ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ
Νοέμβιος 1930 , ο Γ.Πουρνιάς - Χουσιάδας , με τη γυναίκα του οργώνουν με το..' βοϊδάλετρο ' στο Λιδορίκι
************
Μπρος – πίσω
τ’ Άη Νικολάου είναι ο χειμώνας , λένε οι γεωργοί . Κι΄όταν βλέπουν πως χιόνισε
αυτή τη μέρα :
- Σήμερα
τ΄άσπρισε τα γένια του , τους ακούς .
Τότε περνάει
ο Δεκέμβρης που κι αν θέλουν οι γεωργοί , δουλειά δεν μπορεί να κάμουν .
Παρακολουθούν το σαρανταλείτουργο που κάνει ο παπάς στην εκκλησιά τους ,
λειτουργάει δηλαδή σαράντα μέρες τη νύχτα το πρωί , κι’ αυτοί φέρνουν με τη
σειρά τους λειτουργιά κι ανάμα για να μνημονεύει τους πεθαμένους τους .
Έτσι φτάνει
του Χστού , όπως λένε τα Χριστούγεννα ( τα λένε και Χστόϊαννα ) . Είναι μέρες
μεγάλης χαράς , κι αυτή και όλο το δωδεκαήμερο . Γιατί τότε ο γεωργός σφάζει το
θρεφτό του το γουρούνι , τρώει τα λουκάνικά του , τις αιματιές του , το κιπάπι
του , τις τσιγαρήθρες , τη γλύνα του και τόσα άλλα φαγητά που φτιάνει απ’ το
γουρνοκρίατο .
Απολλώντας η
εκκλησία , το πρωί των Χριστουγέννων , ο παπάς πάει από σπίτι σε σπίτι και
σηκώνει το ύψωμα , ένα πιάτο που έχει μέσα σιτάρι άβραστο κι ένα πρόσφορο . Στη
μέση του πρόσφορου κερί αναμμένο . Πιάνουν όλοι οι σπιτικοί το πιάτο μαζί και
με τον παπά το υψώνουν , απ’ αυτού το ύψωμα .
Μετά ο παπάς
παίρνει το Χριστόψωμο , ένα μεγάλο ψωμί που έχει απάνω του κολλημένα η
νοικοκυρά , κουλουράκια σε σχήματα προβατιών , κατσικιών , σταυρουδάκια και
μικρά πρόσφορα και τα ονομάζει αρνιά και κατσίκια , παίρνει λοιπόν το ψωμί αυτό
, το βάζει στο κεφάλι του , το πιέζει και το σπάζει στα δύο , αν το μεγαλύτερο
κομμάτι πέσει κατά το δεξί του χέρι , μαντεύει πως το χρόνο εκείνο θα γίνουν
πιο πολλά σιτάρια , αν όμως πέσει κατά πως περνάει ο Δεκέμβρης το αριστερό χέρι ,
λέει πως θα γίνουν πιο πολλά καλαμπόκια .
Την παραμονή
των Χριστουγέννων , το βράδυ , παντρεύουν τη φωτιά τους , βάζουν πολλά ξύλα και
γίνεται μεγάλη για να φεύγουν τα Καλικατζούρια , και για να τα φοβίζουν πιο
πολύ , ρίχνουν αγριοκερασιά να καίγεται .
Τη στάχτη
της βραδιάς εκείνης την κρατούν γιατί είναι ακατούριγη απ’ τα Καλικατζούρια
και τη μέρα των Φώτων που θα πέσουν οι σταυροί στο νερό και θα γίνει ο αγιασμός
, παίρνουν αγίασμα ρίχνουν μέσα και τη στάχτη και ραντίζουν τ’ αμπέλια τους και
λένε :
- Φεύγα ,
καλαβρέ απ’ τ’ αμπέλια , έχω παγανίσια στάχτη και μεγάλο αγιασμό ! ( Το
τελευταίο τούτο γίνεται στη Φθιώτιδα ).
Έτσι περνάει
ο Δεκέμβρης κι έρχεται ο Γενάρης , αλλλά γι’ αυτόν θα μιλήσουμε την άλλη
βδομάδα .
Η ολοζώντανη
περιγραφή των Ρουμελιώτικων “ χειμωνιάτικων γιορτών “ , είναι παρμένη απ’ το
βιβλίο “ Γεωργικά της Ρούμελης “ του Δωριέα , Αρτοτινού , λαογράφου Δημ.
Λουκόπουλου .
Καλό σας
βράδυ και καλές γιορτάδες να περάσετε
www.lidoriki.com
