" H EΠΙΣΚΟΠΗ ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ ...'

        ΔΩΡΙΔΑ ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΕΣ ΣΕΛΙΔΕΣ...

    " Κατ’αρχήν , το « Λιδορίκι » - για τους χρόνους που θα εξετάσουμε  δεν έπιανε μονάχα τη σημερινή Δωρική κωμόπολη , αλλά όλο τον τόπο , απ’τα λιόφορτα σταχτιά Σάλωνα , ως την καστροστεφανωμένη νύφη της Στερεάς , τον Έπαχτο , και τα τραχειά Κραββαριτοχώρια  όσο αγκάλιαζε η γυμνόκορφη Γκιώνα και τα σκιερά Βαρδούσια και κλείνει ο φιδωτός Μόρνος . Η καρδιά , δηλαδή , της Ρούμελης .
   Εκκλησιαστικά , απλωνόταν και πάρα πέρα : Εδώ ανήκε « το σεβάσμιον μοναστήριον , το τιμώμενον επ’ονόματι του Γενεσίου της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου , εις χωρίον Δαδί....» !
   Με το « Επισκοπή Λιδορικίου » , λοιπόν , αυτή τη γης θα δούμε και ξεχασμένους θρησκευτικούς ηγέτες της θα μνημονεύσουμε .
   Οι Επίσκοποι , κληρικοί αξιωματούχοι , αναφέρονται από την εποχή των Αποστόλων , γνωστοί δε είναι – επιστολές Παύλου – οι Τίτος και Τιμόθεος .
   Μέχρι τις μέρες του Διοκλητιανού ( 245 – 313 ) δεν χωρίζονταν σε ανώτερους και κατώτερους , όλοι θεωρούνταν ίσοι . Με την καινούργια , όμως , διαίρεση του Κράτους – τότε – αναγκάστηκε κι’η εκκλησία να προσαρμοστεί διοικητικά κι’έτσι , σιγά-σιγά , οι Επίσκοποι , πήραν διάφορους τίτλους και δικαιοδοσία , ανάλογα με τη σημασία πούχε η πόλη της έδρας τους .
   Έτσι λοιπόν , Μητροπολίτης λεγόταν εκείνος πού μενε στην πρωτεύουσα της επαρχίας , Αρχιεπίσκοπος , ο ποιμενάρχης σπουδαίας περιοχής , Πατριάρχης , η κεφαλή ευρύτατης Χριστιανικής περιφέρειας και Πάπας , ο προκαθήμενος της Αλεξάνδρειας ή της Ρώμης.
Απλός « Επίσκοπος » ήταν , πλέον , ο Αρχιερέας μικρού τμήματος , όπως Λιδορικίου , Βουδουνίτσας , Θαυμακού , Κερνίτσας , κλπ.
   Γιά την Επισκοπή Λιδορικίου – οπωσδήποτε αρχαιότερης κατά πολύ της των Σαλώνων - μια απ’τις παλιότερες πληροφορίες τη δίνει ο Αυτοκράτορας Λέων ΣΤ΄, Ο Σοφός ( 865- 912 ), ο οποίος στον κατάλογο των Επισκοπών που υπάγονταν στη Μητρόπολη της Λάρισας , τη βάζει μαζί με της Λαμίας , των Αγράφων , της Σκοπέλου και άλλες .
   Η εξάρτηση απ’τη Θεσσαλική Μητρόπολη – που πότε διευθυνόταν απ’τη Λάρισα και πότε απ’τα Τρίκαλα – κράτησε ως και μετά την απελευθέρωση απ’τους Τούρκους ,αν βγάλουμε μικρή περίοδο που προιστάμενος του Λιδορικιώτη Δεσπότη βρέθηκε ο Μητροπολίτης της Νέας Πάτρας ( Υπάτης ) .
   Τον καιρό που βασίλευε , στην Κωνσταντινούπολη , ο Ανδρόνικος Β’ Παλαιολόγος , ο Γέροντας ,( 1282 – 1328 ) , η Επισκοπή Λιδορικίου είχε την 6η θέση ανάμεσα στις 25 της Λαρισινής Μητρόπολης , σειρά που κρατάει και το Σεπτέμβρη του 1371 , στο σιγίλιο γράμμα με το οποίο ο Πατριάρχης Φιλόθεος καθορίζει , κι’αυτός , τις Επισκοπές της Λάρισας . Αργότερα – τον Ι Η ΄ αιώνα – ο Χρύσανθος ο Ιεροσολύμων ,στο « Συνταγμάτιό» του ,την σημειώνει 8η , στις δέκα που απόμειναν .
   Η έδρα του Λιδορικιώτη Δεσπότη , εκτός απ’το Λιδορίκι , θα πρέπει ν’αναζητηθεί και στο Βελούχοβο ( Κάλλιο ) .Γιά το δεύτερο , συνηγορούν πιο πολλά , όπως η « πισκοπή »
στα χωράφια π’απλωνόταν η μαρτυρική Καλλίπολη – όπου ξεθάφτηκαν καλοδουλεμένες βάσεις τρανής εκκλησιάς – και το γεροφτιαγμένο κάστρο που φύλαγε τον τόπο , αυτό που γράφεται στον πίνακα των Καταλανικών Φρουρίων , σαν του « Λιδορικίου ».
   Ακόμα , σε στιγμές αναταραχής , όταν ξεσηκωμοί λαμπάδιαζαν τη χώρα , τον μαθαίνουμε και στα γύρω χωριά – Γρανίτσα , Κλήμα , Βιτρινίτσα κλπ. – ανάλογα με το από πού ερχόταν ο κίνδυνος , ενώ  όπως λέει ο Πουκεβίλ κάποτε , το 1815 , σκεπτόταν να μεταφέρει , μόνιμα , την έδρα στα Τριζόνια .
   Τέλος , αν πιαστούμε από μια παράγραφο της αναφοράς , του Συνταγματάρχη των Ενετών Πέτρου Ντάντιτς , στον Γενικό Προβλεπτή ( 8.7.1692 ).. θα πρέπει και τα’αμάλαγα Αμφισσιώτικα τείχη να φιλοξένησαν – για πολύ ή λίγο – τον Άγιο Λιδορικίου.
   Το πρώτο όνομα Επισκόπου Λιδορικίου , του « Θεοφιλεστάτου Αρχιερέως Νικολάου », μισοφαγώθηκε , χαραγμένο σ’εντοιχισμένη πλάκα του « Θείου κε Ιερού Σταβροπηγιωτικού μοναστηρίου….της Υπεραγίας Δεσποίνης ημών Θεοτόκου »  της «Αγίας Μονής », όπως το λεν τώρα – που χτίστηκε επί των ημερών του – Σεπτέμβριος του 1198 μ.χ  στον Κόκκινο ( Λούτσοβο ) .
Μετά απ’αυτόν , αργεί ν’ακουστεί άλλος ορθόδοξος .
   Οι Φράγκοι , εκμεταλλευόμενοι τις αδυναμίες του ανάπηρου Βυζαντινού γίγαντα , μπαινόβγαιναν ανεξέλεγκτα στην ηπειρωτική Ελλάδα ,κουβάλησαν παπάδες δικούς τους , έφτιαξαν – μάλιστα – και πολλές Λατινικές Μητροπόλεις , πούπιαναν τον ίδιο χώρο με τις ορθόδοξες .
   Η καθολική Επισκοπή Λιδορικίου , ήταν – και πάλι – στην Αρχιεπισκοπή της Λάρισας – μαζί με τις Επισκοπές Γαρδικίου , Δομοκού , Δημητριάδος , Σιδονίας , Ζαγορίτσης , Καλυδώνος , Θηβών και Ζητουνίου – και διατηρήθηκε , τουλάχιστον , ως το 1410 , έτος που σημειώνει ο Wadding , αναφερόμενος σ’ένα δυτικό Επίσκοπο Λιδορικίου που έστειλε , αυτή τη χρονιά , ο Πάπας Ιωάννης .( Με γράμμα μου στο Βατικανό ζήτησα να μάθω περισσότερα για την Καθολική Επισκοπή , η απάντηση , όμως , ήταν απογοητευτική : Με πληροφόρησαν πως δεν έχουν κανένα στοιχείο κι’έδειξαν πως αγνοούν κι’αυτό που σημειώνεται παραπάνω ) .
   Με το πάρσιμο της Πόλης ( 1453 ) , ο ρόλος του ιερωμένου πλάτυνε , κι’απ’το κουράγιο και την πνοή του ανάσαιναν οι δύστυχοι σκλάβοι . Σ’αυτόν οι Ρωμιοί αντίκρυζαν τον προστάτη τους , και στο σθένος του χρωστιέται τ’ότι το βάρος κι’η σκιά πέντε αιώνων , δεν έσπασε και δεν μάρανε την εθνική ψυχή του σκορπισμένου στους τέσσερις ανέμους τραγικού Ελληνισμού .
Ο λαός , αγνός και πικραμένος λαός , δέθηκε , συνύφανε τις τύχες του με τον κλήρο , τόσο , όσο σε κανένα άλλο σημείο της γης , σε καμιά ιστορική στιγμή . Και πρόθυμα , λιγόστευε και τη μπουκιά του , ακόμα , για να κρατηθούν ψηλά οι λειτουργοί , η απαντοχή του Γένους . Βοηθούσε , βοηθούσε , έστω κι’ αν – σ’ελάχιστες περιπτώσεις – προδινόταν .
«…..οι κατ’Επαρχίαν εσύναζον εισοδήματα , εξ ών τα μεν ελέγοντο τακτικά , τα δε τυχηρά . Τα τελευταία ταύτα ελαμβάνοντο από τους αγιασμούς , τας λειτουργίας , τας υπανδρείας , χειροτονίας κλπ,ηύξανον δε η ωλιγόστευαν κατά τας περιστάσεις , την κατάστασιν των χριστιανών και τον χαρακτήρα του Αρχιερέως .Ενίοτε , εις τινα μέρη της Ελλάδος , το ποσόν των τυχηρών εισοδημάτων εξισούτο , μάλιστα υπερέβαινε , το των τακτικών . Τα τελευταία ταύτα συνίσταντο εις τα παρά των χριστιανικών οικογενειών από Αρχιερείς , κατ’αρχαίαν συνήθειαν λαμβανόμενα ,ό εστίν 20 παράδες από την αρχηγόν έχουσαν οικογένεια , και 10 από την μη . Αλλά και τα δοσίματα ταύτα κατήντησαν άτακτα , καθότι οι κατά τόπον Αρχιερείς , θεωρούντες ότι αι πλειότεραι των χριστιανικών οικογενειών είχον γεωργικά εισοδήματα εισήξαν , διά το ίδιόν των συμφέρον , την συνήθειαν του να λαμβάνουν κατ’έτος μέρος τι διωρισμένον εκ των εισοδημάτων των οικογενειών αυτών .Αντί λοιπόν , 20 η 10 παράδες , ελάμβανον 11 η 12 οκάδας σίτου ή ημίσειαν λίτραν μεταξίου ή ποσότητα τινα λαδίου κλπ.
   Την αποκάρπωσιν αυτήν ωνόμαζον Σιτείαν , η Ρόγαν , την οποίαν κατά καιρούς ελάμβανον οι Αρχιερείς εις χρήματα η εις είδη , κατά την θέλησίν των .Ενίοτε , ελάμβανον εν ταυτώ και τα χρήματα και τα είδη , κατά την επιρροήν την οποίαν είχον, και κατά την κατάστασιν των συνεισφερόντων .Διά τούτο , οι πλειότεροι εξ αυτών , εσύ – ναζον κατ’έτος τρία γρόσια το πολύ , η 40 περάδες τουλάχιστον , από πάσαν οικογένειαν ».
   Αν ταιριάσουμε το παραπάνω απόσπασμα του επίσημου '' Εγγράφου τής Ελληνικής Κυβερνήσεως πρός τούς Αντιπροσώπους τών Συμμάχων Αύλών , δι' ού διευθύνονται αί απαντήσεις είς τά 28 ερωτήματα ", στήν περιοχή Λιδωρικίου , μέ τίς 15-20.000 ψυχές
( 3 - 4.000 φαμελιές ) , τά όσα μάζευε ό Δεσπότης , πλησίαζαν τίς 10 - 12.000 γρόσια - από τά οποία , βέβαια , έδινε 7'500 στόν Μητροπολίτη της Λάρισας , που ήταν και Έξαρχος Θεσσαλίας  τη στιγμή που η τιμή των χωραφιών κυμαινόταν στα 10 - 60 γρόσια το στρέμμα .
   Αλλά ....τόπαμε ! Σις φυλακισμένες καρδιές των ραγιάδων , φτερούγιζε ο Δικέφαλος και θυσίαζαν το κάθε τι να ξαναζωντανέψουν φευγάτες μέρες , σελίδες δόξας , επιβλητικές παρουσίες τ'αστραποβόλου χτες , στο διαλυμένο , ανήμπορο σήμερα .
   Ήθελαν όλα να μοιάζουν στο τότε , ανέπαφα , ανέγγιχτα , λες και η αλλαγή θάφερνε το κακό , θα τα γκρέμιζε . Όπως η εκλογή Αρχιερέων .
Κάθε φορά που χήρευε ένας θρόνος , '' προστάξει του Μητροπολίτου Λαρίσης ", συνάζονταν οι υπ'αυτόν Επίσκοποι  πότε στον Άγιο Στέφανο Τρικάλων , πότε στον Τίμιο Πρόδρομο Τυρνάβου η στον Λαρισινό Άγιο Αχίλιο  πρότειναν τρεις υποψήφιους κι' η αλάθητη κρίση του διάλεγε τον άριστο.
" Άριστοι " του Λιδωρικίου , όσοι στάθηκε εύκολο να βρεθούν μέχρι τώρα , από μιά όχι αποτελειωμένη έρευνα , ήταν - εκτός του Νικολάου - οι :
Δ ω ρ ό θ ε ο ς : Συναντιέται τ' όνομά του δίχως κανένα στοιχείο , ούτε καν γιά πότε ποιμένεψε .
Ζ α χ α ρ ί α ς : Η υπογραφή του - ως '' Επισκοπος Λεοδορικίου "- είναι μαζί με άλλων Μητροπολιτών , Αρχιεπισκόπων και Επισκόπων , σε βεβαιωτικό εκκλησιαστικό γράμμα του 1542 - όταν Μητροπολίτης Λάρισας ήταν ο Νεόφυτος - σχετικό με τα όρια της Επισκοπής Γαρδικίου .
Χ α ρ ί τ ω ν : Συνυπογράφει , ως " ο ταπεινός Επίσκοπος Λιδωρικίου " - το 1544 - την απόφαση , της "Ιεράς Συνάξεως του Αγίου Όρους " , για τη διάθεση μέρους του δάσους " Λειβαδογενίου " στη Μονή Σταυρονικήτου ".
Ι ά κ ω β ο ς : Είχε την < έδρα > στο τέλος του 1585 η τις αρχές του 1586 . Αναφέρεται στο συστατικό γράμμα που έδωσε ο Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Θεόληπτος στον Λιδωρικιώτη παπά Μιχαήλ , που έφτασε - ζητώντας βοήθεια - ως τη Γερμανική Τυβίγγη , στις 15/5/1586 .
Ν ε ό φ υ τ ο ς : Σημειώνεται σαν Επίσκοπος Λιδωρικίου , γύρω στα 1650 . Σπουδασμένος διέτέλεσε και μαθητής του μεγάλου δάσκαλου Ευγένιου Γιαννούλη του Αιτωλού .
Ι ω σ ή φ : Άγνωστο από πότε είχε το θρόνο , < καθηρέθη > το 1647 .
Ά ν θ ι μ ο ς : Διάδοχος του Ιωσήφ ( 1647 ) , πέθανε το 1652 .
Σ υ μ ε ώ ν : Μετά τον παραπάνω . Η χειροτονία του έγινε στον Άγιο Αχίλλιο Λαρίσης το 1652
Είχε κι' αυτός την τύχη του Ιωσήφ και καθηρέθη το <> .
Π α γ κ ρ ά τ ι ο ς Α', Στον Άγιο Αχίλλιο έλαβε και τούτος το μήνυμα το 1663 , την ίδια μέρα με τον Θαυμακού Ιωάσαφ . < Παρητήθη >, το 1668 .
Π α γ κ ρ ά τ ι ο ς Β' : Διαδέχτηκε τον παραπάνω ( 1668 ) και < παρητήθη > - με τη σειρά του - το 1673 .
Γ ε ρ μ α ν ό ς : Πέθανε το 1681 . Είχε το θρόνο από το 1673 .
Μ η τ ρ ο φ ά ν η ς : Διάδοχος του Γερμανού ( 1681 ) , πέθανε το 1691 .
Ν ε ό φ υ τ ο ς : Χειροτονήθηκε στον Άγιο Αχίλλιο , το 1706 . < Παρητήθη > το 1732 .
Α θ α ν ά σ ι ο ς : Επίσκοπος Λιδωρικίου από το 1732 , άγνωστο πόσο έμεινε .
Θ ε ό κ λ η τ ο ς : Πιθανώτατα , διάδοχος του προηγούμενου. Τον Ιούνιο του 1749 , αναφέρεται σς Πατριαρχικό γράμμα σχετικό με το Μοναστήρι της Αμπελακιώτισσας ( Κοζίτσας ) , η <Κοίμησις της Θεοτόκου >, που υπαγόταν στη δικαιοδοσία του . < Παρητήθη > το 1758 .
Θ ε ο δ ό σ ι ο ς : Ύστερα απ' τον Θεόκλητο ( 1758 ) . Έμεινε πολύ λίγο .
Γ α β ρ ι ή λ : Διάδοχος του παραπάνω . Στις 13/2/1759 . προσυπογράφει < Σιγίλλιον > του Οικουμενικού Πατριάρχη Σεραφείμ , αναφερόμενο στη Μονή Θεοτόκου του Δαδιού , την επιλεγόμενη < Βερνικοβίτισσα > . Παρητήθη το 1793 .
Δ ι ο ν ύ σ ι ο ς : Διαδέχτηκε τον Γαβριήλ ( 1793 ) . τον Απρίλη του 1808 < κατόπιν αιτήσεως του Λαρίσης Γαβριήλ > παραιτήθηκε . Το 1817 , αναγράφεται στους συνδρομητές Βουκουρε - στίου , του βιβλίου < ΕΡΜΗΛΟΣ > η < ΔΗΜΟΚΡΙΘΗΡΑΚΛΕΙΤΟΣ > , σαν < ο πρώην Λιδωρικίου Διονύσιος > .
Ι ω α ν ν ί κ ι ο ς : Διάδοχος του πιό πάνω . Έμεινε μέχρι το 1830 , την τελευταία - μάλιστα - χρονιά ήταν και < Εφορεύων Μεδενίτσης > . Έζησε στη φωτιά της γιγάντιας πάλης , πήρε ενεργό μέρος στην Επανάσταση και αντιπροσώπευσε την επαρχία σε πολλά συνέδρια , και στη Συνέλευση των Σαλώνων , της Ανατολ. Ελλάδος . Η προσωπικότητά του ήταν τέτοια που, ενώ από πολλούς αναγνωρίζεται σαν πατριώτης θερμός κι' ο Κ.Βοβολίνης ( Η εκκλησία εις τον αγώνα της Ελευθερίας ) , τον χαρακτηρίζει < λαμπρό και φλογερό μαχητή > , άλλοι τον είδαν διαφορετικά .
Ένα έγγραφο της εποχής , μαρτυράει :
< Αριθ. 180 Περίοδ. Β' Αριθ. 1880 Προσωρινή Διοίκησις της Ελλάδος Το Υπουργείον Πολεμικών Προς τον Γενναιότατον στρατηγόν κ. Ανδρίτσον Σαφάκαν . Η Σεβαστή Διοίκησις επληροφορήθη με αγανάκτησίν της , ότι ο Άγιος Λιδορικίου ευγαίνει έξω από τα αρχιερατικά χρέη του κάμνων μυρίας καταχρήσεις , επειδή και ζητεί φόρους και άλλα άτοπα δοσίματα , βιάζων τους εις την επαρχίαν του χριστιανούς να πληρώσουν παραλόγως όσα θέλει με φρικτά επιτίμια . Ταύτας τας καταχρήσεις μη υποφέρουσα η Διοίκησις διέταξε το υπουργείον τούτο να σε διορίση εξεπίτηδες να είπης εις αυτόν τον αρχιερέα να παύση εις το εξής από τα παρόμοια και να μην ανακαλή τα Τούρκικα έθιμα εις καιρόν όπου οι Έλληνες χύνουν το αίμα τους διά νατα καταργήσουν , αλλά να φέρεται εις τον λαόν ως Πατήρ και αναλόγως του αρχιερατικού σχήματος οπού επαγγέλλεται , επειδή , επιμένων εις τα ίδια , θέλει μεταμεληθή ανωφελώς . Το υπουργείον , λοιπόν , τούτο σε ιδεάζει την θέλησιν ταύτην της Διοικήσεως διά να την αναφέρης εις τον ρηθέντα Άγιον του Λιδωρικίου , προς ακριβή εκτέλεσιν των χρεών του , είης υγιαίνων . Ναύπλιον τη 30 Ιουνίου 1824 . Εις απουσίαν των Υπουργών ο Γενικός Γραμματεύς Δημήτρ . Τομαράς > .
   Κι' ο ίδιος ο Δεσπότης , σ' επιστολή του στον Παπαντριά της Λομποτινάς - που θέλει να ξαναπαντρευτεί αφού πέθανε η παπαδιά του - αρχίζει <...σε ευχαριστούμεν και διά τα μηλοκάστανα οπού μας έστειλες , διά τους Καλαντζαίους οπού γράφεις , ήτον ντζερές να μας φέρουν γρόσια και να μην σας γράψωμεν ;...>
( ο Λουκόπουλος , σε υποσημείωση σχετική με τη λέξη ντζερές , λέει : < Βάσανον δυνατόν  τα γρόσια θα μας έκαναν ... >  όλο ειρωνεία ) .
Στο τέλος μάλιστα του γράμματος  όπως το παρουσιάζει ο Λουκόπουλος : Ο Ρουμελιώτης Καπετάνιος του 1821 , Ανδρίτσος Σαφάκας , σελ . 99 - προσθέτει , ανηψιός του Δεσπότη  με τις ευλογίες του , ασφαλώς : < Καγώ ο Γεώργης ευλαβώς προσκυνώ . Σου είχα γράψει ένα τεσκερέν ( παραγγελία ) τες απερασμένες του Παπά - Θανάση και δεν μου έστειλεν έως τώρα τα μήλα . Να του ειπής να τα στείλη ότι θενά το μετανοήση . και να είναι διαλεχτά > .
Ο Ιωαννίκιος , ήταν ο τελευταίος .
Η ανεξάρτητη Ελληνική Πολιτεία σκεφτόταν την αναδιοργάνωση της εκκλησίας και μόνο γιά τοποτηρητή της Επισκοπής Λιδωρικίου μπορούσε να γίνη κουβέντα .
Τέτοιον , διώρισαν τον Επίσκοπο Καρύστου Νεόφυτο - αργότερα , 1833 , Μητροπολίτη Φωκίδας - αλλά εκείνος δεν δέχτηκε . Τη θέση του πήρε ένας ανηψιός του Ιωαννίκιου , ο Διονύσιος .
Αυτός έμεινε μόνο μέχρι το 1833 , όταν υπογράφτηκε το διάταγμα που ώριζε : < ο αριθμός των επισκοπών του βασιλείου , προσδιορίζεται εις δέκα . Κάθε νομός απαρτίζει μίαν επισκοπικήν περιφέρειαν . Επισκοπική καθέδρα είναι η Μητρόπολις του νομού > .
Ο ψυχρός ανθρώπινος νόμος έγινε βαθειά ταφόπετρα που ασφάλισε γιά πάντα την Επισκοπή Λιδωρικίου , μετά χιλίων χρόνων θερμή εθνική ζωή ".

Το παραπάνω κείμενο , αποτέλεσμα πολύχρονων και..πολύκοπων ερευνών του αξέχαστου Γιώργου Καψάλη , δημοσιεύτηκε , εκτός από πολλά περιοδικά και εφημερίδες , και στο βιβλίο του : " ΦΩΚΙΔΑ  ΛΗΣΜΟΝΗΜΕΝΕΣ  ΣΕΛΙΔΕΣ " , που κυκλοφόρησε στη δεκαετία του 1980 , απ' όπου και το ..αναδημοσιεύσαμε , για ..χάρη σας .


Αυτή είναι η μνημειακή στήλη γιa την Επισκοπή Λιδορικίου , που βρίσκεται στον προαύλιο χώρο της εκκλησίας μας , και καλώς ..έγινε , έστω και όπως..έγινε , έχουμε όμως ξανασχολιάσει το γεγονός της αναγραφής ΛΑΝΘΑΣΜΕΝΗΣ ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑΣ ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΑΣ ΤΗΣ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΜΑΣ , και δεν το αναφέρουμε μόνον εμείς , αλλά και πολλοί χωριανοί μας , που έστω κι’ αν δεν ανήκουν στη..” Στοά των..εγγραμμάτων ..”και δεν  είναι και κάτοχοι..τίτλων..ευγενείας , έχουν όμως στοχειώδεις ιστορικές γνώσεις και κυρίως ..καταλαβαίνουν το τι..διαβάζουν .

   Κοντολογίς , δεν είναι..ανθρωπίνως ..δυνατόν , η ύπαρξη της Επισκοπής Λιδορικίου , να αναφέρεται στην εποχή του Λέοντος ΣΤ’ του Σοφού , Αυτοκράτορα Βυζαντίου του 9ου αιώνα , και στη στήλη να αναγράφεται ως ..εναρκτήρια χρονολογία το…1198 !! Εκτός αν οι..νεότεροι  ..Λιδορικιώτες ιστορικοί..έχουν..αντιρρήσεις και ξαναγράφουν την..ιστορία μας , κάτι παρόμοιο έχει γραφτεί και στο ..ηρώον μας , ζούμε φαίνεται μιά  άλλη…ιστορία !!!

www.lidoriki.com

ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΜΙΑΣ  ΠΑΛΙΑΣ ΤΑΠΕΙΝΗΣ  ΜΑΣ  ΠΡΟΤΑΣΗΣ...

Όπως  καλά  γνωρίζετε  φίλοι  μου , στο  χωριό  μας  είναι.." σκορπισμένες " διάφορες μνημειακές  στήλες και..προτομες  , Καραϊσκάκη  στη  Βαθιά , Σκαλτσοδήμου  στον Αντώνη , ηρώον πεσόντων  στο  Αλωνάκι , η  στήλη των  επισκόπων στην  εκκλησία  μας και  φυσικά  και  κάτι σχετικό που.." ΘΑ  ΓΙΝΕΙ " (!!!) κατά  την  Δ,Α κάποτε όταν  βρεθεί κατάλληλος  χώρος , ΓΙΑ  ΤΗ  ΘΛΙΒΕΡΟΤΕΡΗ  ΜΕΡΑ ΤΗΣ  ΛΙΔΟΡΙΚΙΩΤΙΚΗΣ  ΙΣΤΟΡΙΑΣ , ΤΗ  ΜΕΡΑ  ΔΗΛΑΔΉ ΤΟΥ " ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ " , κάτι  που  όμως  το  βλέπουμε πολύ...χλωμό , αφού μετά  την  πρώτη  αξιοπρεπή , εκδήλωση του  2014 , λγρθε  η.." ΑΠΑΡΑΤΗΡΗΤΗ " εκδήλωση (;)  του 2015 και  απ' του  χρόνου...έχει  ο  Θεός , ο  λαός  μας  βέβαια  έχει γνωμοδοτήσει λέγοντας  εκείνη  την  παροιμία  " για  τη νύφη και  το...σχόλασμα  του  γάμου ..." 
    Όπως  επίσης  καλά  γνωρίζετε πως  μέσα  στο  αλσύλλιο ,πίσω  απ' το  Δημαρχείο έχει  χτιστεί , άγνωστο , πως  ,γιατί και  από  ποιον ένα μικρότσομεντενιο  εκκλησάκι , του  Αγίου  Ιγματλιου , υποτίθεται , που  όμως  είναι ΑΥΘΑΙΡΕΤΟ , ΠΑΡΑΝΟΜΟ ΚΛΠ...ΚΛΠ . ΠΟΥ ΦΥΣΙΚΆ  ΘΑ  ΠΡΈΠΕΙ ΚΑΠΟΤΕ  ΝΑ  ΓΡΕΜΙΣΤΕΊ , επειδή όμως  δεν είναι  και  τόσο  εύκολο μα ..γκρεμίσεις  εκκλησία , προτείναμε  , να  δαναμορφωθεί  ο..ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΜΜΕΝΟΣ  ΧΩΡΟΣ ΤΟΥ  ΑΛΣΥΛΛΙΟΥ , ΝΑ  ΦΤΙΑΧΤΕΙ  ΚΑΙ  ΤΟ  ΕΚΚΛΗΣΆΚΙ  ΚΑΙ  ΝΑ  ΔΙΑΜΟΡΦΩΘΕΙ Ο  ΧΏΡΟΣ  ΈΤΣΙ  ΏΣΤΕ ΝΑ  ΣΥΓΚΝΕΝΤΡΩΘΟΥΝ ΕΚΕΊ , ΣΤΗΛΕς  ΚΑΙ ΠΡΟΤΟΜΕΣ..
  Και  εδώ  φίλοι  μου  , ισχύει μια  σοφή  λαϊκή μας παροιμιά που λέει : ΣΤΟΥ  ΚΟΥΦΟΥΒ ΤΥΗΝ  ΠΟΡΤΑ ΚΛΠ...ΚΛΠ...
   Καλο  σας  μεσημέρι
  www.lidoriki.com 

H MAXH TOY ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ 18-4–1949

 

     ΜΠΑΙΝΟΥΜΕ  ΣΤΟ  ΛΙΔΟΡΙΚΙ ….

Το  Λιδορίκι  τη  δεκαετία  του  1950 .

Από σήμερα αγαπημένοι μας φίλοι , αρχίζουμε τη δημοσίευση αποσπασμάτων , που αφορούν στο χωριό μας και την ευρύτερη περιοχή του , από το βιβλίο του Βασίλη Αποστολόπουλου " ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΕΠΟΠΟΊΙΑΣ " Ο ΔΣΕ ΣΤΗ ΡΟΥΜΕΛΗ . Σημαντικά γεγονότα της εποχής που άφησαν βαθειά σημάδια στη Δωρική αλλά και την Ελληνική ζωή , παρουσιάζονται μέσα απ' τις σελίδες του βιβλίου , εμείς τα ..δίνουμε όπως ακριβώς είναι γραμμένα , ασχολίαστα , μια και δεν έχουμε ιδία αντίληψη , βέβαια συγκεντρώνουμε σχετικό υλικό , από άλλες ..παράλληλες σχετικές περιγραφές , τις οποίες και θα δημοσιεύσουμε , γιατί όπως έλεγε ο Απόστολος Παύλος : " Τα πάντα ..δοκιμάζετε , το καλόν...κατέχετε ...", τα συμπεράσματα λοιπόν...δικά σας....

ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΩΡΙΔΑΣ :...18.4.49...MΠΑΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟ..ΛΙΔΟΡΙΚΙ...

" Στις 17.4.49 , ύστερα από αμέτρητους μικροελιγμούς και λούφες στην περιοχή Οίτης - Γκιώνας - Βαρδουσιών , φτάσαμε στο Λευκαδίτι . Είναι ένα έρημο χωριό σε μια πλαγιά της Γκιώνας . Στα πόδια του κυλά τα νερά του ο Μόρνος , αντίκρυ τα Βαρδούσια .
Η πορεία μας είναι σύντομη με πολλές προφυλάξεις . Επειδή η απριλιάτικη νύχτα σύντομα ξεψύχησε , αφήνουμε το βατό δρόμο προς Λιδορίκι και σκαρφαλώνουμε ψηλά στις γυμνές πλαγιές της Γκιώνας . Εκεί υπάρχουν αραιά έλατα και μαλόκεδρα .
Είμαστε ασφαλισμένοι από επίγεια ξαφνιάσματα , μόνο ο εναέριος εχθρός μπορεί να μας ανακαλύψει . Όλη τη μέρα ησυχάζουμε , κάνοντας και τις απαραίτητες ετοιμασίες για την επιχείρηση , παρ' όλη την παγερή χιονοθύελλα που ξέσπασε .
Το Λιδορίκι , η μικρή κι' ορεινή πρωτεύουσα των Δωριέων , ήταν σκληρό καρύδι , για όποιον επιχειρούσε να επιτεθεί . Πολλά τα φυσικά οχυρά , που μερικά ήταν απόρθητα . Βρίσκεται σε μια στενωπό , σε μια κλεισούρα που καταλήγουν οι θεόρατες πλαγιές της Γκιώνας . Περνάει η κεντρική δημοσιά από Άμφισσα προς Ναύπακτο και φυλάγεται με δύναμη τάγματος . Έχει οργανωμένες τοποθεσίες που προστατεύονται με σειρές συρματόπλεγμα . Υπάρχουν τολ για τη στρατοπεδεία και πλούσιος εφοδιασμός .
Το σχέδιο της ΙΙ Μεραρχίας είναι : Να επιτεθούμε αιφνιδιαστικά τη νύχτα 18 του Απρίλη με δύναμη δύο ταγμάτων ( με πολλές ελλείψεις ) του Περικλή και Βραχωρίτη και τις διλοχίες Γκούρα . Αφού καταλάβουμε την κωμόπολη , θα εκμεταλλευτούμε , όσο το επιτρέπουν οι περιστάσεις , κάθε επιτυχία μας και πριν φέξει θα συμπτυχθούμε προς Σιγδιτσιώτικα λιβάδια .
Είναι μια επιχείρηση γοήτρου και σκοπιμότητας , έτσι θ' απαντήσουμε στο Γενικό Επιτελείο της Αθήνας , πως η μάχη στη γέφυρα του Κόρακα , στις 30 του Μάρτη , μ' όλα μας τα παθήματα δε μας διέλυσε , καθώς καυχήθηκε . Κάναμε χωρίς διακοπή τούτον τον ελιγμό στο χώρο της Ρούμελης για να δείξουμε απ' τη μεριά μας , πως ο Δημοκρατικός Στρατός μπορεί να δίνει χτυπήματα κι ελέγχει την περιοχή του . Και είναι γεγονός ότι πολύ ανησύχησαν οι αρμόδιοι της Αθήνας .
Η επιλογή μας λοιπόν για χτύπημα του δύσκολου Λιδορικιού και ο βαθμός της μικρής η μεγάλης επιτυχίας μας , θα ήταν αποστομωτική απάντηση στις θριαμβολογίες των επιτελείων πως δεν υπάρχει πια Δημοκρατικός Στρατός .
Με το σούρουπο κατηφορίζουμε , νύχτωσε όταν μπήκαμε στο μονοπάτι . Πλησιάζουμε στο Λιδορίκι κι'έχουμε πάρει τις πιο αυστηρές διατάξεις μάχης . Όλα θα εξαρτηθούν απ' τον απόλυτο αιφνιδιασμό .
Η νύχτα είναι σκοτεινή , μας δυσκολεύει και μας βοηθάει . Βαδίζουμε τόσο προσεκτικά , με πολλές προφυλάξεις , που λες και πορεύονται σκιές αέρινες . Πριν απ' τα μεσάνυχτα αντικρίζουμε τους σκοτεινούς όγκους των σπιτιών με το ξεψυχισμένο φωτισμό τους . Αμυδρά ξεχωρίζουν τα πεζούλια και τα πλάγια στην κορυφή του Λιδορικιού , δυσκολίες σημαντικές για μας ".

"..Τα προωθημένα τμήματα του Περικλή και του Γκούρα παίρνουν επαφή κι' αρχίζουν τα πυρά . Η νευρικότητα της εχθρικής βολής προδίνει το σοκ του αιφνιδιασμού . Όλες οι θέσεις της εισόδου είναι επισημασμένες , οι τροχιοδεικτικές μας στραβώνουν , σκάζουν γύρω μας , φωτίζουν για λίγο το πυκνό σκοτάδι κι ύστερα μας κάνουν πιο βαθιά τη νύχτα . Πέφτουμε κάτω , σερνόμαστε σα φίδια , κατρακυλούμε απ' τις ξερολιθιές των πεζουλιών , πλησιάζουμε .

Ο στρατός ταμπουρωμένος στις θέσεις του , σίγουρος κι ασφαλισμένος , ρίχνει με την ψυχή του . Όλμοι , χειροβομβίδες σκάζουν στα τυφλά . Γαζώνονται με φωτιά και σίδερο η νύχτα , η ατμόσφαιρα του Λιδορικιού , η ψυχή των ανθρώπων . Γίνεται τέτοιος χαλασμός από πυρά , που λες ότι δε θα βγει κανένας ζωντανός απ' αυτό το λουτρό του καυτού χάλυβα .

Προχωρούμε , πάντα σερνάμενοι , όσο να καλυφτούμε από τα σπίτια . Σ' αυτή την εφιαλτική προσπάθεια χάνεις το διπλανό σου κι αυτός τον ..δικό του . Τότε αισθάνεσαι το μεγάλο κενό της καταστροφής ...ανακουφίζεσαι όμως όταν νοιώθεις πως και κάποια άλλη σκιά σέρνεται..δίπλα σου..

Τα μεσάνυχτα έχουμε μπει μέσα στην αναστατωμένη πολιτειούλα..

Ο στρατός κάθεται στα οχυρά του , μας σφυροκοπά . Τμήματά μας τον επιτηρούν μη μας αιφνιδιάσει με καμιά έξοδο . Οι υπόλοιποι αντάρτες τρέχουν προσεκτικά για έρευνες στα σπίτια , να οικονομήσουν τρόφιμα , ρουχισμό , παπούτσια , στρατολογία ...

Είναι δύσκολος ο αγώνας σε κατοικημένο μέρος . Εύκολα μπερδεύεσαι σε κάποια προσπάθεια και χάνεσαι χωρίς να το καταλάβεις , χρειάζεται προσοχή , ετοιμότητα και γρηγοράδα .

Κάτω από τέτοιες , περίπου , συνθήκες βρεθήκαμε μπροστά σ' ένα καφενεδάκι . Μια μικρή πλατειούλα κι ένας πλάτανος συμπλήρωνε την εικόνα .

Η...πλατειούλα που περιγράφει ο συγγραφέας , με τον πλάτανο και τον..καφενέ , η Βαθειά μας ...

 

Προφυλαγμένος στο χοντρό κορμί του πλάτανου , συνάντησα τον Γκούρα , που μου είπε πως έφεραν κάποιο σημαντικό πρόσωπο και βρίσκεται στην άδεια αίθουσα του καφενέ . Να τον επισκεφθώ μου είπε..

Έτρεξα να δω , παραμέρισε ο φρουρός της πόρτας και μπήκα στη θεόγυμνη σάλα . Σε μια άκρη , προς τον τοίχο , στεκόταν όρθιος , θυμωμένος και με κατεβασμένο το κεφάλι , ένας ταξίαρχος . Το πηλήκιό του , με την πλατιά κόκκινη λωρίδα φάνταζε παράξενα...Ήταν , αν θυμάμαι καλά , μέτριος , σφιχτοδεμένος με πολλά εξάμηνα στο ένα του μανίκι και παράσημα στο στήθος..

Στην ηλικία ήταν πενηντάρης , πολεμιστής . Όπως μου είπαν , τον έστειλε ο Περικλής , γιατί πιάστηκε στον τομέα του .

Τον πλησίασα , αυτός δεν με κοίταξε καθόλου , ήταν τόσο άσκημα προϊδεασμένος για την συμπεριφορά μας . Πολύ ευγενικά , του είπα ότι δεν πρέπει να φοβάται για τη ζωή του . Ο Δημοκρατικός Στρατός θεωρεί τους αιχμαλώτους σεβαστά πρόσωπα . Χωρίς να πάρω καμιά απάντηση , τον παρακάλεσα να μας δώσει πληροφορίες αν έχει διατάξει κίνηση τμημάτων προς Λιδορίκι κι από που τα περιμένει . Ο ταξίαρχος ήταν ανένδοτος , τον ξαναβεβαίωσα πως θα σεβαστούμε τη ζωή του και την αξιοπρέπειά του , η απάντηση ήταν :" Δε λέω τίποτα ,σκοτώστε με ! "

" Δεν πρόκειται κύριε ταξίαρχε , να πάθετε τίποτε , όμως σαν στρατιωτικός , αντιλαμβάνεσαι πολύ καλά την αξία των πληροφοριών που σας ζητάμε ."

Μεσολάβησε σιωπή , αρκετά λεπτά , τελικά ο θαυμάσιος αυτός στρατιώτης δεν μας είπε σχεδόν τίποτα . Μα σ' ένα μεγάλο διάλογο που ανοίξαμε , μου εκμυστηρεύτηκε με πίκρα ότι και αν διέταζε κάποιο τάγμα , ο ταγματάρχης θα προβάλει τις αντιρρήσεις του . Το ίδιο θα κάνει κι' ο λοχαγός κι' ο διμοιρίτης . Να μένουμε λοιπόν ήσυχοι , πως τμήματα στρατού δε θα κινηθούν τη νύχτα , μα το πρωί .

Τον χαιρέτισα , τον ευχαρίστησα και είπα να δυναμώσουν τη φρουρά...

..." Ξυλόφεξε , όταν αφήνουμε το Λιδορίκι και σκαλώνουμε σε μια ασπροκόκκινη σάρα , με τρομερές δυσκολίες . Είμαστε άυπνοι , κουρασμένοι , πεινασμένοι , χωρίς αισιοδοξία στο βάθος . Το νοιώθουμε πως βρισκόμαστε στο λυκόφως του Δημοκρατικού Στρατού στη Ρούμελη , της επίλεκτης ΙΙ Μεραρχίας του Διαμαντή .
Η αντίσταση στο Γράμμο συνεχίζεται με ακατάβλητη αντοχή . Αν υπήρχαν λίγες δυνάμεις ακόμα , θα γινόταν το θαύμα , τουλάχιστον για μια συμφωνία με καλούς όρους . Τώρα στο βωμό της πολιτικής των μεγάλων και με μια αμερικανοκρατούμενη Ελλάδα , θα δοθεί η λύση και δεν θ' ανταποκρίνεται στις θυσίες του Ελληνικού λαού .
Δύσκολη μέρα μας καρτερεί , ανεβαίνουμε αγκομαχώντας , ο στρατηγός ακολουθεί καβάλα σε μουλάρι . Δόθηκε διαταγή μεγάλης περιποίησης και φροντίδας προς τον ηλικιωμένο πολεμιστή .
Κατά τις 9 το πρωί φτάνουμε στα Σιγδιτσιώτικα λιβάδια , είναι μια επίπεδη μεγάλη έκταση σπαρμένη με αραιά έλατα και κλεισμένη ολόγυρα από μεγάλα υψώματα της Γκιώνας . Στήνουμε κάπου το λημέρι . Έχουν παρθεί όλα τα μέτρα ασφάλειας . Λίγο παρακάτω στήθηκαν , όπως-όπως , και τα καζάνια για κανένα ..κουρκούτι . Έχουμε κάπως αναφτερωμένο το ηθικό , έστω και από ψευδαίσθηση , δοκιμάσαμε μια φορά ακόμα τη δύναμή μας και νοιώσαμε κάτι απ' το παλιό σφρίγος να πάλλει μέσα μας .
Σε λίγο φτάνουν πληροφορίες ανησυχαστικές , από πολλά σημεία κινούνται δυνάμεις στρατού . Από μια ράχη απέναντι ακούμε τον τηλεβόα να φωνάζει : " Δώστε μας τον στρατηγό μας ."
Εμείς δείχνουμε παραδειγματική ψυχραιμία , Σπαρτιατική , γιατί ο έμπειρος στρατηγός παρακολουθεί τα πάντα .
Σε κάποια στιγμή , ένα στρατιωτικό τμήμα αιφνιδιάζει τα μαγειρεία μας , οι σφαίρες του μας βγάζουν τα μάτια . Ασυναίσθητα κουνάμε το χέρι να τις διώξουμε , δύσκολη κατάσταση . Ο στρατηγός ορθός παρατηρεί , δίπλα του ο Διαμαντής μ'ένα απροσδιόριστο μειδίαμα - το είχε στις δύσκολες ώρες -μας ρίχνει σε αντεπίθεση . Τους κυνηγάμε και γυρίζουμε κρατώντας πλούσια λάφυρα : χειροβομβίδες , στεν , και κιβωτίδια πυρομαχικών , δεν θυμάμαι καλά , μου φαίνεται τρύπησε ένα απ' τα καζάνια μας .
Όταν κόπασε η μάχη , κουβεντιάζω με τον ταξίαρχο , με την έπαρση του..προσωρινού νικητή εγώ , με τη σύνεση του πεπειραμένου και του ειδικού εκείνος . Νοιώθει πως ζητώ τη γνώμη του για ό,τι είδα , μου απαντά : " Είστε θαυμάσιος και γενναίος στρατός ! "
.." Και για την κατάληξη του αδερφοσκοτωμού , τι λέτε στρατηγέ μου ;"
..." Άκουσε φίλε μου , δεν μπορείτε να δώσετε λύση , καθημερινά λιγοστεύετε , ενώ ο κυβερνητικός στρατός δυναμώνει , και γίνεται ισχυρός σε αριθμό , εφόδια , πολεμικά μέσα , τακτική . Με τέτοιο συσχετισμό δυνάμεων , όπου κάθε δευτερόλεπτο η πλάστιγγα γέρνει προς την άλλη μεριά , δεν μπορεί να περιμένετε ..νίκη ."
Ήταν συμπεράσματα και σκέψεις που κι' εγώ υιοθετούσα σιωπηρά , όμως δεν είπα τίποτα , δεν είχα επιχειρήματα...."
ΣΗΜ : Για τη συγκεκριμένη " είσοδο " του Δ.Στρατού το Λιδορίκι διαβάστε τι γράφει στο βιβλίο του " ΕΝ ΨΥΧΡΩ " ΚΑΤΟΧΗ-ΒΑΡΚΙΖΑ-ΕΜΦΥΛΙΟΣ , Ο Γιώργος Γ. Κουτρούκης ( σελ.234 ) :
..." Στο διάστημα αυτό , που εμείς ήμασταν στην Τριχωνίδα , η δύναμη της Μεραρχίας χτύπησε το Λιδορίκι . Ήταν ο Περικλής που διηύθυνε την επιχείρηση , κι ο Γκούρας . Εκεί έπιασαν έναν ..ανύποπτο Ταξίαρχο . Γι' αυτόν μου έλεγε ο Διαμαντής , όταν ξανανταμώσαμε , ότι λίγο μετά τη σύλληψή του , παρακολούθησε μια μικροσύγκρουση κυβερνητικών με δικούς μας , κάπου στη Γκιώνα . Κι' όταν είδε τους στρατιώτες να τρέπονται σε φυγή , αγανάκτησε τόσο ,Κώστα φώναξε : " Χτυπάτε τους κύριε Μέραρχε , χτυπάτε τους , τους..." άνανδρους "...
....Βράδιασε , χωρίς να επιχειρήσει ο στρατός άλλη τολμηρή ενέργεια . Ξεκινούμε πάλι για το νυχτερινό μαρτύριο...Περνούμε τη Σιγδίτσα , παρακάμπτουμε απ' τ' αριστερά το 51ο χιλιόμετρο και ανεβαίνουμε τις απάτητες χιονισμένες πλαγιές της Γκιώνας .
Η νυχτερινή έκπληξη ήταν ότι ο στρατηγός ερχόταν καβάλα στο μουλάρι , που στα αδιάβατα σημεία το σήκωναν κυριολεκτικά στον αέρα , τα κουρασμένα χέρια των παιδιών μας . Μια συνοδεία από άξιες συναγωνίστριες του ετοίμαζαν ό,τι καλύτερο υπήρχε .Ήταν ρητή διαταγή του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ , ο δημοκρατικός ταξίαρχος Μαρκόπουλος να φτάσει στο ΣΔ με κάθε άνεση και ασφάλεια ..
Με το ξημέρωμα κατηφορίζουμε προς τα Μνήματα της Κουκουβίστας , όξω απ' τον κλειό του ...στρατού και του…χιονιού....

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑΣ...

Ο ταξίαρχος Μαρκόπουλος , στρατιωτικός διοικητής Λειβαδιάς , ήταν απ' τους παλιούς αξιωματικούς , που διέθεταν ήθος , φιλότιμο , παλληκαριά . Η συμπεριφορά του και οι γνώσεις του , στο λίγο χρόνο που ζήσαμε μαζί , μας προξένησαν εντύπωση . Κοντά στις άλλες κουβέντες , μου διηγήθηκε πως πιάστηκε .
Είχε φτάσει εκείνο το βράδυ στο Λιδορίκι , για κάποια επιθεώρηση , οι πληροφορίες του ήταν ασήμαντες . " Οι συμμορίτες " είχαν ...εξαφανιστεί . Είδε τους αξιωματικούς του , τις πολιτικές αρχές και προσκαλέστηκε απ' τον πρόεδρο να φιλοξενηθεί στο σπίτι του . Βέβαια ο διοικητής της φρουράς του υπέδειξε να μείνει μαζί τους , στο οχυρωμένο τολ . Όμως ο ταξίαρχος από σκοπιμότητα και φιλοτιμία αρνήθηκε . Ήθελε να τονώσει το ηθικό των κατοίκων .
Κατά τα γραφόμενα στη Στρατιωτική Επιθεώρηση , ο ταξίαρχος βγήκε έξω στο διάλειμμα της μάχης , στην πλατεία της πόλης , συνοδευόμενος από τρεις αξιωματικούς και δυο οπλίτες . Εκεί σκοτώνονται οι οπλίτες και ένας λοχαγός και τραυματίζονται οι άλλοι , καθώς και ο ταξίαρχος που συλλαμβάνεται .
Κατά την δική μας πληροφόρηση , ο ταξίαρχος βαδίζοντας προς το κατάλυμά του , τσιμπήθηκε από μια σφαίρα , ελαφρά στο...μηρό . Τότε μπήκε σε μια αυλή να προφυλαχθεί και να εξετάσει το τραύμα του . Εκεί , ενώ έσκυβε να δει , ο γείσος του πηληκίου του στένευε την ορατότητα ..Τότε ένοιωσε να τον αρπάζουν με δύναμη κι' άκουσε μια δυνατή φωνή :
" Εδώ Δημοκρατικός Στρατός.."
Ήταν μια τραγική συγκυρία για τον ηλικιωμένο πολέμαρχο , που , αφού αλώνισε τα υψίπεδα της Μικρασίας και της Αλβανίας , πιάστηκε τόσο άδοξα και χωρίς αντίσταση στο Λιδορίκι , στις 19 Απρίλη 1949...
Πρώτος , ο καπετάν Περικλής μίλησε στο στρατηγό . Εκείνος με έντονο ύφος απευθύνθηκε προς τον καπετάνιο , κι' όταν ο Περικλής στο ίδιο ύφος του θύμισε τη θέση του , ο ταξίαρχος χαμήλωσε τον τόνο της φωνής και πειθήνιος δέχτηκε να οδηγηθεί σε κάποιο καφενείο της πλατείας με ισχυρή φρουρά...

                  Καλό  σας  βράδυ ….Κ.Κ.-

ΟΣΑ ΔΕΝ ΓΡΑΦΕΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ..

…

ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ

Λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα του 1942 , ένα Ιταλικό στρατιωτικό αυτοκίνητο , μεταφέρον στρατιώτες από Ερατεινή προς Λιδωρίκι , στη θέση Γερομαστή έπεσε επάνω σε ομάδα οπλοφορούντων Ελλήνων . Επηκολούθησε συμπλοκή με αποτέλεσμα να φονευθούν οκτώ Ιταλοί στρατιώτες περιπλέον των τραυματισθέντων . Η ομάδα αυτή κατόπιν ετράπη προς τα ορεινά της περιοχής , σύρουσα μαζί της κι' ένα αιχμάλωτο Ιταλό αξιωματικό .

   Η ομάδα αυτή εμφανιζομένη γιά πρώτη φορά , ουδείς εγνώριζέ τι περί αυτής και τις ο σκοπός της . Τα πτώματα των φονευθέντων Ιταλών και ενός΄΄Ελληνα χωροφύλακα μετεφέρθησαν εις το Φρουραρχείον Λιδωρικίου παρά τη βρύση Αντώνη και ετέθησαν εις κοινήν θέαν . Την επομένην 19 Δεκεμβρίου , εκλήθησαν υπό του Φρουραρχείου όλοι οι κάτοικοι Λιδωρικίου να προσέλθουν και παραστούν (!) εις την κηδείαν των στρατιωτών . Πράγματι οι κάτοικοι Λιδωρικίου ανταπεκρίθησαν στην πρόσκληση αυτή του Φρουραρχείου , παρά τον κίνδυνο και το δόλο που μπορεί να είχε η πρόσκληση .

   Σ' όλη την κατεχόμενη Ελλάδα τότε είχαν ανακοινωθεί τα σκληρά μέτρα τα οποία θα επέβαλαν για κάθε κρούσμα απειθαρχίας που θα ξέσπαγε σ' οποιαδήποτε περιοχή. " Συλλήψεις κι' εκτελέσεις αδιακρίτως και μεταξύ του αμάχου πληθυσμού , καθώς και εμπρησμοί οικιών η και ολοκληρωτικό κάψιμο χωριών ". Έκδηλος λοιπόν ο φόβος των αντιποίνων . Ως Πρόεδρος της Κοινότητος Λιδωρικίου , τότε , δεινή ήτο η θέσις μου ως προς το τι θα έλεγα και τι απήχηση θα είχε τούτο . " Ας είναι κι' έτσι " , είπα μέσα μου , " ο σκοπός αγιάζει τα μέσα ", αντιμετωπίζοντας με λόγια ανώδυνα δύσκολες καταστάσεις .

Τριακόσιοι στρατιώτες της Φρουράς , συντεταγμένοι με αναπεπταμένες τις ξιφολόγχες προς τον ουρανό , σε πρόσκληση του Φρουράρχου ωρκίσθηκαν να εκδικηθούν τον άγριο θάνατο των συντρόφων των . Ο δε Φρούραρχος , εις επακολουθήσαντα λόγον του , μαινόμενος από οργήν και πάθος , απειλούσε το σύμπαν με τιμωρία κι' εκδίκηση . Εν μέσω της ατμοσφαίρας ταύτης , μακάβριο φάνταζε το θέαμα των πτωμάτων και ηλεκτρισμένη η λάμψη των υψωμένων λογχών . Τη στιγμή εκείνη , εν μέσω νεκρικής σιγής , προχώρησα προς τα πτώματα και εναπέθεσα ένα στεφάνι κι' ενώ τα βλέμματα όλων ήσαν εστραμμένα επάνω μου , είπα από χειρογράφου τα εξής :

   " Η Κοινότης Λιδωρικίου καταθέτουσα δι' εμού το πένθιμο τούτο στεφάνι , εκφράζει την βαθύτατη συγκίνηση και οδυνηρή αίσθηση που προκάλεσε ο σκοτωμός τόσων αθώων στρατιωτών , των οποίων ο ειρηνικός πολιτισμός της ψυχής των από τριμήνου ήδη αφ' ότου εγκαταστάθηκαν ενταύθα πλέον η άπαξ μας εδόθη η ευκαιρία να γνωρίσουμε και εκτιμήσουμε . Για το φόνο τόσο αυτών όσο και του άτυχου Έλληνα χωροφύλακα αισθανόμαστε ανυπόκριτη λύπη . Το θλιβερό αυτό συμβάν αντίκειται εις τα έθιμα και τις φιλόξενες Ελληνικές παραδόσεις . Παρακαλούμε δε τον κ. Φρούραρχο όπως , δεχόμενος την πάνδημο αυτή εκδήλωση λύπης , ομού με την συμπάθειά μας , διαβιβάσει ταύτας προς τας οικογενείας των άτυχων στρατιωτών ".

   Ο ανθρώπινος τόνος των λόγων αυτών , μεταφρασθέντων υπό του διερμηνέως εις την Ιταλικήν , είχαν ευνοϊκή απήχηση για το Λιδωρίκι . Ο Φρούραρχος με εκάλεσε την επομένη για να με διαβεβαιώσει ότι δεν θα ελάμβανε ουδέν μέτρον αντιποίνων κατά των κατοίκων Λιδωρικίου , παρά την έκθεση που ‘χε συντάξει προς τη Μεραρχία και την οποία μετέβαλε ως προς το Λιδωρίκι . Τον ευχαρίστησα και με..μεγάλη ανακούφιση έσπευσα ν' ανακοινώσω τούτο προς τους κατοίκους .

   Τα σκληρά μέτρα των αντιποίνων ξέσπασαν όταν η φρουρά Λιδωρικίου ενισχύθη με ένα ειδικό τάγμα εμπρηστών , οπότε έκαψαν τα χωριά Καρούτες , Αμυγδαλιά , και Τολοφώνα . Λίγο δε πριν , έξω απ' το Λιδωρίκι , παρά τη θέση Τραγουδάκη , εκτέλεσαν οκτώ κρατούμενους ομαδικώς . Αυτοί ήσαν οι εξής ( ο Φρούραρχος μας έδωσε τα ονόματά των ) :

Τσέλος Κ . εξ Αμυγδαλιάς , Παναγιωτόπουλος Αθαν. εκ Μαλανδρίνου , Βλάχος Αναστάσιος εκ Τολοφώνος , Δασκαλόπουλος Νικόλαος , εκ Τολοφώνος , Λεωνίδας Ευθ. εκ Πανόρμου , Κρίκος Ευθ. εκ Πανόρμου , Λάλας Ευθ. εκ Πανόρμου , Πάζας Αριστ. εκ Πανόρμου .

Πέρασαν 41 χρόνια από τότε που διαδραματίστηκαν τα θλιβερά αυτά γεγονότα . Λιγοστοί θάναι σήμερα εκείνοι που τα θυμούνται με ενάργεια μνήμης . Γιά μας προσωπικά που τα ζήσαμε με κάποια ευθύνη της τότε εποχής , τ' αναπολούμε τώρα και σαν ιστορία τα σημειώνουμε......

   Συγκλονιστική , πραγματικά , η αφήγηση του αείμνηστου Γιώργου Δημ. Παπαδόπουλου , που ήταν Πρόεδρος ΄της Κοινότητος Λιδορικίου , τότε , και έζησε τα τραγικά αυτά γεγονότα , από..μέσα όπως λέμε , η δραματική αυτή αφήγησή του , δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα " ΛΙΔΩΡΙΚΙ ", στο φύλλο Νο 24 του Νοεμβρίου 1983 , το τραγικό αυτό περιστατικό , όπως και τόσα άλλα , ανήκουν σ' αυτά , που δεν ..έγραψε η Ιστορία .....

Ο αξέχαστος Γιώργος  Παπαδόπουλος , τρίτος  από  δεξιά στους  καθιστούς , σε μια αναμνηστική  φωτογραφία του  1959 , μαζί  με  Λιδορικιώτες  και  καθηγητές  του  Γυμνασίου .

   ‘Ετσι  για  την  ιστορία , δημοσιεύουμε ένα  απόσπασμα  απ’ τις  αναμνήσεις  του  Ιταλού  αξιωματικού  Τζιοβάνι  Ουμπόλντι ,που υπήρξε Διοικητής των  Ιταλικών  δυνάμεων στο  χωριό  μας , για  ένα  διάστημα ,  και  στο  οποίο  αναφέρεται στον  αείμνηστο χωριανό  μας  Γιώργο Παπαδόπουλο , που  συνέταξε  και  την  παραπάνω  επιστολή , γράφει  ο  Ουμπόλντι ..

20-4-1943 : Δίνω στον Ντίνο , έναν Έλληνα χωροφύλακα , που πάει στην Αθήνα , γράμματά μου να τα ταχυδρομήσει . Γνωρίζομαι με τον Πρόεδρο του χωριού . ( Σημ: πρόκειται για το λεβέντη Γιώργο Παπαδόπουλο ) . Άριστη εντύπωση . Έχει τον μικρότερο αδελφό χαμένο στην Αλβανία . Σωστός συγκλητικός των Ρωμαϊκών χρόνων . Πρόκριτος του Καλαί . Και διπλωμάτης , πόσες ευθύνες ! Έκανε για πρότυπο σ' αυτούς του " Παλάτσο Κίτζι " .

  Καλό  σας  απόγευμα , να  είστε  καλά ….Κ.Κ..-

ΤΑ ΣΤΟΥΚΑΣ ΠΟΛΥΒΟΛΟΥΝ ΤΟ ΛΙΔΟΡΙΚΙ , ΑΡΧΕΣ ΤΟΥ ‘41

 

Προπολεμικό  Λιδορίκι .

Ανασκαλεύοντας , αγαπημένοι μου φίλοι , τους..θησαυρούς της εφημερίδας " ΛΙΔΩΡΙΚΙ " του Γιώργου Καψάλη , που αποτελεί πραγματικά..θησαυροφυλάκιο , πέσαμε πάνω σε μια υπέροχη ...ανάμνηση της χωριανής και φίλης μας Τούλας Ξηρομάμου-Λαβίδα , που δημοσιεύτηκε στο φύλλο 22 του Σεπτεμβρίου 1983 , πριν 30 χρόνια δηλαδή , αλλά αξίζει να τη διαβάσετε , είναι ένα..πολύτιμο...ντοκυμαντέρ ..

   Υπάρχουν , πιστεύουμε   , και  άλλες  τέτοιες  “ αναμνήσεις “ χωριανών μας σκόρπιες , “ αναμνήσεις “ που  είναι  πολύτιμες για  το χωριό  μας  και  την  ιστορία  του . Υπάρχουν  πολλά  γεγονότα  που  η “ ιστορία “ για  πολλούς  και  διαφόρους  λόγους  δεν  κατέγραψε , αλλά  θα  πρέπει να  κάνουμε  μια  προσπάθεια  να  τα  επισημάνουμε  και  να  τα  καταγράψουμε , όπως  επίσης  και τις  αυθεντικές  “ αφηγήσεις – αναμνήσεις “ χωριανών  μας  από  εκείνα  τα  δύσκολα  χρόνια ..

   Απολαύστε την  ολοζώντανη αφήγηση  της  αγαπητής φίλης και  παλιάς  γειτόνισσας , Τούλας Ξηρομάμου – Λαβίδα .

   " Θυμάμαι , ξυπνήσαμε το πρωί για να πάμε σχολείο , αλλά μόλις φτάσαμε , είδαμε πως το σχολείο ήταν γεμάτο φαντάρους που συγκεντρώνονταν εκεί για να φύγουν για το μέτωπο . Στην πόρτα , μας περίμενε ο δάσκαλός μας Γιάννης Σφέτσος η Ταγάϊας , όπως τον ξέραμε , και μας είπε : " Παιδιά έχουμε πόλεμο με τους Ιταλούς , πηγαίνετε στα σπίτια σας και όταν βαρέσει η καμπάνα , τότε να έρθετε . Και πήγαμε ξανά το ..'42 , αν θυμάμαι καλά...Εκείνη λοιπόν τη μέρα , την 28η Οκτωβρίου , οι γυναίκες έκλαιγαν με τρομερές φωνές για τους άντρες και τ' αδέρφια τους που έφευγαν για το μέτωπο , ενώ όσοι άντρες ήταν στα χωράφια , τα παρατούσαν όλα στη μέση και παίρνοντας μαζί τους άλογα και μουλάρια , έφευγαν για το μέτωπο .

   Θυμάμαι , είχαμε ένα δυνατό μουλάρι , που το πήραν πρώτο απ' όλα , πρώτα κι απ' τον πατέρα μου ακόμα . Ο πατέρας μου πήγε προς τα Βουλγαρικά σύνορα , αργότερα , νομίζω τον Γενάρη . Θυμάμαι τους πρώτους μήνες τις νίκες των φαντάρων μας . Κάθε πόλη που έπεφτε , χτυπούσαν οι καμπάνες . Έπεσε το Τεπελένι , πήραμε την Κλεισούρα , πάει η Κορυτσά , και όλο "αέρα-αέρα " φωνάζαμε , μεγάλοι και μικροί , ώσπου , δυστυχώς , ήρθε ο Απρίλης του ΄41, που έχει χαραχτεί για πάντα στη μνήμη μου , και εντυπωσίασε βαθειά το παιδικό μυαλό μου . Ενώ πρώτα οι φάλαγγες των τζέιμς πήγαιναν προς τα σύνορα , άρχισαν να οπισθοχωρούν ολοταχώς προς την Αθήνα . Ήταν οι Άγγλοι σύμμαχοι . Μάλιστα ένα απόγευμα βλέπουμε ένα αυτοκίνητο να κατρακυλάει λίγο πιο κάτω απ' τον Αντώνη , μέχρι που έφτασε στο ρέμα , κοντά στον " Κούστη " . Τότε άκουσα να λένε πως γίνεται οπισθοχώρηση και πως το αυτοκίνητο , επειδή έπαθε βλάβη , το γκρέμισαν , για να μη το βρουν οι Γερμανοί .

   Σιγά-σιγά , άρχισε ο πανικός , κι' αυτά τα καταραμένα στούκας άρχισαν να γαζώνουν την περιοχή ολόκληρη από το Λιδορίκι έξω , μέχρι τον Μαλανδρινιώτικο κάμπο . Ο κόσμος είχε σκορπίσει τρομαγμένος δεξιά κι' αριστερά , να κρυφτεί . Εμάς , επειδή ο πατέρας μας ήταν στον πόλεμο , μας είχε αναλάβει ο Κωσταροθόδωρος , καθώς και τα πρόβατα του πατέρα μας . Ο πατέρας μας άργησε να έρθει τρεις μήνες , γιατί τον είχανε πιάσει οι Γερμανοί , εμείς νομίζαμε ότι είχε σκοτωθεί .

   Τέλος πάντων κι' ο μπάρμπα Θόθωρος κι' άλλοι πολλοί τότε πήγαν προς τις λογγιές , απέναντι απ' τα Ζεκαίϊκα τα περιβόλια , και κοιμηθήκαμε εκεί το βράδυ . Σιγά-σιγά άρχισαν να εμφανίζονται και οι φαντάροι μας , κατάκοποι , βρώμικοι και κουρασμένοι από διάφορα μέρη και περιμέναμε μέχρι να κοπάσει η θύελλα από τα στούκας .

   Τότε μου λέει η μάνα μου " δεν πας παιδάκι μου μέχρι το χωριό να πάρεις μερικά πράγματα , τρόφιμα και κάνα ρούχο . Και κοίτα μήπως δεις το Ζήσιμο να πάρει και μερικά κοκοτάκια για το παιδί ". ( Είχαμε τότε τον Ηλία τον αδερφό μου άρρωστο με σαράντα πυρετό και ήθελε σώνει και καλά κοκοτάκια ! ).

   Τέλος πάντων , φτάνω στο σπίτι , παίρνω τα πράγματα και πριν προλάβω να φτάσω λίγα μέτρα πιο κάτω ξεμυτάνε τα στούκας πάλι στο σταυρό . Πετούσαν πολύ χαμηλά κι' άρχισαν να κατεβαίνουν κατακόρυφα , λες και σημαδεύαν το κεφάλι μου και , πως μού 'κοψε , κρύβομαι κάτω από μια τσαγαλιά του Καντά και περίμενα μέχρι που φύγαν γιά λίγο . Ξεκινάω πάλι , και μόλις είχα φτάσει στου Κατσαμπούρα το περιβόλι από κάτω , να 'τα πάλι ! Άρχισαν να ρίχνουν τις σφαίρες βροχή και εκεί τα 'χασα πια , αλλά για καλή μου τύχη , μες στο ρέμα από κάτω ήταν δυο φαντάροι κρυμμένοι και μου φωνάζανε " έλα γρήγορα και τρύπωσε παιδάκι μου ".

   " Αχ παιδάκι μου " λέει ο ένας , " τη γλύτωσα απ' την Αλβανία αλλά θα μας φαν στο δρόμο ".

   Τέλος , κάποτε έφτασα στους δικούς μου και δεν θα ξεχάσω ποτέ αυτά τα σμήνη από αεροπλάνα που πέρασαν για να βομβαρδίσουν τον Πειραιά . "

   Απλή , γλαφυρή , ολοζώντανη περιγραφή , ενός ανέμελου παιδιού που έζησε την τρέλα του πολέμου , και βρέθηκε μέσα στον ανεμοστρόβιλο της Γερμανικής μανίας , μια καταγραφή..ανεπεξέργαστη , αφκιασίδωτη ...αμοντάριστη , όπως θα λέγαμε σήμερα , αν ήταν ..βιντεάκι γυρισμένο με τα ...φοβισμένα παιδικά μάτια της καλής μας φίλης Τούλας ....

                Καλό  σας  βράδυ , να  περνάτε  καλά

              Απ’ το “ Λιδωρίκι “ με  αγάπη ……Κ.Κ.-

ΑΣΗΜΩ ΓΚΟΥΡΑ ( ΛΙΔΩΡΙΚΗ )–Η ΛΙΔΩΡΙΚΙΩΤΙΣΣΑ ΚΑΠΕΤΑΝΙΣΣΑ

Γυναικεία μορφή του '21, σύζυγος του στρατηγού Γιάννη Γκούρα. Στην εποχή της ήταν γνωστή ως Γκούραινα ή Νταλιάνα, επειδή ήταν υψηλόσωμη και ωραία (νταλιάνι, το μακρύ καριοφίλι και κατ' επέκταση νταλιάνα, η ψηλή και όμορφη γυναίκα).

Ήταν κόρη του κοτσαμπάση του Λιδορικίου Αναγνώστη Λιδωρίκη και αδελφή του αγωνιστή και πολιτικού Αναστάση Λιδωρίκη. Στις 23 Φεβρουαρίου 1823 παντρεύτηκε το πρωτοπαλίκαρο του Οδυσσέα Ανδρούτσου, Γιάννη Γκούρα, που είχε διακριθεί ιδιαίτερα στη μάχη της Γραβιάς και τώρα ήταν φρούραρχος Αθηνών.

Λόγω της ιδιότητάς του ζούσε με την Ασήμω και τους συγγενείς τους στο Ερεχθείο και ήταν γνωστός για τη φιλοχρηματία του. Είχε σωρεύσει τεράστια περιουσία, όχι μόνο από τη λαφυραγωγία, αλλά και από κάθε διαθέσιμη πηγή. Πάντως, στη διαθήκη του άφησε μεγάλη ποσά σε κοινωφελή και μορφωτικά ιδρύματα, αλλά και ευχή και κατάρα στη γυναίκα του να μην παντρευτεί μετά τον θάνατό του.

Η Ασήμω από την πρώτη στιγμή άρχισε να φέρεται περιφρονητικά στην μάνα και την γυναίκα του Ανδρούτσου και ψυχρά στον πολέμαρχο. Να σημειώσουμε ότι η οικογένεια των Λιδωρίκηδων βρισκόταν σε οξεία πολιτική αντιδικία με τον Ανδρούτσο. Όταν το έμαθε ο Οδυσσέας και για να μη χαλάσει τις σχέσεις τους με τον Γκούρα πήρε τις δύο γυναίκες από την Αθήνα και τις εγκατέστησε στο άντρο του στη «Μαύρη Τρύπα» Παρνασσού. Η Γκούραινα, όμως, δεν ησύχασε κι άρχισε να κρυφοσταλάζει στην ψυχή του Γκούρα το μίσος κατά του αρχηγού και ευεργέτη του.

Όπως είναι γνωστό, ο Γκούρας με διαταγή της κυβέρνησης του Ναυπλίου θα συλλάβει τον Ανδρούτσο ως προδότη στις 7 Απριλίου 1825 και θα τον κλείσει στη φυλακή της Ακρόπολης, όπου θα πεθάνει κάτω από μυστηριώδεις συνθήκες στις 4 Ιουνίου 1825. Ο ίδιος θα σκοτωθεί στις 30 Σεπτεμβρίου 1826 από τουρκικό βόλι, κατά τη διάρκεια της πολιορκίας της Ακρόπολης από τον Κιουταχή. Η Ασήμω με περισσή αποφασιστικότητα και προτού καν θάψει το νεκρό άνδρα της θα αναλάβει την αρχηγία των πολιορκημένων, μέχρι την έλευση του Νικόλαου Κριεζώτη. Τα παλικάρια του Γκούρα ορκίστηκαν ενώπιόν της ότι θα τιμήσουν τη μνήμη του νεκρού αρχηγού τους μέχρι θανάτου.

Ο νέος φρούραρχος της Ακρόπολης, ηλικίας 42 ετών, ήταν φίλος του Καραϊσκάκη και ανερχόμενο αστέρι στο ελληνικό επαναστατικό στερέωμα. Θαμπώθηκε από την ομορφιά της Γκούραινας και αυτή φαίνεται να ανταποκρίθηκε στον έρωτά του, παρότι δεν είχαν περάσει τρεις μήνες από το θάνατο του συζύγου της. Το ζευγάρι αρραβωνιάστηκε ανεπίσημα, με τη σύμφωνη γνώμη της οικογένειας Λιδωρίκη.

Όμως, η ειμαρμένη τους έπαιξε άσχημο παιγνίδι. Το βράδυ της 12ης Ιανουαρίου 1827 δύο τουρκικές βόμβες έπεσαν πάνω στη σκεπή του Ερεχθείου, η οποία κατέρρευσε και καταπλάκωσε την οικογένεια Γκούρα. Νεκρές ανασύρθηκαν η Γκούραινα, η αδελφή της Κάρμαινα με τα τρία παιδιά της, μία ανεψιά του Γκούρα και μία υπηρέτρια. Κάποιοι εκείνη την εποχή μίλησαν για νέμεση, ενθυμούμενοι την εμπλοκή της στην υπόθεση Ανδρούτσου και την ασέβεια προς το πρόσωπο του θανόντος συζύγου της.

ΔΙΑ ΧΕΙΡΟΣ … ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΕΥΘΥΜΙΟΥ ΠΕΝΤΑΓΙΩΤΟΥ …

 

IC   XΡ

Ιστορία Γαλαξιδίου ευγαλμένη από παλαιά χερόγραφα , μεμβράνια , σιζίλια , και χρυσόβουλλα αυθεντικά , οπού ευρίσκονται , και είνε και σώζονται εις το Βασιλικόν Μοναστήρι του Σωτήρος Χριστού , χτισμένο παρά του ποτέ αυθέντη και δεσπότη Κυρ Μιχαήλ του Κομνηνού , ου αιωνία η μνήμη .     

                               Αμήν 

Διά χειρός Ευθυμίου ιερομονάχου , έτος αψγ ( 1703 ) μηνί Μαρτίω .

   Κύριε δόξα σοι νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων . Αμήν .

   Έτσι τελειώνει , φίλοι μου το πολύτιμο έργο του , " Ιστορία  Γαλαξειδίου " , πραγματικό θησαυρός , ο Ιερομόναχος Ευθύμιος Πενταγιώτης , που κατέγραψε με τον δικό του γλαφυρό τρόπο τα μέχρι την εποχή του ιστορικά και άλλα γεγονότα , δίνοντας έτσι , απαντήσεις σε πολλά ερωτήματα που υπήρχαν και υπάρχουν , φυσικά , γύρω απ' το μακρινό παρελθόν της περιοχής μας .

   Στο τέλος του έργου του έχει και κάποιες συνοπτικές αναφορές στις πόλεις και τα χωριά της Δωρίδας , εμείς σήμερα θα σας δώσουμε το κομμάτι που αφορά στο χωριό μας , το Λιδορίκι , και μέσα απ' αυτή την σύντομη αναφορά , θα βγάλετε . ενδεχομένως , και κάποια συμπεράσματα , για το όνομα του χωριού μας , και κυρίως για την ..ορθή γραφή του , θα πρέπει  να τονίσουμε πως η μεταφορά του κειμένου , είναι χωρίς διορθώσεις και παρεμβάσεις , είναι κοντολογίς πιστή μεταφορά του αρχικού κειμένου , του ιερομονάχου Ευθυμίου . Διαβάστε λοιπόν τι γράφει ο συγγραφέας για το ..Λοιδορίκιον...

                            Λοιδορίκιον .

    " Πολλοί εγνωμάτευσαν εσφαλμένως , ότι το μεταγενέστερον επώνυμον τούτο της Δωρίδος , εδόθη εις την χώραν επί της Φραγκοκρατίας ,  gli  Dorici , δηλαδή οι Δωριείς . Λέων ο Σοφός , εν τω καταλόγω των επισκοπών αναφέρει και την επισκοπήν  Λοιδορίκιον , υποκειμένην μετά των του Ζητουνίου , Εχίνου , Γαρδικίου και άλλων επισκοπών της μητροπόλει Λαρίσσης .

   Επομένως τετρακόσια έτη προ της Φραγκοκρατίας επεκράτει το όνομα  " Λοιδορίκιον " , όπερ είνε Βυζαντινής καταγωγής και ουχί Φραγκικής , ως τινες εσφαλμένως ισχυρίσθησαν . Ο Λέκιεν  " Lodorici " γράφει , ο δε Wadding , αναφέρων τον επί πάπα Ιωάννου ΚΓ' ( 1410  Μ.Χ  ) σταλέντα δυτικόν επίσκοπον Λοιδορικίου , Laedoricium ονομάζει την πόλιν .

   Την περιγραφήν των τελευταίων πόλεων συνετομεύσαμεν , δι' έλλειψιν χρόνου , σκοπούντες ιν' άλλοτε διεξωδικότερον πραγματευθώμεν " .

Αυτά γράφει φίλοι μου ο ιερομόναχος Ευθύμιος Πενταγιώτης στο " Χρονικό του Γλαξειδίου " , το 1703 , και εμμέσως πλην..σαφώς , δίνει , προφητικά λες , απαντήσεις , στους ..μεταγενέστερους ..εφευρέτες , διαφόρων αστήρικτων εκδοχών , για το όνομα , π.χ. του Λιδορικιού , που ενώ είναι τόοοσο απλό θέμα , το 'χουν , σκοπίμως ίσως , μπερδέψει , απλά και μόνο για να βρίσκονται οι..ίδιοι στην...επικαιρότητα .

   Άραγε , είναι τυχαίο..λάθος η αναγραφή του ονόματος του Λιδορικιού , με - οι - και -ο - ; από ένα άνθρωπο , που μπορεί να μην είχε..ντοκτορά και..λοιπά..φούμαρα , είχε όμως το πάθος , τη...φλόγα , και φυσικά το ..χάρισμα , το συγγραφικό , και χάρη σ' αυτόν έχουμε σήμερα... πλούσια στοιχεία για το..παρελθόν μας ;

   Όχι αδέρφια , ο Ευθύμιος , δεν ήταν σπουδαγμένος , αλλά δεν ήταν και..αγράμματος , κι' απ'όσα θα διαβάσετε δεν έγραφε ό,τι του..κατέβαινε , όχι , απλά , σεμνά και..ταπεινά κετέγραψε , την ίδια τη..ζωή , την καθημερινότητα , δίνοντάς μας ολοζώντανη , την ..περιρρέουσα ατμόσφαιρα της εποχής του , έγραφε το Λοιδορίκι , έτσι όπως το 'γραφε , γιατί έτσι το 'γραφαν όλοι , ΕΤΣΙ  ΑΔΕΡΦΙΑ  ΓΡΑΦΟΤΑΝ ΤΟ ΛΟΙΔΟΡΙΚΙ , και δεν είναι τυχαία η γραφή αυτή , όχι , οι Λοιδορικιώτες..Λοιδορικιώτες , που γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στο χωριό μας , ξέρουν καλά , το ..νοιώθουμε , πως το...χούι μας , εξ..απανέκαθεν φαίνεται , έδωσε και το όνομα στο χωριό μας , όσο για το ότι με τα χρόνια το -οι- έγινε απλό -ι- , ε ..αυτό δεν θέλει και πολύ συζήτηση , ένεκα η...απλοποίηση , που λένε , γιατί το - αλλιώς - έγινε..αλλιώς ; και τόσα ..άλλα , στο..Λοιδορίκι θα..κολλήσουμε ;

   Και , διατί να το κρύψωμεν άλλωστε , δεν είναι ο Ευθύμιος ο μόνος που έγραφε έτσι το όνομα του χωριού μας , είναι πολλοί ...πάρα πολλοί συγγραφείς , άσχετοι μεταξύ τους , όλοι , αδέρφια ..λάθευαν ;...ε..όχι δα...όλοι έχουν ..άδικο , λαθεύουν , εκτός από..εμάς ; το άκρον άωτον της...ταπεινοφροσύνης  !!!

   Εμείς θα προσπαθήσουμε , να σας δώσουμε όποια σχετικά στοιχεία (..καταγραφές ) μπορέσουμε και σεις θα έχετε τον τελευταίο..λόγο ..

                Μέχρι τότε ..να περνάτε καλά ….Κ.Κ.-

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ 18–4–1949

:...18.4.49...MΠΑΙΝΟΥΜΕ ΣΤΟ..ΛΙΔΟΡΙΚΙ...

" Στις 17.4.49 , ύστερα από αμέτρητους μικροελιγμούς και λούφες στην περιοχή Οίτης - Γκιώνας - Βαρδουσιών , φτάσαμε στο Λευκαδίτι . Είναι ένα έρημο χωριό σε μια πλαγιά της Γκιώνας . Στα πόδια του κυλά τα νερά του ο Μόρνος , αντίκρυ τα Βαρδούσια .
Η πορεία μας είναι σύντομη με πολλές προφυλάξεις . Επειδή η απριλιάτικη νύχτα σύντομα ξεψύχησε , αφήνουμε το βατό δρόμο προς Λιδορίκι και σκαρφαλώνουμε ψηλά στις γυμνές πλαγιές της Γκιώνας . Εκεί υπάρχουν αραιά έλατα και μαλόκεδρα .
Είμαστε ασφαλισμένοι από επίγεια ξαφνιάσματα , μόνο ο εναέριος εχθρός μπορεί να μας ανακαλύψει . Όλη τη μέρα ησυχάζουμε , κάνοντας και τις απαραίτητες ετοιμασίες για την επιχείρηση , παρ' όλη την παγερή χιονοθύελλα που ξέσπασε .
Το Λιδορίκι , η μικρή κι' ορεινή πρωτεύουσα των Δωριέων , ήταν σκληρό καρύδι , για όποιον επιχειρούσε να επιτεθεί . Πολλά τα φυσικά οχυρά , που μερικά ήταν απόρθητα . Βρίσκεται σε μια στενωπό , σε μια κλεισούρα που καταλήγουν οι θεόρατες πλαγιές της Γκιώνας . Περνάει η κεντρική δημοσιά από Άμφισσα προς Ναύπακτο και φυλάγεται με δύναμη τάγματος . Έχει οργανωμένες τοποθεσίες που προστατεύονται με σειρές συρματόπλεγμα . Υπάρχουν τολ για τη στρατοπεδεία και πλούσιος εφοδιασμός .
Το σχέδιο της ΙΙ Μεραρχίας είναι : Να επιτεθούμε αιφνιδιαστικά τη νύχτα 18 του Απρίλη με δύναμη δύο ταγμάτων ( με πολλές ελλείψεις ) του Περικλή και Βραχωρίτη και τις διλοχίες Γκούρα . Αφού καταλάβουμε την κωμόπολη , θα εκμεταλλευτούμε , όσο το επιτρέπουν οι περιστάσεις , κάθε επιτυχία μας και πριν φέξει θα συμπτυχθούμε προς Σιγδιτσιώτικα λιβάδια .
Είναι μια επιχείρηση γοήτρου και σκοπιμότητας , έτσι θ' απαντήσουμε στο Γενικό Επιτελείο της Αθήνας , πως η μάχη στη γέφυρα του Κόρακα , στις 30 του Μάρτη , μ' όλα μας τα παθήματα δε μας διέλυσε , καθώς καυχήθηκε . Κάναμε χωρίς διακοπή τούτον τον ελιγμό στο χώρο της Ρούμελης για να δείξουμε απ' τη μεριά μας , πως ο Δημοκρατικός Στρατός μπορεί να δίνει χτυπήματα κι ελέγχει την περιοχή του . Και είναι γεγονός ότι πολύ ανησύχησαν οι αρμόδιοι της Αθήνας .
Η επιλογή μας λοιπόν για χτύπημα του δύσκολου Λιδορικιού και ο βαθμός της μικρής η μεγάλης επιτυχίας μας , θα ήταν αποστομωτική απάντηση στις θριαμβολογίες των επιτελείων πως δεν υπάρχει πια Δημοκρατικός Στρατός .
Με το σούρουπο κατηφορίζουμε , νύχτωσε όταν μπήκαμε στο μονοπάτι . Πλησιάζουμε στο Λιδορίκι κι'έχουμε πάρει τις πιο αυστηρές διατάξεις μάχης . Όλα θα εξαρτηθούν απ' τον απόλυτο αιφνιδιασμό .
Η νύχτα είναι σκοτεινή , μας δυσκολεύει και μας βοηθάει . Βαδίζουμε τόσο προσεκτικά , με πολλές προφυλάξεις , που λες και πορεύονται σκιές αέρινες . Πριν απ' τα μεσάνυχτα αντικρίζουμε τους σκοτεινούς όγκους των σπιτιών με το ξεψυχισμένο φωτισμό τους . Αμυδρά ξεχωρίζουν τα πεζούλια και τα πλάγια στην κορυφή του Λιδορικιού , δυσκολίες σημαντικές για μας ".

"..Τα προωθημένα τμήματα του Περικλή και του Γκούρα παίρνουν επαφή κι' αρχίζουν τα πυρά . Η νευρικότητα της εχθρικής βολής προδίνει το σοκ του αιφνιδιασμού . Όλες οι θέσεις της εισόδου είναι επισημασμένες , οι τροχιοδεικτικές μας στραβώνουν , σκάζουν γύρω μας , φωτίζουν για λίγο το πυκνό σκοτάδι κι ύστερα μας κάνουν πιο βαθιά τη νύχτα . Πέφτουμε κάτω , σερνόμαστε σα φίδια , κατρακυλούμε απ' τις ξερολιθιές των πεζουλιών , πλησιάζουμε .

Ο στρατός ταμπουρωμένος στις θέσεις του , σίγουρος κι ασφαλισμένος , ρίχνει με την ψυχή του . Όλμοι , χειροβομβίδες σκάζουν στα τυφλά . Γαζώνονται με φωτιά και σίδερο η νύχτα , η ατμόσφαιρα του Λιδορικιού , η ψυχή των ανθρώπων . Γίνεται τέτοιος χαλασμός από πυρά , που λες ότι δε θα βγει κανένας ζωντανός απ' αυτό το λουτρό του καυτού χάλυβα .

Προχωρούμε , πάντα σερνάμενοι , όσο να καλυφτούμε από τα σπίτια . Σ' αυτή την εφιαλτική προσπάθεια χάνεις το διπλανό σου κι αυτός τον ..δικό του . Τότε αισθάνεσαι το μεγάλο κενό της καταστροφής ...ανακουφίζεσαι όμως όταν νοιώθεις πως και κάποια άλλη σκιά σέρνεται..δίπλα σου..

Τα μεσάνυχτα έχουμε μπει μέσα στην αναστατωμένη πολιτειούλα..

Ο στρατός κάθεται στα οχυρά του , μας σφυροκοπά . Τμήματά μας τον επιτηρούν μη μας αιφνιδιάσει με καμιά έξοδο . Οι υπόλοιποι αντάρτες τρέχουν προσεκτικά για έρευνες στα σπίτια , να οικονομήσουν τρόφιμα , ρουχισμό , παπούτσια , στρατολογία ...

Είναι δύσκολος ο αγώνας σε κατοικημένο μέρος . Εύκολα μπερδεύεσαι σε κάποια προσπάθεια και χάνεσαι χωρίς να το καταλάβεις , χρειάζεται προσοχή , ετοιμότητα και γρηγοράδα .

Κάτω από τέτοιες , περίπου , συνθήκες βρεθήκαμε μπροστά σ' ένα καφενεδάκι . Μια μικρή πλατειούλα κι ένας πλάτανος συμπλήρωνε την εικόνα .

Η...πλατειούλα που περιγράφει ο συγγραφέας , με τον πλάτανο και τον..καφενέ , η Βαθειά μας ...

Προφυλαγμένος στο χοντρό κορμί του πλάτανου , συνάντησα τον Γκούρα , που μου είπε πως έφεραν κάποιο σημαντικό πρόσωπο και βρίσκεται στην άδεια αίθουσα του καφενέ . Να τον επισκεφθώ μου είπε..

Έτρεξα να δω , παραμέρισε ο φρουρός της πόρτας και μπήκα στη θεόγυμνη σάλα . Σε μια άκρη , προς τον τοίχο , στεκόταν όρθιος , θυμωμένος και με κατεβασμένο το κεφάλι , ένας ταξίαρχος . Το πηλήκιό του , με την πλατιά κόκκινη λωρίδα φάνταζε παράξενα...Ήταν , αν θυμάμαι καλά , μέτριος , σφιχτοδεμένος με πολλά εξάμηνα στο ένα του μανίκι και παράσημα στο στήθος..

Στην ηλικία ήταν πενηντάρης , πολεμιστής . Όπως μου είπαν , τον έστειλε ο Περικλής , γιατί πιάστηκε στον τομέα του .

Τον πλησίασα , αυτός δεν με κοίταξε καθόλου , ήταν τόσο άσκημα προϊδεασμένος για την συμπεριφορά μας . Πολύ ευγενικά , του είπα ότι δεν πρέπει να φοβάται για τη ζωή του . Ο Δημοκρατικός Στρατός θεωρεί τους αιχμαλώτους σεβαστά πρόσωπα . Χωρίς να πάρω καμιά απάντηση , τον παρακάλεσα να μας δώσει πληροφορίες αν έχει διατάξει κίνηση τμημάτων προς Λιδορίκι κι από που τα περιμένει . Ο ταξίαρχος ήταν ανένδοτος , τον ξαναβεβαίωσα πως θα σεβαστούμε τη ζωή του και την αξιοπρέπειά του , η απάντηση ήταν :" Δε λέω τίποτα ,σκοτώστε με ! "

" Δεν πρόκειται κύριε ταξίαρχε , να πάθετε τίποτε , όμως σαν στρατιωτικός , αντιλαμβάνεσαι πολύ καλά την αξία των πληροφοριών που σας ζητάμε ."

Μεσολάβησε σιωπή , αρκετά λεπτά , τελικά ο θαυμάσιος αυτός στρατιώτης δεν μας είπε σχεδόν τίποτα . Μα σ' ένα μεγάλο διάλογο που ανοίξαμε , μου εκμυστηρεύτηκε με πίκρα ότι και αν διέταζε κάποιο τάγμα , ο ταγματάρχης θα προβάλει τις αντιρρήσεις του . Το ίδιο θα κάνει κι' ο λοχαγός κι' ο διμοιρίτης . Να μένουμε λοιπόν ήσυχοι , πως τμήματα στρατού δε θα κινηθούν τη νύχτα , μα το πρωί .

Τον χαιρέτισα , τον ευχαρίστησα και είπα να δυναμώσουν τη φρουρά...

..." Ξυλόφεξε , όταν αφήνουμε το Λιδορίκι και σκαλώνουμε σε μια ασπροκόκκινη σάρα , με τρομερές δυσκολίες . Είμαστε άυπνοι , κουρασμένοι , πεινασμένοι , χωρίς αισιοδοξία στο βάθος . Το νοιώθουμε πως βρισκόμαστε στο λυκόφως του Δημοκρατικού Στρατού στη Ρούμελη , της επίλεκτης ΙΙ Μεραρχίας του Διαμαντή .
Η αντίσταση στο Γράμμο συνεχίζεται με ακατάβλητη αντοχή . Αν υπήρχαν λίγες δυνάμεις ακόμα , θα γινόταν το θαύμα , τουλάχιστον για μια συμφωνία με καλούς όρους . Τώρα στο βωμό της πολιτικής των μεγάλων και με μια αμερικανοκρατούμενη Ελλάδα , θα δοθεί η λύση και δεν θ' ανταποκρίνεται στις θυσίες του Ελληνικού λαού .
Δύσκολη μέρα μας καρτερεί , ανεβαίνουμε αγκομαχώντας , ο στρατηγός ακολουθεί καβάλα σε μουλάρι . Δόθηκε διαταγή μεγάλης περιποίησης και φροντίδας προς τον ηλικιωμένο πολεμιστή .
Κατά τις 9 το πρωί φτάνουμε στα Σιγδιτσιώτικα λιβάδια , είναι μια επίπεδη μεγάλη έκταση σπαρμένη με αραιά έλατα και κλεισμένη ολόγυρα από μεγάλα υψώματα της Γκιώνας . Στήνουμε κάπου το λημέρι . Έχουν παρθεί όλα τα μέτρα ασφάλειας . Λίγο παρακάτω στήθηκαν , όπως-όπως , και τα καζάνια για κανένα ..κουρκούτι . Έχουμε κάπως αναφτερωμένο το ηθικό , έστω και από ψευδαίσθηση , δοκιμάσαμε μια φορά ακόμα τη δύναμή μας και νοιώσαμε κάτι απ' το παλιό σφρίγος να πάλλει μέσα μας .
Σε λίγο φτάνουν πληροφορίες ανησυχαστικές , από πολλά σημεία κινούνται δυνάμεις στρατού . Από μια ράχη απέναντι ακούμε τον τηλεβόα να φωνάζει : " Δώστε μας τον στρατηγό μας ."
Εμείς δείχνουμε παραδειγματική ψυχραιμία , Σπαρτιατική , γιατί ο έμπειρος στρατηγός παρακολουθεί τα πάντα .
Σε κάποια στιγμή , ένα στρατιωτικό τμήμα αιφνιδιάζει τα μαγειρεία μας , οι σφαίρες του μας βγάζουν τα μάτια . Ασυναίσθητα κουνάμε το χέρι να τις διώξουμε , δύσκολη κατάσταση . Ο στρατηγός ορθός παρατηρεί , δίπλα του ο Διαμαντής μ'ένα απροσδιόριστο μειδίαμα - το είχε στις δύσκολες ώρες -μας ρίχνει σε αντεπίθεση . Τους κυνηγάμε και γυρίζουμε κρατώντας πλούσια λάφυρα : χειροβομβίδες , στεν , και κιβωτίδια πυρομαχικών , δεν θυμάμαι καλά , μου φαίνεται τρύπησε ένα απ' τα καζάνια μας .
Όταν κόπασε η μάχη , κουβεντιάζω με τον ταξίαρχο , με την έπαρση του..προσωρινού νικητή εγώ , με τη σύνεση του πεπειραμένου και του ειδικού εκείνος . Νοιώθει πως ζητώ τη γνώμη του για ό,τι είδα , μου απαντά : " Είστε θαυμάσιος και γενναίος στρατός ! "
.." Και για την κατάληξη του αδερφοσκοτωμού , τι λέτε στρατηγέ μου ;"
..." Άκουσε φίλε μου , δεν μπορείτε να δώσετε λύση , καθημερινά λιγοστεύετε , ενώ ο κυβερνητικός στρατός δυναμώνει , και γίνεται ισχυρός σε αριθμό , εφόδια , πολεμικά μέσα , τακτική . Με τέτοιο συσχετισμό δυνάμεων , όπου κάθε δευτερόλεπτο η πλάστιγγα γέρνει προς την άλλη μεριά , δεν μπορεί να περιμένετε ..νίκη ."
Ήταν συμπεράσματα και σκέψεις που κι' εγώ υιοθετούσα σιωπηρά , όμως δεν είπα τίποτα , δεν είχα επιχειρήματα...."
ΣΗΜ : Για τη συγκεκριμένη " είσοδο " του Δ.Στρατού το Λιδορίκι διαβάστε τι γράφει στο βιβλίο του " ΕΝ ΨΥΧΡΩ " ΚΑΤΟΧΗ-ΒΑΡΚΙΖΑ-ΕΜΦΥΛΙΟΣ , Ο Γιώργος Γ. Κουτρούκης ( σελ.234 ) :
..." Στο διάστημα αυτό , που εμείς ήμασταν στην Τριχωνίδα , η δύναμη της Μεραρχίας χτύπησε το Λιδορίκι . Ήταν ο Περικλής που διηύθυνε την επιχείρηση , κι ο Γκούρας . Εκεί έπιασαν έναν ..ανύποπτο Ταξίαρχο . Γι' αυτόν μου έλεγε ο Διαμαντής , όταν ξανανταμώσαμε , ότι λίγο μετά τη σύλληψή του , παρακολούθησε μια μικροσύγκρουση κυβερνητικών με δικούς μας , κάπου στη Γκιώνα . Κι' όταν είδε τους στρατιώτες να τρέπονται σε φυγή , αγανάκτησε τόσο ,Κώστα φώναξε : " Χτυπάτε τους κύριε Μέραρχε , χτυπάτε τους , τους..." άνανδρους "...
....Βράδιασε , χωρίς να επιχειρήσει ο στρατός άλλη τολμηρή ενέργεια . Ξεκινούμε πάλι για το νυχτερινό μαρτύριο...Περνούμε τη Σιγδίτσα , παρακάμπτουμε απ' τ' αριστερά το 51ο χιλιόμετρο και ανεβαίνουμε τις απάτητες χιονισμένες πλαγιές της Γκιώνας .
Η νυχτερινή έκπληξη ήταν ότι ο στρατηγός ερχόταν καβάλα στο μουλάρι , που στα αδιάβατα σημεία το σήκωναν κυριολεκτικά στον αέρα , τα κουρασμένα χέρια των παιδιών μας . Μια συνοδεία από άξιες συναγωνίστριες του ετοίμαζαν ό,τι καλύτερο υπήρχε .Ήταν ρητή διαταγή του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ , ο δημοκρατικός ταξίαρχος Μαρκόπουλος να φτάσει στο ΣΔ με κάθε άνεση και ασφάλεια ..
Με το ξημέρωμα κατηφορίζουμε προς τα Μνήματα της Κουκουβίστας , όξω απ' τον κλειό του ...στρατού και του…χιονιού....

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΑΙΧΜΑΛΩΣΙΑΣ...

Ο ταξίαρχος Μαρκόπουλος , στρατιωτικός διοικητής Λειβαδιάς , ήταν απ' τους παλιούς αξιωματικούς , που διέθεταν ήθος , φιλότιμο , παλληκαριά . Η συμπεριφορά του και οι γνώσεις του , στο λίγο χρόνο που ζήσαμε μαζί , μας προξένησαν εντύπωση . Κοντά στις άλλες κουβέντες , μου διηγήθηκε πως πιάστηκε .
Είχε φτάσει εκείνο το βράδυ στο Λιδορίκι , για κάποια επιθεώρηση , οι πληροφορίες του ήταν ασήμαντες . " Οι συμμορίτες " είχαν ...εξαφανιστεί . Είδε τους αξιωματικούς του , τις πολιτικές αρχές και προσκαλέστηκε απ' τον πρόεδρο να φιλοξενηθεί στο σπίτι του . Βέβαια ο διοικητής της φρουράς του υπέδειξε να μείνει μαζί τους , στο οχυρωμένο τολ . Όμως ο ταξίαρχος από σκοπιμότητα και φιλοτιμία αρνήθηκε . Ήθελε να τονώσει το ηθικό των κατοίκων .
Κατά τα γραφόμενα στη Στρατιωτική Επιθεώρηση , ο ταξίαρχος βγήκε έξω στο διάλειμμα της μάχης , στην πλατεία της πόλης , συνοδευόμενος από τρεις αξιωματικούς και δυο οπλίτες . Εκεί σκοτώνονται οι οπλίτες και ένας λοχαγός και τραυματίζονται οι άλλοι , καθώς και ο ταξίαρχος που συλλαμβάνεται .
Κατά την δική μας πληροφόρηση , ο ταξίαρχος βαδίζοντας προς το κατάλυμά του , τσιμπήθηκε από μια σφαίρα , ελαφρά στο...μηρό . Τότε μπήκε σε μια αυλή να προφυλαχθεί και να εξετάσει το τραύμα του . Εκεί , ενώ έσκυβε να δει , ο γείσος του πηληκίου του στένευε την ορατότητα ..Τότε ένοιωσε να τον αρπάζουν με δύναμη κι' άκουσε μια δυνατή φωνή :
" Εδώ Δημοκρατικός Στρατός.."
Ήταν μια τραγική συγκυρία για τον ηλικιωμένο πολέμαρχο , που , αφού αλώνισε τα υψίπεδα της Μικρασίας και της Αλβανίας , πιάστηκε τόσο άδοξα και χωρίς αντίσταση στο Λιδορίκι , στις 19 Απρίλη 1949...
Πρώτος , ο καπετάν Περικλής μίλησε στο στρατηγό . Εκείνος με έντονο ύφος απευθύνθηκε προς τον καπετάνιο , κι' όταν ο Περικλής στο ίδιο ύφος του θύμισε τη θέση του , ο ταξίαρχος χαμήλωσε τον τόνο της φωνής και πειθήνιος δέχτηκε να οδηγηθεί σε κάποιο καφενείο της πλατείας με ισχυρή φρουρά...

    Καλό  σας  μεσημέρι  ……..Κ.Κ.-

“ Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΛΙΔΩΡΙΚΙΟΥ “ ΤΗΣ 18–4 - 1949

 

   Μια απ’ τις  πιο..μαύρες  μέρες , ή  μάλλον νύχτες  , της  Λιδορικιώτικης ιστορίας  ήταν και  η  18 – 4 – 1949 , η  βραδιά  που  επιχείρησαν  οι  αντάρτες  να  καταλάβουν  το χωριό  μας .

Ικανοποιώντας επίμονες παρακλήσεις φίλων μας , ανασύρουμε απ' το αρχείο μας και αναδημοσιεύουμε τη " Μάχη του Λιδoρικίου " της 18ης - 4 - 1949 , όπως την έζησε και την περιγράφει ένας αυτόπτης μάρτυρας , ο αείμνηστος  Αθανάσιος Ευσταθίου , Λιδορικιώτης που ζούσε  στις Η.Π.Α .

   Πολλά και διάφορα  έχουν  γραφτεί για  τη  ..” μαύρη “ εκείνη  νύχτα , και  έχουμε  δημοσιεύσει όλες  τις  εκδοχές , με  πιο  ολοκληρωμένη  και ..” σύμφωνη “ με  τις  λαϊκές  αναμνήσεις , όσων  έζησαν  και  θυμούνται  τα  γεγονότα , είναι η ανάμνηση  του  χωριανού  μας Θαν. Ευσταθίου , που  όπως  καταγράφεται  στο παρακάτω  βιβλίο του , απολαύστε  το …

ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ..

  Όπως θα θυμάστε , παλιότερα  , αναφερθήκαμε επί μακρόν και εμπεριστατωμένα , στη μέρα αυτή που σημάδεψε , τη Λιδορικιώτικη ιστορία , συγκεκριμένα , είχαμε δημοσιεύσει τη σχετική αφήγηση του Γιώργου Χουλιάρα -Περικλή ( " Ο ΔΡΟΜΟΣ  ΕΙΝΑΙ ΑΣΩΤΟΣ...." ) καθώς και τις αναφορές του Γεωργίου Γ. Κουτρούκη ( "ΕΝ  ΨΥΧΡΩ " ΚΑΤΟΧΗ-ΒΑΡΚΙΖΑ-ΕΜΦΥΛΙΟΣ ) και Βασίλη Αποστολόπουλου  ( ΤΟ  ΧΡΟΝΙΚΟ  ΜΙΑΣ  ΕΠΟΠΟΙΙΑΣ - 0 ΔΣΕ  ΣΤΗ  ΡΟΥΜΕΛΗ ) , είχαμε όμως ακούσει για την ύπαρξη του βιβλίου του χωριανού μας Θανάση Ευσταθίου , τον οποίο δεν είχαμε την τιμή και τη χαρά να γνωρίσουμε , αλλά έχουμε μάθει για    την προσωπικότητά του , τα καλύτερα , ελπίζουμε σύντομα να έχουμε ένα βιογραφικό του σημείωμα για την δική σας , αλλά και δική μας , ενημέρωση .

ΣΗΜ : Το  κείμενο  έχει  αντιγραφεί  με  απόλυτη  πιστότητα και  λόγω..πολυτονικού , υπάρχουν κάποια  λάθη , που  δεν  τα  διορθώσαμε .

   Θα παρακολουθήσουμε , φίλοι μου , βήμα -βήμα την αφήγηση του συγγραφέα , ξεκινώντας , φυσικά , απ' την ...

  Ε  Ι   Σ   Α   Γ   Ω   Γ   Η

   " Εδώ μια  μικρή αφήγηση για   το πως βρέθηκα και ήμουν μέτοχος στη Μάχη Λιδωρικίου , στην κωμόπολη της καταγωγής μου , στις 18 Απριλίου 1949 Μεγάλη Δευτέρα τη νύχτα προς Μεγάλη Τρίτη .

   Επιστρατεύτηκα για  τρίτη φορά στις 14 Οκτωβρίου 1948 και με τοποθέτησαν στη 82 Περιοχή . Η 82 Περιοχή ήτο υπεύθυνος για    την ασφάλεια στις περιοχές Φωκίδος , Φθιώτιδος και Βοιωτίας , με έδρα τον Πειραιά .

   Στην 82 Περιοχή με τοποθέτησαν στο γραφείο επιχειρήσεων με επιτελάρχη τον Ταγματάρχη Γκορτζή Ιωάννη . Αρχηγός της 82 Περιοχής ήτο τότε ο Αντιστράτηγος Δημήτριος Παπαδόπουλος , ο θρυλικός παππούς . Ένας εξαίρετος αξιωματικός στην τακτική των πολεμικών      επιχειρήσεων . Μα δεν πρόλαβα να τον γνωρίσω από κοντά , γιατί τον μετέθεσαν , όπως έλεγε η διαταγή της μεταθέσεως , " εις την ατυχήσασαν δευτέραν Μεραρχίαν " στη Φλώρινα στη Δυτική Μακεδονία για   να την οργανώσει .

   Με την αναχώρηση του Στρατηγού Παπαδοπούλου το σκηνικό άρχισε ν' αλλάζει . Αρχάς Δεκεμβρίου φεύγει ο Ταγματάρχης Γκορτζής για   το τακτικό στρατηγείο Λειβαδιάς . Στις 10 Ιανουαρίου με φωνάζει να τον ακολουθήσω , όπως και έγινε . Σε λίγες μέρες ταξιδεύοντας προς την έδρα του στη Λαμία ο νέος αρχηγός της περιοχής Αντιστράτηγος Θρασύβουλος Τσακαλώτος στάθμευσε στο τακτικό στρατηγείο της Λειβαδιάς με καμιά τριανταριά ακολουθία . Πήρε λεπτομερή επιχειρησιακή αναφορά επί χάρτου για    τη στρατιωτική κατάσταση απ' τον Επιτελάρχη Γκορτζή Ιωάννη , στοτέλος τον ευχαρίστησε και τον επήνεσε για  όλες τις πληροφορίες που του έδωσε .

   Στο επιτελείο του Στρατηγού Τσακαλώτου συνέλεξε πληροφορίες για   τις υπηρεσίες και τις απασχολήσεις όλων των υπηρετούντων αξιωματικών στο τακτικό στρατηγείο για να δει  εάν υπήρχαν πλεονάζοντες αξιωματικοί . Ο Ταξίαρχος Δημήτριος Μαρκόπουλος μαζί με τον Ταγματάρχη Αθανάσιο Μπάρλο και ένα μικρό τμήμα στρατιωτών υπηρετούσαν σε κάποια κωμόπολη της Βοιωτίας έξω απ' τη Λειβαδιά , γι' αυτό δεν ήτο παρών .

...Σε λίγες μέρες αργότερα , ο ταγματάρχης Γκορτζής Ιωάννης , μετατίθεται στην ανωτέρα διοίκηση Λαμίας στο επιτελείο του Στρατηγού Τσακαλώτου . Στο τακτικό Στρατηγείο Λειβαδιάς παρουσιάζεται ο Υποστράτηγος Ασημακόπουλος για   να παραδώσει στον Ταξίαρχο Δημήτριο Μαρκόπουλο τη διοίκηση του τακτικού Στρατηγείου Λειβαδιάς . Με την αναχώρηση του Στρατηγού Ασημακόπουλου αυτοστιγμή το Επιτελείο οργανώνεται . Επιτελάρχης , Λοχαγός Νικόλαος Γάσπαρης , γραφείο πληροφοριών Υπολοχαγός Σπύρος Χαλεπλίδης , Αξιωματικός διαβιβάσεων έφεδρος Ανθυπολοχαγός Αντώνιος Γρατσίας , Τ.Ε.Α . προσωπικού επιτάξεων και διοικητής του Λόχου στρατηγείου έφεδρος Ανθυπολοχαγός Αθανάσιος Ευσταθίου και Υπασπιστής έφεδρος Ανθυπολοχαγός Παπαδόπουλος .

   Εις το Στρατηγείο όλοι είμεθα παρόντες καθημερινώς εκτός απ' τον έφεδρο Ανθυπολοχαγό Παπαδόπουλο τον οποίο βλέπαμε σε ειδικές περιπτώσεις . Ο Ταξίαρχος ήτο πάντα ευγενής και σαφής στις διαταγές του . Επίσης κάθε 8 η 10 μέρες , όταν ήτο ησυχία , μας φώναζε στο γραφείο του , όλο το Επιτελείο , για    ούζο και μεζεδάκια .

   Όταν έβγαινε για     επιθεώρηση στα φυλάκια , στο 631 τάγμα που ήταν υπεύθυνο για   την ασφάλεια σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Λαμίας - Αθηνών , έπαιρνε μαζί του εμένα και το προσωπικό του σωματοφύλακα και υποκόμο , Βεζεσταντζή , ο οποίος ήτο πρώην αντάρτης και εκατάγετο από την Κρήτη . Ο Βεσταντζής ήτο πάντοτε βαριά οπλισμένος με ένα σωρό άρματα και πυρομαχικά . Ποτέ δεν έμαθα πως βρέθηκε κοντά στον Ταξίαρχο . Στην πραγματικότητα , αυτό το πρόσωπο ποτέ δεν το είχα στην καρδιά μου , δεν τον εμπιστευόμουνα , δεν ξέρω αν τον αδίκησα , μα δεν τολμούσα να πω και τίποτε , ήτο ευνοούμενος του Ταξίαρχου , οι καιροί την εποχή εκείνη ήταν..πονηροί..

   Ήταν μια   τέτοια έξοδο-επιθεώρηση που οι τρεις μας , ο Ταξίαρχος , ο Βεσταντζής και γω βρεθήκαμε στο Λιδωρίκι . 'Ηταν στην αρχή της εβδομάδος , πριν την Κυριακή των Βαίων . Οι πληροφορίες που πήρε ο Ταξίαρχος με τον ασύρματο από τα τάγματα που ευρίσκοντο σε επαφή με τους αντάρτες , ήταν τέτοιες που τον έκαμαν ν' αποφασίσει να μείνουμε στο Λιδωρίκι . Μείναμε στο σπίτι του Κώστα Ευσταθίου - Χρίστου Νάκου ( ο Νάκος ήτο γαμπρός του Ευσταθίου από αδελφή του και μένανε μαζί ) .

   Δεν ήτο η πρώτη φορά που μέναμε εκεί για   κατάλυμα , εκεί μέναμε πάντοτε όταν είμαστε στο Λιδωρίκι . Τον Κώστα Ευσταθίου τον εξετέλεσαν , δολοφόνησαν οι αντάρτες του ΕΛΑΣ στην επιδρομή των εναντίον του Λιδωρικίου τον Ιούνιο 1947 . Γιατί ο Ταξίαρχος είχε επιλέξει αυτό το σπίτι για    κατάλυμα , δεν γνωρίζω . Πιθανόν γιατί σε μικρή απόσταση πίσω από το Ευσταθαίϊκο σπίτι , ευρίσκετο το καλά ωχυρωμένο κτίριο της Αστυνομίας και μεταξύ των δύο σπιτιών , πάνω στο δημόσιο δρόμο , υπήρχε ένα καλώς ωχυρωμένο πολυβολείο της Αστυνομίας . Εκεί βλέποντας προς την πλατεία Αλωνάκι από το Ευσταθαϊικο σπίτι , αριστερά μας ευρίσκετο ο ωχυρωμένος καταβλισμός του τάγματος φρουράς Λιδωρικίου , ο λόφος Ψαλά . Αρκετά καλοί λόγοι για   κάποια σχετική ασφάλεια . Ο άλλος πιθανός λόγος ήτο επειδή ο Ταξίαρχος ήξερε ότι η οικογένεια Ευσταθίου ήταν δεδηλωμένη , συνεργαζόμενη και προσχωρημένη στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ , και ήθελε αυτούς να επιβαρύνει και ανησυχήσει . Και στη Λειβαδιά , το τακτικό στρατηγείο στεγάζετο σε σπίτι ιδιοκτησίας κουμμουνιστή γιατρού .

   Μάλιστα ο Ταξίαρχος σε μια   από τις επισκέψεις μας στο Ευσταθαίϊκο     σπίτι μου είπε " ξέρω πως οι συγγενείς σου εδώ είναι κουμμουνιστές , όπως επίσης ξέρω ότι εσύ δεν είσαι " . Η συζήτηση έμεινε εκεί , ούτε ο Ταξίαρχος προσέθεσε κάτι περισσότερο , ούτε εγώ έκαμα αναφορά πως οι αντάρτες του ΕΛΑΣ είχαν εκτελέσει τον Κώστα Ευσταθίου τον Ιούνιο του 1947 . Κάτι με πείραξε μέσα μου , ποτέ δεν ξεκαθάρισα στη συνείδησή μου γιατί δεν πήγα τη συζήτηση παραπέρα .

   Δεν ξέρω εάν ήταν η ολιγωρία μου η γνωρίζοντας πρόσωπα και πράγματα απέφυγα την παραπέρα συζήτηση γιατί θεώρησα ότι θα ήτο αναποτελεσματική . Ο Κώστας δεν ήτο ούτε στις ιδέες ούτε στη συνείδηση κουμμουνιστής . Ήταν ένας έντιμος , αξιοπρεπής και αλτρουιστής επαγγελματίας με ανθρωπιστικά αισθήματα . Και αυτό το είχε αποδείξει με τον τρόπο ζωής του . Αν στην περίοδο αυτή συνέπλεε με το ρεύμα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ , , είναι γιατί όλο το σόι απ' την πλευρά της μητέρας του ήτο εκεί . Η κοινωνική ζωή της οικογενείας του ήτο πάντοτε μαζί με αυτό το πλήθος . Έτσι και τώρα βρέθηκαν και ήταν πάλι μαζί . Μείναμε έτσι οι τρεις μας για    2-3 μέρες , εγώ κρατούσα τον επιχειρησιακό χάρτη και οι ασυρματιστές με τον ασύρματο επικοινωνούσαν με τα τάγματα .

ΣΥΝΑΦΗ  ΓΕΓΟΝΟΤΑ .

   Τα γεγονότα που ακολουθούν σε τούτο το μέρος     της        διηγήσεώς μου , παρότι δεν είναι μέρος της βραδιάς της μάχης , παρεμβάλλονται γιατί είναι και αυτά μέρος του Εμφυλίου Πολέμου και είχαν ( έχουν ) μεγάλη ηθική και ψυχολογική επίδραση σ'εμένα και έμμεσα σε πολλούς άλλους .

   Επί πλέον , θέλω να δώσω στον αναγνώστη να καταλάβει ότι πέραν του υποχρεωτικού βάρους του αξιωματικού , που είχα επάνω μου , τη βραδιά εκείνη , που ήλθε η κλήση για      αναμέτρηση , κουβαλούσα μαζί μου και ένα επί   πλέον προσωπικό , ηθικό βάρος . Τα συναφή γεγονότα που ακολουθούν παρουσιάζονται ανάγλυφα για   να δοθεί στον αναγνώστη να καταλάβει το βαθμό της αθλίας ηθικής κατάπτωσης της φυλής μας την περίοδο εκείνη . Θέλω επίσης να δοθεί ένα μέτρο για   την έλλειψη πολιτικής ωριμότητος , με την ελπίδα πως ίσως βοηθήσει ( και εύχομαι ναι ) εις το μέλλον να αποφευχθούν παρόμοιες καταστάσεις .

   Η εκτέλεση του Κώστα Ευσταθίου , ήλθε τρία χρόνια και δυο   μήνες περίπου , μετά την εκτέλεση του Παναγιώτη Ασημακόπουλου , προέδρου του εμπορικού συλλόγου Λιδωρικίου . Και οι δυο   τους ήταν αξιοπρεπή και ευυπόληπτα πρόσωπα της κοινότητος Λιδωρικίου , με επαγγελματική οξυδέρκεια και αλτρουιστικά αισθήματα . Και τους δυό τους πήραν από τα σπίτια τους και τους εξετέλεσαν εν κρυπτώ , χωρίς να τους απαγγελθεί κατηγορητήριο , χωρίς μάρτυρες κατηγορίας , χωρίς ακροαματική διαδικασία στο λαϊκό δικαστήριο που οι ίδιοι οι Ελασίτες είχαν εισαγάγει .

   Δεν μου έφυγε ποτέ απ' το μυαλό μου η ιδέα ότι και τα δυο   ανοσιουργήματα , έγιναν για  να ικανοποιηθούν ποταπά αισθήματα , ζήλιας , φθόνου και μειωνοτικά ψυχολογικά συμπλέγματα κατωτερότητος των αντιπάλων του . Δεν μπορούσαν να τους ανταγωνισθούν με έντιμα και νόμιμα μέσα και επέλεξαν το συνωμοτικό και εγκληματικό τρόπο για   να τους βγάλουν από τη μέση αλλά και για   να μείνουν ατιμώρητοι .

   Δεν μπορούσα ν' αντιπαρέλθω τα δύο αυτά ανοσιουργήματα του Εμφυλίου Πολέμου χωρίς ν' αναφερθώ σ' αυτά . Και τους δυο   τους γνώριζα από κοντά και είχαμε μοιράσει μαζί αισθήματα και ιδέες , και μάλιστα σε χρονικά διαστήματα πολύ κοντά στο τέλος τους .

   Τον Παναγιώτη Ασημακόπουλο τον κρατούσαν στη λέσχη του Ανδρίτσου , πάνω απ' το καφενείο του , τον Απρίλιο του 1944 . Προτού τον πάρουν για  το Παλιοξάρι , του επέτρεψαν να κατεβεί στο διπλανό κουρείο του Πλατανιά , για  κούρεμα και ξύρισμα . Συνέπεσε να είμαι εκεί .Είχαμε μια    μικρή αλλά εγκάρδια συνομιλία και μου ζήτησε να πάω να δώσω τις τελευταίες ειδήσεις για    την αναχώρησή του , στην οικογένειά του , όπως και έκανα . Εθαύμασα την ηρεμία του , τη ψυχραιμία του , το θάρρος του . Ποτέ δεν πίστευε ότι θα επακολουθούσε αυτό που έγινε . Περίμενε πως θα εταλαιπωρείτο και τίποτε παραπάνω . Τη φράση που μου έμεινε ήταν " στο συγγνώμη θα καταλήξουμε " . Έπίστευε στην αθωότητά του και στο πολιτικό ασύμφωνο για  τους Ελασίτες για    κάτι περισσότερο από τις ταλαιπωρίες του .

   Η ψυχολογία του αυτή είχε διαμορφωθεί γιατί δεν είχε τίποτε το επιλήψιμο στο παθητικό του . Φαίνεται όμως , τους Ελασίτες τους ενοχλούσε το γεγονός , ότι με υπερηφάνεια , θάρρος , ενεργητικότητα και ευστοχία εκτελούσε τα καθήκοντά του , ως ο αναγνωρισμένος αντιπρόσωπος των εθνικών ομάδων του Συνταγματάρχου Ψαρού .

   Το σπίτι του είχε μεταβληθεί σε σταθμό διερχομένων αξιωματικών , και κέντρο συσκέψεων μεταξύ των αξιωματικών του Ψαρού , όπως και μεταξύ αξιωματικών Ψαρού και Ελασιτών . Ο συναγωνιστής Γιώτης , ως γραμματέας της περιφερειακής επιτροπής , πολλές φορές συμμετείχε σε αυτές τις συσκέψεις . Την εποχή εκείνη στα δύο στρατόπεδα υπήρχε ένας βαθμός καλής ( μάλλον τυπικής ) συνεργασίας μεταξύ των δύο στρατοπέδων .

    Ο  Κώστας Ευσταθίου , πριν να έλθει το μοιραίον , Ιούνιος 1947 , ευρίσκετο σε ταξίδι στην Αθήνα . Με τον Κώστα , μετά τον πόλεμο , είχαμε έλθει ψυχολογικά εγγύτερα ο ένας με τον άλλον . Πολύ περισσότερο απ, ότι   ήμασταν πριν τον πόλεμο . Συζητούσαμε και αναλύαμε προσωπικά και οικογενειακά μας προβλήματα  όσο ποτέ άλλοτε στο παρελθόν .

   Την παραμονή της ξαφνικής αναχωρήσεώς του για το Λιδωρίκι , συναντηθήκαμε οι δυο μας σε μία ταβέρνα στο τέρμα Παγκρατίου . Φάγαμε και κουβεντιάσαμε για πολλά ζητήματα . Τον ρώτησα γιατί φεύγεις αφού έλεγες πως θα μείνεις για λίγο καιρό ; Μου είπε : " έλαβα ένα γράμμα και πρέπει να επιστρέψω " . Εν τω μεταξύ , στη συζήτηση αναφερθήκαμε και  στην αναμενόμενη επίθεση των ανταρτών στο Λιδωρίκι. Μου είπε πως ο Τάκης Παπαϊωάννου , δάσκαλος απ' την Αμυγδαλιά και αξιωματικός του ΕΛΑΣ τώρα , του είχε παραγγείλει με γυναίκες από τον Κονιάκο , πως το αντάρτικο θα ερχόταν στο Λιδωρίκι συντόμως . Ίσως ο Τ.Π. ήθελε να μου πει κάτι με αυτή την παραγγελία , αλλά αθώος όπως αισθανότανε , και χρωματισμένος ότι ανήκει στην παράταξη του ΕΑΜ , δεν φανταζότανε τίποτε το κακό για τον εαυτό του . Και όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα , πιστεύω ότι ο Τ.Π. μάλλον τον προειδοποιούσε . Φαίνεται η απόφαση για την εκτέλεσή του είχε παρθεί .

   Ως αναφορά την εκτέλεση του Κώστα , οι Γερανοί του Ιβίκου από την αρχαία Ελληνική μυθολογία , επροσωποποιήθησαν στον Αθανάσιο Μπήλιο . Μου έδωσε εθελοντικώς ( δεν φανταζόμουνα ότι μπορούσε να ξέρει για να τον ρωτήσω ) , την ακόλουθη πληροφορία και μου είπε : " τη νύχτα της εκτελέσεως , ήταν τέσσερεις , έβλεπα αλλά δεν με βλέπανε , ούτε φαντάζονταν ότι έβλεπα , μια γυναίκα που κρατούσε ένα φως και τρεις άνδρες . Οι δύο ήτανε αντάρτες , ο ένας άνδρας και η γυναίκα Λιδωρικιώτες . Ο  Κώστας Ευσταθίου , προφανώς φοβισμένος , και συγκινημένος  ( κλαίων ) . Η σκηνή λίγα μέτρα μακριά από τον τόπο που ευρέθη την άλλη μέρα το πτώμα του ".

   Η παρουσία των δύο Λιδωρικιωτών εκεί , δεν σημαίνει και ενοχή , αλλά όχι και  αθωότητα . Δεν γνωρίζουμε εάν ήταν εκεί με τη θέλησή τους η υποχρεώθηκαν, εφ' όσον μάλιστα ποτέ δεν εξακριβώθηκε η αλήθεια με δικαστική διαδικασία . Τον ρώτησα αν αυτά που μου τα λες μπορείς να τα πεις και στο δικαστήριο . " Όχι ". Τότε γιατί μου τα λες ; " γιατί είσαι το μόνο υπεύθυνο πρόσωπο που φέρει το όνομα Ευσταθίου και που μπορώ να μιλήσω . Πιστεύω πως θα ήθελες να ξέρεις και πρέπει να ξέρεις " και η συζήτηση έκλεισε . Ο Θανάσης Μπήλιος , αξιοπρεπής και δίκαιος στον χαρακτήρα όπως ήτανε , όταν δεν ήθελε να δώσει περισσότερες πληροφορίες γινότανε Δελφική Πυθία στις απαντήσεις του . Τον ευχαρίστησα για όλες τις πληροφορίες που μου έδωσε και η υπόθεση αυτή έκλεισε μαζί του .

   Και για τα δύο ανοσιουργήματα του Π.Α. το 1944 , και του Κ.Ε. το 1947 , πιστεύω ότι εφαλτήριο ήταν τα ποταπά αισθήματα της ζήλειας και του φθόνου νεοφωτίστων επαγγελματικών αντιπάλων των γιά να καλύψουν τις δικές τους αποτυχίες η να εξυπηρετήσουν ιδιοτελείς φιλοδοξίες με την εξάλειψιν ευυπολήπτων και επιτυχημένων αντιπάλων των .

   Λείπω από την Ελλάδα από τις 14 Απριλίου 1951 , περισσότερο από μισό αιώνα , και ίσως στη σύγχρονη Ελλάδα η αναφορά μου στα δύο τούτα ιστορικά ανοσιουργήματα να φαίνονται αναχρονιστικά η ακόμα και ανούσια . Η νοοτροπία της τακτικής της αποσιώπησης της αλήθειας η του στρουθοκαμηλισμού ποτέ μου δεν πίστευα πως ήταν χρήσιμη η ωφέλιμη . Μάλλον δείχνει έλλειψη θάρρους και πολιτικής ωριμότητας να δούμε τα σφάλματά μας κατάματα και να διδαχθούμε απ' αυτά ώστε να αποφεύγουμε μελλοντικές επαναλήψεις τους .

   Δεν γνωρίζουμε αδέρφια τον συγγραφέα του βιβλίου , απ' τα γραφόμενά του όμως , μας δίνει την εντύπωση σώφρονα και θετικού ανθρώπου , η δε εξιστόρηση των γεγονότων έχει λογική συνέπεια , συνέχεια , και , δυστυχώς , αφήνει να φανεί ..ολοκάθαρα , το..Εθνικό μας ..ελάττωμα , δεν ξέρουμε τι θα συναντήσουμε παρακάτω ( τώρα το διαβάζουμε το βιβλίο ) αλλά αυτή η..περίεργη ..συνήθης..οσμή , αρχίζει να πλανιέται στον..αέρα πνίγοντας την ανάσα μας ...

   Το θλιβερό παρελθόν , αναβιώνει  στις σελίδες που διαβάζουμε , ίσως και κάποιες πληγές να..ξαναματώσουν , αλλά είναι απαραίτητο , οι..εστίες μόλυνσης να..καθαρίζονται , γιατί δηλητηριάζουν τη ζωή μας ....

   Ας μου επιτραπεί να αναφερθώ σε μια νεώτερη ..περιπετειώδη περίοδο της ζωής μας , στην εφταετία , όπου πολλά ..παρόμοια έγιναν.. Μου έλεγε , μετά από..χρόνια φυσικά , αστυνομικός που υπηρετούσε στο χωριό μας τότε , σας τα δίνω  επί..λέξει : "...Αν ήταν δυνατόν να βγούν στην επιφάνεια τα όσα έγιναν τότε ( στο..χωριό μας φυσικά...) , κάποιοι αυτοαποκαλούμενοι..μεγαλοδημοκράτες δεν θα 'βρισκαν ..τρύπα να..κρυφτούν....", μήπως είχε..άδικο ; Εσείς τι λέτε ;

   Εδώ θέλω να προσθέσω δύο ακόμα περιπτώσεις , από απευθείας πληροφορίες που έχω υπ' όψιν μου και προσωπικά βιώματα . Οι ..νεοφώτιστοι του Λιδωρικίου είχανε στο στόχαστρο δυο ακόμη άτομα . Ευτυχώς και για τους δύο οι επιδιώκοντες δεν κατάφεραν να φθάσουν στο τέρμα των επιδιώξεών των , οποιεσδήποτε και αν ήσαν αυτές . Αναφέρονται στην Κατοχική Περίοδο μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας με τους Δυτικούς συμμάχους , δηλαδή μετά το Σεπτέμβριο του 1943 μέχρι της 3 Μαίου 1944 .

   Συντόμως μετά τη συνθηκολόγηση των Ιταλών οι Γερμανοί αιχμαλώτισαν τους Ιταλούς και εγκατέλειψαν την περιοχή μας . Δεν πέρασε πολύς χρόνος και εγκαταστάθηκε στο Λιδωρίκι η περιφερειακή επιτροπή της κυβέρνησης του βουνού . Γραμματέας της περιφερειακής επιτροπής ήτο ο συναγωνιστής Γιώτης , αργότερα σύντροφος Χαρίλαος Φλωράκης , ο μετέπειτα αρχηγός του ΚΚΕ και τώρα ο επίτιμος αρχηγός του .

   Ο συναγωνιστής Γιώτης , αφού είχε κατηχηθεί αρκετά καλά από τους ντόπιους νεοφώτιστους , γύρω από το κατηγορητήριο του Θανάση Πίτσιου , όπως το είχαν κατασκευάσει , τον έστειλαν για μόνιμο κατάλυμα στο σπίτι του . Την πρώτη μέρα που μπήκε μέσα στο σπίτι του Θ.Π , είδε κρεμασμένη στον τοίχο σε κάποιο δωμάτιο , τη φωτογραφία του Ξενοφώντα Πίτσιου . Ο Ξ.Π. ήτο τότε γιά πολλά χρόνια διοικητής αστυνομικού τμήματος στην Αθήνα . Ρώτησε το Θ.Π.   " τι σου είναι αυτός εκεί ;"  Ο Θ.Π. απάντησε " είναι αδερφός μου " . Ύστερα απ' αυτή τη στιχομυθία η συζήτηση εξελίχθη . Και στην εξέλιξη ο συναγωνιστής Γιώτης είπε στον Θ.Π ότι " οι γείτονές σου πολλά σου καταμαρτυράνε ". Ο Θ.Π. έμαθε όλα τα καθέκαστα και φυσικά μιλήσανε κατ' επανάληψη γιά όλα αυτά τα ζητήματα και η στάση του συναγωνιστή Γιώτη άλλαξε προς το ευνοϊκότερο . Η συμπεριφορά του συναγωνιστή Γιώτη στον Θ.Π. φανέρωσε πως ήθελε να ξεπληρώσει παλιές του υποχρεώσεις προς τον αδελφό του Ξενοφώντα Πίτσιο , τον αστυνομικό διευθυντή . Αλλά παρ' όλες τις διαβεβαιώσεις για την ασφάλειά του , ο Θ.Π. γνωρίζοντας πρόσωπα και πράγματα , δεν αισθανότανε ποτέ πλέον άνετα και ασφαλής στο Λιδωρίκι , διότι όπως ήταν η κατάσταση τότε , οι νεοφώτιστοι θέλοντας να ξεπλύνουν δικές τους αμαρτίες η να εξυπηρετήσουν ιδιοτελείς φιλοδοξίες η συμφέροντα , μπορούσαν να χύσουν αθώο αίμα πολύ εύκολα , χωρίς μεγάλες διαδικασίες και εξηγήσεις . Είχαν προηγηθεί οι εκτελέσεις του Παναγιώτη Ασημακόπουλου και του Κώστα Ευσταθίου , και ο φόβος βασίλευε .

   Το άλλο άτομο ήμουν εγώ . Από τα μέσα του Μαρτίου μέχρι τα τέλη του Απριλίου 1944 , τρεις φορές με κάλεσαν στην πολιτοφυλακή γιά ανάκριση , όπως έλεγαν ..

   Την πρώτη φορά , είχαν μαζέψει δέκα η δέκα πέντε άτομα , μας κράτησαν λίγες ώρες , μάλλον μας έγινε νουθεσία και μας συνέστησαν προσοχή . Μα τη δεύτερη και τρίτη φορά ήμουν μόνος και οι ανακριτές τρεις . Ο Πηλέας , ο Μιχαλάκης , το όνομα του τρίτου δεν το θυμάμαι . Με κρατούσαν για την ημέρα στη λέσχη του Ανδρίτσου , πάνω απ' το καφενείο του . Τρεις αυτοί και εγώ τέταρτος , γύρω από ένα τετράγωνο τραπέζι με δερμάτινο μαλακό κάλυμμα . Κάποτε οι καθήμενοι γύρω του παίζανε πόκερ . Αλλά τώρα στη μέση του τραπεζιού αντί για τράπουλα ήτανε ένα πιστόλι , ένα μαχαίρι δίκοπο και ένα κοντόξυλο με ρόζους ( κόμβους 0 για εκφοβισμό . Με ανακρίνανε για ώρες και από όλες τις ερωτήσεις η πιο επίμονη ήτανε να τους παραδώσω τα όπλα . Και εγώ ποτέ μου δεν είχα ούτε μια σφαίρα .

   Επί πλέον ο Πηλέας , είχε ζητήσει κατάλυμα και ερχότανε κάθε βράδυ και κοιμότανε στο σπίτι μου για ενάμισι περίπου μήνα . Κάθε βράδυ άρχιζε η πολιτική συζήτηση και προσπαθούσε να μαντέψει τι πολιτικό Θεό προσκυνάω . Την τρίτη φορά που με πιάσανε με στείλανε το μεσημέρι σπίτι μου για φαγητό με την παραγγελία να μη μιλήσω σε κανένα . Μα ήλθε ο ξάδερφός μου Γεώργιος Καραχάλιος , που ήταν μέσα στα πράγματα , και μου είπε μεταξύ άλλων πολλών που κουβεντιάσαμε " Θανάση , θα σε πάρουν κάποια μέρα και θα σε εκτελέσουν και μετά θα το μάθουμε . Η θα ..προσχωρήσεις η θα φύγεις ". Το ίδιο μου είπε και ο Ανδρέας Τεμπέλης , ένας άλλος καλός φίλος και υποστηρικτής μου , που κι'αυτός ήταν μέσα στα πράγματα .

   Την ίδια περίοδο στο Λιδωρίκι βρισκότανε και ο Βαγγελάκης , δεν ενθυμούμαι το τελευταίο του όνομα , ο οποίος είχε φτάσει στο Λιδωρίκι με ένα περιοδεύοντα θίασο . Είδε και αγάπησε τη κόρη του Παύλου , απ' το Βαρούσι , τη νυμφεύθηκε και έμεινε στο Λιδωρίκι . Στην κατοχή ήτο διερμηνέας στη καραμπινερία των Ιταλών και τώρα ήτο με τους αντάρτες . Μια μέρα με πλησιάζει και μου λέει πως πιέζεται , δεν μου είπε ονόματα από ποιούς πιέζεται , να πει πως την περίοδο που εργαζόμουν στα δημόσια έργα συνεργαζόμουν με τους Ιταλούς αντεθνικά . Αλλά εγώ μου λέγει τους λέγω " τέτοιο πράγμα δεν έγινε ούτε μπορώ να το πα ". Επίσης μου είπε πως του ζητάνε το ίδιο και για το θείο μου το γιατρό Κωνσταντίνο Σφέτσο . Σκεπτόμουνα πόσο θα μπορούσε ο Βαγγελάκης ν' αντέξει τις πιέσεις και τους πιθανούς πειρασμούς που θα του τάζανε . Έτσι όπως είχε διαμορφωθεί  η κατάσταση , κατάλαβα ότι τα πράγματα έγιναν πολύ δύσκολα για να παραμείνω , και αποφάσισα να φύγω.

...Σε λίγες μέρες αργότερα , ο ταγματάρχης Γκορτζής Ιωάννης , μετατίθεται στην ανωτέρα διοίκηση Λαμίας στο επιτελείο του Στρατηγού Τσακαλώτου . Στο τακτικό Στρατηγείο Λειβαδιάς παρουσιάζεται ο Υποστράτηγος Ασημακόπουλος για να παραδώσει στον Ταξίαρχο Δημήτριο Μαρκόπουλο τη διοίκηση του τακτικού Στρατηγείου Λειβαδιάς . Με την αναχώρηση του Στρατηγού Ασημακόπουλου αυτοστιγμή το Επιτελείο οργανώνεται . Επιτελάρχης , Λοχαγός Νικόλαος Γάσπαρης , γραφείο πληροφοριών Υπολοχαγός Σπύρος Χαλεπλίδης , Αξιωματικός διαβιβάσεων έφεδρος Ανθυπολοχαγός Αντώνιος Γρατσίας , Τ.Ε.Α . προσωπικού επιτάξεων και διοικητής του Λόχου στρατηγείου έφεδρος Ανθυπολοχαγός Αθανάσιος Ευσταθίου και Υπασπιστής έφεδρος Ανθυπολοχαγός Παπαδόπουλος .

   Εις το Στρατηγείο όλοι είμεθα παρόντες καθημερινώς εκτός απ' τον έφεδρο Ανθυπολοχαγό Παπαδόπουλο τον οποίο βλέπαμε σε ειδικές περιπτώσεις . Ο Ταξίαρχος ήτο πάντα ευγενής και σαφής στις διαταγές του . Επίσης κάθε 8 η 10 μέρες , όταν ήτο ησυχία , μας φώναζε στο γραφείο του , όλο το Επιτελείο , για ούζο και μεζεδάκια .

   Όταν έβγαινε για επιθεώρηση στα φυλάκια , στο 631 τάγμα που ήταν υπεύθυνο για την ασφάλεια σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης - Λαμίας - Αθηνών , έπαιρνε μαζί του εμένα και το προσωπικό του σωματοφύλακα και υποκόμο , Βεζεσταντζή , ο οποίος ήτο πρώην αντάρτης και εκατάγετο από την Κρήτη . Ο Βεζεσταντζής ήτο πάντοτε βαριά οπλισμένος με ένα σωρό άρματα και πυρομαχικά . Ποτέ δεν έμαθα πως βρέθηκε κοντά στον Ταξίαρχο . Στην πραγματικότητα , αυτό το πρόσωπο ποτέ δεν το είχα στην καρδιά μου , δεν τον εμπιστευόμουνα , δεν ξέρω αν τον αδίκησα , μα δεν τολμούσα να πω και τίποτε , ήτο ευνοούμενος του Ταξίαρχου , οι καιροί την εποχή εκείνη ήταν..πονηροί..

   Ήταν μιά τέτοια έξοδο-επιθεώρηση που οι τρεις μας , ο Ταξίαρχος , ο Βεσταντζής και γω βρεθήκαμε στο Λιδωρίκι . 'Ηταν στην αρχή της εβδομάδος , πριν την Κυριακή των Βαίων . Οι πληροφορίες που πήρε ο Ταξίαρχος με τον ασύρματο από τα τάγματα που ευρίσκοντο σε επαφή με τους αντάρτες , ήταν τέτοιες που τον έκαμαν ν' αποφασίσει να μείνουμε στο Λιδωρίκι . Μείναμε στο σπίτι του Κώστα Ευσταθίου - Χρίστου Νάκου ( ο Νάκος ήτο γαμπρός του Ευσταθίου από αδελφή του και μένανε μαζί ) .

   Δεν ήτο η πρώτη φορά που μέναμε εκεί για κατάλυμα , εκεί μέναμε πάντοτε όταν είμαστε στο Λιδωρίκι . Τον Κώστα Ευσταθίου τον εξετέλεσαν , δολοφόνησαν οι αντάρτες του ΕΛΑΣ στην επιδρομή των εναντίον του Λιδωρικίου τον Ιούνιο 1947 . Γιατί ο Ταξίαρχος είχε επιλέξει αυτό το σπίτι για κατάλυμα , δεν γνωρίζω . Πιθανόν γιατί σε μικρή απόσταση πίσω από το Ευσταθαϊικο σπίτι , ευρίσκετο το καλά ωχυρωμένο κτίριο της Αστυνομίας και μεταξύ των δύο σπιτιών , πάνω στο δημόσιο δρόμο , υπήρχε ένα καλώς ωχυρωμένο πολυβολείο της Αστυνομίας . Εκεί βλέποντας προς την πλατεία Αλωνάκι από το Ευσταθαϊικο σπίτι , αριστερά μας ευρίσκετο ο ωχυρωμένος καταβλισμός του τάγματος φρουράς Λιδωρικίου , ο λόφος Ψαλά . Αρκετά καλοί λόγοι για κάποια σχετική ασφάλεια . Ο άλλος πιθανός λόγος ήτο επειδή ο Ταξίαρχος ήξερε ότι η οικογένεια Ευσταθίου ήταν δεδηλωμένη , συνεργαζόμενη και προσχωρημένη στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ , και ήθελε αυτούς να επιβαρύνει και ανησυχήσει . Και στη Λειβαδιά , το τακτικό στρατηγείο στεγάζετο σε σπίτι ιδιοκτησίας κομμουνιστή γιατρού .

   Μάλιστα ο Ταξίαρχος σε μια από τις επισκέψεις μας στο Ευσταθαίικο σπίτι μου είπε " ξέρω πως οι συγγενείς σου εδώ είναι κουμμουνιστές , όπως επίσης ξέρω ότι εσύ δεν είσαι " . Η συζήτηση έμεινε εκεί , ούτε ο Ταξίαρχος προσέθεσε κάτι περισσότερο , ούτε εγώ έκαμα αναφορά πως οι αντάρτες του ΕΛΑΣ είχαν εκτελέσει τον Κώστα Ευσταθίου τον Ιούνιο του 1947 . Κάτι με πείραξε μέσα μου , ποτέ δεν ξεκαθάρισα στη συνείδησή μου γιατί δεν πήγα τη συζήτηση παραπέρα .

   Δεν ξέρω εάν ήταν η ολιγωρία μου η γνωρίζοντας πρόσωπα και πράγματα απέφυγα την παραπέρα συζήτηση γιατί θεώρησα ότι θα ήτο αναποτελεσματική . Ο Κώστας δεν ήτο ούτε στις ιδέες ούτε στη συνείδηση κομμουνιστής . Ήταν ένας έντιμος , αξιοπρεπής και αλτρουιστής επαγγελματίας με ανθρωπιστικά αισθήματα . Και αυτό το είχε αποδείξει με τον τρόπο ζωής του . Αν στην περίοδο αυτή συνέπλεε με το ρεύμα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ , , είναι γιατί όλο το σόι απ' την πλευρά της μητέρας του ήτο εκεί . Η κοινωνική ζωή της οικογενείας του ήτο πάντοτε μαζί με αυτό το πλήθος . Έτσι και τώρα βρέθηκαν και ήταν πάλι μαζί . Μείναμε έτσι οι τρεις μας για 2-3 μέρες , εγώ κρατούσα τον επιχειρησιακό χάρτη και οι ασυρματιστές με τον ασύρματο επικοινωνούσαν με τα τάγματα .

H πλατεία " Αλωνάκι ¨, σε ..καλές βέβαια στιγμές...

ΤΑ ΔΙΑΤΡΕΞΑΝΤΑ

Όπως ανέφερα και πριν , ο Ταξίαρχος έβγαινε τακτικά για επιθεωρήσεις . Εγώ και ο Βεζεστατζής , είμασταν η συνοδεία του . Σε μια τέτοια περιοδεία ρουτίνας , φθάσαμε στο Λιδορίκι , σχεδόν μια βδομάδα πριν τις 18 Απριλίου 1949 . Καταλύσαμε , όπως πάντοτε , στο Ευσταθαίικο σπίτι . ήμασταν εκεί 2-3 μέρες . Οι ειδήσεις που άρχισαν να έρχονται από τα τάγματα επαφής με τους αντάρτες έδειχναν πως με την πίεση που είχαν βάλει τα τάγματα , απ' την πλευρά του Καρπενησίου , οι αντάρτες άρχισαν να έρχονται προς την πλευρά τη δική μας . Με φωνάζει ο Ταξίαρχος και μου λέει " τηλεφώνησε στο Γάσπαρη να έλθει , και μόλις έλθει πήγςινε εσύ πίσω στη Λειβαδιά να ξεκουραστείς ". Έτσι και έγινε , την ίδια μέρα , μόλις έφρασε ο Γάσπαρης , έφυγα για τη Λειβαδιά και ήταν σχεδόν σούρουπο .

Όταν έφτασα στη Λειβαδιά , και όπως ήμουν κατάκοπος με την ένταση όλες τις μέρες , πήγα κατ' ευθείαν για ύπνο . Τη νύχτα έφτασε σήμα από το Λιδορίκι , να ξαναγυρίσω την επομένη μαζί με τον Υπολοχαγό Σπύρο Χαλεπλίδη και τέσσερα φορτηγά αυτοκίνητα φορτωμένα με πυρομαχικά και άλλα εφόδια για τα τάγματα και μερικούς στρατιώτες .

Οι στρατιώτες και οι υπαξιωματικοί όταν πήραν το σήμα τη νύχτα και το διάβασαν , είδαν τι ζητούσαν να γίνει και αποφάσισαν να μη με ξυπνήσουν , επειδή έφθασα κουρασμένος και έπρεπε να ξαναγυρίσω , αλλά ετοίμασαν τη παραγγελία . Όταν ξύπνησα με πληροφόρησαν για τα διατασσόμενα και γενόμενα και όλα ήταν έτοιμα για να φύγουμε . Όπως και έγινε .

Φθάσαμε στο Λιδορίκι αργά το απόγευμα , στο στρατηγείο τώρα ήμασταν , ο Ταξίαρχος Μαρκόπουλος , ο επιτελάρχης Λοχαγός Νικόλαος Γάσπαρης , ο αξιωματικός πληροφοριών Υπολοχαγός Σπύρος Χαλεπλίδης , ο έφεδρος Ανθυπολοχαγός Αντώνιος Γρατσίας και ο έφεδρος Ανθυπολοχαγός Αθανάσιος Ευσταθίου για όλες τις άλλες υπηρεσίες και 15 περίπου οπλίτες .

Την Πέμτη η ίσως την Παρασκευή , πριν απ' την Κυριακή των Βαίων , τη νύχτα , στη συνοικία Βαρούσι μπήκαν μέσα στο Λιδορίκι 2-3 αντάρτες . Από πληροφορίες που συνέλεξε η Αστυνομία και το Τακτικό Στρατηγείο , ήταν ότι μπήκαν για να προμηθευτούν τρόφιμα και ρούχα . Αλλά το Στρατηγείο πίστευε ότι ήθελαν να συλλέξουν πληροφορίες για τη στρατιωτική φρουρά και τη δύναμή της . Σκοπός τους ήταν να χτυπήσουν και καταλάβουν το Λιδωρίκι γιά να στρατολογήσουν παιδιά για μελλοντικές εφεδρείες , ν' αρπάξουν στρατιωτικές προμήθειες και ότι άλλο πλιάτσικο βρουν .

Στο Λιδορίκι τότε υπήρχε μια προχωρημένη αποθήκη εφοδιασμού των ταγμάτων . Στεγαζόταν σ' ένα λυόμενο οίκημα πάνω στο δημόσιο δρόμο μετά τη γέφυρα Καραβάνα - Μαγγίπα , μεταξύ του Μαργελαϊικου σπιτιού και μιας δεύτερης μονοκατοικίας του Δούμα , που βρισκόταν στη δεξιά πλευρά του δρόμου , όπως πηγαίναμε προς τη βρύση Αντώνη . Η αποθήκη αυτή υπηρετήτο και εφρουρήτο από 8-10 στρατιώτες και δύο αξιωματικούς .

Επίσης κατ' ευτυχή συγκυρίαν , στο Λιδορίκι βρισκότανε και το Τακτικό Στρατηγείο , καλός ..μεζές , κατά την έκφρασή τους , για να τους τραβήξει..

Τέτοιες επιδρομές , με τον ίδιο σκοπό , είχαν κάμει , και με επιτυχία , στη Σπερχειάδα , στο Καρπενήσι , στην Καρδίτσα και αλλού . Η μόνη αποτυχία που είχαν , έγινε όταν κτύπησαν τη Φλώρινα πριν ενάμισυ η δύο μήνες . Εκεί ο Υποστράτηγος Δημήτριος Παπαδόπουλος , ο θρυλικός παππούς , είχε ανασυγκροτήσει τη Δευτέρα Μεραρχία και τους απέκρουσε , δεν μπόρεσαν να μπουν μέσα . Ο σκοπός τους στη Φλώρινα ήτο ευρύτερος . Στηρίζοντας τα νώτα τους στα φιλικά εδάφη της Αλβανίας και της Γιουγκοσλαβίας , αν κατελάμβανον την Φλώρινα , σκόπευαν να σχηματίσουν Κυβέρνηση , ν' ανακηρύξουν ξεχωριστό κράτος με πρωτεύουσα τη Φλώρινα και να ζητήσουν διεθνή αναγνώριση . Αυτό επιστεύετο τότε στους κύκλους που επολεμούσαν εναντίον των ανταρτών , και αυτές ήταν και οι σκέψεις του Στρατηγείου που υπηρετούσα .

Την επομένη της εφόδου των ανταρτών στο Βαρούσι , κάποια ώρα ενωρίς το απόγευμα , μ' εκάλεσε ο Ταξίαρχος και με ρώτησε τι είχα κάμει για την άμυνα του Στρατηγείου . Του είπα την αλήθεια " τίποτα " , μάλιστα ούτε καν νόμιζα ότι εγώ έπρεπε να πάρω την πρωτοβουλία να οργανώσω την άμυνα του στρατηγείου τη στιγμή που ήταν παρόντες όλοι οι ανώτεροί μου και με ειδικότητες που εχρειάζοντο γι' αυτό το σκοπό . Με ήρεμο και καλό τρόπο μου λέει , " δεν φταις εσύ , φταίω εγώ που δεν σου είπα τίποτα . Εσύ είσαι στο χωριό σου με τους συγγενείς και φίλους σου και ξεχάστηκες , Πήγαινε κάνε ότι πρέπει και ότι μπορεί να γίνει και να έρθεις να μου αναφέρεις ". Έτσι και έγινε .

Ο Ταξίαρχος Μαρκόπουλος ήταν πάντοτε ήρεμος και σαφής . Ποτέ δεν εξοργίζετο και οι σχέσεις του με το Επιτελείο ήταν άριστες . Ύστερα απ' αυτή τη συζήτηση κατάλαβα πως ο Ταξίαρχος σίγουρα περίμενε επίθεση των ανταρτών κατά του Λιδορικίου και μάλιστα συντόμως .

Αμέσως κάλεσα προσκλητήριο των στρατιωτών και πήρα αναφορά τι όπλα και πυρομαχικά είχαμε . Στη διάθεσή μας υπήρχε ένα οπλοπολυβόλο , ένα ατομικό αυτόματο και τα ατομικά όπλα των στρατιωτών . Επίσης υπήρχε ένα κιβώτιο χειροβομβίδες και αρκετά πυρομαχικά . Επί πλέον υπήρχαν και δύο ατομικά αυτόματα , ένα του Βεζεστατζή και ένα για τον Ταξίαρχο Μαρκόπουλο . Στη συνέχεια διέταξα όλοι οι στρατιώτες να είναι μέρα νύχτα με πλήρη εξάρτηση και οπλισμό όπως και στον ύπνο , εκτός από άρβυλα . στη συνέχεια πήρα ένα - ένα όλους τους στρατιώτες και τους ετοποθέτησε στις θέσεις που θα έπρεπε ο καθένας να πάει , όταν θα ακούσουν την παραγγελία ( διαταγή ) " στις θέσεις σας ".

Με τις θέσεις που όρισα στους στρατιώτες , τα δύο σπίτια Κώστα Ευσταθίου και Κώστα Μποβιάτση , τώρα θα ήταν οχυρωμένα . Στα δύο παράθυρα του σπιτιού του Κ.Μ. που έβλεπαν ( βλέπουν ) προς το σπίτι - ξενοδοχείο του Γιώργου Παπαδοπούλου , τοποθετήθηκαν από δύο στρατιώτες με τ' ατομικά τους όπλα . Βλέπανε αντίστοιχα παράθυρα στο σπίτι του Παπαδοπούλου , μάλιστα το ένα παράθυρο έβλεπε και μέρος της πλατείας Αλωνάκι . Η απόστασις που χωρίζει τα δύο αυτά σπίτια είναι τόσο μικρή , που μπορεί να γεφυρωθεί εύκολα με 1-2 σανίδες και να μεταπηδήσει κανείς από το ένα σπίτι στο άλλο .

H ..επίμαχη περιοχή , όπου διαδραματίσθηκαν τα τραγικά γεγονότα της 18ης Απριλίου 1949 , λίγα μέτρα πιο κάτω , δεξιά , είναι η πλατεία Αλωνάκι . Το πρώτο σπίτι αριστερά μας είναι το Ευσταθαίικο , όπου ήταν η έδρα του Στρατηγείου , μεσολαβεί το σοκάκι , που περιγράφεται , και το επόμενο σπίτι είναι του Κ.Μποβιάτση .

..Το σοκάκι , μεταξύ , Ευσταθαίϊικου και Μποβιατσαίϊικου , ΄τα δυο παράθυρα που αναφέρει ο συγγραφέας φαίνονται ολοκάθαρα .

Προχωρήσαμε λίγο πιο κάτω , εδώ έχουμε , αριστερά το Μποβιατσαίϊικο , μεσολαβεί το μικρό σοκάκι , που τότε δεν είχε πόρτα , και δεξιά είναι το σπίτι του Παπαδόπουλου , που επάνω ήταν ξενοδοχείο και κάτω καφενείο , φαίνονται , και εδώ , καθαρά τα δυο παράθυρα στο Παπαδοπουλαίϊικο σπίτι .

Η φωτογραφία αυτή είναι βγαλμένη απ' την αρχή της πλατείας του Αλωνακιού , και δείχνει καθαρά όλη τη διαδρομή από Αλωνάκι μέχρι το κτίριο της Αστυνομίας , που είναι το τελευταίο στο βάθος , ακριβώς τέλος της διαδρομής . Με την ευκαιρία , το οίκημα της , τότε , Αστυνομίας , κατά σύμπτωση είναι το σπίτι της οικογενείας μου , που για 25 χρόνια , περίπου ( 1944-1970 ) ήταν νοικιασμένο στην Αστυνομία .

Το Αλωνάκι , όπως είναι σήμερα ...

   Στο μανδρότοιχο που χωρίζει τις πίσω αυλές , των δύο αυτών σπιτιών , και ήταν μικρού ύψους , τοποθετήθηκαν τρεις στρατιώτες . Στη διασταύρωση των σοκακιών προς Ψαλά και αντίθετα προς το δημόσιο δρόμο το ένα , και το άλλο που έρχεται απ' τα Κουλοπουλαίϊικα και περνάει πίσω απ' τα σπίτια Μποβιάτση , Παπαδοπούλου , Φλώρου , Ποντίκη και Παπαπαναγιώτου , πηγαίνοντας προς το φαρμακείο του Ηλία Παπανικολάου , τοποθετήθηκαν το οπλοπολυβόλο και το ατομικό αυτόματο με τους υπολοίπους στρατιώτες με αποστολή να ελέγχουν το σταυροδρόμι προς τις 4 κατευθύνσεις αναλόγως των παρουσιαζομένων αναγκών αμύνης .

   Ολόκληρο το τακτικό Στρατηγείο στεγάζετο στο Ευσταθαίϊικο σπίτι , εκτός από τον ασύρματο . Λόγω ελλείψεως χώρου , ο ασύρματος είχε τοποθετηθεί στο σπίτι του Θανάση Λατσούδη ( τσαγγάρη ), στο σοκάκι που οδηγούσε προς το λόφο Ψαλά . Εκεί ήτο η έδρα του Τάγματος φρουράς Λιδορικίου . Το σπίτι με τον ασύρματο έμεινε κάπως ακάλυπτο , αλλά δεν υπήρχαν άλλες δυνάμεις στη διάθεσή μας . Η προετοιμασία αυτή , να οργανωθεί η άμυνα του Στρατηγείου , κατόπιν διαταγής του Ταξιάρχου , απεδείχθη ότι ήταν και η σωτηρία μας . Έτσι είχαν τα πράγματα μέχρι τη νύχτα που έγινε η επίθεση των ανταρτών .

   Ενωρίς το απόγευμα της μεγάλης Δευτέρας με κάλεσε ο Ταξίαρχος και μου είπε , " τα 10 η 15 αυτοκίνητα , τρακς , που τα χρησιμοποιούμε για μετακινήσεις προσωπικού των ταγμάτων και βρίσκονται στο Κροκύλειο , να τα διώξεις και να τα στείλεις πίσω στη βάση τους ".

   Επί πλέον με διέταξε ότι και οι δύο διμοιρίες του 631 τάγματος που ευρίσκοντο στον Παλιόραγκο ( τον πετρόλοφο ) πάνω απ' τον Άγιο Ευθύμιο και αυτές να φύγουν μαζί , όπως και έγινε . Το Λιδορίκι τώρα με την αναχώρηση από τις δύο διμοιρίες του 631 τάγματος έμεινε χωρίς αξιόμαχες δυνάμεις . Πράγματα ανεξήγητα , αλλά οι διαταγές είναι διαταγές και έπρεπε να εκτελεσθούν , όπως και έγινε .

   Μόλις βράδιασε με φώναξε πάλι και μου λέει " πήγαινε να κοιμηθείς νωρίς απόψε ". Άλλη πάλι διαταγή απροσδόκητη και ανεξήγητη , γιατί συνήθως θα ήμουν ο τελευταίος που θα πήγαινε για ύπνο . Έτσι και έγινε . Πήρα το δεκανέα Ιωάννη Ιωαννίδη που τον είχα πάντα μαζί μου για αγγελιοφόρο , και πήγαμε στο Κραμητσαίικο σπίτι και οι δυο μας . Εκεί είχαμε ένα δωμάτιο που εγώ και ο Γιάννης Ιωαννίδης κοιμόμασταν και πολλές φορές τρώγαμε . Μετά το φαγητό έστειλα το Γιάννη για ύπνο και εγώ με τον εξάδελφό μου Κώστα Καραμήτσο , καθηγητή Φυσικών , και αργότερα Γυμνασιάρχη , πιάσαμε τη συζήτηση μέχρι τις 11 που πήγα για ύπνο . Δεν θα είχα κοιμηθεί μισή ώρα και με σπρώχνει ο Γιάννης " ξύπνα κύριε Ανθυπολοχαγέ , έχουμε επίθεση "και συγχρόνως το τηλέφωνο χτυπούσε και όλμοι ακουγόντουσαν να έρχονται απ' το Κοτρώνι , τη πλαγιά αριστερά όπως βλέπουμε προς τον Αγ. Γεώργιο από το Στρατηγείο . Με το πιστόλι στα χέρια τρέχοντας και φωνάζοντας το όνομά μου για να αποφύγουμε φιλικά πυρά , φθάσαμε στο Στρατηγείο .

   Εδώ πολλά συνέβαιναν ταυτοχρόνως . Μία νευρικότητα και αμηχανία στο κατώτερο προσωπικό . Ο Ταξίαρχος στο τηλέφωνο με τον Ταγματάρχη Ζακυνθινό , προφανώς εξοργισμένος του φώναζε δυνατά " σε διέταξα να είσαι στο Λιδορίκι με το σούρουπο , και συ μου τηλεφωνάς τα μεσάνυχτα από το Κροκύλειο . Να ξημερώσει η αυριανή μέρα και θα σου ξηλώσω τα γαλόνια ".

   Εκεί τότε είδα τον Ανθυπολοχαγό Παπαδόπουλο , ο ποίος θα είχε φτάσει κατά τη διάρκεια της ημέρας . Όπως έμαθα αργότερα από τους στρατιώτες , γραμματείς , που ήταν πάντοτε στο γραφείο του Ταξιάρχου , οι δυο τους είχανε τα πιοτά τους και ίσως λίγο περισσότερο απ' ότι έπρεπε . Αφού είχα ακούσει μέρος της τηλεφωνικής συνομιλίας μεταξύ Ταξιάρχου και τον Ταγματάρχη Ζακυνθινού , τότε κατάλαβα γιατί ο Ταξίαρχος είχε ζητήσει το απόγευμα να φύγουν τα φορτηγά από το Κροκύλειο και οι δυό διμοιρίες του 631 Τάγματος και με έστειλε και εμένα για ύπνο . Υπελόγιζε , υποθέτω , να έλθει το Τάγμα του Ζακυνθινού στο Λιδορίκι πριν την επίθεση των ανταρτών και να πάθουν οι αντάρτες πανωλεθρία .

   Τώρα γιατί ο Ταγματάρχης Ζακυνθινός από το Ψηλό Χωριό που ήτο , πήγε στο Κροκύλειο , αντί να κατεβεί στο Λιδορίκι , που είχε διαταγή , δεν γνωρίζω . Δεν άκουσα τι έλεγε για εξήγηση η δικαιολογία , αν είπε κατά την τηλεφωνική συνδιάλεξη με τον Ταξίαρχο . Υποθέτω ότι ο Ταγματάρχης Ζακυνθινός ήξερε ότι τα 10 η 15 φορτηγά αυτοκίνητα ήτανε στο Κροκύλειο που πήγε να τα χρησιμοποιήσει για να φθάσει στο Λιδορίκι γρηγορότερα .

   Μόλις έφθασα στο Στρατηγείο , ο Θεός με φώτισε και διέταξα αμέσως " εις τας θέσεις σας ". Μέσα σε 1-2 λεπτά όλοι τους βρέθηκαν στις προκαθορισμένες θέσεις των . Εκεί μπροστά στον αυλόγυρο στο Ευσταθαίϊκο σπίτι , βρέθηκε και ο Υπολοχαγός Σπύρος Χαλεπλίδης . Ανοίξαμε το κιβώτιο με τις χειροβομβίδες , τις οπλίσαμε , βάλαμε 2-3 ο καθένας στις τσέπες μας και τις υπόλοιπες τις μοιράσαμε στους στρατιώτες , στις θέσεις των , οπουδήποτε ευρίσκοντο .

   Εγώ και ο Λοχαγός Γάσπαρης πηγαινοερχόμασταν στις θέσεις των στρατιωτών ενθαρρύνοντας αυτούς και δίνοντας οδηγίες σχετικώς με την κατάσταση . Όλα αυτά εγίνονταν σε διάστημα λιγότερο από 5 λεπτά από την ώρα που είχε δοθεί η διαταγή " εις τας θέσεις σας " . Σε μια στιγμή βλέπω μέσα στο ημίφως , από το παράθυρο του Μποβιάτση που ήτο πλησιέστερα προς τον πίσω αυλόγυρο , μέσα στο σπίτι του Παπαδόπουλου ένα μικρό μπουλούκι από 8-10 άτομα . Εκεί ήταν ο Γεώργιος Παπαδόπουλος , ο Γιάννης Ανδριόπουλος , γυναίκες , παιδιά , μα ακόμα πιο πολλοί περισσότεροι απ' ότι έπρεπε . Υποψιάζομαι και καταλαβαίνω τι σημαίνει αυτό το μικρό μπουλούκι , αλλά δεν θέλω να σκοτωθούνε αθώοι άνθρωποι και μάλιστα χωριανοί , γνωστοί και φίλοι μου . Ανοίγω διάλογο με το Γιώργο Παπαδόπουλο και τον ρωτάω " ποιοί είναι όλοι αυτοί και τι γίνεται ;"  Ο Γιώργος με μισόλογα προσπαθεί και αυτός να ξεπερασθούν οι λιγοστές δύσκολες και επικίνδυνες στιγμές μέχρι να φθάσουν οι πολίτες με τις γυναίκες και τα παιδιά στο πίσω αυλόγυρο του σπιτιού και να κρυφθούν μέσα σε καμιά στέρνα η υπόστεγο που οδηγούσε στο υπόγειο .

   Ευτυχώς , κατά τη διάρκεια του διαλόγου οι αντάρτες δεν άρχισαν να μας πυροβολούν . Μόλις , κατά την εκτίμησή μου , είχαν βγει οι πολίτες από το σπίτι του Παπαδόπουλου και ήταν στον πίσω αυλόγυρο , διέταξα " πυρ " μέσα στο σπίτι του Παπαδόπουλου από τα δυο παράθυρα του Μποβιατσαίϊικου σπιτιού . Οι αντάρτες απάντησαν με πυκνά πυρά και η μάχη άρχισε .

   Όπως φάνηκε εκ των υστέρων , η μάχη  του Στρατηγείου είχε κερδηθεί αυτή τη στιγμή σε αυτά τα πρώτα λίγα λεπτά . Πρώτον γιατί οι αντάρτες έχασαν τον παράγοντα του αιφνιδιασμού , στον οποίο φάνηκε , εβασίζετο η όλη τους προσπάθεια εναντίον του Στρατηγείου .

   Δεύτερον , στο γεγονός ότι οι αντάρτες είχαν εγκλωβισθεί μέσα στο σπίτι του Παπαδόπουλου χωρίς να μπορούν να βγουν στον πίσω αυλόγυρο του σπιτιού , που τον ελέγχαμε εμείς , ούτε μπορούσαν να γεφυρώσουν τα παράθυρα μεταξύ των δύο σπιτιών και να προχωρήσουν εναντίον μας γιατί ήμασταν εκεί πρώτοι , και τα πυρά μας τους εμπόδιζαν . Και τρίτον , γιατί με την επιλογή μου να οχυρωθούμε και στα δυο σπίτια Μποβιάτση , Ευσταθίου και στο σταυροδρόμι με τα σοκάκια , μας έβαλε σε προνομιούχο θέση αμύνης . Είχαμε την ευχέρεια κινήσεων εμείς και τον έλεγχο των διαβάσεων και προσβάσεων στο Στρατηγείο . Όλα τα σοκάκια και ο δημόσιος δρόμος , ελέγχονταν από εμάς , παρά το μικρό αριθμό οπλιτών και μικρή δύναμη πυρός .

   Όταν έκαμα την επιλογή να οχυρωθούμε και στα δυο σπίτια , Μποβιατσαϊικο και Ευσταθαίϊικο και στο σταυροδρόμι με τα σοκάκια δεν τα είχα σκεφτεί όλα αυτά λεπτομερώς . Απλώς μου φάνηκε πως έτσι έπρεπε να οργανώσω την άμυνα . Ευχαριστώ το θεό για τη φώτηση που μου έδωσε εκείνη την ώρα να τα κάνω όπως τα έκανα .

   Στη συνέχεια η ανταλλαγή πυροβολισμών στα παράθυρα συνεχιζόταν .Εγώ εμπαινόβγαινα στο Μποβιατσαίϊικο σπίτι μιλώντας και ενθαρρύνοντας τους στρατιώτες στο εσωτερικό , την πίσω αυλή στο Μποβιατσαίϊικο σπίτι και στο σταυροδρόμι με τα δυο σοκάκια . Ο Ταξίαρχος κρατώντας ένα ατομικό αυτόματο από το Ευσταθααίϊικο παράθυρο που έβλεπε προς τ' Αλωνάκι , αντάλλασε με τους αντάρτες πυροβολισμούς , απειλές και ύβρεις . Ο Λοχαγός Γάσπαρης επηγαινοερχόταν μεταξύ των δύο σπιτιών και παρώτρυνε και ενεθάρρυνε τους στρατιώτες μας συνεχώς . Ύστερα από καμιά ώρα μάχης , κάποια στιγμή παρουσιάζεται στο χώρο μεταξύ των σπιτιών Μποβιάτση - Ευσταθίου , ο Ταξίαρχος με το Λοχαγό Γάσπαρη με την πρόθεση να πάρει το σοκάκι και να πάει προς το λόφο Ψαλά . Παρενέβηκα , τους σταμάτησα και πληροφόρησα τον Ταξίαρχο ότι το σοκάκι αυτό δεν ελέγχεται από εμάς και είναι επικίνδυνο . Ο Λοχαγός Γάσπαρης δεν μίλησε . Η απάντηση του Ταξιάρχου ήταν " θέλω να πάω στον Καραθάνο και να τον ενθαρρύνω " και προχώρησε χωρίς περισσότερη συζήτηση . Ευτυχώς όχι για πολλά βήματα . Άλλαξε γνώμη , γύρισε πίσω και ξαναπήγε μέσα στο Ευσταθαίϊικο σπίτι . 

   Κάποια στιγμή , σε μια από τις επισκέψεις του Υπολοχαγού Χαλεπλίδη στο Μποβιατσαίϊικο σπίτι , σηκώθηκα απ' τη μάντρα , που χώριζε τις δύο αυλές Μποβιάτση - Παπαδόπουλου που ήμουνα ταμπουρωμένος , και συνομιλούσαμε όρθιοι για την κατάσταση . Εκείνη την ώρα μία χειροβομβίδα έπεσε επάνω στον τσίγκο από το φουρνογύρισμα του Μποβιάτση και εκύλησε και έπεσε δίπλα μας κοντά στον τοίχο του σπιτιού του Μποβιάτση . Αμέσως και οι δυο μας πέσαμε κάτω πρηνηδόν . Και όπως πέσαμε εγώ βρέθηκα πλησιέστερα προς τον τοίχο και τη χειροβομβίδα και ο Υπολοχαγός Χαλεπλίδης αριστερά μου . Η χειροβομβίδα έσκασε δίπλα μας και πήραμε και οι δυο μας πολλαπλά εξωτερικά τραύματα . Μας μετέφεραν και τους δύο στο Ευσταθαίικο σπίτι στον πίσω αυλόγυρο . Μας έδεσε και τους δύο τα τραύματα η θεία μου Ελένη Ευσταθίου για να σταματήσει η ακατάσχετη αιμορραγία . Το δεξιό μου μάγουλο φαινόταν καμένο , είχε χρώμα καστανό μου λέγανε .Νόμιζα πως θα μου άφηνε σημάδια , ευτυχώς καθάρισε πολύ γρήγορα . Με τη βοήθεια των στρατιωτών με κατέβασαν στο υπόγειο για ασφάλεια από όλμους και χειροβομβίδες . Ευτυχώς τίποτα απ' τα δυο δεν έγινε .

   Η χειροβομβίδα που μας χτύπησε , πρέπει να είχε πεταχτεί από τον πίσω αυλόγυρο του σπιτιού του Ποντίκη η από το σοκάκι που περνούσε πίσω από τα σπίτια Μποβιάτση , Παπαδόπουλου , Ποντίκη , πηγαίνοντας προς το φαρμακείο Παπανικολάου . Εν τω μεταξύ η μάχη έξω είχε πάρει ένταση και ακούγονταν γιουχαίσματα και προκλήσεις μεταξύ ανταρτών και στρατιωτών . Κατά συχνά χρονικά διαστήματα στρατιώτες ( γραμματείς ) ανεβοκατέβαιναν και με πληροφορούσαν για την κατάσταση , και να δουν πως είμαι . Σε κάποια στιγμή μου λένε ότι ο Ταξίαρχος συνοδευόμενος από το Γάσπαρη και τον Βεζεσταντζή το σωματοφύλακα και υποκόμο του , πήγαν και οι τρεις μαζί , προς την πλατεία Αλωνάκι . Μα τους λέγω η πλατεία ελέγχεται από πυρά δικά μας , αλλά περισσότερο από τα πυρά των ανταρτών . Τους ρώτησα πόση ώρα είναι που πήγανε ; " μισή ώρα η και περισσότερο και ούτε ξαναφάνηκε κανένας ".

   Τότε τι γίνεται επάνω , ποιός δίνει οδηγίες , διαταγές ; Η απάντησις " ο Παπαδόπουλος βηματίζει μέσα στο δωμάτιο του Ταξίαρχου με νευρικότητα και ούτε μιλάει καθόλου και ο Γρατσίας είναι σωριασμένος πάνω στην καρέκλα δίπλα στον τηλεφωνικό πίνακα ". Με το πιστόλι στα χέρια και τα ρούχα μου ματωμένα και ξεσχισμένα , ανέβηκα από το υπόγειο στην πίσω αυλή στο Ευσταθαίϊικο σπίτι .

   Εκεί ήτο και ο υπολοχαγός Σπύρος Χαλεπλίδης , ξαπλωμένος στο φορείο των τραυματιοφορέων , καθώς και το γραφείο του ασυρμάτου και ανέλαβα ξανά την ευθύνη της άμυνας του Στρατηγείου . Θα πρέπει να ήταν τρεις η ώρα το πρωί , η μάχη εμαίνετο , αλλά οι θέσεις μας ήσαν σταθερές .

   Ένας μεγάλος και αποφασιστικός συντελεστής για την επιτυχή αντίστση και άμυνα τγς βραδιάς αυτής οφείλεται στο υψηλό ηθικό , τη σύμπνοια και αποφασιστικότητα των ολίγων αλλά ηρωικών στρατιωτών μας . Παρά τον τραυματισμό τον δικό μου και του Υπολοχαγού Χαλεπλίδη και την εξαφάνιση του Ταξιάρχου με το Λοχαγό Γάσπαρη , οι ηρωικώς αμυνόμενοι στρατιώτες μας δεν έχασαν ούτε το θάρρος των , ούτε την αποφασιστικότητά των , ούτε την μαχητικότητά τους . Υπερασπίστηκαν το Στρατηγείο επιτυχώς προς σωτηρίαν όλων μας και του χωριού μαζί με όλες τις άλλες εστίες αντιστάσεως .

   Στ' αντάρτικα τραγούδια των ανταρτών και τις προκλήσεις των , οι στρατιώτες μεθυσμένοι από τα πατριωτικά αισθήματα στην ατμόσφαιρα της μάχης , τους απαντούσαν τραγουδώντας το εμβατήριο του στέμματος " του αετού ο γιός ". Εύγε τους τους συγχαίρουμε , τους ευχαριστούμε και τους ευγνωμονούμε έστω και αργά και ίσως μόνο για την υστεροφημία τους και για την αλήθεια και δικαιοσύνη της ιστορίας .

   Εδώ όμως , τώρα , δύο μεγάλα ερωτήματα απαιτούν απαντήσεις . Το πρώτο και μεγάλο ερώτημα είναι , πως εξηγείται λογικώς , ο Ταξίαρχος που διαλέγεται και ανταλλάσει πυροβολισμούς με τους αντάρτες της πλατείας Αλωνάκι , από το Ευσταθαίικο παράθυρο , να βαδίζει με το Γάσπαρη και το Βεζεστατζή προς αυτή την πλατεία . Το δεύτερο ερώτημα είναι γιατί ο Λοχαγός Γάσπαρης η ο Βεζεστατζής δεν παρενέβησαν και να υπενθυμίσουν η να πληροφορήσουν τον Ταξίαρχο , για τον ενδεχόμενο ( βέβαιο ) κίνδυνο.

   Στο πρώτο ερώτημα , τα πιοτά που είχε με τον Ανθυπολοχαγό Παπαδόπουλο , φαίνεται εύλογη εξήγηση .Το δεύτερο ερώτημα είναι δύσκολο , η μάλλον ανεξήγητο και ο καθένας μπορεί να δώσει τη δική του εξήγηση , όπως νομίζει .

   Εδώ μια παρένθεση , όπως έμαθα αργότερα στο νοσοκομείο στην Αθήνα , από φίλους μου , με τον τραυματισμό μου και την απουσία μου από τη γραμμή αμύνης , οι αντάρτες με εθεώρησαν σκοτωμένο και ο ραδιοφωνικός σταθμός των ανταρτών με μετέδωσε φονευθέντα . Μα σαν ξαναπαρουσιάστηκα στη γραμμή αμύνης το άλλαξαν και σε μια επόμενη ανακοίνωση με ανέφεραν τραυματία .

   Με την επάνοδό μου στη γραμμή αμύνης , έστειλα διά μέσου ασυρμάτου , τρία τηλεγραφήματα στην ανωτέρα στρατιωτική διοίκηση Λαμίας . Όταν έγραφα , σταγόνες αίματος από το χέρι μου , είχαν πέσει επάνω στο χαρτί . Τα πρωτότυπα από τα δύο αυτά τηλεγραφήματα , για ενθύμιο μου τα έφεραν στο νοσοκομείο στην Αθήνα οι δυο πολύτιμοι γραμματείς του Στρατηγείου και αντίγραφά τους τοποθετήθηκαν στο αρχείο . Ο ένας από τους γραμματείς ήταν δικηγόρος , το όνομά του Κυριακόπουλος ( Αθηναίος ) . Ο άλλος , ένας πολύ εγγράμματος και ικανότατος , εργαζόταν σε κάποιο ίδρυμα ιδιωτικού δικαίου, δεν ενθυμούμαι το όνομά του η περισσότερες πληροφορίες . Το τρίτο τηλεγράφημα εστάλη δια μέσου του ασυρμάτου της Αστυνομίας . 'Οταν οι ασυρματιστές μας συνεπτύχθησαν στο Ευσταθαϊικο σπίτι κάτω από την πίεση της μάχης , πήραν μαζί τους τον ασύρματο , αλλά όχι τις μπαταρίες , λόγω βάρους , γιατί δεν μπορούσαν να τα σηκώσουν όλα . Ένας ξανθός στρατιώτης ( Πειραιώτης ) το άρπαξε και σαν αίλουρος αναρριχήθηκε πάνω απο το Ευσταθέικο φουρνογύρισμα και το πήγε στην Αστυνομία που βρισκόταν πίσω μας . Αν τα αρχεία της Αστυνομίας δεν έχουν καταστραφεί θα πρέπει να βρίσκεται εκεί . Το περιεχόμενό του ποτέ μου δεν το ξέχασα . Είχε ως εξής " ευρισκόμεθα κυκλωμένοι πανταχόθεν , κρατούμε θέσεις μας σταθερώς , αποστείλατε αεροπορίαν ". Υπογραφή Ανθυπολοχαγός Ευσταθίου .

      ΓΕΝΙΚΗ ΕΠΙΣΚΟΠΗΣΗ

Μερικοί που θα δώσουν το χρόνο και κάνουν τον κόπο να διαβάσουν τούτο το φυλλάδιο , ίσως κάμουν την σκέψη , τι χρειάζεται να αναμοχλεύονται τώρα ύστερα από μισό αιώνα η και περισσότερο , γεγονότα που πιθανόν να εξάπτουν τα πάθη .

   Πιστεύω , ότι δεν πρέπει να ρίχνουμε στη λήθη τα γεγονότα που δεν μας κολακεύουν . Τουναντίον πιστεύω πως πρέπει να τα επισκοπούμε με εντρύφια και να τα αναλύωμε σε όλες τους τις λεπτομέρειες και να μαθαίνουμε από τα σφάλματά μας και τις αβλεψίες μας . Να γίνονται μαθήματα και συνείδηση στις νεώτερες γενεές για να μην επαναλαμβάνονται , αλλά και για να φέρνουν πολιτική ωριμότητα όχι μόνο στη διοικούσα πολιτική τάξη , αλλά και στις μάζες , στο λαό .

   Η σύγχρονη ιστορία μας του 20ου αιώνα , βρίθει από τέτοια κολοσσιαία καταστροφικά πολιτικά λάθη , καμωμένα από έλλειψη πολιτικής ωριμότητας η από ατυχείς , προσωπικές και ιδιοτελείς φιλοδοξίες .

   Παραδείγματα εν συντομία : Το 1920 κατεβάζουμε τον Ελευθέριο Βενιζέλο και χάνουμε τη συνθήκη των Σεβρών , που μας έδινε όλη τη Θράκη με την Κωνσταντινούπολη , και μέρος της Μικράς Ασίας , επί πλέον διατηρούσαμε δικαιώματα χιλιετιρίδων στη Μικρά Ασία .

   Το 1944 αντί ενωμένοι οι αντάρτες να ενσωματώσουν στην Ελλάδα τη Βόρειο Ήπειρο , τσακώνονταν ποιός θα πάρει την κυβέρνηση στην Αθήνα και φέρνουν όχι μόνο την απώλεια της Βορείου Ηπείρου , αλλά και τον καταστροφικό εμφύλιο πόλεμο .

   Την ίδια αυτή εποχή , στην Ελλάδα κανένας δεν τολμούσε να αναφερθεί γιά επέκταση των συνόρων και Μεγάλη Ελλάδα . Εχλευάζετο ως μεγαλοϊδεάτης , κατηγορούνταν ως αναχρονιστής και ακόμη ως προδότης . Τούτη τη νοοτροπία την έζησα , την άκουσα με τ' αυτιά μου . Και όλα αυτά για να ικανοποιηθούν ιδιοτελείς φιλοδοξίες , που και αυτές έμειναν ανικανοποίητες .

   Μετά από όλα αυτά ακολουθεί η τραγωδία και οι πολιτικές γκάφες στην υπόθεση της Κύπρου με τους ατυχείς πολιτικούς κακομεταχειρισμούς . Έτσι έχουμε φθάσει στη σημερινή κατάσταση να εκλιπαρούμε για τη μισή Κύπρο . Γι' αυτό έχει βγει η παροιμία : " Στο Ρωμιό το σχοινί μονό δεν του φτάνει , διπλό του περισσεύει ".

   Η Κίνα με το μεγαλύτερο πληθυσμό του κόσμου μπορούσε να περιμένει 99 χρόνια να ενσωματώσει το Χογκ-Κονγκ , εμείς το 1954-1955 θέλαμε την Κύπρο εδώ και τώρα , και έχουμε για 50 χρόνια το τώρα μας .

   Ο Ιωάννης Μεταξάς διδαγμένος από τα παθήματα που ακολούθησαν τον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο , Ορθώτατα αντιστάθηκε στους Ιταλούς το 1940 όπως και οι διάδοχοί του στους Γερμανούς το 1941 και έδεσε την Ελλάδα στους δυτικούς συμμάχους . Όχι για τη νίκη , αλλά για θυσίες , για την τιμή , τη δόξα , τη συνέπεια ακολούθησε με απερίγραπτο ενθουσιασμό .

   Ευτυχώς στους δύο προσφάτους πολέμους του Αραβικού κόλπου , ο Μητσοτάκης το 1991 και ο Σημίτης το 2003 , έδειξαν πολιτική ωριμότητα και πήραν αποφάσεις προς το συμφέρον του 'Εθνους , ενάντια στα συνθήματα των φωνασκούντων στους δρόμους .

   Ήτανε πράγματι σχιζοφρενική η εικόνα της Ελλάδας όπως προωθήθηκε στο εξωτερικό και τη συμφορά των διδύμων πύργων της Νέας Υόρκης .

   Από τη μιά μεριά η Ελλάδα περίμενε να βοηθηθεί από την Αμερική στη λύση του Κυπριακού , και από την άλλη στη συμφορά της οι Έλληνες διαδηλώνουν στους δρόμους με χαρά και κακεντρέχεια φωνάζοντας " καλά να τα πάθουν ". Αυτή η συμπεριφορά φανερώνει όχι μόνο έλλειψη πολιτικής ωριμότητας αλλά και ανεπάρκεια από ανθρωπιστικά αισθήματα και κοινωνική συμπεριφορά . Επιπροσθέτως δικαιώνει το μακαρίτη Κωνσταντίνο Καραμανλή που ονόμασε την Ελλάδα " τρελλοκομείο ".

   Η αλήθεια είναι πικρή και πολλές φορές πληγώνει . Πρέπει όμως να αναλύεται κάτω από επιστημονικό φως και τεκμηριωμένο και να λέγεται μάλιστα από υψηλά ιστάμενα πρόσωπα ώστε να μην αφήνεται ο λαός απληροφόρητος και να σέρνεται από πρόσωπα με ιδιοτελείς φιλοδοξίες σε ενέργειες και αποφάσεις κάτω από απληροφόρητες συναισθηματικές φορτίσεις .

   Τα αισθήματα πρέπει να μπαίνουν κάτω από τη λογική κα να βρίσκουν το δρόμο της πολιτικής ωριμότητας ώστε η συμπεριφορά να συμβαδίζει με το συμφέρον του έθνους . Όταν μάλιστα οι μεγάλοι του κόσμου που επηρεάζουν τις αποφάσεις στη διεθνή σκηνή , ενεργούν με το δόγμα του εθνικού συμφέροντος και μόνον αυτού .

   Έτσι τελειώνει η περιγραφή " Της Μάχης του Λιδωρικίου ", της 18ης Απριλίου 1949 , από τον Λιδορικιώτη Αθανάσιο Ευσταθίου , που  " έζησε " τα θλιβερά αυτά γεγονότα , αφού την εποχή εκείνη υπηρετούσε τη στρατιωτική του Θητεία , σαν έφεδρος Ανθυπολοχαγός , και μάλιστα στην ηρωική φρουρά του Λιδορικιού .   

   Ακολουθούν  προσωπικές αναμνήσεις , απ' τη βραδιά εκείνη , της ταπεινότητάς μου , που την εποχή εκείνη ήταν μόλις 6 ετών και 3 μηνών ακριβώς , και δεν σας κρύβω πως όλο αυτό τον καιρό , που δημοσιεύουμε την μάχη του Λιδορικιού , όπως την έζησε ο συγγραφέας Αθαν. Ευσταθίου , αλλά και των άλλων συγγραφέων που δημοσιεύσαμε πριν , εφαρμόζοντας τη ...μέθοδο της.." ανάκλησης μνήμης " , κατάφερα να επαναφέρω , " ολοζώντανη " , την εικόνα της τραγικής εκείνης βραδιάς , όπως ήταν καταγραμμένη στο..σκληρό δίσκο της παιδικής μου , τότε , μνήμης .

   Δεν είχα τη χαρά και την τιμή να γνωρίσω τον συγγραφέα , αλλά , δεν σας κρύβω , πως από όσες , μέχρι σήμερα , σχετικές αφηγήσεις έχω ακούσει , είναι η μόνη και μοναδική , που συμπίπτει με τα όσα η παιδική μου μνήμη έχει καταγράψει απ' την εποχή εκείνη .

   Επίσης , παρότι είναι φανερή η κάποια ..δυσκολία στην έκφραση , η αφήγηση είναι γλαφυρότατη , σε κάποια μάλιστα σημεία δε , γίνεται και..συγκλονιστική , συμβαδίζει δε σχεδόν ...απόλυτα , με τα όσα έχουν συγκεντρωθεί και καταγραφεί , από εκείνη την εποχή ,  στη δική μου μνήμη .

   Στην αφήγησή του , ο συγγραφέας , αφήνει κάποια ..υπονοούμενα , κάποιους..υπαινιγμούς , που εμμέσως πλην ..σαφώς , οδηγούν προς κάποια κατεύθυνση , επίσης κρατήσαμε καλά φυλαγμένο  στο ( ..λίγο ) μυαλό μας , κάποιους όρους που χρησιμοποιεί ( π.χ...Νεολιδορικιώτες ) , όπως και κάποιες περικοπές , που προσωπικά μας..συγκλόνισαν , π.χ. το σημείο που αναφέρεται στις ανήλικες αιχμαλώτους αντάρτισσες , αναφερόμενος στην ..ύπαρξη η μη της..παρθενίας τους , και στις ..επιπτώσεις πού αυτό είχε στις...καταθέσεις τους , διαβάστε το με προσοχή , κρύβει πολλά, πάρα πολλά ..πίσω του .

   Η δημοσίευση της " ΜΑΧΗΣ  ΤΟΥ ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ "  αδέρφια , τελείωσε , εμείς όμως δεν θα σταματήσουμε να ..ψάχνουμε , έστω και μετά από 60 χρόνια , και θα κάνουμε και μια προσπάθεια , αν είναι δυνατό , να έχουμε απόψεις για το βράδυ εκείνο , και Λιδορικιωτών , που έζησαν τα γεγονότα , είτε απ' τη μια , είτε απ' την άλλη , ακολουθώντας τη σοφή λαϊκή..ρήση :..." ο..ψάχνων..βρίσκει .." .

ΠΡΟΣΩΠΙΚΗ  ΠΑΙΔΙΚΗ  ΑΝΑΜΝΗΣΗ ΚΑΙ  ΣΧΟΛΙΑ .

   Ο  συγγραφέας , ο..μπάρμπα Θανάσης Ευσταθίου , ζούσε  και ..βασίλευε  στο Νιού Τζέρσυ των Ηνωμένων πολιτειών , μέχρι  πριν 2-3 χρόνια , ήταν  δε πρωτοξάδελφος  του μπάρμπα  Θανάση  Ευσταθίου , που  είχε  το  καφενείο  στη  Βαθιά .

          Η ΝΥΧΤΑ ΤΗΣ  18ης ΑΠΡΙΛΙΟΥ  1949

   Όπως την έζησα , παιδί 6 χρόνων και 3 μηνών .

   Πολλές λεπτομέρειες για τα γεγονότα της βραδιάς εκείνης , για όσα δηλαδή διαδραματίσθηκαν πριν και κατά την είσοδο των ανταρτών στο χωριό μας , δεν θυμάμαι , για ένα απλό , απλούστατο λόγο :διότι δεν ήταν δυνατό ένα παιδί 6 χρόνων ,και σε τέτοια κατάσταση που επικρατούσε , να κυκλοφορεί στο δρόμο , αλλά έχω χαραγμένες ολοκάθαρα στο μυαλό μου , με την ευκρίνεια της παιδικής μνήμης , όλα όσα έγιναν μέσα στο χώρο που είχαμε μαζευτεί , η οικογένειά μου , και μερικοί γείτονες , για να μπορέσουμε να σωθούμε .

   Όπως έχω αναφέρει , το κτίριο που στεγαζόταν , τότε , η Αστυνομία , ήταν της οικογενείας μου , είναι τριώροφο απ' την κάτω μεριά , λόγω της κλίσης του εδάφους , και ισόγειο απ' την πάνω , στο δημόσιο δρόμο . Ήταν λιθόχτιστο και είχε χτιστεί τελευταία , μετά το 1940 , και είχε ένα πολύτιμο , για την περίσταση , πλεονέκτημα , δεν είχε κεραμοσκεπή , αλλά ταράτσα , πλάκα..μπετόν αρμέ , και μάλιστα τόσο γερή , που όταν πρόσφατα , πέρσι , φκιάχνοντας κεραμοσκεπή , πάνω απ' την πλάκα , προσπαθήσαμε να ..κόψουμε ένα εξέχον κομμάτι ( κεφαλόσκαλο ) ο μάστορας..δεινοπάθησε , δεν κοβόταν με ..τίποτα , παρ' ότι ήταν ηλικίας άνω των 50 χρόνων , και φυσικά φκιαγμένη με ..υλικά και..τεχνολογία της εποχής εκείνης .

   Στην ταράτσα λοιπόν , που έχει εμβαδόν , γύρω στα 170 τ.μ. , και στις τέσσερις γωνίες της , είχαν χτιστεί τέσσερα πολυβολεία , λιθόχτιστα , και με τσιμέντινες ενισχύσεις  ( ..σενάζι ) καθώς και στέγες , όλα είχαν το κλασσικό στρογγυλό σχήμα , έχοντας πολεμίστρες ολόγυρα . Επίσης είχε χτιστεί περιμετρικά , σ' όλοκληρη την ταράτσα , ένα πέτρινο τειχίο , ενισχυμένο με ζώνες μπετόν αρμέ , ύψους περίπου ενός μέτρου , που κάλυπτε τη μετακίνηση των πολεμιστών , από πολεμίστρα σε..πολεμίστρα , αλλά και σε όλες τους γενικά τις κινήσεις .

   Το κτίριο αυτό , ήταν φκιαγμένο απ' τον πατέρα μου στις αρχές της δεκαετίας του '40 , και χρησιμοποιούνταν σαν μαγαζί , Ζαχαροπλαστείο -Εστιατόριο , όταν όμως η κατάσταση έγινε..έκρυθμη , επιτάχθηκε απ' την Αστυνομία και έγιναν όλα αυτά τα έργα που αναφέραμε και έκτοτε , ακόμα και σήμερα , το σπίτι μας αναφέρεται " Αστυνομία ".  

   Στον πάνω-πάνω όροφο , ισόγειο στο ..δρόμο , β' όροφος απ' την κάτω μεριά , ήταν τα γραφεία της Υποδιοίκησης Χωροφυλακής , γραφείο Διοικητού , Γραμματεία , δωματιάκι Διαβιβάσεων , ασυρμάτου , τηλ/νου κλπ , και γραφεία των υπολοίπων ανδρών . Στον από κάτω όροφο , που είχε , και έχει , μόνο εξωτερική επικοινωνία , ήταν το μαγειρείο , χώρος εστιάσεως ( τραπεζαρία ) , και στο βάθος ήταν ο θάλαμος ύπνου των ανδρών , χώρος φύλαξης των όπλων και πίσω-πίσω , προς το δρόμο , υπήρχε και ένα..κρατητήριο , ..ιστορικό , πια αυτό για τα χρόνια εκείνα .

Σας δίνουμε , σε..επανάληψη , το σχεδιάγραμμα του φίλου του Τάκη Παπαδόπουλου , στο οποίο έχουμε κάνει μια..μικρούλα ..παρέμβαση , σημειώνοντας με ..ημικύκλια τις θέσεις των πολυβολείων , στις τέσσερις γωνιές της ταράτσας , και με ένα ..βέλος προσδιορίζουμε την απόσταση μεταξύ της Αστυνομίας , έτσι το λέγανε πάντα το σπίτι μας , και ακόμα κάποιοι το λένε , και του Ευσταθαίικου σπιτιού , που βρίσκεται λοξά απέναντι στο δρόμο , και σε απόσταση όχι μεγαλύτερη των 20 μ .

   Τα πολυβολεία , ήταν έτσι , κατάλληλα προσανατολισμένα για να καλύπτουν όλο το γύρω χώρο , όπως βλέπουμε το σχεδιάγραμμα , απ' τα δυο , προς το δρόμο , πολυβολεία το δεξιό , είχε την κυριότερη... αποστολή , γιατί είναι λοξά απέναντι με το Παλιόραγκο , το λόφο πάνω απ' τον Άγιο Ευθύμιο , τοποθεσία που είχε ελεύθερη διέξοδο , προς τα πίσω , την Γκιώνα , και από εκεί ολμοβολούσαν και..πολυβολούσαν οι αντάρτες , που σκοπό , πάντα , είχαν να..κατεδαφίσουν την Αστυνομία , κάτι που ποτέ δεν κατάφεραν , διότι αν το είχαν καταφέρει , η εξέλιξη της μάχης του Λιδορικίου θα ήταν τελείως διαφορετική , και οι συνέπειες ..τραγικές ...

Απ' τα δύο μπροστινά πολυβολεία , λοιπόν το ένα όπως είπαμε κάλυπτε , την πλευρά προς τον Παλιόραγκο , ελέγχοντας ταυτόχρονα το κέντρο του χωριού , Αλωνάκι , Βαθειά καθώς και την κάτω και δεξιά του Παλιόραγκου περιοχή , τον Γυφτομαχαλά , το άλλο μπροστινό κάλυπτε την περιοχή προς τα σχολεία και το δρόμο προς Ναύπακτο , βέβαια η ορατότητά του ήταν περιορισμένη , αν και τότε πολλά σημερινά σπίτια δεν υπήρχαν .

Απ' τα άλλα δυο πολυβολεία , της πίσω πλευράς , κάλυπταν , τη ρεματιά , το..Σκατόρεμα , όπως το λέμε , μέχρι κάτω μακριά , τον Κούστη και το νεκροταφείο , καθώς και όλη την πέρα πάντα μέχρι τον Αντώνη , το ρουμάνι και το δρόμο προς Καρούτες .

Η φωτογραφία αυτή φίλοι μου , είναι βγαλμένη το 1953 , απ' το Σερεντέλη και καλύπτει το κομμάτι από το Αλωνάκι μέχρι και το Δημοτικό σχολείο , όπως επίσης και το παλιό Γυμνάσιο , τωρινό Δημοτικό , και κομμάτι του Ψαλά . Στο κέντρο , σχεδόν , της φωτογραφίας , φαίνεται ολοκάθαρα το κτίριο της Αστυνομίας , το Καψαλαϊικο όπως λέμε , και ολοκάθαρα φαίνονται τα δυο , τουλάχιστον πολυβολεία , που ακόμα δεν έχουν γκρεμιστεί , και μάλλον η φωτογραφία , είναι βγαλμένη κατά το διάστημα που ..καθαρίζαμε την ταράτσα μας γιατί κρατούσε νερά , με τα πολυβολεία και το τειχίο , και αν ζουμάρετε στην φωτογραφία , θα έχετε μπροστά σας το..αμυντικό σύστημα του χωριού μας , της τότε εποχής , σε συνδυασμό δε με την επόμενη φωτογραφία , που είναι παρμένη , πρόσφατα όμως , απ' τον Παλιόραγκο , και έχει μπροστά και κάτω ..πιάτο το Λιδορίκι , θα βγάλετε συμπέρασμα για την πλεονεκτική θέση των ανταρτών όταν επιχειρούσαν από κει .

Όπως βλέπετε το χωριό μας είναι..εκτεθειμένο στα ..μάτια του Παλιόραγκου , όπως επίσης και το Βαρούσι και ο Γυφτομαχαλάς , που στη φωτογραφία δεν φαίνονται .

Η Αστυνομική δύναμη της εποχής , απ' όσο θυμάμαι θα πρέπει να ήταν , συνολικά , γύρω στα 10-15 , άτομα , διοικητής ήταν ο Γεώργιος Παπαγεωργίου , Μοίραρχος , που αργότερα παντρεύτηκε στο χωριό μας , την πρωτοξαδέρφη μου Παρασκευή ( Τσιβούλα ) Φαλίδα .

Επειδή λοιπόν η Αστυνομία , είχε ταράτσα , που πρόσφερε μεγαλύτερη σιγουριά και ασφάλεια , εκείνο το βράδυ είχαμε μαζευτεί εκεί , στο χώρο του υπνοθαλάμου και του μαγειρείου , η οικογένειά μου , ο πατέρας μου ήταν στην Αθήνα , και πολλοί γείτονες ,γυναικόπαιδα μόνο , Κουτσαυταίοι κλπ , μαζί μας δε ήταν κι' ένας συγγενής μας απ' τη Σώταινα , ο Χαραλ.Φάκος , που ήταν παλιότερα χωροφύλακας , και αν θυμάμαι καλά , πρέπει να ήταν κι' ο μάγειρας της χωροφυλακής , Γιώργος Κολοκύθας , μάλλον , απ' το Λούτσοβο , και βέβαια ήταν και οι μόνοι που είχαν όπλα .

Πολλά , πάρα πολλά , είναι ..καταγραμμένα στη παιδική μου μνήμη , απ' τα γεγονότα της τραγικής εκείνης βραδιάς , τα περισσότερα όμως , που αφορούσαν στα ..διαδραματιζόμενα , έξω στο χωριό , και κυρίως στον χώρο του Αλωνακιού , είναι καθαρά..ηχητικά ντοκουμέντα , απ' τις σκληρές μάχες ανταρτών , στρατιωτών , και χωροφυλακής , όπως επίσης και οι διάφοροι ήχοι , απ' τα..χωνιά των ανταρτών , τις φωνές των χωροφυλάκων αλλά και των λίγων στρατιωτών που αμύνονταν στο κοντινό , σε απόσταση 20 μέτρων ..Στρατηγείο , που είχε έδρα στο Ευσταθαίικο σπίτι .

Κάτι όμως που δεν θα ξεχάσω ποτέ , και πως θα ήταν δυνατό κάτι τέτοιο , είναι το ότι ο ξάδερφός μου ο Χαραλ.Φάκος , εκτός απ' το όπλο του , είχε δίπλα και ένα κιβώτιο με χειροβομβίδες , για υστάτη..άμυνα αλλά και..εν ανάγκη...αυτοκαταστροφή...

Αυτή ήταν η αστυνομική δύναμη της εποχής , τέταρτος απ' αριστερά ο Διοικητής της Υποδιοίκησης , Γ.Παπαγεωργίου , ο πέμπτος είναι ο Κώστας Παναγιώτου , έκτος ο..Νιόνιος , που μας έκανε ..αστεία , ο έβδομος , πρέπει να είναι ο Γιάννης Κουμιανάκης , απ' το Ηράκλειο Κρήτης κι ο μεσαίος απ' τους καθιστούς είναι ο Σωτήρης Γιαλαμάς , που παντρεύτηκε , κι' αυτός Λιδορικιώτισσα ,τώρα όμως που καλοκοιτάζω τη φωτογραφία , έχω την εντύπωση η..μάλλον την πεποίθηση ..βέβαια ..βέβαια .., ο πρώτος απ' αριστερά όρθιος , είναι ..σίγουρα ο Μανώλης ο Αγγελάκης , λεβεντόπαιδο , Κρητικός που κι' αυτός έπεσε..θύμα της Λιδορικιώτικης ..ομορφιάς , παντρεύτηκε τη χωριανή και αγαπημένη φίλη , Δήμητρα Λουτσόβου , και έφυγε , δυστυχώς , πριν δυο χρόνια . Στους εικονιζόμενους προσθέστε και κάνα..δυο ίσως ακόμα για να 'χετε όλη την αστυνομική δύναμη...

Ο Σωτήρης Γιαλαμάς , πάει λίγος  καιρός που  έφυγε  απ’ τη  ζωή , αυτός  θα μπορούσε  ίσως , να μας δώσει κάποιες πληροφορίες για την επίμαχη..εποχή..αλλά δυστυχώς  δεν  προλάβαμε ..

Βραδιά κι' εκείνη ...εφιάλτης πραγματικός .εξήντα χρόνια πέρασαν κι' ακόμα είναι ..ολοζώντανη μέσα στο νου , υπάρχουν μάλιστα φορές που ..πετιέμαι στον ύπνο μου , νοιώθοντας να με...πνίγει ή ..έντονη μυρωδιά οινοπνεύματος , το γιατί θα το πούμε παρακάτω..

   Ας θυμηθούμε όμως τα τραγικά γεγονότα της βραδιάς εκείνης...

   Μαζεμένοι , κυριολεκτικά , ..κουβαριασμένοι , εκεί στο μεσοπάτωμα της Αστυνομίας , εμείς κι' οι γείτονες , στο πηχτό σκοτάδι , ακούγαμε , ριπές , εκρήξεις , βρισιές και τις φωνές των ανταρτών , με τα ..χωνιά , να ..καθησυχάζουν τους Λιδορικιώτες , λέγοντας , δήθεν , πως δεν θα πειράξουν κανένα , κι' ότι θέλουν μόνο ψωμί , ενώ γινόταν ..κυριολεκτικά ..χαμός..

   Εγώ ήμουνα χωμένος στην ποδιά , στην αγκαλιά της μάνας μου , που την ένοιωθα να ..σπαρταράει σαν ψάρι , απ' το φόβο , και φυσικά ήμουνα ..κατατρομοκρατημένος , μουτζόκλαιγα , κι' η έρμη η μάνα μου μου ‘φραζε το στόμα , λες και θα μας άκουγαν με τον πανζουρλισμό που γινόταν έξω...

   Κάποιες στιγμές , γινόταν ησυχία , τότε ..ανασαίναμε όλοι με ανακούφιση , ελπίζαμε πως όλα τέλειωσαν , πως τέλειωσαν τα βάσανά μας , αλλά να που σε λίγο ξανάρχιζε το...πανηγύρι , ..σαούρα πάλι εμείς...κολλημένοι όλοι , ο ένας πάνω στον άλλον , φοβο..χαρακωμένοι , σκόρπιοι απ' το φόβο , το φόβο που μας είχε ..παραλύσει...

   Σε κάποια στιγμή , έγιναν απανωτές εκρήξεις κοντά μας , πολύ-πολύ..κοντά μας , τρελαθήκαμε , η μάνα μου λιπόψυχη όπως ήταν λιποθύμησε , η θεια Σοφία η Κουτσιαύταινα , μάλλον , η κάποια άλλη απ' τις γειτόνισσες , είχε πρόχειρα οινόπνευμα , και προσπάθησε , είτε απ' τον πανικό της είτε γιατί έτσι πίστευε πως έπρεπε να κάνει , να της τρίψει το πρόσωπο , έλα όμως που απ' την τρομάρα της έριξε το οινόπνευμα στο δικό μου πρόσωπο ; ..ε..αυτό ήταν , εγώ..πνίγηκα κυριολεκτικά , μου κόπηκε η ανάσα , έβαλα τα κλάματα , προσπαθώντας ν' ανασάνω , η μάνα μου η καημένη , τι να κάνει ; προσπαθούσε να μου σταματήσει το κλάμα , βουλώνοντας το στόμα μου , και κάνοντάς με να ..πνίγομαι περισσότερο..τραγικές στιγμές...

   Από τότε φαίνεται , αγαπημένοι μου φίλοι , απ' τη βραδιά εκείνη , και το πάθημά μου αυτό , με το οινόπνευμα , δεν έχω ποτέ , ΠΟΤΕ , χρησιμοποιήσει οινόπνευμα , αφού παιδί , όταν αρρώσταινα , δεν δεχόμουνα ποτέ να μου κάνει η μάνα μου εντριβή , κι' ακόμα , μετά από τόσα χρόνια , πνίγομαι στη μυρωδιά του οινοπνεύματος , κόβεται η ανάσα μου...πεθαίνω..

   Δίπλα μας , ακριβώς , ήταν ο ξάδερφός μου ο Χαράλαμπος ο Φάκος , με το όπλο του αγκαλιά , και δίπλα του ένα κασονάκι με χειροβομβίδες , κάποια μάλιστα στιγμή που τα πράγματα είχαν ..δυσκολέψει πολύ-πολύ , αφού οι θόρυβοι , ακούγονταν πολύ κοντά μας , είπε χαμηλόφωνα : Εδώ έχω χειροβομβίδες , άμα φτάσουν ως εδώ , και προσπαθήσουν να μπούνε μέσα , θα σας δώσω από μία , καλύτερα να ανατιναχτούμε όλοι μαζί με τους αντάρτες παρά να μας πιάσουνε , θα μας σφάξουνε ....

   Πείτε μου τώρα , με όση..ψυχραιμία μπορείτε να έχετε , θα μπορούσατε ποτέ , όσες..ζωές κι'αν ζούσατε , να σβήσετε απ' τη μνήμη , απ ‘ το' νου , απ' το..μυαλό σας , όλα αυτά ; Δεν ξέρω αν εσείς θα το μπορούσατε , προσωπικά δεν μπόρεσα ..

   Κάποια στιγμή ακούσαμε και πυροβολισμούς κι' απ' την άλλη πλευρά της Αστυνομίας , πίσω μας , προς τα Πετραίικα και το Καλαπτσαίικο , που ήταν και η αποθήκη με τρόφιμα του στρατού , πυροβολισμοί..αλαλαγμοί , φωνές , βρισιές και τα ..χωνιά το..βιολί τους , εκεί όλοι πιστέψαμε πως όλα πια τέλειωσαν...ευτυχώς όμως , γιατί σε κάμποση ώρα , επικράτησε ..ησυχία , σποραδικοί οι πυροβολισμοί , φωνές ..μακρινές , τα χωνιά..σώπασαν , ο εφιάλτης μας είχε ..τελειώσει ..ηρεμήσαμε κάπως και περιμέναμε να ξημερώσει .

Αργότερα , κατέβηκαν κάποιοι χωροφύλακες , μας καθησύχασαν , αφού είδαν τα..χάλια μας , και μας είπαν πως , δόξα τω Θεώ , όλα τέλειωσαν , όλα πήγαν καλά...σωθήκαμε , για άλλη μια φορά ..γλυτώσαμε...

   Βέβαια , μετά από τόση ταλαιπωρία , τόσο..φόβο , τρόμο και..ψυχοπλάκωμα , ούτε να..χαρούμε δεν είχαμε κουράγιο , δεν είχαμε τη δύναμη...η ψυχή μας είχε πέσει στο...κενό...

   Το τελευταίο κομμάτι , αυτής της ..τραγικής παιδικής μου ανάμνησης , έχει και τα...γλυκά της σημεία , όσο κι' αν σας φανεί περίεργο , τα έχει...

   Σαν ξημέρωσε λοιπόν , καλά-καλά , άρχισαν οι χωριανοί να..ξεμυτάνε , δειλά..δειλά και επιφυλακτικά , ο φόβος βλέπεις υπήρχε ακόμα , ούτε ήξερε κανένας τι μπορεί να μας..περιμένει , η ηρωική ...παρέα , σκόρπισε , όλοι τράβηξαν για τα σπίτια τους , με την αγωνία του τι θα...βρουν , κι' αν θα υπάρχουν ..όρθια ...

   Κάποια στιγμή , βγήκα κι' εγώ , σίγουρος πως θα βρω και τ' άλλα παιδιά , τους φίλους μας , τα..γειτονόπουλα και τους συμμαθητές μου , και δεν έπεσα έξω , την ίδια σκέψη είχαν κάνει και τα άλλα παιδιά , μας έτρωγε βλέπεις και η..περιέργεια ..

   Βγαίνοντας στο δρόμο , που ήταν έρημος από κόσμο , είδαμε , στην αριστερή μεριά , προς τα σχολεία , σκορπισμένα τρόφιμα , κονσέρβες , κομμάτια σοκολάτας , και...κονσέρβες ..πουτίγκας , μάλιστα , πουτίγκας , προφανώς Εγγλέζικες , η πόρτα της αποθήκης , στο Καλαπτσαίϊικο , της θειας της Ευδοξίας , ήταν σπασμένη , πεταμένη στο δρόμο , και χάμω ήταν ..σπαρμένα , σκόρπια , αλεύρια , ζάχαρες , μακαρόνια , και διάφορα άλλα , τρόφιμα , στο μέρος που είναι μπροστά απ' το Τσανταίικο σπίτι , που τότε φυσικά δεν υπήρχε , που ήταν άχτιστο οικόπεδο , όπως άχτιστο ήταν και το σπίτι του Χορταριά , κι' εκεί ήταν το οικόπεδο κατηφορικό , μια μικρή...σάρα , πάνω δε στην κορφή , πλάι στο δρόμο , που ήταν όπως είπαμε γεμάτος από σκόρπια τρόφιμα κλπ , υπήρχε ένα βαρέλι μεταλλικό , που ήταν ..πυροβολημένο και κάτι ..έτρεχε απ' τις τρύπες ..

   Πλησιάσαμε , όλοι οι..παλιόφιλοι , κάποιος πήρε με το δάχτυλό του , λίγο απ' το ..παχύρρευστο άχρωμο υγρό που..σιγόσταζε , το δοκίμασε και μας είπε : ρε...είναι μέλι , είναι...γλυκό σαν μέλι...έτσι ο  ένας με τον άλλο , το μαθαν όλα τα παιδιά και πέρασαν όλα να πάρουν το...γλυκό τους , και με ..κατσαρολάκια παρακαλώ...

   Όταν μάλιστα έπαψε να ..στάζει , γιατί κατέβηκε η στάθμη , όλοι μαζί το ..ανασηκώσαμε , του βάλαμε...τάκο και συνεχίσαμε το...άρμεγμα του...μελιού , που μετά μάθαμε , απ' τη μάνα μου το ήξερε , λόγω ..ζαχαροπλαστικής..ιδιότητας , πως ήταν...γλυκόζη , σιγά ..τ'αυγά , εμείς πάντως για μέλι το ...τρώγαμε , κι' ήταν και..γλυκό-γλυκό...

   Έτσι λοιπόν , γλυκά..γλυκά τέλειωσε αυτή η ..πικρή , θλιβερή και τραγική βραδιά της 18ης Απριλίου του 1949 , ο τίτλος της ..αφήγησης θα μπορούσε να είναι : " Το γλυκό..τέλος μιας ..ολόπικρης..νύχτας !!! "...

ΣΗΜ : Στο επόμενο , μάλλον αύριο , θα συνεχίσουμε σχολιάζοντας κάποια σημεία της αφήγησης του συγγραφέα του βιβλίου " Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΛΙΔΟΡΙΚΙΟΥ " Αθαν.Ευσταθίου , που μας έκαναν ξεχωριστή εντύπωση .

   Σχολιάζοντας , λοιπόν, φίλοι μου , την αφήγηση του χωριανού μας και παρόντα σ' όλα τα γεγονότα της βραδιάς εκείνης , Αθαν.Ευσταθίου , σταθήκαμε σε μερικά σημεία , που και μας έκαναν ιδιαίτερη εντύπωση , αλλά και ταίριαζαν ( μερικά ) με τα όσα είχαμε καταγραμμένα στη μνήμη μας .

   Θα σταθούμε στη σύλληψη του ταξίαρχου Μαρκόπουλου και στον τραγικό θάνατο του άτυχου λοχαγού Γάσπαρη , γιατί , κακά τα ψέματα , όπως αναφέραμε και στο προηγούμενο σημείωμά μας , όσα έχουν γραφτεί σε κάποια σχετικά βιβλία , που έχουμε δημοσιεύσει , δεν..κολλάνε , δεν έχουν..λογικο.. φάνεια , δεν ...στέκουν , όπως λέμε , έχοντας μάλιστα υπόψη τα όσα λεχθήκανε την εποχή εκείνη , και εξακολουθούν να είναι πεποίθηση των χωριανών μας , έρχονται σε ευθεία..αντίθεση , θα μπορούσαμε να πούμε .

   Απ' τις γραπτές μαρτυρίες , που έχουμε υπόψη μας , μόνο η αφήγηση του κ.Ευσταθίου , δένει..ταιριάζει με τα όσα ξέρουν , η έχουν ακούσει οι Λιδορικιώτες , γράφει π.χ , ο συγγραφέας , πως λίγο πριν το μακελειό φτάσει στο αποκορύφωμά του , είχε επισκεφτεί το γραφείο του Ταξίαρχου , όπου υπήρχαν αδιάψευστα ..σημάδια χρήσης ..αλκοόλ , και αργότερα ο συγγραφέας , στη συνέχεια της αφήγησής του , εμμέσως πλην σαφώς , αναρωτιέται (;) , μήπως αυτό ήταν και η αιτία της αναιτιολόγητης εξόδου του Ταξίαρχου απ' το Ευσταθαίϊκο σπίτι , μόνος , να κάνει τι ; αυτό δεν μπορεί κανένας να το ..εξηγήσει , λογικά τουλάχιστον .

   Κανένας δεν μπορεί να ξέρει σε ποιά ψυχική κατάσταση ήταν τις στιγμές εκείνες ο άτυχος Ταξίαρχος , ούτε φυσικά μπορούμε να γνωρίζουμε την ποσότητα του αλκοόλ που καταναλώθηκε , ούτε ακόμα αν ήταν ..συστηματικός πότης , και μέχρι ποιού σημείου , απ' την άλλη όμως μεριά , δεν υπάρχει , όπως προαναφέραμε , καμιά , μα καμιά εξήγηση και δικαιολογία που να δίνει κάποια απάντηση στο ερώτημα : γιατί κατέβηκε κάτω , όντας σε πλήρη εξέλιξη η μάχη με τους αντάρτες , και μάλιστα απροφύλαχτος , μόνος , προσωπικά , η αναφορά , ο...υπαινιγμός , έστω και..έτσι όπως γίνεται απ' το συγγραφέα , μου επιβεβαιώνει όλα όσα έχουν μείνει επί 60 χρόνια στην μνήμη μου , και χωρίς βέβαια να είναι ..ευχάριστο αυτό , δίνει όμως μια λογικοφανή απάντηση στα ..αναπάντητα ερωτηματικά...

   Άλλο σημείο πάλι που μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση , είναι η αναφορά του συγγραφέα , στις γυναίκες - αντάρτισσες -αιχμαλώτους της βραδιάς εκείνης , μέσα στις οποίες υπήρχαν και ανήλικες κοπελίτσες . Όταν , λέει , τις ανακρίνανε , διαβάστε προσεκτικά , όσες είχαν χάσει την παρθενιά τους , δεν αναφέρει βέβαια αριθμό , έκαναν ..ευνοϊκές ΓΙΑ ΤΟΥΣ  ΑΝΤΑΡΤΕΣ καταθέσεις , ενώ όσες τη...διατηρούσαν , καταθέσανε ..δυσμενώς , για τους αντάρτες , εδώ βέβαια θα ήταν πολύ-πολύ χρήσιμο να ξέραμε , ποιές , απ' τις δυο κατηγορίες είχαν μπει στο αντάρτικο , με τη ..θέλησή τους και ποιές όχι , βέβαια ...μαντεύουμε , αλλά καλό θα ήταν να έχουμε και τις ανάλογες ..μαρτυρίες...κι' ακόμα να είχαμε κάποιες προσωπικές πληροφορίες για τα δύστυχα αυτά κορίτσια . Τέλος δεν σας κρύβω πως στο διάβασμα αυτού του κομματιού ...ανατρίχιασα , φέρνοντας στο νου μου , την όλη διαδικασία ανάκρισης και κυρίως αφήνοντας τη ..φαντασία μου να...καλπάζει στους , πιθανούς ..τρόπους διαπίστωσης της ..ύπαρξης η μη της παρθενιάς αυτών των άμοιρων ..κοριτσιών .

   Τελειώνοντας το σχόλιό μας θα σταθούμε για λίγο στις εκτελέσεις του Ασημακόπουλου και του Ευσταθίου , και κυρίως σε κάποιες αναφορές του συγγραφέα . Ο κ. Ευσταθίου χρησιμοποιεί , σημειολογικά πιστεύουμε , τον όρο .." Νεολιδορικιώτες " , δείχνοντας , ίσως , προς κάποια ..κατεύθυνση , σωστή η λάθος , δεν μπορούμε να πούμε , αν όμως λάβουμε υπόψη και την αναπτυχθείσα τότε και μεταγενέστερα ..φημολογία , μπορούμε να..προσεγγίσουμε το όλο θέμα , όχι φυσικά με απόλυτη...σιγουριά ....

   Το γεγονός όμως είναι , πως ο συγγραφέας , δίνει κάποιες συγκεκριμένες πληροφορίες , έστω και λίγο..καμουφλαρισμένες , κι' ο καθένας μας ας σχηματίσει την ..άποψή του ..

Μας απομένει ακόμα αδέρφια , η..συναρμολόγηση και δημοσίευση της σφήγησης του Βασ.Αποστολόπουλου , για να ολοκληρώσουμε  , τις , περί την ..μάχην του Λιδορικίου , περιγραφές  , που ..διαθέτουμε , έχουμε όμως και σε..εξέλιξη , τις  προσωπικές μαρτυρίες κάποιων Λιδορικιωτών , που μπορεί να μην ήταν..αυτόπτες  μάρτυρες , αλλά έζησαν τα γεγονότα , και ήταν σε ηλικία , τότε , που μπορούν να μας δώσουν κάποιες ..ασφαλείς και..αξιόπιστες (όσο είναι αυτό …δυνατό ) πληροφορίες , βέβαια , πάντα , φοβάμαι , πως θα υπάρχει ο φόβος , η κάθε αφήγηση να είναι και ελαφρώς…χρωματισμένη , χωρίς αυτό να σημαίνει κάτι το..ιδιαίτερο , και δεν σας κρύβω αδέρφια , πως μετά την τμηματική  δημοσίευση , της αφήγησης του Αθαν.Ευσταθίου , και σε σχετική συζήτηση , με χωριανό μας , μου είπε ακριβώς  : “…Ξέρεις βέβαια , πως αυτός  , ο Ευσταθίου δηλαδή , ήταν…δεξιός !!!!!!! “ …

    Κατακαημένη …Ελλάδα..!!!

ΣΗΜ : Τις  επόμενες  μέρες θα  δημοσιεύσουμε όλες  τις  σχετικές  πληροφορίες  για  τη  μάχη , όπως  έχουν  καταγραφεί από  άλλους  συγγραφείς .

   Καλό  σας  ξημέρωμα  , να  είστε  όλοι  καλά ….Κ.Κ.-