EΛΑΤΕ ΝΑ ΓΙΝΟΥΜΕ ΠΑΛΙ “ ΠΑΙΔΙΑ “

   Ν Α        Θ Υ Μ Η Θ Ο Υ Μ Ε …..

Τις  μπίλιες …

Το  κουτσό..

Τα  αερόστατα..

Το  σχοινάκι

Το  κρυφτό ..

Το  μαντήλι ..

Το  τσιλίκι ..

Το μπιζ..

Τη μακριά  γαϊδούρα

Το  στριφτό…

  Ξαπλώστε , αναπαυτικά  στον  καναπέ  σας αγαπημένοι  μου  χωριανοί  και  φίλοι , φτιάξτε  το  καφεδάκι  σας , ανάψτε  και  ένα  τσιγαράκι , απ’ το…κομμένο  φυσικά , μισοκλείστε  και  τα  μάτια και  ταξιδέψτε νοσταλγικά  στο  παρελθόν  μας , στα  παιδικά  μας  χρόνια .

   Θυμηθείτε  τους  φίλους και  τους  συμμαθητές  μας , αυτούς  που  μεγαλώσαμε  μαζί , καπνίσαμε το  πρώτο  μας τσιγάρο , θυμηθείτε  όλα  τα  παιχνίδια  που παίζαμε , με  κάθε  λεπτομέρειά  τους , καταγράψτε  τα , με  όλες  τις  σχετικές  πληροφορίες και  στείλτε  τα μας , να  τα  δημοσιεύσουμε , να  μάθουν  οι  νέοι  μας  και  να  μείνουν στην ιστορία  του  χωριού  μας  , για  τις  επερχόμενες  γενιές .

   Θυμάστε  τα ..καρότσια , που  φτιάχναμε και  τα  τσουλάγαμε  στις  κατηφόρες ; Ποιό απ’ τα  νέα  παιδιά  τα  γνωρίζει ; Κανένα…

   Βοηθήστε λοιπόν  , να  μπορέσουμε  να  συγκεντρώσουμε  ΄τις  πληροφορίες  για  τα  παλιά παιχνίδια  μας  που  έσβησαν απ’ το  χρόνο  και την..τεχνολογία .

   Μπορείτε  να  μας  τα  στείλετε :

  Ταχυδρομικώς  : Φιλολάου  132  Αθήνα  11632

  Ηλεκτρονικώς : kkapsalis@hotmail.com   -   kapsalokostas@gmail.com

  Για  οποιαδήποτε  πληροφορία ή διευκρίνιση  τηλεφωνείστε μας   στο  694624-3033

                  Καλό  σας  απόγευμα , να  είστε  καλά ……Κ.Κ.-

OI MΠΙΛΙΕΣ

 

ΠΑΙΔΙΚΑ  ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ  ΤΟΥ  ΠΑΛΙΟΥ  ΚΑΙΡΟΥ

Τον παλιό  καλό  καιρό , που  ήμασταν ..” βασιλιάδες “ χωρίς..βασίλειο , που  μας  έλειπαν  όλα  , και  που  τα  παιδιά  έπαιζαν  ακόμα  στις  αλάνες , τα  όμορφα  εκείνα τα μη…μηχανο..ηλεκτρονικά παιχνίδια , μέσα  στα  πολλά παιχνίδια  μας  ήταν  φυσικά  και  οι…μπίλιες .
    Δίναν και..παίρναν λοιπόν  , οι ..μπίλιες (..γκαζές η βόλους , τις λέγαν οι..πρωτευουσιάνοι ) γυαλένιες , αλλά και σιδερένιες , από..ρουλεμάν , που ήταν και πιο σπάνιες , ελλείψει..αυτοκινήτων βλέπεις , αλλά οι πιο..γνωστές και διαδεδομένες , ήταν φυσικά οι .. ιδιοκατασκευαζόμενες , οι χειροποίητες , χαντ..μέιντ που λέμε και στα..Ελληνικά ..χωματένιες
   Αυτές τις φκιάχναμε μόνοι μας από..γλίνα , τώρα θα με ρωτήσετε τι είναι η γλίνα ; και με το δίκιο σας , η γλίνα λοιπόν είναι μια περίεργη φαιοπράσινη πυκνή λασπώδης μάζα μάλλον αργιλώδης , μια λάσπη πυκνή δηλαδή , που συνήθως υπήρχε σε υγρά σημεία , κοντά σε βρύσες , αυτή λοιπόν την βγάζαμε και την κάναμε βόλους , τις αφήναμε στον ήλιο να στεγνώσουν και είχαμε μπίλιες , πρώτης τάξεως , γιατί κακά τα ψέματα , τα λεφτά την εποχή εκείνη δεν ..έτρεχαν κι’ απ’ τα..μπατζάκια μας , γι’ αυτό τις γυάλινες , τις..γυαλένιες όπως τις λέγαμε , τις είχαμε σαν κάτι..ξεχωριστό , όπως είχαμε τα καλά μας..παπούτσια , σάμπως είχαμε..και δεύτερα , και ο αριθμός των..γυαλένιων αποτελούσε ακαταμάχητο..τεκμήριο της οικονομικής κατάστασης του καθενός μας..υπήρχαν από τότε ..τεκμήρια βλέπετε…

   Το ..θησαυρό μας , αυτό , τον είχαμε σε σακουλάκια , χώρια οι γυαλένιες , χώρια οι..γλινένιες , και το άθροισμά τους , ο συνολικός δηλαδή αριθμός της μπιλιο..περιουσίας μας , μας έδινε και την ανάλογη ..θέση στην ιεραρχική.. κατάταξη της γειτονιάς μας αλλά και του χωριού , ως προς την ποσότητα βέβαια , γιατί η..ποιοτική κατάταξη των ..παιχτών , είχε φυσικά άλλα κριτήρια , με πρώτο και καλύτερο τη…δεξιοτεχνία ..
   Η δεξιοτεχνία ήταν αποτέλεσμα πολλών..παραγόντων , πρώτα – πρώτα το..ταλέντο , το σταθερό χέρι , οι καλές μπίλιες , η αυτοσυγκέντρωση αλλά κυρίως η εξάσκηση ,κάτι που το ‘βλεπες αμέσως κοιτάζοντας τα χέρια μας , απ’ τους καλύτερους ..μπιλιαδόρους της εποχής μας , ήταν ο Νίκος ο Λατσούδης , συνομήλικος και συμμαθητής μας , το χέρι του οποίου οι ράχες του μέσου και του παράμεσου , στο δεξί του χέρι , είχαν , κα θα ‘χουν ακόμα πιστεύω , …κάλους , απ’ το ακούμπημα χάμω , γιατί το χέρι ακουμπούσε , όταν..σημάδευες..

   Όπως είπαμε λοιπόν τις χωματένιες μπίλιες , τους ..βόλους , τους φκιάχναμε μόνοι μας , υπήρχαν βέβαια και στο..εμπόριο , αλλά προτιμούσαμε τις..χειροποίητες , ελλείψει και…χρημάτων , την πρώτη και..μοναδική ύλη , για την κατασκευή τους την παίρναμε από συγκεκριμένα για κάθε .. γειτονιά ..Γλινωρυχεία , εμείς π.χ , που μέναμε στο κέντρο του χωριού , είχαμε τη βρυσούλα , στο Σκατόρεμα , τη Βουλωμένη , όπως τη λένε τώρα , και φυσικά την άλλη βρύση που είναι παρακάτω , στον Κούστη .
   Μη φαντασθείτε βέβαια , πως τα ..γλινοαποθέματα ήταν..ατέλειωτα , όχι , αντίθετα , ήταν περιορισμένα και γι΄αυτό ..περιφρουρούσαμε τις..γλινο..πηγές μας , απ’ τις..επιθέσεις παιδιών από άλλες γειτονιές , όταν λοιπόν τέλειωνε το απόθεμα στη βρυσούλα , πηγαίναμε παρακάτω στον Κούστη και λύναμε το πρόβλημά μας .


Η βρύση  του  “ Κούστη “ , όπως  είναι  σήμερα , εγκαταλειμμένη και  πνιγμένη  στ’ αγκάθια  και  τα  αγριόχορτα ..Αν  όμως  καθαρίσεις  λίγο τα  αγκάθια  γύρω – γύρω , και τα  αγριόχορτα , ξύνοντας λίγο  το  χώμα  γύρω  απ’ το  καλάνι , όλο  και  θα  βγάλεις  γλίνα , γιατί  τώρα  πια δεν  υπάρχει…ζήτηση , οπότε  τα  αποθέματα  της  φύσης  παραμένουν …
   Το  βασικό  λοιπόν  είδος , αυτές  απ’ τον  πηλό , τις  είχαμε , κι’από  κει  και  πέρα , αν  υπήρχε κανένα…πενηνταράκι , αγοράζαμε  και  καμιά  γυαλένια , που υπήρχαν  σε  μεγάλη  ποικιλία , άσπρες , άχρωμες  , πολύχρωμες , ό,τι  βάζει  ο  νους  σας .
     Oι  μπίλιες , ήταν ένα  παιχνίδι  που  εύκολα  μπορούσε  να  παιχτεί οπουδήποτε ,  οποτεδήποτε  και  από  οποιονδήποτε  , συνήθως το  παίζαμε στις..γειτονιές  μας , εμείς  , η  ταπεινότητά μου , ο  Γιάννης  Ανέστος , Χρήστος Πέτρου , Μιλτιάδης  Κασίδης , Μίμης Πίτσιος , Τάκης  Ανδρίτσος , Νίκος  Λατσούδης , τα  Τεμπελάκια  , εκεί  γύρω  απ’ τ’ Αλωνάκι ,  πίσω  απ’το  Λατσουδαίϊκο , στο  γυμναστήριο  του  Γυμνασίου , αλλά  πολλές  φορές  ..ξανοιγόμασταν  και  παρά πέρα , στον  Ψαλά , στις  Λάκκες , τα  παιδιά τώρα  απ’ το  Βαρούσι , είχαν  δική  τους  γειτονιά  και  έπαιζαν  εκεί , κυρίως  πίσω  απ’ τον  Άι Γιώργη , όπως  επίσης  τα  παιδιά  που  έμεναν κοντά  στην  Παναγία , έπαιζαν  στο  αλώνι  που  είναι  πίσω απ’ την  εκκλησία , κάτι  που  έκαναν  και  τα  παιδιά του  Ψαλά , που  είχαν  σαν  παιχνιδότοπους , τη λάκκα μπροστά  στα  Σαψαραίϊκα όπως  επίσης  και  αυτή  που  είναι  πίσω  απ’ το  Γυμνάσιο .

   Στη  δικιά  μας  γειτονιά καλύτερος  στο  ΄”σημάδι “στις μπίλιες  .όπως  και  παραπάνω  είπαμε  , ήταν  ο  Νίκος  ο  Λατσούδης , που  το  χέρι  του , απ’ το  πολύ  παιχνίδι είχαν  κάνει κάλους , στο  σημείο που  ακουμπούσε  στο  χώμα για  να  πετύχει  καλό  σημάδι .
   Σήμερα  δεν  ξέρω αν   εξακολουθούν  τα παιδιά  να  παίζουν παιχνίδια  με  μπίλιες , αν  και  μου φαίνεται  απίθανο , με  τόσα  άλλα  παιχνίδια  που  έχουν , αλλά  θα  ήταν  υπέροχο  ένα..” τουρνουά “ μπιλιαδόρων που  να  μπορούν  να  το  παρακολουθήσουν  παλιοί και΄..νέοι , πάρτε  όμως  μια  ..γεύση απ’ το  όμορφο  αυτό  παιχνίδι , βέβαια όπως  παιζόταν  σε  νεότερες  εποχές ..

  Καλό  σας ξημέρωμα  να  είστε  καλά …Κ.Κ.-

MΑΚΡΙΑ ΓΑΪΔΟΥΡΑ

 

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ  ΠΟΥ  ΕΣΒΗΣΑΝ  ΜΕ  ΤΟ  ΧΡΟΝΟ

   ΜΑΚΡΙΑ  ΓΑΪΔΟΥΡΑ

Τα παιδιά χωρίζονται σε δυο οµάδες. Η «µάνα» της οµάδας που τα «φυλάει» στέκεται µε την πλάτη στηριγµένη σ’ έναν τοίχο κι όλα τ’ άλλα παιδιά σκυμµένα και πιασµένα γερά το καθένα απ’ τη µέση του µπροστινού του, µε το κεφάλι προφυλαγµένο κάτω απ’ τη µασχάλη του, σχηµατίζουν τη «µακριά γαϊδούρα».
Τα παιδιά της άλλης οµάδας παίρνουν φόρα και πηδούν ένα ένα πάνω στις ράχες των σκυµµένων. Όταν σκαρφαλώσουν όλα, η «µάνα» αρχίζει να µετράει, ενώ τα σκυµµένα παιδιά κάνουν ό,τι µπορούν για να ρίξουν τους «καβαλάρηδες».
Αν, πριν τελειώσει το µέτρηµα, κάποιο παιδί χάσει την ισορροπία του ή ακουµπήσει το πόδι του κάτω, «καίγεται» και µαζί του όλη η οµάδα του, που παίρνει τη θέση της άλλης .

 

 

ΚΟΥΤΣΟ

 

     ΤΑ  ΠΑΛΙΑ  ΠΑΙΔΙΚΑ  ΜΑΣ  ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ

 

Από τη Βικιπαίδεια,

 

Το κουτσό είναι ένα παραδοσιακό παιδικό παιχνίδι. Θεωρείται κοριτσίστικο συνήθως παιχνίδι, στις σημερινές εποχές σπάνια το επιλέγουν τα παιδιά για να παίξουν.

Ο χώρος

Για να σχηματίσεις το "κουτσό" παίρνεις μία κιμωλία και χαράζεις ένα τετράγωνο και γράφεις μέσα τον αριθμό ένα (1). Έπειτα κάνεις, πάνω από το τετράγωνο, στη μέση μια γραμμή,και δημιουργείς έτσι δύο καινούρια τετράγωνα με τους επόμενους αριθμούς (2,3).Από πάνω από αυτά τα δύο τετράγωνα,πάλι στη μέση,δημιουργείς ένα τετράγωνο και γράφεις τον επόμενο αριθμό κ.ο.κ.(μέχρι τον αριθμό δέκα(10) ).

Πως παίζεται

Για να παίξεις "κουτσό" χρειάζεσαι μια πέτρα (μικρή συνήθως). Ρίχνεις την πέτρα μέσα σε ένα από τα τετραγωνάκια. Εάν η πέτρα πέσει σε τετραγωνάκι που δεν έχει άλλο δίπλα του, τότε πατάς επάνω του με το ένα σου πόδι.Εάν πέσει σε τετραγωνάκι που έχει κι άλλο από δίπλα του, τότε πατάς με το ένα πόδι στο ένα τετραγωνάκι και με το άλλο πόδι στο άλλο τετραγωνάκι. Το κουτσό μπορεί να παιχτεί με πολλούς παίκτες. Στο κουτσό χάνεις μόνο εάν κατά την επιστροφή σου από το τετραγωνάκι με την πέτρα, πατήσεις κάτω.

ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΑ ΠΑΙΧΝΙΔΟ..ΕΘΙΜΑ ΠΟΥ ΕΣΒΗΣΕ Ο ..ΧΡΟΝΟΣ : “ ΤΑ ΑΕΡΟΣΤΑΤΑ “

 

  ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΟ  ΛΙΔΟΡΙΚΙ

       ΟΣΑ ΘΥΜΑΜΑΙ…

   Σε χθεσινό μας σημείωμα , αναφερθήκαμε στην προπολεμική περίοδο του αερόστατου , σήμερα θα θυμηθούμε και την μεταπολεμική , την οποία και ζήσαμε , βέβαια οι διαφορές δεν είναι μεγάλες , πάντως ας έχετε υπόψη σας και τις δυο περιόδους για να σχηματίσετε καλύτερη εικόνα .

Αμόλυμα του  αερόστατου απ’ το  αλώνι  πίσω  απ’ τον  Αη  Γιώργη , στο  πανηγύρι .

   Πλησιάζοντας οι ...γιορτάδες  , το μυαλό γυρνώντας στα..παλιά , κάνει μια ..στάση , σε μια παλιά Λιδορικιώτικη συνήθεια , έθιμο , γιορτή , όπως θέλετε πείτε τη , στα..” αερόστατα “ , βλέπεις , είναι ..σφιχτοδεμένη , μέσα στις Λιδορικιώτικες ψυχές , και με το αμόλυμα του αερόστατου , για τα παιδιά κυρίως .

   Η ψυχρή τυπική περιγραφή της όλης διαδικασίας , φκιασίματος και..αμολύματος , του αερόστατου , ελάχιστα μπορεί να σας βοηθήσει να ...νοιώσετε , να μπείτε στο..πετσί των Λιδορικιωτόπουλων , της εποχής εκείνης , για το τι σήμαινε το ..αερόστατο γι' αυτά , μια ..γεύση όμως , μια..μικρή γεύση , θα την πάρετε απ' την ταπεινή περιγραφή μας , και μαζί με μια παρόμοια , για το πανηγύρι  τ’ Άη  Γιωργιού ,στο  Βαρούσι  και τους..αθλητικούς του αγώνες θα'χετε μιά εικόνα , για το Λιδορικιώτικο αυτό έθιμο .

Πάλι  απ’ το  πανηγύρι  στον Αη   Γιώργη

       ΤΟ ΑΜΟΛΥΜΑ ΤΟΥ ΑΕΡΟΣΤΑΤΟΥ...

   Ένα όμορφο εθιμο...παίχνιδο του χωριού μας , το αμόλυμα του αερόστατου , έχει δυστυχώς σχεδόν...εκλείψει , όσοι μεγαλώσαμε στο Λιδορίκι , και είχαμε συμμετοχή στις...κοινωνικές ..παιδικές εκδηλώσεις , είχαμε λίγο-πολύ ασχοληθεί μ' αυτό το..άθλημα που ήθελε συλλογικότητα , κάποιες γνώσεις ...αεροναυπηγικής και μερικά..υλικά , βεβαίως..βεβαίως , κόλλες ειδικού χαρτιού , ψιλού , κόλλα για να τις συναρμολογήσουμε , βελόνα , κλωστή , για το γύρω-γύρω ράψιμο , καλάμι , πετρέλαιο , σφουγγάρι , και..σπάλαθρα για τη φωτιά .
   Η κατασκευαστική...ομάδα , είχε τις υποομάδες της , άλλοι φρόντιζαν για την προμήθεια των υλικών , που αγοράζονταν συνήθως με...ρεφενέ , άλλοι αναλάμβαναν το κόλλημα , άλλοι το ράψιμο , αφού προηγουμένως σε..σύσκεψη της..επιτελικής ομάδας , αποφασιζόταν το..μέγεθος και το..μοντέλο του αερόστατου , το μέγεθος προσδιοριζόταν απ΄το πόσες κόλλες θα χρησιμοποιηθούν , 8 η 12 συνήθως , καμιά φορά και περισσότερες , λένε μάλιστα πως προπολεμικά οι Γυφτομαχαλιώτες είχαν φτιάξει ένα με 64 κόλλες , αλλά η..πτήση του δεν ήταν..ανάλογη , ούτε μέχρι ...τον Αη Νικόλα δεν πήγε , και ανάλογα λοιπόν με το μέγεθος και το..σχήμα έπαιρνε και το όνομα του..μοντέλου , σωλήνας , κουτσιαύτικο ή κωλοπάνας .
Βέβαια στα προπολεμικά χρόνια ο..συνοικιακός αεροστατο..ανταγωνισμός είχε περάσει , απ' ότι λένε , σε..πολεμικό..επίπεδο , μάχη μεταξύ των μαχαλάδων , Βαρούσι , Γυφτομαχαλάς , Μαχαλάς και Ψαλάς , ήταν τα..αντίπαλα ..στρατόπεδα , και οι μάχες..Ομηρικές....
Θα πρέπει εδώ να αναφέρουμε πως το ..χούι του αερόστατου , ήρθε στο Λιδορίκι , απ' ότι έλεγε ο μπάρμπα Σπύρος ο Σφέτσος ( Καλέρης ) , γύρω στα 1920 , και το ‘φερε ο γιός ενός Αγρινιώτη Εφόρου , ονόματι Δανέλης , κι' από τότε ρίζωσε στο χωριό μας κι' έγινε το αγαπημένο παιχνίδι των παιδιών , άσχετα αν αργότερα..εξελίχθηκε σε..πόλεμο..μαχαλάδων .
   Ο αξέχαστος φίλος και παθιασμένος Λιδορικιώτης Αλέκος Κωστάκης σε ένα σχετικό δημοσίευμά του στο " ΛΙΔΩΡΙΚΙ " , τεύχος 10ο Σεπτέμβριος 1982 , αναφέρει χαρακτηριστικά τα πρωτοπαλίκαρα κατά..μαχαλά : Στο Βαρούσι , ο Κοραής ( Θύμιος Πέτρου ) , στο Γυφτομαχαλά , ο Λύγδος ( Θύμιος Σκούτας ) , ο Αρβανιτοτάσιος κι 'ο Γιωργάκης της Τραμποβάσιως , ενώ στον Ψαλά , ο Γιαννάκης Ευσταθίου , ο Διαμαντοσταύρος , ο Ηλίας Ασημακόπουλος , Γιάννης Ζόγκζας ( Πατσιούλας ) , Αριστείδης Κάππος ( Φουντούκης ) , και οι μάχες , αγαπημένοι μου φίλοι , γίνονταν κάθε Κυριακή , σχεδόν , και κυρίως χειμώνα για το φόβο..πυρκαγιών .
   Εμείς , αργότερα μεταπολεμικά , το θυμόμαστε σαν ένα παιχνιδοέθιμο που γινόταν ελάχιστες φορές χρόνο και κυρίως τ' Αη Γιωργιού και μάλιστα το αμόλυμα γινόταν απ' τη μάντρα της εκκλησίας , όπου ανάβαμε τις φωτιές για να ..γεμίσει και να φύγει τ' αερόστατο.

Το  αερόστατο ..” σηκωθηκε “ , και  οι  Λιδορικιώτες  το  απολαμβλανουν  πίσω  απ’ τον  Αη  Γιώργη .

   Αφού , λοιπόν , αποφασιζόταν απ' τους..αεροναυπηγούς το μέγεθος και το..μοντέλο , έπρεπε να βρεθεί κι' ο κατάλληλος χώρος , που να βόλευε για την όλη διαδικασία , χρειαζόταν άπλα για να μπορούν να στρωθούν οι κόλλες , να κολληθούν και να γίνουν τα ραψίματα , συνήθως αυτή η δουλειά , όταν ο καιρός ήταν καλός γινόταν σε κάποιο αλώνι , όπου μεταφερόταν όλο το...συνεργείο , με τα..συμπράγκαλα , και στρωνόταν στη δουλειά , όλα έπρεπε να γίνουν τέλεια γιατί...υπήρχε κι' ο...εχθρός , που έφτιαχνε κι' αυτός ...
   Ο καθένας απ' το...συνεργείο , είχε , φυσικά , αποκτήσει και την ..ειδικότητά του , άλλος κόλλαγε το χαρτί , άλλος έφτιαχνε το στεφάνι , για το στόμιο , από καλαμόβεργα , και έφτιαχνε και το σταυρό , από σύρμα , που θα κρέμαγαν το στουπί , άλλος πάλι φρόντιζε για το στουπί , να ‘ναι καλό και να ρουπώσει καλά στο πετρέλαιο , όλοι έδιναν τον καλύτερο εαυτό τους για να πετύχει η κατασκευή .
   Θα πρέπει εδώ να τονίσουμε ότι η όλη διαδικασία γινόταν..μελετημένα ...επιστημονικά , παίρνανε και..μετεωρολογικό ..δελτίο απ' την ντόπια ...Ε.Μ.Υ , παππούδες , γιαγιάδες ή γονείς , για το τι καιρό θα κάνει , κι' έτσι ήταν όλα έτοιμα , είχαν μαζεμένα και τα..καύσιμα..υλικά , και γινόταν η μεταφορά του...σκάφους στον τόπο εκτόξευσής του , συνήθως γινόταν σε μέρη που υπήρχε κάποια μάντρα , γιατί έπρεπε κάτω να ‘ναι η φωτιά που ...γέμιζε το αερόστατο με το..προωθητικό..αέριο , το φούσκωνε έτσι λέγαμε τότε , και φρόντιζαν οι...μετεωρολόγοι το σημείο ΄...εκτόξευσης να είναι ..απάγγιο στο βοριά , τα παλιότερα χρόνια τουλάχιστον , απ'ότι μας λέει στην αφήγησή του ο αξέχαστος φίλος Αλέκος Κωστάκης : " πεδία εκτόξευσης ήταν η λάκκα του Ψαλλά , και τ'αλώνια του Σκούτα και του Ζώη , Κανάβεραλ και Μπαϊνκονούρ...να πούμε ! ", στα δικά μας χρόνια , η εκτόξευση γινόταν απ' την μάντρα τ' Άη Γιώργη , συνήθως , η από διάφορα σημεία άλλα , ανάλογα τη γειτονιά που το ‘χε φτιάξει .
   Βέβαια οι συνθήκες που περιγράφει ο Αλέκος , κι' έτσι ήταν , ήταν...σχεδόν πολεμικές , ανάμεσα στους μαχαλάδες , και στη δικιά μας εποχή υπήρχε ανταγωνισμός ...σκληρός αλλά όχι όπως τότε , και πιστεύω πως σ' αυτό συνετέλεσε και η αλλαγή της όλης κοινωνικοπολιτικής δομής μεταπολεμικά , οι μαχαλάδες άρχισαν να..πλησιάζουν μεταξύ τους , αλλά ο ανταγωνισμός...ανταγωνισμός...
   Όταν λοιπόν ήταν όλα στην...εντέλεια , καθοριζόταν η μέρα , η ώρα κι' ο τόπος ...αμολύματος και τα συνεργεία αφού έκαναν και τους τελευταίους..ελέγχους , ήταν έτοιμα για τη μεγάλη στιγμή....

Εδώ έχουμε  ..ιδιωτική  εκτόξευση ,  ο Μήτσος  και  Σάκης  Ζέκιος , με  τον  Τάκη  Πέτρου  και  τα  παιδιά  τους , “ αμολάνε “ αερόστατο , στη  μάντρα  κάτω  απ’ τι  Φαλιδαίϊκο .

   Κι' έφτασε η μεγάλη μέρα , όλοι πανέτοιμοι για την μεγάλη στιγμή , ο καθένας στο πόστο του , ένας τελευταίος έλεγχος μη ξεχαστεί τίποτα , σφουγγάρι , πετρέλαιο , κλαριά , και φυσικά έλεγχος του αέρα , γιατί ανάλογα θα ‘πρεπε να επιλεγεί και η θέση..εκτόξευσης , κι' αφού όλα ήταν εν τάξει , άρχιζε η μεταφορά , με...ευλάβεια , του αερόστατου απ' το..αεροναυπηγείο στον τόπο εκτόξευσης ή μάλλον..αμολύματος , το Λιδορικιώτικο...Κανάβεραλ δηλαδή..

   Με μεγάλη προσοχή , μη σκιστεί καμιά κόλλα , ξεκινούσε η πομπή , άλλοι κρατούσαν τ' αερόστατο κι' άλλοι κουβάλαγαν τα διάφορα συμπράγκαλα , ενώ οι συζητήσεις έδιναν κι' έπαιρναν και η αγωνία και το άγχος ...χτύπαγαν..κόκκινο . Θα...σηκωνόταν ; θα πήγαινε μακριά ; θα ξεπέρναγε τα άλλα ; κανένας δεν γνώριζε , κανένας δεν μπορούσε να προβλέψει το αποτέλεσμα , γιατί δυστυχώς στις περιπτώσεις αυτές δεν γίνονταν..δοκιμές , μία κι' έξω που..λένε .

   Όταν έφταναν στο καθορισμένο σημείο , όλοι αναλάμβαναν καθήκοντα , άναβαν τη φωτιά , συνήθως σε κάποια μάντρα , επάνω στην μάντρα ανέβαινε ο κουμανταδόρος που θα κράταγε από πάνω το αερόστατο και θα έδινε το σινιάλο να κρεμαστεί το αναμμένο στουπί , το στουπί που έπρεπε να ‘ναι καλά..ρουπωμένο στο πετρέλαιο , για να μπορεί να δώσει...προωθητική..δύναμη και να ανέβει ψηλά , αυτός η αυτοί που κράταγαν από πάνω , έπρεπε να ‘χουν το νου τους , ώστε την κατάλληλη στιγμή , όταν το αερόστατο θα ‘χε ..φουσκώσει καλά , να δώσει το σύνθημα να κρεμαστεί το στουπί και αμέσως ν' αφήσουν το αερόστατο ελεύθερο να πάρει το δρόμο του .

Από  παλιότερη  …εκτόξευση  , πάλι  απ’ τον  Αη  γιώργη .

   Οι σκηνές που διαδραματίζονταν ήταν πραγματικά...μαγικές , συναρπαστικές , όλοι είχαν στρέψει την προσοχή τους στο αμόλυμα , κι' όλοι εύχονταν να πετύχει , να πάρει το αερόστατο σωστή πορεία , και να...χαθεί στον ουρανό , όλοι κάναν το σταυρό τους να πάνε όλα καλά , για να μπούνε και στο μάτι των...αντιπάλων , που φυσικά..παρακολουθούσαν τις εξελίξεις , ευχόμενοι να μην πετύχει η..εκτόξευση .

   Όταν λοιπόν το αερόστατο άρχιζε να φουσκώνει , ο..θερμαστής έριχνε κλαριά στη φωτιά και περίμεναν το σήμα του αρχηγού για να κρεμάσουν το στουπί , όταν έμπαινε το στουπί κι' είχε φουσκώσει πια όσο χρειαζόταν , οι από πάνω άφηναν το αερόστατο , ενώ όλοι έβγαζαν κραυγές , φωνάζοντας πολλά και διάφορα , σπάζοντας έτσι και τη..σωρευμένη τους νευρικότητα ,τόσων ημερών , με το ..αμόλααααα... λοιπόν το αερόστατο άρχιζε να παίρνει , συνήθως , κανονική ανοδική πορεία κι' ανάλογα με τη θέση που έπαιρνε ανεβαίνοντας οι..ειδικοί μάντευαν το τι μέλλει...γενέσθαι , γιατί πολλές φορές είχε συμβεί ν' ανέβει λίγα μέτρα και να...συντριβεί λίγο πιο πέρα .

Απ’ τον  Αη  Γιώργη  κι’ αυτή  η…εκτόξευση …

   Όταν λοιπόν ανέβαινε και όλα πήγαιναν κατ' ευχήν , άρχιζαν τα ...προγνωστικά , προς τα που θα πάει , πόσο μακριά θα πάει και εθεωρείτο μεγάλη επιτυχία να μπορέσει κάποιος να πάει πρώτος στο σημείο...προσγείωσης , να ‘ναι αυτός που θα το βρει , ήταν κάτι σαν ..τίτλος τιμής .

   Μερικές όμως φορές όμως είχαμε και.. .παρατράγουδα , όταν τράβαγε μακριά και έπεφτε χωρίς να ‘ναι κάποιος εκεί , είχαμε μικροπυρκαγιές , γι' αυτό και το αμόλυμα γινόταν συνήθως τη χειμερινή περίοδο , και πάντα με μεγάλη..προσοχή και...περιφρούρηση .

Όπως  βλέπετε  η  εκτόξευση  πήγε  καλά , το  αερόστατο  πήρε …ύψος , και  όλοι  παρακολουθούν  προς  τα  που  θα  πάει  για  να πάνε να  το  πάρουν .

    Όταν η ...επιχείρηση είχε επιτυχία , είχαμε τα απαραίτητα...πανηγύρια , και θριαμβευτική επιστροφή , ενώ όλοι κρατούσαν από μια ακρίτσα το περίφημο..αερόστατο , το οποίο , συνήθως , κατά την πτώση-προσγείωση καταστρεφόταν , και κρατιόταν σαν κειμήλιο..

     Καλό  σας  βράδυ , να  είστε  όλοι  καλά ….Κ.Κ.-

TO “ AMOΛΥΜΑ “ ΚΑΙ ΤΟ ..ΚΥΝΗΓΗΤΟ ΤΟΥ ΑΕΡΟΣΤΑΤΟΥ

ΠΡΟΠΟΛΕΜΙΚΟ   ΛΙΔΟΡΙΚΙ

   Σε  άλλο  σημείωμά μας , θα  περιγράψουμε  την όλη διαδικασία του “ αμολύματος του αερόστατου “ στο μεταπολεμικό Λιδορίκι , σήμερα ξεκινάμε την περιγραφή της ίδιας , σχεδόν , διαδικασίας , φκιάξιμο-αμόλυμα κλπ , αλλά της προπολεμικής εποχής , όπως , ολοζώντανα , την περιγράφει ο Λιδορικιώτης Αλέκος Κωστάκης – Μαργέλλος , ο αξέχαστος Καφτανιαλέκος , απολαύστε τη…

   “ Όποιος καθίσει να γράψει για την προπολεμική ζωή των παιδιών του Λιδορικιού , είναι αδύνατο να μη σταθεί στ’ αερόστατα και τους ηρωικούς πετροπόλεμους , που ακολουθούσαν κάθε φορά , όταν κάποιο αερόστατο έπεφτε σε ..ξένο μαχαλά , κάτι που γινόταν συχνά τις Κυριακές του χειμώνα , σαν είχε κόντρα άνεμο .
   Τα αερόστατα , πρωτοεμφανίστηκαν στο Λιδορίκι – κατά τα λεγόμενε του μπάρμπα Σπύρου Σφέτσου ( Καλέρη ) – από το γιο ενός Αγρινιώτη Εφόρου , ονόματι Δανέλλη , γύρω στα 1920 . Κι’ από τότε ρίζωσαν στο χωριό μας , έγιναν το πιο αγαπημένο παιχνίδι των παιδιών κι άφησαν εποχή και ιστορία .
   Το “ αμόλυμα “ του αερόστατου ήταν μια ολόκληρη ιστορία κι’ ήταν ομαδική προσπάθεια όλων των παιδιών του μαχαλά . Καθένα παιδί χωριστά , κι όλα μαζί , έπρεπε να κάνουν ολόκληρη προεργασία και να συντονίσουν χίλιες δυο ενέργειες , να καταστρώσουν επιτελικά σχέδια να πιάσουν καρτέρια , να βρουν τρόπο να αιφνιδιάσουν τον αντίπαλο , να βρουν χρήματα για τις κόλλες του αερόστατου , πετρέλαιο για το σφουγγάρι , ψαρόκολλα κλπ. και, το κυριότερο , όλα αυτά να γίνουν στη ζούλα , ώστε να μην πάρουν είδηση οι εχθροί , δηλαδή τα παιδιά του άλλου μαχαλά .
   Ήταν μια προσπάθεια – σωστό δοκιμαστήριο ψυχών και χαρακτήρων – όσο κι αν φαίνεται παράξενο , που ένωνε όλα τα παιδιά του χωριού , σ’ ένα σκοπό , σε μια ενέργεια , και τόνωνε την ομαδικότητα , το πνεύμα της συνεργασίας και της αλληλεγγύης , αλλά και το “ αρηίφιλο “ πνεύμα , που μετουσιωνόταν σε ηρωικό πετροπόλεμο , κι αναστάτωνε το χωριό για μια μέρα .
   Για μια μέρα , το αμόλυμα του αερόστατου , έδινε χαρά κι αναστάτωση στ’ αναρίθμητο – εκείνα τα χρόνια – Λιδορικιώτικο παιδομάνι , που ήταν χωρισμένο σε μαχαλάδες : Το Γυφτομαχαλά , τον Ψαλά , τον πλουσιότερο και πολυπληθέστερο , και το θεόφτωχο Βαρούσι  που , ελλείψει χρημάτων , δεν έφτιαχνε ποτέ αερόστατο !
   Κάθε μαχαλάς , ήταν μια μικρογραφία “ πλήρους κοινωνίας “ εν πολεμική καταστάσει και τα Σαββατοκύριακα βρισκόταν σε πάνδημο συναγερμό κι αναστάτωση . Το γενικό πρόσταγμα το ‘χαν τα πρωτοπαλίκαρα , που έπαιζαν το ρόλο του αρχιστράτηγου θα λέγαμε , και κάθε μαχαλάς , είχε τα δικά του .
    Δεν τα διόριζε κανένας , αλλά επιβάλλονταν στη συνοικιακή ιεραρχία με την αξία τους , την παλικαριά τους και την προσωπική τους γοητεία . Και τέτοια – στα χρόνια τα δικά μας – ήταν : Στο Βαρούσι , ο Κοραής ( Θύμιος Πέτρου ) , στο Γυφτομαχαλά ο μακαρίτης “ Λύγδος “ ( Θύμιος Σκούτας ) , ο Αρβανιτοτάσιος κι ο Γιωργάκης της Τραμποβάσιως , ενώ στον Ψαλά ξεχώριζαν οι μακαρίτες Γιαννάκης Ευσταθίου , ο Διαμαντοσταύρος και Ηλίας Ασημακόπουλος , κι απ’ τους ζώντες , οι Γιάννης Ζόγκζας ( Πατσιούλας ) , Αριστείδης Κάππος ( Φουντούκης ) , Θύμιος Παπαπαναγιώτου , Ηλίας Ταμβάκης , Βάρσος κ.α .
   Γύρω απ’ αυτούς , δρούσαν και κινούνταν ένα πλήθος άλλων ειδικοτήτων και αξιωμάτων . Και , πρώτ’ απ’ όλα , οι ..αεροναυπηγοί . Αυτοί , που , σε συνεννόηση με τους αρχηγούς , όριζαν με πόσες κόλλες θα γινόταν το αερόστατο και τι σχήμα θα του έδιναν ( με 6 κόλλες , με 8 , 12 , σωλήνας , κουτσιάφτικο η..κωλοπάνας . Συνήθως γινόταν με 8 .
   Μετά έρχονταν οι τεχνικοί , αυτοί θα βοηθούσαν στο κόλλημα και το ράψιμο του γύρου . Κατόπιν οι προμηθευτές , που έπρεπε να μεριμνήσουν για τ βελόνα , κλωστή , καλάμι , πετρέλαιο για το σφουγγάρι , σπάλαθρα για τη φωτιά κλπ .   
   Μετά έρχονταν οι ..μετεωρολόγοι και τα καρτέρια . Αυτοί , μ’ένα μαντίλι μάντευαν κατά που φυσάει ο αέρας , αν το μαντίλι έδειχνε κατά το μέρος του εχθρού , έφευγαν κρυφά σαν κομάντος κι έπιαναν θέσεις – καρτέρια , στο εχθρικό έδαφος , 'όπου πιθανόν θα ‘πεφτε τ’ αερόστατο , ώστε να μην περιέλθει στα χέρια του εχθρού , πράγμα ατιμωτικό κι εξευτελιστικό για όλο το μαχαλά .”

Ακόμα , ξεχώριζαν και μερικά παιδιά “ εγνωσμένης “ τιμιότητας που αναλάμβαναν το..οικονομικό μέρος της όλης υπόθεσης , πράγμα πολύ σοβαρό και ουσιώδες . Τότε τα πράγματα , από οικονομικής πλευράς , ήταν πολύ δύσκολα . Για να βρεις πενηνταράκι –όσο κόστιζε μια κόλλα – έπρεπε να φτύσεις..αίμα .
   Τότε περιμέναμε πως και πως , να γίνουν ..βαφτίσια να πάρουμε κανένα πενηνταράκι , να ..πεθάνει – χτύπα  ξύλο – κάποιος , και να μας δώσουν κάνα φράγκο για τα ξεφτέρια ή να ντυθούμε παπαδάκια στην εκκλησία , να πάρουμε 1-2 δραχμές – τις δεκάρες που περίσσευαν απ’ το δίσκο – ή να κάνουμε κάποιο θέλημα και να μας πληρώσουν .
   Εγώ , περίμενα μ’ αληθινή λαχτάρα κάθε Σαββατόβραδο , το νουνό μου , τον μακαρίτη τον Καδούλα , να πάω να του φιλήσω το χέρι να μου δώσει 1 φράγκο , με το οποίο έπαιρνες δυο κοκοτάκια απ’ το Ζήσιμο ή κόλλες για αερόστατο .
   Αλλά ας έρθουμε σο αερόστατο . Κάθε χειμωνιάτικη Κυριακή – τα αερόστατα τ’ αμολάγαμε , λόγω φόβου πυρκαγιών , μόνο χειμώνα – έβγαινε μια..ερανική επιτροπή και μάζευε πενηνταράκια απ’ τα παιδιά του μαχαλά , για ν’ αγοραστούν οι κόλλες κι η ψαρόκολλα για το κόλλημα . Το γενικό..επιτελείο είχε ορίσει με πόσες κόλλες θα γινόταν . Συνήθως γινόταν με 8 ή 12 , μια φορά οι Γυφτομαχαλιώτες έφκιαξαν ένα με 64 , αλλά δεν δικαίωσε τις ..προσδοκίες τους , μόλις και κατάφερε να φτάσει ως τον..Άι Νικόλα !
   Μόλις συμπληρωνόταν το αναγκαίο ποσό , αγοράζονταν οι κόλλες κι όλα τα παιδιά μαζεύονταν σ’ ένα αλώνι πλακόστρωτο , για το φκιάσιμο του αερόστατου . Οι τεχνικοί , κολλούσαν δυο..δυο τις κόλλες , κι ύστερα όλες μαζί , δίνοντάς του σχήμα μεγάλης σακούλας , η σχήμα μεγάλου  “ Τ ”. Στο χείλος , κάτω στο άνοιγμα , έβαζαν ένα καλαμένιο γύρο , που τον έραβαν με κλωστή .
   Οι “ τεχνικοί “ ξεπάτωναν τις “ γαλίκες “ ( μπουγαδοκόφινα “ )των σπιτιών τους , για το καλάμι του γύρου , κι έκλεβαν , όπου έβρισκαν , βελόνα και κλωστή για το ράψιμό του . Αν θα του έβαζαν και σφουγγάρι , περνούσαν στο γύρο του ανοίγματος ένα ψιλό σύρμα διαμετρικά , κάνοντάς του ένα καμπυλωτό τσάκισμα , για το κρέμασμα του σφουγγαριού .
   Το σφουγγάρι , γινόταν από βαμπακερά κουρέλια , που τα σφίγγανε μ’ ένα σύρμα , το οποίο κατέληγε σ’ένα άγκιστρο για το κρέμασμά του , και το βούταγαν σε καθαρό πετρέλαιο για να ..ρουπώσει , να πιεί δηλαδή καλά..καλά . Το πετρέλαιο , έπρεπε να πάνε να το ζητιανέψουν  η να το..κλέψουν απ’ τα γύρω σπίτια Πολλές φορές , που , εξαιτίας της φτώχειας , δε βρίσκανε πετρέλαιο , κρεμούσαν ένα σπαλαθράκι , αντί σφουγγάρι , το οποίο , όμως , έπεφτε γρήγορα .
   Την κόλλα , τη φκιάχνανε από ..ψαρόκολλα και σπάνια από Αραβική . Αν τα οικονομικά δεν το επέτρεπαν , οι ..ειδικοί , την έφκιαχναν απ’ το “ κομμίδι “ των τσαγαλιών . Όταν περίσσευε η κόλλα , δεν την πετούσαν , αλλά την έβαζαν σε κάποια τρύπα της μάντρας του αλωνιού , για την επόμενη..Κυριακή..


  Αφού οι μαστόροι τέλειωναν τ’ αερόστατο, στην εργασία του οποίου βοηθούσαν ανεξαιρέτως όλα τα παιδιά και χωρίς καμιά αντίρρηση στις προσταγές των αρχηγών – γινόταν μάλιστα και συναγωνισμός στην προσφορά  εργασίας – “ έβγαιναν τα καρτέρια “.
   Οι κομάντος του μαχαλά , αφού συμβουλεύονταν το μαντίλι των μετεωρολόγων , για το πιθανό μέρος της πτώσης της “ πτητικής συσκευής “, έφευγαν κρυφά , χωρίς να τους μυριστεί κανείς .Άλλωστε κι όλη η επιχείρηση του αερόστατου – έρανος , αγορά , κατασκευή κλπ – τις πιο πολλές φορές γινόταν κρυφά .Κι’ επειδή οι πράκτορες πληροφοριών του εχθρού δεν κοιμόνταν κι ήξεραν τα της κατασκευής , φρόντιζαν , τουλάχιστον να κρατηθεί κρυφή η ώρα της εκτόξευσης .
   Λίγη ώρα πριν την…εκτόξευση , που γινόταν από πεδία απάγγια στο βοριά , άλλοι κομάντος , ξεπάτωναν τα σπάλαθρα από τις φράχτες των γύρω κήπων , για τη φωτιά ! Ήταν δε αυτά τα πιο κατάλληλα έκαναν ίσιο λαμπρό , δεν κρυφόκαιγαν , όπως τα ρείκια και δεν πέταγαν σκατζαλήθρες , όπως το πουρνάρι .
   Πεδία “ εκτόξευσης “ λοιπόν , συνήθως ήταν η λάκκα του Ψαλά , και τ’ αλώνια του Σκούτα και του Ζώη , το..Κανάβεραλ και Μπαϊκονούρ , να πούμε ! Αφού λοιπόν , ήταν όλα έτοιμα , άρχιζε η αντίστροφη μέτρηση . Άναβε η φωτιά , κι αν φύσαγε , μαζεύονταν γύρω τα μικρότερα παιδιά κι άνοιγαν το σακάκι τους “ ν’απαγγιάσουν “ και να κόψουν τον αέρα . Προσεκτικά ο αρχηγός έβαζε πάνω στη φωτιά τ' αερόστατο , ώσπου να φουσκώσει .
   Μόλις φούσκωνε και τράβαγε προς τα πάνω , πρόσταζε αυτόν με το σφουγγάρι , να το κρεμάσει στο πιαστήρι του σύρματος . Η δουλειά αυτή ήθελε λίγη τέχνη , γιατί εμπόδιζε ο “ λαμπρός “ της φωτιάς , που έκαιγε το χέρι . Έπεφτε τότε το σφουγγάρι , αλλά έπεφτε και..καρπαζιά ..σβουριχτή από τον αρχηγό και διαολοσταλσίματα . Μόλις όμως κόλλαγε κι άναβε το σφουγγάρι , ο αρχηγός πρόσταζε τους δυο που κρατούσαν από πάνω τα αυτιά της ..συσκευής , με τη διαταγή : “ αμόλα..ρέεεεεε”.
   Εκείνοι τ’άφηναν αμέσως , και τ’ αερόστατο έπαιρνε τα ύψη , σαν ελαφρότερο απ’ τον αέρα , εξαιτίας του κενού που δημιουργούσε η φωτιά στο εσωτερικό του . Πήγαινε πολύ ψηλά και μερικές φορές , όταν τα σύννεφα , ήταν χαμηλά χανόταν σ’ αυτά .Τις περισσότερες όμως ,εξαιτίας του αέρα , πήγαινε νότια η κατά βοριά πολύ μακριά .
Αν οι κόλλες ήταν πορώδεις , η πτήση δεν κράταγε πολύ , γιατί γινόταν ΄” διαπίδυση “ του αέρα , διαμέσου των πόρων του χαρτιού , ενώ αν οι κόλλες ήταν καλής ποιότητας , τότε η πτήση κρατούσε περισσότερο . Οι κόλλες , ήταν χρωματιστές , ψιλές σαν τσιγαρόχαρτο κι εκείνο τον καιρό τις μεταχειρίζονταν για στόλισμα τζακιών , παραθύρων , δίσκων μνημοσύνου κλπ .
   Μερικές φορές ο..πύραυλος (!), εξαιτίας του ανέμου , διπλωνόταν αμέσως μόλις απογειωνόταν . Κι αν μεν ήταν χωρίς σφουγγάρι έπεφτε – όπως άλλωστε έγινε και με τόσους και τόσους πυραύλους των μεγάλων δυνάμεων ! –αλλ’ αν ήταν με σφουγγάρι , καιγόταν κι η απογοήτευση πλάκωνε τις καρδιές όλων .
   Αν όμως όλα πήγαιναν καλά , κι η συσκευή τράβαγε προς τα ύψη , μια μυριόστομη ιαχή δονούσε όλο το χωριό , επαναλαμβανόμενη συνέχεις : “ Αερόοοστατοοοοο..”
   Και τότε γινόταν ο θρήνος . Εν ριπή οφθαλμού , τα σοκάκια αναταράζονταν απ’ τις κραυγές των παιδιών , που τρέχανε αγριεμένα , με ιερό πάθος και πολεμικό μένος , προηγουμένων των πρωτοπαλίκαρων , κι ακολουθούσης της αμέτρητης μαρίδας , με ξύλα και σφεντόνες στα χέρια , παρακολουθώντας τη συσκευή να δουν που θα πέσει . Κι έπεφτε συνήθως , στο Γυφτομαχαλά ή τον Ψαλά . Στο Βαρούσι ελάχιστες φορές έπεφτε , γιατί “ ανεβατός “ άνεμος , και ιδίως το χειμώνα , δεν φυσάει .
   Αυτοί που το εκτόξευσαν , έπρεπε τώρα να προστατέψουν την πτώση του . Αν έπεφτε τ’ αερόστατο στα χέρια του εχθρού , ουαί κι αλίμονο , το ξέσχιζαν το ‘καναν λουρίδες , έβαζαν ένα λιθαράκι σ’ αυτές και τις πετούσαν στον αέρα . Το λιθάρι , λόγω βάρους , έπεφτε αμέσως ενώ η κορδέλα περιδινιζόταν στον αέρα και συνοδευόταν από τις νικητήριες και προσβλητικές ιαχές των αντιπάλων , που θριαμβολογούσαν για το κατόρθωμά τους .
   Μερικές φορές , στον τόπο της προσγείωσης , τύχαινε να βρεθούν εχθροί και ..φίλοι. Κι οι εχθροί με λάστιχα και σφεντόνες προσπαθούσαν να το τρυπήσουν , καθώς εκείνο έπεφτε , ενώ οι άλλοι να το προστατέψουν . Γινόταν σχετικός καβγάς κι έπεφτε ξύλο ..άγριο , που δεν περιγράφεται . όλα όμως αυτά , κράταγαν μόνο για κείνη τη μέρα , γιατί την άλλη , στο Σχολείο , ξεχνιούνταν όλα και το Κυριακάτικο αυτό μίσος , ποτέ δεν συνέχισε και τη Δευτέρα , ξεθύμαινε..
  Αν όμως , εχθρός δεν πετύχαινε το σκοπό του , και τ’ αερόστατο έπεφτε σε ..φίλια χέρια , τότε το ‘παιρνε ο αρχηγός και καμαρωτός καμαρωτός και , ακολουθούμενος από το στράτευμά του , διέσχιζε το εχθρικό έδαφος , ενώ οι εχθροί λύσσαγαν απ’ το κακό τους .
   Τέτοιες στιγμές όμως , αρκούσε ένας λόγος η μια κίνηση προσβλητική κι άρχιζε ο πόλεμος . Και το τι γινόταν δεν λέγεται . Ούτε δάσκαλοι , ούτε αστυνομία , ούτε οι γονείς μπορούσαν να κάνουν τίποτε . Οι πέτρες έπεφταν βροχή κι όποιον έπαιρνε ο..Χάρος .
   Αυτά ήταν τα αερόστατα στο Λιδορίκι και νομίζω πως ήταν ένα άριστο ομαδικό παιχνίδι , μ’ απίθανες παιδαγωγικές επιπτώσεις . Σήμερα μάλιστα , που ‘χει κοπάσει εκείνη η πολεμόχαρη νοοτροπία , η αντάρτικη θα ‘λεγα , και τα παιδιά έχουν ημερέψει , το αερόστατο θα ‘ταν η καλύτερη χειμωνιάτικη ψυχαγωγία των παιδιών .
   Τώρα τα παιδιά , δε σπάνε με τα λάστιχα τους μονωτήρες του ΟΤΕ , ούτε κόβουν τα κορόμηλα στη Βαθειά . Τότε , που ν’ αφήναμε εμείς τέτοια πράγματα ανέγγιχτα ! Είμασταν όλοι ..μαγάρες του διαόλου .
   Νέοι καιροί , νέα ήθη , κι’ ίσως είναι καλύτερα έτσι.
   Για την ιστορία , αναφέρω , όσους θυμάμαι , πρωταγωνιστές των παλιών εκείνων εκδηλώσεων . Απ’ το Γυφτομαχαλά , οι μακαρίτες Θύμιος , Θανάσης και Παντελής Σκούτας , Γιαννάκης της Κοράκαινας , Ζησιμοθάνος , Μαλαμομήτσος και Μαντάς κι απ’ τους ζώντες : Γιωργάκης της Τραμποβάσιως , Μαλαμοχρήστος , Τάσος της Αρβανιτογιάνναινας , Ταραμπούρας , Κ.Κατσούρης , Σάκης Παπαθανασίου ( αδελφός της ηθοποιού ) , Καναβούλας , Γ.Καραχάλιος , Γιώργος της Αραποκ’στάλλως κ.α .
   Απ’ τους Ψαλιώτες : οι μακαρίτες Γιαννάκης Ευσταθίου , Μήτσος του Λούκα , Σταύρος του Διαμαντή , Γιάννης Β. Γκομόζιας , Λιας Ασημακόπουλος , Νίκος Βούλγαρης κι από τους ζώντες ο Γιάννης Ζόγκζας , Αριστ. Κάππος ( Φουντούκης ) , Γ. Κόκκινος , Τάκης Μποβιάτσης , ο Βάρσος , ο Σαψαρούλας , ο Δημητράκης κι’ ο Λιακώνης του Γλυμογιώργου , ο Θύμιος Παπαπαναγιώτου κ.α , που δεν τους θυμάμαι αυτή τη στιγμή .
   Υ.Γ : Το 1947 , θέλησα ν’ αναβιώσω το ωραίο αυτό έθιμο κι αμόλυσα αερόστατο με επιτυχία . Ο τότε όμως Μοίραρχος όμως – ο μετέπειτα γαμπρός του χωριού μας Γιώργος Παπαγεωργίου – μας κυνήγησε και, παραλίγο , να μας κλείσει στο κρατητήριο ! Από τότε το έθιμο έσβησε .
   Σχετικό  με  το  “ αμόλυμα “ και  το..κυνηγητό του  αερόστατου , πάντα  για  την  προπολεμική  περίοδο , είναι και  ένα  γράμμα  του  αξέχαστου Γιώργου  Ν. Πέτρου , του Ταλτογιώργου , που  έστειλε στο Γιώργο Καψάλη  και  δημοσιεύτηκε στην  εφημερίδα “ Λιδωρίκι “ , δείτε  το  σχετικό  μας  δημοσίευμα .

17.3.10

ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΙΜΗ ΤΩΝ ΒΑΡ’ΣΙΩΤΩΝ ..

28...ΧΡΟΝΙΑ...ΠΡΙΝ.....

Στο 11ο φύλλο του ΛΙΔΩΡΙΚΙΟΥ του Οκτωβρίου 1982 , φιλοξενείται μια επιστολή του Γεωργίου Πέτρου , απ' το Σικάγο , που αναφέρεται στη...μάχη των ..αεροστάτων , με τον τίτλο : " ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΙΜΗ ΤΩΝ..ΒΑΡΣΙΩΤΩΝ ! " Eπειδή έχει άμεση σχέση με την...αεροστατική..μας αφήγηση , και παρουσιάζει ένα πραγματικό ΄, σχετικό , περιστατικό και μάλιστα από..πρώτο χέρι , το δημοσιεύουμε μαζί με την περιγραφή του αξέχαστου..Καφτανιαλέκου , που σας υποσχεθήκαμε..άλλωστε , η επιστολή του αγαπημένου μας μπάρμπα Γιώργου , απευθύνεται , όπως καταλαβαίνετε , στον αξέχαστο Γιώργο Καψάλη :


" Αγαπητέ Γιώργο , γεια σου .
Με την εφημερίδα σου , μου θυμίζεις σε κάθε φύλλο , τα παιδικά μου χρόνια ! Ιδιαίτερα με τα δημοσιεύματα του φίλου μου του Αλέκου Κωστάκη .
Πάνω , μάλιστα , στο τελευταίο του δημοσίευμα για τα αερόστατα ,έχω να προσθέσω τούτα :
Εγώ ο ίδιος πήρα από τους Κάτω Μαχαλιώτες ένα αερόστατο το 1937 .
Ήταν ένα μεγάλο αερόστατο με 24 κόλλες , που πήγε τόσο ψηλά ώστε κρύφτηκε μέσα στα σύννεφα και έπεσε στα Ζεστόπια .
Εκεί είχαμε καρτέρι οι Βαρσιώτες , το έπιασα εγώ και οι αντίπαλοι με πήραν κυνηγώντας . Ήταν , θυμάμαι , ο μακαρίτης ο Μήτσος Μαλάμος , ο Χρήστος Γατάκης και άλλοι πολλοί .
Μου φώναζαν από κοντά να τους το δώσω και να μου δώσουν ένα τάληρο -ποσό μεγάλο για την εποχή -αλλά εγώ , τίποτα . Το κατόρθωμα των Βαρσιωτών και το ταπείνωμα των Κάτω Μαχαλιωτών ήταν πιο σημαντικά !!
Έτρεχα , λοιπόν , εγώ , έτρεχαν κι' αυτοί ξοπίσω μου και το κυνήγι εξακολούθησε πέρα στο Παλιοχώρι και κάτω προς τον Κόστεβο ,μέχρι που σκοτείνιασε και μ' έχασαν . Αλλιώς δε σταμάταγαν...
Τι εποχές υπέροχες που ήταν εκείνες , και με πόσα λίγα νοιώθαμε χαρά....
Τώρα ; Ποιό παιδί θα ‘ τρεχε τη ..μισή Γκιώνα για εικοσιτέσσερις κόλλες χαρτί και την τιμή των Βαρσιωτών ;
Καλά Χριστούγεννα και θερμές ευχές σε σένα κι' όλους τους Συμπατριώτες μας .
Γεώργιος Πέτρου .
Σικάγο . “


Καταλάβατε , περίπου , αδέρφια τι γινόταν τότε με τον..αεροστατοανταγωνισμό , μεταξύ , κυρίως , Βαρ’σιωτών και Κάτω Μαχαλιωτών , Ομηρικές...μάχες , κι' έτσι και σου παίρναν το ..αερόστατο ; καλύτερα να ' μπαινες σαράντα οργιές μεσ' τ' γης , πού 'λεγε κι' η μακαρίτισσα η μάνα μου .
        Kαλό σας βράδυ.....Κ.-

   Το  έθιμο  πάντως  του  όμορφου αυτού  παιχνιδιού , δεν  έσβησε , όπως  αναφέρει  στην  αφήγησή του  ο  αξέχαστος Λιδορικιώτης  και  φίλος , Αλέκος  Κωστάκης , ο  Καφτανιαλέκος όπως  τον  ξέραμε , απλά..έχασε  την  μεγάλη  του  δόξα και  φυσικά αραίωσαν  και  οι..εμφανίσεις  του , πάντως  έστω  και  πολύ  αραιά , γίνονται και  σήμερα  αερόστατα , κυρίως του  Αγίου Γεωργίου .
   Όλα  όμως  όσα αφορούν  στη  διαδικασία , αμόλυμα  κλπ του  μεταπολεμικού  αερόστατου , θα  τα  διαβάσετε  στο  επόμενο  δημοσίευμά  μας σχετικά  με  τα  αερόστατα , φυσικά  με  το  σχετικό..βιντεο..φωτορεπορτάζ …
           Καλό  σας  ξημέρωμα , να  είστε  καλά ….Κ.Κ.-

ΟΙ MΠΙΛΙΕΣ

ΠΑΙΔΙΚΑ  ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ  ΤΟΥ  ΠΑΛΙΟΥ  ΚΑΙΡΟΥ


   Τον παλιό  καλό  καιρό , που  ήμασταν ..” βασιλιάδες “ χωρίς..βασίλειο , που  μας  έλειπαν  όλα  , και  που  τα  παιδιά  έπαιζαν  ακόμα  στις  αλάνες , τα  όμορφα  εκείνα τα μη…μηχανο..ηλεκτρονικά παιχνίδια , μέσα  στα  πολλά παιχμίδια  μας  ήταν  φυσικά  και  οι…μπίλιες .
    Δίναν και..παίρναν λοιπόν  , οι ..μπίλιες (..γκαζές η βόλους , τις λέγαν οι..πρωτευουσιάνοι ) γιαλένιες , αλλά και σιδερένιες , από..ρουλεμάν , που ήταν και πιο σπάνιες , ελλείψει..αυτοκινήτων βλέπεις , αλλά οι πιο..γνωστές και διαδεδομένες , ήταν φυσικά οι .. ιδιοκατασκευαζόμενες , οι χειροποίητες , χαντ..μέιντ που λέμε και στα..Ελληνικά ..χωματένιες
   Αυτές τις φκιάχναμε μόνοι μας από..γλίνα , τώρα θα με ρωτήσετε τι είναι η γλίνα ; και με το δίκιο σας , η γλίνα λοιπόν είναι μια περίεργη φαιοπράσινη πυκνή λασπώδης μάζα μάλλον αργιλώδης , μια λάσπη πυκνή δηλαδή , που συνήθως υπήρχε σε υγρά σημεία , κοντά σε βρύσες , αυτή λοιπόν την βγάζαμε και την κάναμε βόλους , τις αφήναμε στον ήλιο να στεγνώσουν και είχαμε μπίλιες , πρώτης τάξεως , γιατί κακά τα ψέματα , τα λεφτά την εποχή εκείνη δεν ..έτρεχαν κι’ απ’ τα..μπατζάκια μας , γι’ αυτό τις γυάλινες , τις..γυαλένιες όπως τις λέγαμε , τις είχαμε σαν κάτι..ξεχωριστό , όπως είχαμε τα καλά μας..παπούτσια , σάμπως είχαμε..και δεύτερα , και ο αριθμός των..γυαλένιων αποτελούσε ακαταμάχητο..τεκμήριο της οικονομικής κατάστασης του καθενός μας..υπήρχαν από τότε ..τεκμήρια βλέπετε…
   Το ..θησαυρό μας , αυτό , τον είχαμε σε σακουλάκια , χώρια οι γυαλένιες , χώρια οι..γλινένιες , και το άθροισμά τους , ο συνολικός δηλαδή αριθμός της μπιλιο..περιουσίας μας , μας έδινε και την ανάλογη ..θέση στην ιεραρχική.. κατάταξη της γειτονιάς μας αλλά και του χωριού , ως προς την ποσότητα βέβαια , γιατί η..ποιοτική κατάταξη των ..παιχτών , είχε φυσικά άλλα κριτήρια , με πρώτο και καλύτερο τη…δεξιοτεχνία ..
   Η δεξιοτεχνία ήταν αποτέλεσμα πολλών..παραγόντων , πρώτα – πρώτα το..ταλέντο , το σταθερό χέρι , οι καλές μπίλιες , η αυτοσυγκέντρωση αλλά κυρίως η εξάσκηση ,κάτι που το ‘βλεπες αμέσως κοιτάζοντας τα χέρια μας , απ’ τους καλύτερους ..μπιλιαδόρους της εποχής μας , ήταν ο Νίκος ο Λατσούδης , συνομήλικος και συμμαθητής μας , το χέρι του οποίου οι ράχες του μέσου και του παράμεσου , στο δεξί του χέρι , είχαν , κα θα ‘χουν ακόμα πιστεύω , …κάλους , απ’ το ακούμπημα χάμω , γιατί το χέρι ακουμπούσε , όταν..σημάδευες..

   Όπως είπαμε λοιπόν τις χωματένιες μπίλιες , τους ..βόλους , τους φκιάχναμε μόνοι μας , υπήρχαν βέβαια και στο..εμπόριο , αλλά προτιμούσαμε τις..χειροποίητες , ελλείψει και…χρημάτων , την πρώτη και..μοναδική ύλη , για την κατασκευή τους την παίρναμε από συγκεκριμένα για κάθε .. γειτονιά ..Γλινωρυχεία , εμείς π.χ , που μέναμε στο κέντρο του χωριού , είχαμε τη βρυσούλα , στο Σκατόρεμα , τη Βουλωμένη , όπως τη λένε τώρα , και φυσικά την άλλη βρύση που είναι παρακάτω , στον Κούστη .
   Μη φαντασθείτε βέβαια , πως τα ..γλινοαποθέματα ήταν..ατέλειωτα , όχι , αντίθετα , ήταν περιορισμένα και γι΄αυτό ..περιφρουρούσαμε τις..γλινο..πηγές μας , απ’ τις..επιθέσεις παιδιών από άλλες γειτονιές , όταν λοιπόν τέλειωνε το απόθεμα στη βρυσούλα , πηγαίναμε παρακάτω στον Κούστη και λύναμε το πρόβλημά μας .


Η βρύση  του  “ Κούστη “ , όπως  είναι  σήμερα , εγκαταλειμμένη και  πνιγμένη  στ’ αγκάθια  και  τα  αγριόχορτα ..Αν  όμως  καθαρ’ισεις  λίγο τα  αγκάθια  γύρω – γύρω , και τα  αγριόχορτα , ξύνοντας λίγο  το  χώμα  γύρω  απ’ το  καλάνι , όλο  και  θα  βγάλεις  γλίνα , γιατί  τώρα  πια δεν  υπάρχει…ζήτηση , οπότε  τα  αποθέματα  της  φύσης  παραμένουν …
   Το  βασικό  λοιπόν  είδος , αυτές  απ’ τον  πηλό , τις  είχαμε , κι’από  κει  και  πέρα , αν  υπήρχε κανένα…πενηνταράκι , αγοράζαμε  και  καμιά  γυαλένια , που υπήρχαν  σε  μεγάλη  ποικιλία , άσπρες , άχρωμες  , πολύχρωμες , ό,τι  βάζει  ο  νους  σας .
     Oι  μπίλιες , ήταν ένα  παιχνίδι  που  εύκολα  μπορούσε  να  παιχτεί οπουδήποτε ,  οποτεδήποτε  και  από  οποιονδήποτε  , συνήθως το  παίζαμε στις..γειτονιές  μας , εμείς  , η  ταπεινότητά μου , ο  Γιάννης  Ανέστος , Χρήστος Πέτρου , Μιλτιάδης  Κασίδης , Μίμης Πίτσιος , Τάκης  Ανδρίτσος , Νίκος  Λατσούδης , τα  Τεμπελάκια  , εκεί  γύρω  απ’ τ’ Αλωνάκι ,  πίσω  απ’το  Λατσουδαίϊκο , στο  γυμναστήριο  του  Γυμνασίου , αλλά  πολλές  φορές  ..ξανοιγόμασταν  και  παρά πέρα , στον  Ψαλά , στις  Λάκκες , τα  παιδιά τώρα  απ’ το  Βαρούσι , είχαν  δική  τους  γειτονιά  και  έπαιζαν  εκεί , κυρίως  πίσω  απ’ τον  Άι Γιώργη , όπως  επίσης  τα  παιδιά  που  έμεναν κοντά  στην  Παναγία , έπαιζαν  στο  αλώνι  που  είναι  πίσω απ’ την  εκκλησία , κάτι  που  έκαναν  και  τα  παιδιά του  Ψαλά , που  είχαν  σαν  παιχνιδότοπους , τη λάκκα μπροστά  στα  Σαψαραίϊκα όπως  επίσης  και  αυτή  που  είναι  πίσω  απ’ το  Γυμνάσιο .
   Στη  δικιά  μας  γειτονιά καλύτερος  στο  ΄”σημάδι “στις μπίλιες  .όπως  και  παραπάνω  είπαμε  , ήταν  ο  Νίκος  ο  Λατσούδης , που  το  χέρι  του , απ’ το  πολύ  παιχνίδι είχαν  κάνει κάλους , στο  σημείο που  ακουμπούσε  στο  χώμα για  να  πετύχει  καλό  σημάδι .
   Σήμερα  δεν  ξέρω αν   εξακολουθούν  τα παιδιά  να  παίζουν παιχνίδια  με  μπίλιες , αν  και  μου φαίνεται  απίθανο , με  τόσα  άλλα  παιχνίδια  που  έχουν , αλλά  θα  ήταν  υπέροχο  ένα..” τουρνουά “ μπιλιαδόρων που  να  μπορούν  να  το  παρακολουθήσουν  παλιοί και΄..νέοι , πάρτε  όμως  μια  ..γεύση απ’ το  όμορφο  αυτό  παιχνίδι , βέβαια όπως  παιζόταν  σε  νεότερες  εποχές ..

MAKΡΙΑ ΓΑΪΔΟΥΡΑ

ΠΑΙΧΝΙΔΙΑ ΠΟΥ ..ΞΕΘΩΡΙΑΣΑΝ ΣΤΟ ΧΡΟΝΟ : “ ΜΑΚΡΙΑ ΓΑΪΔΟΥΡΑ “.

Μακριά γαϊδούρα
Τα παιδιά χωρίζονται σε δυο οµάδες. Η «µάνα» της οµάδας που τα «φυλάει» στέκεται µε την πλάτη στηριγµένη σ’ έναν τοίχο κι όλα τ’ άλλα παιδιά σκυμµένα και πιασµένα γερά το καθένα απ’ τη µέση του µπροστινού του, µε το κεφάλι προφυλαγµένο κάτω απ’ τη µασχάλη του, σχηµατίζουν τη «µακριά γαϊδούρα».
Τα παιδιά της άλλης οµάδας παίρνουν φόρα και πηδούν ένα ένα πάνω στις ράχες των σκυµµένων. Όταν σκαρφαλώσουν όλα, η «µάνα» αρχίζει να µετράει, ενώ τα σκυµµένα παιδιά κάνουν ό,τι µπορούν για να ρίξουν τους «καβαλάρηδες».
Αν, πριν τελειώσει το µέτρηµα, κάποιο παιδί χάσει την ισορροπία του ή ακουµπήσει το πόδι του κάτω, «καίγεται» και µαζί του όλη η οµάδα του, που παίρνει τη θέση της άλλης .



http://youtu.be/sKMutdpoAVA