόσμος μαγειρεύει κυδώνια, μήλα, κάστανα, φύλλα από  κουνουπίδι 120 την οκά, και φύλλα παντζαριών. Κολοκύθια 140. Αυγά 75 έκαστον, η διανομή τροφίμων δεν γίνεται. Το ψωμί το εκατέβασαν 100 δράμια, 80,50,50,40,30 και μερικές μέρες κατά σειράν δεν δίνουν καθόλου.- Χειμώνας έρχεται και  ζέστη δεν υπάρχει. Τα ξύλα 18 η οκά, κάρβουνα 60 και δεν υπάρχουν. Το ηλεκτρικό μας  περιόρισαν ως 3 κιλοβάτ μηνιαίως.
 Χριστούγεννα 1941. Η κατάστασις  χειροτερεύει  καθημερινώς. Διανομή τροφίμων ως εξής. Από τον Απρίλιο είχαν να διανείμουν λάδι, τώρα δε θα δώσουν 25 δράμια (62,5 γραμμάρια,  1 δράμι = 2,5 γραμμάρια) κατ άτομον. Από τον  Οκτώβριον μας διένειμαν τώρα 100 δράμια όσπρια του“KURTULUS” κατ άτομον. (το  “KURTULUS” ήταν τουρκικό φορτηγό πλοίο  το οποίο κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου πολέμου χρησιμοποιήθηκε για την μεταφορά ανθρωπιστικής βοήθειας).  Κι 100 δράμια σταφίδα. Εξω  δε βρίσκει κανείς τίποτα να αγοράσει. Μου έστειλαν από την Υδρα κρομμύδια. Εδώ το κρέας το βρίσκεις 2.000.- Τα αυγά 200 έκαστον, η σταφίδα και τα σύκα 600. Τα κρομμύδια 400, το καλαμπόκι  1.000, το σιτάρι 1.800, το κουνουπίδι 280-320, τα φασόλια κλπ 1.800-2.000. Το τραμ το περιόρισαν αρχικώς 8-2 να κυκλοφορούν. Τώρα δε το σταμάτησαν εντελώς.=
      Από τας 14 Ιανουαρίου 1942 άρχισε να λειτουργεί συσσίτιον του Δικ. Συλλόγου. Φασουλάδα και πατάτες δύο φορές. Η μερίς 40 δραχμές, αλλά μόνο 1 και ανά μία για τα κάτω των 12  ετών παιδιά. Επίσης μας διένειμαν και 5 οκάδες σταφίδα προς 120.
     Τας 22  Ιανουαρίου  ανηγγέλθη ότι  το   “KURTULUS” προσήραξε και εβυθίσθη. Τραμ ούτε λόγος να γίνεται. Τα τηλέφωνα  κι αυτά λειτουργούν 7-18, όσες ώρες δηλαδή  το ηλεκτρικό φως είναι κομένο.
     Αι τιμαί τροφίμων αι αυταί. Ελιες 400, το μαλακό ψωμί των 70 δραμιών 850 δραχμές  η μαρίδα 1.800. Τα σκόρδα 40 έκαστον. Ψωμί πότε δίνουν 30-40 δράμια (75-100 γραμμάρια),  πότε 50  και πότε τίποτα.
Δεν υπάρχουν  ούτε φέρετρα!
    Το τέλος Ιανουαρίου μερικές ημέρες έδωσαν μπομπότα σκέτη (αλεύρι από καλαμπόκι) στη φόρμα σαν μολύβι από 40 δράμια. Αι τιμαί των τροφίμων  αι αυταί. Ολόκληρος ο Ιανουάριος χωρίς τραμ, ο κόσμος έχει ξεθεωθεί στο περπάτημα. Ποδηλάται κουβαλούν από πίσω και τις γυναίκες τους. Ελιές 400 η οκά. Μπάμιες 650 το κουτί. Οι σαρδέλλες οι  παστές (σαζάνια) 15-20 δραχμές  εκάστη .Το κρασί 160 η οκά και…όλο νεράκι. Πάστες στου   Ζαχαράτου 130 εκάστη.
   Πεθαίνει ο κόσμος και δεν  υπάρχουν ούτε… φέρετρα. Κι αυτά νοικιάζονται. Τους κουβαλάν πάνω σε καροτσάκια τυλιγμένους σε λινάτσες ή κουβέρτες. Ένα ταξί για το νεκροταφείο  παίρνει 6.500 χρ. Κατηργήθησαν και παπάδες κλπ
Πληροφόρηση, περιγραφή   έκφραση συναισθημάτων, σαρκασμός!  
      Πληροφόρηση, περιγραφή  καταστάσεων, ανέχεια, φτώχεια, πείνα, έκφραση συναισθημάτων, σαρκασμός,  απογοήτευση, ελπίδα για το μέλλον, όλα μαζί στο ημελόγιο του  Ποριώτη. Που συνεχίζει:
Γλέντι με ελιές και κρεμμύδια:
      ……Μέσα Φεβρουαρίου 1942. Τα Ιταλικά ψωμάκια έφθασαν  στις 600. Τα αυγά 250. Το κρασί 200. Το λάδι 2.000, το σιτάρι 1.800, τα μαυρομάτικα  1.500.Για τραμ ούτε λόγος να γίνεται. Ψωμί  μας δίνουν από 30 δράμια (75 γραμμάρια), αφού μας αφήκαν  6 μέρες  χωρίς. Την τελευταία αποκρηά γυρίζουμε με τον Γιάννακη και τον Καπετανίδη να βρούμε κάπου μια ταβέρνα να έχη κρασί για να γλεντήσουμε έχοντας εξαιρετικά μαζί στην τσέπη μας  2 κρομμυδάκια και 8-10 ελιές …..
   …….Μέσα Ιουνίου 1942 . Ευρίσκει κανείς  σχεδόν απ όλα, αλλά καθημέρα   αι  τιμαί αυξάνουν. Παντζάρια  300, πατάτες 1.400, χταπόδια  φρέσκα 3.600, ψωμί γερμανικό 3.800, αγγούρια έκαστο 300, φασολάκια ακριβότερα από πρώτα……
 …….Να ξανοιχτεί κανείς  στην ταβέρνα αλλοίμονο.    Με  τον  Μολοχάδη  επληρώσαμε ρεφενέ (4) 35.000 δραχ…….
….. 8  Νοεμβρίου 1942. Θεωρητικώς και μόνον  κατά φήμην παρατηρείται υποτίμησις  εις  όλα, παρακολουθούντα  το λάδι,  διότι   ο Κάβερης πωλεί λάδι προς 17.000. άλλοι δε προς 15.500. Λέγεται ότι φασόλια από 14.000, επωλήθησαν 6.000. Εν  τούτοις  ελιές έχουν 8.000, τα σιγάρα 2.000  το πακέτο, το κρασί 2.800-3.000, τα σπίρτα 500…..
http://www.koutouzis.gr
Πίσω στα παλιά  

ΠΕΙΡΑΙΑΣ ΚΑΤΟΧΗ

Κρασοκατανύξεις  για να ξεχνάνε;
…….. 18 Ιανουαρίου. Αι τιμαί εσταμάτησαν. Το κρασί κατέβηκε 2.000. Ο Μεθενίτης ακόμη το έχει 2.400. Αλλού υπάρχει και με 1.600. Πάντως αυτή την εποχή, από αρχές Ιουνίου δηλαδή και εντεύθεν έχουμε  κάμει γλέντια και εκοπανήσαμε τόσο, όσον δεν ήπιαμε εις όλην τη ζωή μας. Πότε  με τον Κουφό το Γιώργη  Γιαννάκη, πότε με τον Αγησίλαο Δάνδολο, τον Μολοχάδη, τον Αρη και Χαντς, Βλάχους, Καραστάθη. Κάθε βράδυ  και μεσημέρι   γινόμαστε κόνσολες…..παρ ολον ότι εμένα μου απαγορεύονται τα αλκοόλ. Μόνο σαμπάνιες  ήπιαμε ολόκληρη ντάνα από μπουκάλες της ωραιότερης Γαλλικής Μάρκας. Λίγο φαί και πολύ πιοτό……
Ο σπαραγμός του μικρού  
……Πάντως ο εφετινός χειμώνας (1942-1943) με τον περισινό δεν συγκρίνονται. Καλά  που εφέτος βρίσκονται απ όλα, αλλ ούτε δριμύς είναι, ούτε θνησιμότης παρατηρείται. Που   ο εξανθηματικός   τύφος, ο περισινός, που κάθε μέρα έβλεπες και νέον αστυφύλακα έξω από το σπίτι   με  την σχετική  ταμπέλλα, ή οι πεθαμένοι στα  πεζοδρόμια  από πείνα και ψύξι, που δεν πρόφθαιναν το αυτοκίνητο ή τα κάρρα να τους μαζεύουν (μαζύ με τα σκουπίδια στο ίδιο το κάρρο) και που έμεναν πολλές φορές   2  και 3 μέρες  όσο να τους «αποκομίσουν». Δεν μπορώ   να  ξεχάσω το σπαραγμό  ενός  μικρού μέχρι 2 χρονών  έξω από τον «Ολυμπο»,  που στη γωνία για το συσσίτιο  πέθανε ο πα έρας του που μαζί ζητιάνευαν. Τον τραβούσε απελπισμένα απ΄τα χέρια και απ τα μαλλιά  ξεφωνίζοντας «μπαμπά» μου, αλλά εκείνος δεν απάντησε…….
Καυγάδες  μεταξύ ανθρώπων και… σκύλων
   ….. Η οι   καυγάδες  μεταξύ ανθρώπων και… σκύλων στα σκουππιδια, που πολλές φορές οι  πρώτοι  αποσπούσαν βιαίως από τα δόντια των δευτέρων κάτι σάποιο που το νόμιζαν  για φαγώσιμο και το  έτρωγαν!!!!!
 …… 15 Φεβρουαρίου 1943  Όλα βραδέως φθηναίνουν. Ψωμί 3.000, μπλεντές 8.000, χαλβάς 8.000, φέτα 12-8.000, αρνάκια ……θαύματα 9.000 .Τα ψάρια, όμως, κρατιούνται ψηλά….
……. 25 Απριλίου Μ Πάσχα 1943. Το κρέας πουλήθηκε 16-24.000. Εγώ αγόρασα με 18.000.  Αυγά 850-2.000. Τυρί φέτα 12.000.  Την   Κυριακή  εφάγαμε σπίτι με τον Χανς. Μου έδωσε ο Νίκος 50.000 και με καμιά εικοσαριά ακόμη δήθεν εψώνισα.  Ένα σπίτι για να ψωνίση για το Πάσχα θέλει οικονομικά ενάμισυ εκατομμύρια. Πάντως υπάρχουν απ όλα και άφθονα. Που πέρισυ;………
……    Εφέτος υπάρχουν απ   όλα πλην χρημάτων…
  Εξεκοιλιαστήκαμε στο φαγοπότι
…….   Τη Δευτέρα   το μεσημέρι  φάγαμε στις πεθεράς μου και στου Σπύρου. Εξεκοιλιαστήκαμε στο φαγοπότι. Το βράδυ στου  Νίκου  με τους  Βλάχους. Διανομή Πασχαλινή έκαμαν από μία οκά  κατ άτομο πατάτες σάπιες προς 1.200 (στην αγορά 4.000) και 125 δράμια λάδι προς  4.000 την οκά, ψωμί από 50 δράμια…..
……5 Μαίου 1943. Λένε ότι τα είδη φθηναίνουν. Αλλά  δεν συμβαίνει. Αυγά 1.000,  πορτοκάλια 1.000 -1.500 έκαστον…..
      Η κατάσταση θέλει προσπάθεια και σημειώνει:
…… 15 Ιουνίου 1943.   …… Τα ραδικοβλάσταρα 1800. Κρασί 3.600-4.000 πατάτες 6.000 λάδι 15.16.000 .  Ευτυχώς έβαλαν προ ημερών στη γραμμή Αγ. Βασιλείου κάτι αντεροβγάλτες  αυτοκίνητα πάνω στα  οποία αναρίθμητοι επιβάται  ανεβαίνουν προς 200 δραχμές το εισιτήριο. Ο ηλεκτρικός  200  το  εισιτήριο. Για τις Κυριακές, τα  μεσημεράκια  πάμε σε σπίτια στην Αθήνα  και περνάμε καλά. Πότε εδώ και πότε εκεί.Στου Σπύρου,  Δημητροκάλη, Δημητρσκόπουλου,Βλάχου, πεθεράς μου και αλλού…
===  Την 1^η Ιουλίου 1943 επήγα στον Πόρο. Αι τιμαί και εκεί αι ίδιαι σχεδόν. Μόνο το ψάρι ευθυνότερο….Χθες η Λίρα έπεσε…...
Περιγραφικός , καταγράφει  όσα συμβαίνουν  γύρω από τα τρόφιμα….
         Κάπως έτσι συνεχίζει το ημερολόγιό του, άκρως περιγραφικός. Καθημερινά  καταγράφει την επάρκεια των προϊόντων  και την πορεία  των τιμών, που αποδεικνύει  το άγχος της εποχής,  ο  Πειραιώτης δικηγόρος.
        Εμείς επιλέγουμε…
5 Αυγούστου 1943. Ο πάγος εφέτος  μόνον 4.000  η κολόνα…..
15 Αυγούστου 1943. Μας επήγε ο Χανς εις τους  Μολοχάδηδες που γιόρταζε η Νότα… Καλά περάσαμε….
18 Αυγούστου, ο Πίκλος ανεχώρησε επ αδεία. Μας έφερνε κι αυτός κάτι. Τώρα θα αργήσει ενάμισυ  μήνα.
20 Αυγούστου, οι  αρτεργάται   εκήρυξαν απεργία…. Το ψωμί έφθασε 16.500……
1 Σεπτεμβρίου 1943  Δικαστήρια και Υπουργεία   έχουν απεργία. Μόνο στον  Πειραιά δουλεύουν. Τα τρόφιμα ακριβά…..
18 Σεπτέμβρη.  Αφού μας έκλεισαν μερικές ημέρες από τον Ηλεκτρικό Σταθμό Αθηνών-Πειραιώς. Δηλαδή εργάζονται μόνο για τους Γερμανούς… Ούτε η συνθηκολόγηση της  Ιταλίας, ούτε τίποτε  μπορεί να φθηνύνει  τα  τρόφιμα…
13 Οκτωβρίου 1943.  Αδικαιολόγητος πανικός, ο κόσμος αγοράζει ότι μπορεί, οι τιμές στα ύψη, σπάνε μαγαζιά και παίρνουν διάφορα είδη, επεμβαίνει η Αστυνομία.. τα γαζιά άδεια…  Ηδη έχει αρχίσει η δράση του ΕΑΜ στην Αθήνα.
Οι Γερμανοί εκρέμασαν δύο  μαυραγορίτες
30 Οκτωβρίου 1943. Οι Γερμανοί εκρέμασαν δύο  μαυραγορίτες  λαδέμπορους στην πλατεία Αγάμων (ο κόσμος είχε πανηγύρι)  για να εκτονώσουν την κατάσταση  με επιγραφή «αισχροκερδείς – εχθροί του Λαού».  Αλλά τα πράγματα δεν φθηναίνουν.   Δεύτερος κύκλος πείνας….
Παραμονή πρωτοχρονιάς 1944.  Το βράδυ εμείς εμείναμε στου Μέρμηγκα. Τα μεσάνυχτα οι Γερμανοί   εχάλασαν τον κόσμο. Πιστολιές, πολυβόλα, χειροβομβίδες, ρουκέτες, τα βαπόρια σφυρίζουν. Οι προβολείς πέφτουν στο Πασαλιμάνι πότε κόκκινοι και πότε μπλε, και παρουσιάζεται  θέαμα ονειρώδες…
5 Ιανουαρίου 1944. Στην αγορά νέκρα…..Λίγα προιόντα, ελάχιστη ζήτηση..
11 Ιανουαρίου 1944. Μεσημέρι πηγαίνω στα Λεμονάδικα.  Πληροφορούμαι ότι επίκειται επιδρομή. Πράγματι το μεσημέρι εξαπολύεται τρομερά επιδρομή  και ακολουθούν άλλαι δύο μέχρι τα μεσάνυχτα. Επεσε η Αγία Τριάς. Τραυματίαι πάμπολλοι. Φονεθέντες άλλο τίποτε! Εις το καταφύγιον της ΗΕΜ  έπε βόμβα και είναι θύματα πολλά. Η οδος Γεωργίου όλη λάκκους από πεζοδρόμιον   εις πεζοδρόμιον. Πανικός εις τον κόσμον αφάνταστος. Εις το Τζάννειον  συνεχώς   μεταφέρουν τραυματίας με παντός είδους μεταφορικά μέσα και καροτσάκια. Ο κόσμος έξαλλος φεύγει για την Αθήνα πεζή. Ερημώνουν πάλιν τα πάντα……Φήμαι κυκλοφορούν  διάφοροι….!
Χιόνι  επί τρεις μέρες
23 Ιανουαρίου 1944. Οι Πειραιείς  καταντήσαμε πρόσφυγες. Στεγάζονται σε σχολεία, εκκλησίες, μαγαζιά, πολλοί δε είναι εντελώς άστεγοι… Μέσα στα άλλα, επί τρεις μέρες χιονίζει τρομερά, 30 εκατοστά  το χιόνι!
8 Φεβρουαρίου 1944. Πληθωριστικά  χρήματα. Ένα ζευγάρι παπούτσια έχει  8.000.000 δραχμές.
21 Μαρτίου 1944.  Εν Πειραιεί  οι Γερμανοί κατέβασαν από όλες τις υπηρεσίες τις σημαίες  των.
25 Μαρτίου 1944. Προκειμένου ως φαίνεται οι Γερμανοί να αποσυρθούν εχορήγησαν άδειαν  προαιρετικού σημαιοστολισμού. Κανείς όμως δεν  εσημαιοστόλισεν πλην ωρισμένων δημοσίων  καταστημάτων………  Αι  τιμαί ψηλά….. Ευτυχώς ο Ερυθρός Σταυρός βοηθά….. Η κατάστασις  φοβερά, υπάρχουν δε ελπίδες ότι το Πάσχα θα έχομεν ειρήνην….
12 Απριλίου 1944. Μ. Τετάρτη. Επιασα  δουλειά στο Μηχανουργείο Κούπα…..(παρ ότι δικηγόρος)
…… Δουλέψαμε  ως τη 1 της Μ. Παρασκευής και πήρα  τα πρώτα μεροκάματά μου….Οι Γερμανοί θέλουν να επιτάξουν το σπίτι μου….
16 Απριλίου 1944. Μ. Πάσχα. Φρενίτις στις τιμές. Το πρωί ήπιαμε κανένα κρασί με τον Μαραγκουδάκη, είχαμε στο σπίτι μία κονσέρβα και  εκάμαμε σουτζουκάκια και  μακαρονάδα. Εβάψαμε δε και 2 αυγά προς  140.000 έκαστον….
29 Απριλίου 1944.. Γιορτή μου (  μάλλον τον έλεγαν Ιάσονα )  Τραπέζι με φασουλάδα στους φίλους μου.. ανοίξαμε και ένα κουτί  σαρδέλες και έτσι γλεντήσαμε για τη γιορτή μου… ήπιαμε κανένα κρασί , λικέρ και τσίπουρο που μού είχαν φέρει…
1 Μαίου 1944. Αποτόμως το λάδι  στα  ύψη. Διπλάσια τιμή, 4.200.000 η οκά.
21  Μαϊου 1944. Αποκλεισμός της Πελοποννήσου για 34 ώρας…
5 Ιουνίου 1944. Σήμερα της Αγίας Τριάδος ελειτούργησεν η Μητρόπολις Πειραιώς παραμερισθέντων των ερειπίων… Ο κόσμος ήρχετο  συγκινημένος..
6 Ιουνίου. Ανηγγέλθη η απόβασις εις  Γαλλίαν….
21 Ιουλίου 1944. Απόπειρα κατά του Χίτλερ  και η Λίρα πέφτει…… Το κρασί  πολύ ψηλά, εν τούτοις τα κοπανάμε αγρίως…. Ψωνίζεις με  εκατομμύρια και δισεκατομμύρια…
Το μπλόκο  της Κοκκινιάς
17 Αυγούστου 1944. Πηγαίνοντας στο εργοστάσιο, ήταν γενική ερήμωσις στους δρόμους από  το σταθμό και πέραν. Είχε γίνει «μπλόκο»  Δραπετσώνας, Ταμπουριών, Αγίας Σοφίας και Κοκκινιάς, με στρατόπεδο συγκέντρωσις στην Λεύκα.Την γλύτωσα ως εκ θαύματος όταν μάζευαν τους έξωθι του εργοστασίου κι έφυγα γενόμενος στόχος πολλών πυροβολισμών……  (είναι το λεγόμενο μπλόκο της Κοκκινιάς).
10  Σεπτεμβρίου 1944. Χθές και προχθές είχαμε βομβαρδισμούς…. Από τους συμμάχους…
22  Σεπτεμβρίου1944……. Σήμερα  εδολοφονήθη στην «Βαγγελίστρα»  κοντά, ο εν Πειραιεί διοικητής του ΕΔΕΣ γιατρός  Βαρδινογιάννης.
29  Σεπτεμβρίου 1944. Τίποτε δεν υπάρχει πλέον στην αγορά. Μελιτζάνες 700.000.000 δραχ……
6 Οκτωβρίου 1944. Εσπευσμένα φεύγουν οι Γερμανοί. Οι Σύμμαχοι λέγεται έφθασαν εις Κόρινθον….
12 Οκτωβρίου  1944. Από χθες σημαιοστολίζουν  προς υποδοχήν των Συμμάχων. Όλα 100% επάνω…  Κατά τας 2  κυκλοφορεί φήμη ότι τας 3 θα ανατινάξουν τας μονίμους δεξαμενάς. Ο κόσμος έντρομος φεύγει. Πράγματι  στας 3,5΄ αρχίζει σειρά ισχυρών εκρήξεων που δονείται όλος Ο Πειραιάς. Εξακολουθούν μέχρι τας 20,30. Από τον καπνό και τη σκόνη δε φαίνεται τίποτε…..Πάμε να κοιμηθούμε… Τας 11 μας ξυπνάει καμπάνα. Σε λίγο βγαίνουν τα «χωνιά και αναγγέλλουν την αναχώρηση των Γερμανών. Ολες οι εκκλησίες σημαίνουν όλη νύχτα. Ο κόσμος γιορτάζει!....
       Εν τω μεταξύ εξακολουθούν  που και που εκρήξεις, για να ξαναρχίσουν τας 5.30 τα 13 Οκτωβρίου 1944. Είθε να είναι η τελευταία  πράξη του δράματος του Πειραιώς. Όπως όμως τας 6 Απριλίου  η φωτιά συμπληρώνει την καταστροφήν, έτσι και  τώρα τα ερείπια του λιμανιού καίονται απ άκρου  εις άκρον. Φαίνεται ότι οι Γερμανοί ακόμη δεν έφυγαν. Λέγεται μάλιστα ότι εις την Ηλεκτρικήν  διεξάγεται μάχη ΕΑΜ-Γερμανών. Τι θ απογίνουμε;  Το άλλοτε ειρηνικό λιμάνι μας παρουσιάζει τρομερή εικόνα. Σωροί ερειπίων παντού, ερήμωσις και επιπλέοντα  κομμάτια ναυαγίων. Ο κόσμος χαίρεται με «Χριστός Ανέστη». Το μεσημέρι πηγαίνω στο εργοστάσιο να πάρω 25  δις αναδρομικά και πληροφορούμαι από Αστυνομικούς  ότι  στο Πασαλιμάνι  κατέπλευσαν Ελληνικά  Πολεμικά.  Οντως ήλθε ένα Ελληνικό ανθυποβρύχιο.Με πιάνει βέβαια συγκίνηση  ώστε κλαίω και πηγαίνω σπίτι με λυγμούς  να πάρω την Τανή, να πάμε επάνω στο καράβι να φιλήσω το κατάστρωμά του.
       Κοσμοπλημμύρα που δε λέγεται.  Βάρκες και καίκια  γεμάτα κόσμο. Σε λίγο φεύγει το πλοίο.
http://www.koutouzis.gr
Πίσω στα παλιά