1955. H ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΚΛΕΙΝΕΙ ΤΟΥΣ ΟΙΚΟΥΣ ΑΝΟΧΗΣ ΚΑΙ ΟΙ ΙΕΡΟΔΟΥΛΕΣ ΚΑΝΟΥΝ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ " ΠΙΑΤΣΑ "ΣΤΗΝ ΟΔΟΝ ΑΘΗΝΑΣ

Τη δεκαετία του ’50 η Αθήνα είχε μετατραπεί σύμφωνα με τις εφημερίδες σε μια «μικρή Μονμάρτη», εξαιτίας της ελεύθερης πορνείας στους δρόμους. Η κοινωνία έκπληκτη παρακολουθούσε τις ιερόδουλες που έκαναν πεζοδρόμιο σε μερικούς από τους πιο πολυσύχναστους δρόμους της πόλης. Η εμφάνιση του «πεζοδρομίου» ήρθε όταν η Ελλάδα αναγκάστηκε να ακολουθήσει κατά γράμμα τις εντολές της Ουνέσκο για τη μετάδοση των αφροδίσιων νοσημάτων. Έτσι, εκδόθηκε το διάταγμα 3031 του 1955, που προέβλεπε το κλείσιμο και των τελευταίων 11 οίκων ανοχής που λειτουργούσαν στην Αθήνα και τον Πειραιά. Έπειτα από αυτό, καθημερινά δεκάδες «άστεγες» υπηρέτριες του έρωτα πωλούσαν τις «υπηρεσίες» στους ενδιαφερόμενους στους δρόμους, μετά από επιτόπιο «νταραβέρι». Οι πιάτσες του ομαδικού εταιρισμού δεν ήταν στη γνωστή Συγγρού, ούτε στην παραλιακή λεωφόρο. Ήταν στις οδούς Σοφοκλέους, Αθηνάς, Αγίου Κωνσταντίνου και στις παρόδους τους. Οι κάτοικοι του κέντρου διαμαρτύρονταν καθημερινά, αλλά το φαινόμενο αντί να φθίνει εξαπλωνόταν και σε άλλες περιοχές.





Συντηρητικό ντύσιμο για καμουφλάζ Οι ιερόδουλες πάσης ηλικίας και εμφανίσεως δεν ντύνονταν με σέξι και εκκεντρικά ρούχα, αλλά έδειχναν περισσότερο ως κυρίες και νοικοκυρές. «Η ιστορία αρχίζει. Λίγα μέτρα κάτω από το Εθνικό Θέατρο μόλις αρχίζει να νυκτώνει. Εργατικοί, μαθηταί με τις σάκες υπό μάλης, στρατιώται, παδιά και γέροι έχουν περικυκλωμένες γυναίκες, με σοσόνια κατά προτίμηση, τους προσφέρουν τσιγάρα και κουβεντιάζουν μαζί τους. Όσοι έχουν την ατυχία να κάθωνται γύρω από τα αμαρτωλά στέκια, κλειδαμπαρώνονται στα σπίτια τους και πολλές γυναικούλες που πέφτουν επάνω στις περίεργες αυτές συγκεντρώσεις σταυροκοπιούνται με δέος», έγραφαν οι εφημερίδες της εποχής.






 Όταν οι κάτοικοι έβγαιναν στα μπαλκόνια και έβαζαν τις φωνές στις πόρνες για να απομακρυνθούν, συχνά βρίσκονταν να διαπληκτίζονται με τους «αγαπητικούς», δηλαδή τους νταβατζήδες των κοριτσιών, που παρακολουθούσαν από κοντινή απόσταση. Εκτός από αισθητικούς λόγους, το πεζοδρόμιο των ιερόδουλων ανησυχούσε τους πάντες, εξαιτίας των αφροδίσιων νοσημάτων, που εκείνη την περίοδο ήταν σε έξαρση. «Αυτές οι γυναίκες στα χάλια που βρίσκονται ημπορούν να έχουν ιατρικό έλεγχο εάν δεν τους επιβάλλεται αυτός;» αναρωτιόνταν ο κόσμος. Η αστυνομία, με ορισμένες επιχειρήσεις-σκούπα, προσπάθησε να «καθαρίσει» την κατάσταση, αλλά το πρωτοεμφανιζόμενο φαινόμενο, είχε πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις. 






Τα επόμενα χρόνια, οι περισσότερες ιερόδουλες βρήκαν στέγη στην Τρούμπα, αλλά και σε ορισμένα άλλα παράνομα «σπίτια» της Αθήνας. Στην πραγματικότητα όμως, η ελεύθερη πορνεία δεν σταμάτησε ποτέ και συνεχίζεται μέχρι τις ημέρες μας.... 
Διαβάστε όλο το άρθρο: http://www.mixanitouxronou.gr
Πίσω στα παλιά  

AΘΗΝΑΑ 1898 ΠΕΡ.

Σπανιότατη απεικόνιση καθημερινής σκηνής στην Πλατεία Ομονοίας.
Λούστροι στη σειρά και λίγο πιο βάθος ένας κουλουράς.
Στο βάθος διακρίνεται η Οικία Καυτανζόγλου, Πανεπιστημίου 68 & Πατησίων 1. Στο ισόγειο στεγαζόταν το Καφενείο των Γερόντων.
Ήταν η δεύτερη οικία του αρχιτέκτονα Λύσανδρου Καυταντζόγλου [γεν. 1811 – † 5.10.1885] την οποία έκτισε το 1860.
Παλαιότερα εδώ υπήρχε η οικία του εμποροκτηματία Δημητρίου Ανδρέου. Η οικία αυτή οικοδομήθηκε τον Απρίλιο του 1851 βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Δημητρίου Ζέζου. (Αριθμός αδείας οικοδομήσεως 145).
Επίσης βλέπουμε καθαρά το τριώροφο κτίσμα που υπήρχε επί της Πατησίων 3.
Ας σημειωθεί επίσης οτι πρώτη φορά βλέπουμε το αρχικό διώροφο κτήριο επί της Πανεπιστημίου 66 & Πατησίων 2.
Δεξιά διακρίνεται το Μέγαρο Μιχαήλ Πούλου
Πλατεία Ομονοίας 12 & Πανεπιστημίου
Έτος κατασκευής: 1885
Κατεδάφιση: 1958 περ.
Αρχιτέκτων: Ernst Ziller [γεν. 1837 – † 1923].
Μεταξύ 1890 και 1899 περίπου στεγάστηκε στους ορόφους του μεγάρου το "Ξενοδοχείον της Γερμανίας"
https://www.facebook.com/photo.php?fbid=731217403557290&set=a.176243685721334.41016.149801415032228&type=3&theater
Στο ισόγειο ήταν το καφενείο "ΗΒΗ".
Τις δεκαετίες 1930 και 1940 στο κτήριο στεγάστηκε το Ξενοδοχείο "Πλάζα".
Στη θέση του κτίστηκε το 1958 πολυώροφο κτήριο γραφείων με καταστήματα στο ισόγειο σε σχέδια του αρχιτέκτονα Θουκιδίδη Βαλεντή [γεν. 1908 – † 1982].
Εύγε Τιτίκααααααα
Πηγή: ebay 
http://www.ebay.fr/…/Grece-Athenes-Cireurs-de-…/371854918307
https://www.facebook.com/photo.php…

https://www.facebook.com
 Πίσω στα παλιά 

ΒΡΑΔΙΝΗ ΒΟΛΤΑ ΣΤΑ ΠΡΟΣΦΥΓΙΚΑ ΠΑΓΚΡΑΤΙ ΚΑΙ ΒΥΡΩΝΑ ΤΟΥ 1931

Βραδινή βόλτα στο προσφυγικό Παγκράτι και τον Βύρωνα του 1931

Ιστορίες από την παλιά Αθήνα

Διαβάστε πώς διασκέδαζαν στην παλιά Αθήνα στις αρχές της δεκαετίας του '30

«Ελάτε να πάρουμε το αυτοκίνητο της συγκοινωνίας να πάμε στο Παγκράτι. Εβδομήντα χιλιάδες κάτοικοι! Aπίστευτον. Όσους δηλαδή είχε απάνω κάτω όλη η Αθήνα επί της δευτέρας βασιλείας. Αν ρωτάτε πόσους κατοίκους είχε η Αθήνα επί Όθωνος: ούτε σαράντα χιλιάδες.
Περνάμε την γέφυρα του Ιλισσού και ευρισκόμεθα de l’autre cote de l’ eau, από το άλλο μέρος του νερού, εις την άλλην όχθην, όπου το περίφημον Βατραχονήσι, δια τας ωραίας του οποίου η λαϊκή μούσα ενεπνεύσθη το γνωστό παλαιό τραγούδι:Πάρε με Αντριάνα μου
να σε βοηθώ στην πλύση
και να σου κουβαλώ νερό
απ’ το Βατραχονήσι
Όσο όμως προχωρούμε βλέπουμε όχι πεια σπίτια, μα παλάτια ολόκληρα, μαγαζιά πολυτελείας και ό,τι θέλεις. 
Μια νέα πόλις. Εις το τέρμα του τραμ μπύρες και ρεστωράν πολυτελέστατα, βαφεία –σε όλη την Αθήνα προς δέκα ετών υπήρχε μόνον ένα βαφείο- και ό,τι μπορείς να φαντασθής πως έχει μια πόλις. Το καλοκαίρι θέατρο και τώρα το χειμώνα κινηματογράφο. Χοροδιδασκαλεία δε όσα θέλεις.

Βλέπομεν εις ένα ως είδος περιβολάκι ρεστωράν και αρκετό κόσμο, μία δε επιγραφή «Εδώ υπάρχει ρετσίνα Μεσογείων». 
Το Αττικόν αυτό ποτόν μας τραβάει και καθόμαστε. Έχει ένα κοκκινέλι έκτακτο. Υπό την επήρειαν αυτού διάφοροι μπεκρήδες της γειτονιάς τραγουδάνε με κιθάρες. Ψάλλουν τα προσόντα των θηλυκών της γειτονιάς:
Εις το Παγκράτι όλες
Τρελλές και κουτσομπόλες
Είνε Κυριακή και το ίδιο γίνεται και σ’ όλα τα πλαγινά μαγαζιά. Όλο το Παγκράτι γλεντάει και τραγουδάει. Όξω φτώχεια!
Ας προχωρήσωμεν όμως και προς τον συνοικισμόν του Βύρωνος όπου εγκατεστάθησαν περίπου είκοσι χιλιάδες πρόσφυγες. Τι είνε αυτό; Τι κοσμοπλημμύρα! Εις συνοικισμόν ευρισκόμεθα ή εις την οδόν Σταδίου εις ημέρας Αποκρεώ; 
Συνοικισμός είνε εδώ προσφύγων ή Ντωβίλ όπου αι κυρίες επιδεικνύουν τις τουαλέττες των; Τα κακόμοιρα τα κορίτσια ήρθαν με το πουκάμισο από τη Σμύρνη και τώρα με τη δουλειά τους άλλη με τη βελόνα, άλλη με τη γραφομηχανή πολεμάνε να ζήσουν και να κρατήσουν και αξιοπρέπεια. Νοικοκυροκόριτσα βλέπεις καλομαθημένα. 
Μια παροιμία λέει: «Και τα δαχτυλίδια να πέσουν, μένουν στα δάχτυλα τα σημάδια».
Ας προχωρήσωμεν όμως προς την Αγοράν. Άλλη έκπληξη μας περιμένει. Τι μπακάλικα και μανάβικα είνε αυτά που τίποτα δε λείπει! Τι άλλα παντός είδους μαγαζιά, καφενεία, ζαχαροπλαστεία, μπυραρίες και ό,τι άλλο βάλει ο νους σου. 
Και τι καθαρά όλα και σερβίρισμα τέλειον. Ας έρθουν εδώ οι καταστηματάρχαι της πρωτευούσης για να μάθουν λίγο πολιτισμό!
Κόσμος πολύς σαν σε πανηγύρι σ’ όλα αυτά τα μαγαζιά. Γλεντάει την Κυριακή του γιατί αύριο πάλι αρχίζει το μαγκανοπήγαδο, η καθημερινή δουλειά.

Πόσα ντάνσιγκ και χοροδιδασκαλεία νομίζεται πως έχει ο συνοικισμός; 
Τρία παρακαλώ χωρίς να λογαριάσουμε και τη Ριβιέρα, ένα κέντρον απάνω στο ψήλωμα του λόφου, έξω από το συνοικισμό, όπου το καλοκαίρι πήγαιναν του κόσμου τ’ αυτοκίνητα και γινόταν κίνησις μεγάλη.

Μα ας προχωρήσουμε τέλος πάντων να δούμε τι είνε και αυτή η ξακουστή Ριβιέρα, όπου το καλοκαίρι πήγαιναν οι Αθηναίοι για να δουν τις κόρες της Ιωνίας να χορεύουν.
Στο ύψωμα απάνω μία ταράτσα όπου μπορεί να γίνη χορός το καλοκαίρι και μια αρκετά μεγάλη σάλα. 
Κάνει αρκετή ψυχρίτσα γιατί είνε και ψηλά –και ο περισσότερος κόσμος έχει μαζευτή τώρα μέσα. Μια ορχήστρα στη γωνία και ζευγάρια χορεύουν ταγκό και φοξ-τροτ.

Σε όλων όμως τα πρόσωπα θα δης με όλο το γλέντι, όλο το χορό, πως όλα αυτά τα κάνουν για να ξεχάσουν, για να βρουν τη λησμονιά∙ σε όλων το πρόσωπο θα δης μια νοσταλγία για κάποια μακρυνά ακρογιάλια που δεν ελπίζουν να ξαναϊδούν.
Μερικά παιδιά παίζουν στο δρόμο και έρχονται ως εδώ απάνω οι φωνές των. 
Είναι τα πιο ευτυχισμένα. Μέσα στην αφροντισιά τους δεν συλλογίζονται τα περασμένα. Όταν έγινε η καταστροφή ήσαν τόσο μικρά, μωρά ακόμη. Ακόμη πιο ευτυχισμένα όσα γεννήθηκαν εδώ.

Από εδώ ψηλά φαίνεται η θάλασσα. Καθώς σκοτεινιάζει οι σταχτιές στέγες των προχείρων αυτών σπιτιών του συνοικισμού, μαζί με κάτι τσαντήρια σπαρμένα εδώ και εκεί, όπου κάθονται ακόμη οι άστεγοι, μου κάνουν εντύπωσι καραβιών, που ξεκίνησαν από κάπου μακρυά, από μερικά άλλα ακρογιάλια και δαρμένα από τη φουρτούνα έπεσαν εδώ τσακισμένα, άραξαν ή μάλλον εξώκειλαν στα πόδια του θείου Υμηττού».
(«Αμάλθεια», 1931, υπογράφει ο «Σύλβιος»)

Θωμάς Σιταράς (Αθηναιογράφος)
http://paliaathina.com/

 Πίσω στα παλιά 

ΕΝ ΑΘΗΝΑΙΣ ...ΠΑΛΙΑ ΓΕΙΤΟΝΙΑ

Η γιαγιά η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου η καταπληκτική στιχουργός που μας χάρισε αθάνατα τραγούδια έμενε στην Αγίας Σοφίας στον Κολωνό....
"...ρε παιδί μου αυτή η γυναίκα γράφει στιχάκια....άκου να δείς....και πώς ζεί..."
έλεγαν...πουλούσε τους στίχους της και ζούσε αλλά είχε και ένα πάθος
την χαρτοπαιξία....σύχναζε στα καφενεδάκια....
Γνωστός τροβαδούρος μεγάλο όνομα ήταν γείτονας....όλοι του μιλούσαν
με σεβασμό.... ήταν πολύ γενναιόδωρος....
Υπήρχαν όμως και οι άλλοι....
Σε μια αυλή απέναντι σε κάμαρα έμενε  ηθοποιός δεύτερων ρόλων
... γνωστός  μάγκας....είχε πάθος με την ...τζούρα....
είχε σπιτώσει και μια μικρότερη σε ηλικία που τράβαγε κι αυτή.
Πέθανε στην ψάθα....
Στην γειτονιά γυρίστηκαν και ταινίες ......
Τρέχαμε στα γυρίσματα να δούμε από κοντά τους ηθοποιούς....
Χαμός...να φωνάζουν οι κινηματογραφιστές μήπως και χαλάσουμε τα πλάνα....
Στα διαλείμματα  κολάτσιζαν.....τυρί και ψωμί...τίποτα το ιδιαίτερο.
Ο κινηματογράφος ήταν η κύρια διασκέδαση...γι αυτό όταν έβλεπες ηθοποιό
κάπως ένοιωθες και αν αυτός ήταν καταδεχτικός σε φώναζε κοντά του
για να σε ρωτήσει πώς σε λένε...να σου δώσει την φωτογραφία του
και εσύ να την δείχνεις στους φίλους σου.
Ήταν μόδα οι περισσότεροι γνωστοί ηθοποιοί είχαν πάντα στην τσέπη τους
ασπρόμαυρες φωτογραφίες τους.
Είχαμε και την άλλη πλευρά των "καλλιτεχνών" που δούλευαν στο καμπαρέ
Χαβάη των Κατελάνων....δίπλα στο ΠΕΡΟΚΕ....
"Γυναικωτούς" τους έλεγαν στην γειτονιά και συμβούλευαν τα παιδιά τους
να μην τους πλησιάζουν....τα βράδυα ντυνόντουσαν γυναίκες για το .."σώου" τους.
Όλοι προσπαθούσαν να ζήσουν....και οι διάβολοι και οι φτωχοδιάβολοι...
και οι νορμάλ και οι ντεμί.....σύμφωνα με τους χαρακτηρισμούς της εποχής.


Πίσω στα παλιά

ΠΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ...ΜΕΑΠΟΛΗ ΕΞΑΡΧΕΙΩΝ

Ένας ευαγής βωμός της Αφροδίτης στη Νεάπολη…

Το 1893 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Φέξη», η τρίτομη ηθογραφία-μυθιστόρημα του λόγιου Νίκου Σπανδωνή, «Η Αθήνα μας». Πρόκειται για μια μοναδική πηγή, η οποία βοηθά στο να κατανοήσει κανείς την καθημερινότητα της εποχής (κάπου στο 1890), τις ερωτικές ανησυχίες των νέων και ιδιαίτερα την κρυφή εικόνα της ερωτικής Αθήνας!

Έχουμε γράψει, σε άλλο μας σημείωμα, ότι στην Ερμού και στους γύρω παραδρόμους της, παιζόντουσαν καθημερινά περίεργα και πικάντικα «παιχνιδάκια», στα κάθε λογής σαλόνια γυναικείων ενδυμάτων και καπέλων…  Ποιος θα το πίστευε όμως, ότι το «ανάκτορο» της κολασμένης Αθήνας θα βρισκόταν στην «αθώα», νεόκοπη συνοικία της πόλης, τη Νεάπολη! 

Κυρίες, κύριοι, σας παρουσιάζουμε την περιβόητη κερά-Κασσιού και τα σπίτια της. Εκεί που παιζόταν το πραγματικά χοντρό παιχνίδι, με τις παντρεμένες της αριστοκρατίας:

«Μία από τας περιεργοτέρας μορφάς των Αθηνών των χρόνων εκείνων ήτο και η κερά Κασσιού. Αθηναία, γεννηθείσα εις την Πλάκα, ενωρίς όμως ξενητευθείσα, επέρασε την πρώτην νεότητά της εν Σμύρνη, όπου είχε νυμφευθή ένα υπηρέτην ξενοδοχείου. Συζήσασα μετ’αυτού μόλις εν έτος, εγένετο ερωμένη ενός διευθυντού ατμοπλοϊκής εταιρίας, εταξείδευσε μετ’αυτού εις την Μασσαλίαν, ηράσθη ενός θαυματοποιού, τον ηκολούθησεν εις πλείστα μέρη, επεσκέφθη τους Παρισσίους, όπου έκαμεν επί τινά χρόνον την Περσεφόνην, και τέλος εξέπεσεν εις ένα οίκον απωλείας εν Μασσαλία. Εκεί την ηράσθη ένα πλουσιόπαιδο, υιός μεγάλου Έλληνος εμπόρου, εξετρελλάθηκε μαζύ της, έφαγε μέρος της περιουσίας του και μίαν ημέραν την ηκολούθησεν εις Αθήνας, όπου την έσυρεν, ως μαγνήτης η νοσταλγία.

Τι απέγεινεν ο εραστής της άγνωστον. Εκείνο όμως το οποίον είναι γνωστόν, είναι ο βίος και η πολιτεία της περιέργου αυτής γυναικός. Αφού εγύρισε τον κόσμον, αφού εδοκίμασε τα πάντα, αφού εγνώρισε παν είδος διαφθοράς εθεώρησε καλόν, με την τάσιν εκείνην, ην έχει ο χοίρος να κυλίεται εντός των ακαθαρσιών, να εφαρμόση εν Αθήναις παν ό,τι είδε και έμαθεν εις τας περιπλανήσεις της.

Κατ’αρχάς ίδρυσε εκεί κατά την Νεάπολιν ένα οίκον απωλείας κομίσασα εκ Σμύρνης ωραία κορίτσια. Ρέκτης όμως και έχουσα νουν ανήσυχον δεν ηδύνατο να αρκεσθή εις τούτο μόνον και ηθέλησε να ευρύνη τον κύκλον των εργασιών της. Εν τω οίκω της τούτω εύρε την ευκαιρίαν να γνωρίση παντός είδους άνδρας και επείσθη, ότι τα τοιούτου είδους ιδρύματα δεν έχουν πολλήν πέρασιν εν Αθήναις ή τουλάχιστον η εξ αυτών ωφέλεια δεν είναι και τόσον μεγάλη.

Οι αντιπρόσωποι των διαφόρων κοινωνικών τάξεων οι επισκεπτόμενοι το κατάστημά της απεκάλυψαν εις αυτήν χωρίς να θέλουν όλα τα παράδοξα πάθη των και τας αδυναμίας των και τη έδωκαν πιστήν εικόνα της διαφθοράς εν Αθήναις. Η κυρά Κασσιού εσκέφθη, ότι εκμεταλλευόμενη τας αδυναμίας ταύτας θα εκέρδιζε πολύ περισσότερα παρ’όσα μέχρι τούδε. Δι’ο και μίαν ημέραν αφήσασα την διεύθυνσιν του καταστήματός της εις μίαν τρόφημόν της απεφάσισε να πληρώση μίαν σπουδαιοτάτην, κατά τους πελάτας της, έλλειψιν των Αθηνών.

Ζητείται «σπιτάκι» με έντιμον εξωτερικόν

Πολλοί εξ αυτών τη υπέδειξαν, ότι συχνότατα έχοντες μίαν ερωμένην παρά τω καλώ κόσμω ή έχοντες σχέσεις με καμμίαν τιμίαν γυναίκα δεν έχουν που να την πάνε. Στο σπήτι της φυσικά δεν ημπορούν να την έχουν, στο δικό των δεν τολμά αύτη να υπάγη, τι να κάμουν λοιπόν; Ή αναγκάζονται με χίλιους δυο κινδύνους να της δίδουν ρανδεβού εντός αμάξης ή να ενοικιάζουν ολόκληρον σπήτι σε καμμίαν απόκεντρον οδόν και εκεί να την δέχωνται. Αλλ’αυτό όχι μόνον ήτο πολύ δαπανηρόν, αλλ’είχε και τους κινδύνους του διότι αργά ή γρήγορα η γειτονιά έπερνε είδησιν και τότε ήρχιζαν αι κατασκοπείαι, τα πειράγματα, η μπερμπαντιές, ενίοτε δε και αι καταγγελίαι προς την αστυνομίαν. Ενώ εάν είχον κανένα σπητάκι με έντιμον εξωτερικόν τότε θα ημπορούσαν να καταφεύγουν εις αυτό και να ευρίσκωνται εν πλήρει ασφαλεία.

Η διεφθαρμένη και πονηρά αύτη γυνή ηννόησεν αμέσως τι ωφέλειαν ηδύνατο να έχη από εν τοιούτου είδους ίδρυμα και πώς θα ηδύνατο να το εκμεταλλευθή. Φαντασθήτε γυνή έγγαμος, τρέμουσα και την σκιάν της ακόμη, να επισκέπτεται το σπήτι της δια να συναντήση τον εραστή της! Τι τρομάρες θα είχε και πώς θα εζήτει να ανταμείψη την εχεμύθειαν της κυράς Κασσιούς!

Αμ’έπος λοιπόν αμ’έργον με πολλήν τέχνην ενοικίασε μίαν καλήν οικίαν εις κεντρικόν μέρος, την επίπλωσε καλά, έκαμε πέντ’έξη αναπαυτικώτατες κρεββατοκάμαρες, τα δε λοιπά δωμάτια τα μετέβαλεν εις εργοστάσιον πίλων. Εις το μπαλκόνι τέλος έβαλε μίαν μεγάλην επιγραφήν: «Παρισινόν εργοστάσιον πίλων», ηγόρασε τρία τέσσερα φιγουρίνια έβαλεν ολίγα κορίτσια, τα οποία δήθεν έφτιαναν καπέλλα και ειδοποίησε τους πελάτας της.

Τι είδους καπέλλα έφτιαναν εκεί μέσα ευκόλως εννοείτε. Αλλά τούτο δεν εσήμαινε τίποτε. Εκείνο όπερ επεδίωκεν η κυρά Κασσιού το επέτυχεν. Η κυρία η οποία είχε ρανδεβού με τον φίλον της ηδύνατο άριστα και ασφαλέστατα να τον συναντά εις το εργοστάσιον των πίλων της κυράς Κασσιούς.

Εισερχομένη εις αυτό δεν ηδύνατο να εμπνεύση την παραμικράν υπόνοιαν εις τους μη μεμυημένους. Ανήρχετο την κλίμακα, έκαμνε δήθεν, ότι εκλέγει κανένα καπέλλο και εισήρχετο εις το δωμάτιον, εις το οποίον την επερίμενεν ο φίλος της.

Ένα κακόν μόνο είχε το κατάστημα αυτό. Ότι ο μεν έξω κόσμος δεν επίστευε τίποτε, οι μεμυημένοι όμως ηννόουν. Αν π.χ. σεις εδίδετε ρανδέ-βου εις της κυράς Κασσιούς εις την φίλην σας, και εβλέπατε αίφνης μίαν γνωστήν σας να εισέρχηται εκεί, αμέσως εννοούσατε διατί εισήρχετο και το πράγμα ούτως επροδίδετο.

Το μυστικό μιας «SAGE FEMME»

Η κερά Κασσιού ηννόησεν όλην την δυσκολίαν και το επικίνδυνον του πράγματος και ιδού τι εσοφίσθη. Εσοφίσθη να κάμη άλλο ένα δια τας πλέον γνωστάς, δι’εκείνας αι οποίαι έτρεχον περισσότερον κίνδυνον.

Προς τούτο ενοικίασεν εις μίαν από τας νέας οδούς της Νεαπόλεως, τας ολιγοκατοικουμένας, νεόδμητον οικίαν, με δύο εισόδους κυρίας και μίαν δια την υπηρεσίαν, με κήπον, με αυλήν ευρύχωρον, την εσιγύρισε καλά και εις την μίαν θύραν έβαλε μίαν γαλλική επιγραφήν: «SAGE FEMME» δια παν ενδεχόμενον.

Το νέον της τούτο καταγώγιον, το οποίον οι πελάται της ωνόμαζον το «μυστικό» της κεράς Κασσιούς, παρείχε πάσαν ασφάλειαν. Αι τρεις είσοδοι εξησφάλιζον τους εισερχομένους από κάθε κακήν συνάντησιν, πυκνά παραπετάσματα εμπόδιζον και τους έξωθεν να βλέπωσι ποιος είναι μέσα και τους έσωθεν να παρατηρούν εις την οδόν. Άλλως τε η κερά Κασσιού μαθηματικώτατα εκανόνιζε τας ώρας των ρανδέ-βου, προσεπάθει δια παντός τρόπου να μη γίνωνται συναντήσεις των πελατίδων της απ’έξω απ’το «μυστικό» της και εν γένει προσεπάθει δια παντός τρόπου ο τίτλος του καταστήματός της να δικαιολογείται πληρέστατα υπό των πραγμάτων.

Η επιτυχία υπήρξε πλήρης. Πάντες οι διασκεδάζοντες νέοι, πάντες οι σύζυγοι οι βαρυνθέντες την σούπαν και το βραστό, πάντα τα αδιόρθωτα γεροντοπαλλήκαρα εκεί συνήντων τας αγαπητάς της καρδίας των ή τα όνειρα του πόθου των.

Και φρικτή δυσωδία αίσχους, ατιμίας, απεριγράπτου βρώμας ανυψούτο προς τον πάντοτε αίθριον, προς τον από κανενός είδους ακαθαρσίαν δυνάμενον να ρυπανθή αττικόν ουρανόν, από το απαίσιον «μυστικό» της κυράς Κασσιούς, το οποίο βεβαίως θα είχεν υπ’όψει ο μέγιστος των ποιητών μας, ο Γεώργος Σουρής, όστις μόνος έννοιωσεν όλην την οικτράν διαφθοράν της κοινωνίας μας και απέδωσε με τους εξής στίχους:

Εκεί προς την Νεάπολιν, καλά δεν ξέρω πού,
εις μέρος τι ανώνυμον αγνώστου ατραπού,
Υψούτο οίκος ευαγής, βωμός της Αφροδίτης,
κι’εκεί πολλούς εμάζωνε το άτακτο παιδί της.
Κυρίαι δε και δέσποιναι της αριστοκρατίας,
προσήρχοντο εις τον βωμόν δια πολλάς αιτίας,
η μεν γιατί ο άνδρας της ετράβηξε κανόνι
και τα φουστάνια της Λιζιέ δεν είχε να πληρώνη,
Η δε γιατί ο άνδρας της δεν ήτο μαλακός
και δύστροπος εφαίνετο κ’ολίγον τι κακός,
Κι’ενώ αυτή τον σύζυγον καθ’όλα ευχαρίστει,
από το ξύλο το πολύ της άλλαξε την πίστι,
Η δε γιατί ο άνδρας της ουδ’άπαξ του μηνός
δεν έμεινε τουλάχιστον ο άθλιος κατ’οίκον.
Η δε γιατί ο άνδρας της δεν ήτο ικανός
να εκτελή το ιερόν συζυγικόν καθήκον•
Αυτή γιατί ο άνδρας της της είχε κάμει ντέφι
την προίκα της την μετρητή ‘ς της τράπουλας τον τζόγο,
εκείνη από έρωτα κι’η άλλη από κέφι,
και τέλος πάντων καθεμιά είχε και κάποιο λόγο.
Και πάμπολλοι προσήρχοντο εκεί εκ των εν τέλει,
διαπρεπή κι’επίσημα της πολιτείας μέλη,
Ιππόται με παράσημα, ταινίας και τιμάς…
θα είχαν βέβαια κι’αυτοί ευλόγους αφορμάς».

(σ.σ. Η αναφορά στα φουστάνια της Λιζιέ, στο παραπάνω έμμετρο, είναι σωστή. Στα σαλόνια της Λιζιέ ντυνόντουσαν οι κυρίες της πρώιμης Παλιάς Αθήνας. Ένα είναι σίγουρο· τουλάχιστον εκεί δεν γινόντουσαν όργια…)

http://paliaathina.com/gr

πισω  στα  παλιά 

ΠΑΡΑΘΑΛΑΣΣΙΟΝ ΕΣΠΕΡΙΝΟΝ ΓΕΥΜΑ ΜΕΤ ΕΜΠΟΔΙΩΝ ΤΟ1915

Ιστορίες από την Παλιά Αθήνα

Δώστε, κύριε, μίαν δεκάραν εις τον αναξιοπαθούντα συμπολίτην σας!

Ασφαλώς και όποτε βγήκατε «έξω» να ξεσκάσετε λιγάκι -αλήθεια θυμάστε πως κάποτε «βγαίνατε»;- θα αντιμετωπίσατε ορδές μικροπωλητών που θα σας πρόσφεραν τα πιο απίθανα πράγματα! Για να σας παρηγορήσω λιγάκι, τα ίδια και χειρότερα γινόντουσαν και το 1915.
Πάρτε εικόνα:
«Συνήθως όταν πηγαίνη κανείς εις την εξοχήν πρέπει να έχη ένα τάλληρον, το οποίον θα χαλάση εις το Φάληρον, όπως αναφέρει και το σχετικόν άσμα. Αλλά τούτο δεν είνε αρκετόν πλέον, διότι εκτός της ακρίβειας συμβαίνουν και άλλα επίσης ευχάριστα πράγματα εις τας εξοχάς, απαιτούντα εφέτος την προμήθειαν το ολιγώτερον δύο ταλλήρων δια να είνε κανείς εν πλήρει τάξει απέναντι των εκατοντάδων ζητιάνων, μικροπωλητών, επιχειρηματιών της στιγμής, οι οποίοι έχουν την καλωσύνην να ποικίλλουν το παραθαλάσσιον εσπερινόν γεύμα σου δια της τερπνής παρουσίας των.

Σπίτι ενδεχόμενον να εύρη κανείς εις τας Αθήνας, αλλ’ όχι και καρέκλαν εις την Φαληρικήν ακτήν και αν την εύρη θα ευρεθούν περισσότεροι των τεσσάρων συμπολιτών οι οποίοι θα ζητήσουν την παραχώρησίν της. Αν υποτεθή όμως ότι δύναται να εφαρμώση τις την αρχήν της με πάσαν θυσίαν διατηρήσεως των κεκτημένων και καθήση εις καρέκλαν, θα καθήση πολύ έως ότου να εμφανισθή γκαρσόνι, το οποίον όταν θα εμφανισθή θα δηλώση ότι δυστυχώς  «δεν έχει πλέον τίποτε», αλλ’ αυτός δεν είνε αρκετός λόγος ώστε να μη σας ελαφρώση μετ’ ολίγον το πορτοφόλι σας ακριβώς με τίποτε.

Αλλά μεταξύ της αφίξεως του γκαρσονιού και της προσκομίσεως μιας ντομάτας γεμιστής, πλήξις δεν δύναται να καταλάβη τον ατυχή γευματίζοντα Αθηναίον, αφού αναλαμβάνουν να τέρψουν τας μακράς ώρας της αναμονής του αντί της αιτήσεως μιάς ταπεινής δεκάρας –έκαστος εννοείται- δισχίλιοι επαίται των δύο γενών και όλων των  ηλικιών, ού μην αλλά και διάφοροι οργανοπαίκται, φωνογράφοι, σκιτσογράφοι, γελοιογράφοι, ανθοπώλαι, ψιλικατζήδες, τέλος πολύ φιλόφρονες επιχειρηματίαι.

-Θεός χωρέση τα’ αποθαμένα σας, κύριε, δώστε μου μίαν δεκαρίτσαν…
-Μια δεκάρα, κύριε, να πάρω ψωμί!
-Δώστε, κύριε, μίαν δεκάραν εις τον αναξιοπαθούντα συμπολίτην σας!
-Ιδού, κύριε, με μίαν δεκάραν δύναμαι να σας κάμω αυθωρεί το πορτραίτο σας, την γελοιογραφίαν σας!
-Μίαν δεκάραν, κύριε, δια την «Εύθυμος Χήρα» την οποίαν έπαιξε προς χάριν σας ο φωνογράφος!
-Θαυμάσια γιασεμιά, κύριε! Δεν δύνασθε παρά να πάρετε δύο μπουκετάκια, ένα δι’ υμάς και ένα δια την εκλεκτήν σας, η οποία σας αναμένει απόψε!
-Εδώ έχω τους εκλεκτούς, τους μόνους αληθείς βίους όλων των αγίων, κύριε, αντί μιάς δεκάρας!
-Στρείδια, κυδώνια, κύριε, φρεσκότατα! Μυρίζουν θάλασσαν!
(Και βεβαίως μυρίζουν, αφού προ ολίγου τα ερράντισε δι’ εκατοστήν φοράν με θάλασσαν ο πωλητής των).
Μετά δυσκολίας κατορθώνει να διανοίξη δίοδον το γκαρσόνι δια να σας φέρη την γεμιστήν ντομάτα σας, εν μέσω των ταγμάτων των ευχάριστων αυτών επισκεπτών σας.
Δεν σας την εσερβίρισεν ακόμη και δεκαέξ αναξιοπαθούντες άνθρωποι σας την ζητούν.
-Μήπως σας περισσεύει, κύριε, αυτή η ντομάτα;
Αλλά το γκαρσόνι ελησμόνησε να φέρη μαχαιροπήρουνα.
-Βρε παιδί μου, μαχαίρι, πηρούνι!
Ως από μηχανής Θεός παρουσιάζεται πλανόδιος πωλητής:
-Μαχαιροπήρουνα είπατε κύριε; Ιδού έχω περίφημα αγγλικά μαχαιροπήρουνα.
Άλλος καταφθάνει με καρφίτσες, άλλος με χαρτί και φακέλλους, τρίτος με κουμπιά, 32 με σιγαρέττα, 1566 με φυστίκια, πασσατέμπο. Αραβόσιτα του γαλάτου, 8000 με λαχεία, 26000 με γιάτσο. (σ.σ. παγωτό).
Τούτο οπωσδήποτε λέγεται εξοχικόν γεύμα, αλλά και η Δημαρχία να διένειμε βοηθήματα προς τους απόρους, δεν θα επολιορκείτο τόσον.

Κατόπιν όλων αυτών σας παρουσιάζεται και ο λογαριασμός, έχει δε και αξίωσιν γενναίου πουρμπουάρ το γκαρσόνι, το οποίον δυνατόν να μη βλέπη τις μυίγες που σας σερβίρη μαζί με την γεμιστήν ντομάτα σας, αλλά να μη βλέπη όμως και όλες αυτές τις αλογόμυιγες των πελατών του, που σπεύδουν ν’ αφαιρέσουν και την τελευταίαν δεκάραν των γευματιζόντων, είνε αρκετά απελπιστικόν δια την ιδιοφυΐαν του!».
( «Εμπρός»)
Θωμάς Σιταράς (Αθηναιογράφος)
http://paliaathina.com/gr
http://www.protothema.gr/
 Πίσω στα παλιά 

ΕΝΑΣ ΠΟΛΥ ΣΥΝΗΘΙΣΜΕΝΟΣ ΚΑΒΓΑΣ

ΠΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ

Οι Παλιοί Αθηναίοι ήταν ιδιαίτερα περίεργοι. Με το παραμικρό έτρεχαν μη και χάσουν το «θέαμα». Κάποιοι εκμεταλλεύονταν όλη αυτή την αναστάτωση και το… έσκαγαν από καφενεία και ταβέρνες χωρίς να πληρώσουν.
Η σκηνή σ’ένα εξοχικό καφενείο του Χαλανδρίου:
«Ένας από τη συντροφιά εσηκώθηκε έξαφνα και ετοιμάσθηκε να τρέξη.
-Τι είνε; Τι τρέχει; Ερώτησαν οι άλλοι.
-Καυγάς, είπεν ο πρώτος. Και εξηφανίσθη.
-Καυγάς, επανέλαβαν από τα άλλα τραπέζια.
Και εν ακαρεί, όλοι σχεδόν οι θαμώνες του εξοχικού καφενείου ευρέθησαν όρθιοι. Μια αστυνομική σφυρίκτρα έδωσε το σύνθημα του συναγερμού και της τρεχάλας. Και δια μιάς όλα τα τραπέζια και οι καρέκλες εγκαταλείφθησαν, όλοι δε οι θαμώνες άρχισαν να τρέχουν προς το μέρος της συμπλοκής. Δύο-τρεις μόνον, οι ολιγώτερον περίεργοι έμειναν εις τα θέσεις των.
-Κάθισε βρε αδελφέ, δεν είνε τίποτε.
Αλλά ποιος να καθήση. Μερικοί μάλιστα για να μη χάσουν την ατραξιόν που τους προσεφέρετο έτσι απροόπτως, ανέτρεψαν στη βία τους τις καρέκλες και τα τραπέζια.
Ύστερα από λίγο επέστρεψε ο πρώτος κάθιδρος και ασθμαίνων.
-Τι ήταν λοιπόν;
-Ωχ αδελφέ, τίποτε. Κάποιος έδειρε ένα φυστικά.
Αλλ’ έξαφνα επενέβη το γκαρσόνι:
-Δεν συνέβη τίποτε; Τι λέτε κύριοι πως δεν συνέβη. Από ένα τραπέζι μου σκάσανε 15 δραχμές.
Και επρόσθεσε με έναν βαθύν στεναγμόν:
-Ακούς δεν συνέβη τίποτε!
Μετ’ ολίγον εθεάθη άλλο γκαρσόνι να ψάχνη. Έψαχνε να εύρη 8 δραχμές για δύο καφέδες.
Η σκηνή που περιέγραψα είνε από τις συνιθισμένες, αλλά και από τις πιο θλιβερές για τα γκαρσόνια. Μια ανάλογη σκηνή ενέπνευσε κάποτε στο Σουρή αυτούς τους στίχους:
Περνά το πυροβολικό
Απ’ τα Χαυτεία, τι κακό!
Κι’ από ανάμικτες φωνές
Βουίζει ένας καφενές
Όλοι φωνάζουν να, να,
Το πυροβολικό περνά.
Κι’ όλοι πετιούνται με ορμή
Και σχηματίζουν μια γραμμή
Να ιδούν το θέαμα αυτό
Αλλά κανόνι δυνατό
Ένοιωσε απ’ όλους μοναχός
Ο καφεπώλης ο φτωχός
Όσοι εβγήκαν πεταχτά
Να ιδούν του Κρούπ τα τρανταχτά
Για τον καφέ τον πρωινό
Δεν του επλήρωσαν λιανά!
Αλλά, όπως βλέπετε αυτές οι καταστροφές δεν συμβαίνουν μόνον όταν περνά το πυροβολικό. Συμβαίνουν και όταν εμφανίζεται η ασήμαντος αφορμή. Και η ασήμαντος αφορμή είνε εμφάνισις συχνοτέρα του πυροβολικού. Και τα γκαρσόνια τρέμουν την εμφάνισίν της.
Υποθέσατε ότι δύο Έλληνες αστειεύονται και ότι υψώνουν τας ράβδους.
-Άθλιε!
-Δολοφόνε!
Τρέχουν αμέσως όλοι οι στυφύλακες και όλοι οι θαμώνες του καφενείου. Και όλοι αυτοί επιστρέφουν σε λίγο ευθυμότατοι για να διηγηθούν το πάθημά τους. Ένας μόνον δεν γελά: ο σερβιτόρος. Μόνον αυτός θα εξακολουθή να υποστηρίζη μέχρι βαθείας νυκτός ότι το επεισόδιον ήτο αιματηρότατον…
Κάποτε ηκούσθη και ένας τρομερός κρότος. Όλοι έτρεξαν να ιδούν τι συμβαίνει. Ένας μόνον έμεινε στη θέσι του. Αυτός ηρκέσθη να ζητήση πληροφορίας από το γκαρσόνι που μετέφερε ένα απλήρωτο δίσκον.
-Τι τρέχει Γιάννη; Τι κρότος ήταν αυτός;
-Μα δεν λογάριασα ακόμα κ. Κώστα… Θα λογαριάσω και θα σας πώ… ».
ΕΘΝΟΣ, 1939, Τίμος Μωραϊτίνης
http://paliaathina.com/gr
Πίσω στα παλιά  

ΠΙΣΩ ΣΤΟ ΜΑΓΚΑΝΟΠΗΓΑΔΟ

Ιστορίες από την παλιά Αθήνα

Διαβάστε κείμενο του 1933 γα την οικονομική κατάσταση

Επεξεργάζοντας δεκάδες κείμενα, συναντάς κάποια, που έχουν εξοργιστικές ομοιότητες με το σήμερα.
Ιδού ένα απ’ αυτά:
«Και έτσι πάνε κι’ αυτά. Πάνε πλειά η  γοητευτικές γιορτάδες. Τώρα πραγματικότης. Προβάλλει η ζωή μπροστά μας. Χειροπιαστή. Με τις πτώχες της και της λεπτομέρειές της, με τα κεσάτια της και την αφόρητη γκίνια της.
Μαγκανοπήγαδο! Από τις 8 του Γενάρη κάθε «κατεργάρης στον πάγκο του» όπως λέει ο λαός. Τελειώσανε τα σάλτα. Ανήκουν όλα στη πρόσφατη ανάμνησι. Στη ζωή που πέρασε. Κάθε τι γράφτηκε στο τεφτέρι που θα βγαίνη με τον καιρό από αυτό. Και με το νέο ημερολόγιο και με το παληό έληξε πλειά το νταραβέρι.
Τώρα δουλειά ή και «ζουλειά» όπως έλεγε ένα συγγενικό μου γεροντάκι. Δεν έχει πλειά τέτοια νταραβέρια. Του χρόνου πάλιν αν είμαστε όλοι και όλες καλά. Τώρα έκλεισε αυτή η παρένθεσις, αυτή η σελίδα του βιβλίου της ζωής.
Εργασία. Μάλιστα εργασία πού είνε κι’ αυτή γοητευτική σαν τη ψυχαγωγία αλλ’ οι καιροί είνε φόρτσα δύσκολοι.

Ακούς όλον τον κόσμο και κλαίγεται. Φρίκη.
-Τι νέα κυρ-Αντώνη;
-Αλλά τι νέα, ας τα λέμε καλά και ας σερνώμαστε.
-Γιατί βρε αδερφέ;
-Δεν βλέπεις τι κατάντια είνε αυτή. Ο κόσμος δεν ψωνίζει. Είνε στενοχωρημένος.
Άλλος
-Μωρέ έχω κλίσει τόσο πράγμα στο μαγαζί μου και δεν σταυρώνω δεκάρα.
-Τι κάνεις;
-Σταυρώνω τα χέρια μου.
Εις τας τάξεις των «γραμματιζούμενων» φρίκη. Αν σκάσει μύτη κανένας διαγωνισμός τρέχει μια ταξιαρχία από δαύτους για 2 ή 3 θέσεις.

Αν ξεπέση καμμιά αγγελία –που τέτοια τύχη γι’ αυτούς- ότι κάποιος γυρεύει υπάλληλο θα τρέξουνε τόσοι που ο φουκαράς θα τα χάση και θα φωνάζη «Πηγαίνετε κύριοι, προσέλαβα».
Στα μαγαζιά, στα κέντρα είνε καταφανής η αναδουλειά. Στον εργατόκοσμο μη τα κουβεντιάζουμε καθόλου. Στους 100 όπως καταντήσαμε δουλεύουνε οι 10 και 90 κάθονται.
Της προάλλες ένα κοριτσόπουλο μου έλεγε σχετικώς που το ρωτούσα:
-Τι να κάνουμε, όλο το σπίτι από τη βελόνη μου περιμένει. Ο πατέρας μου και ο μεγάλος μου αδελφός κάθονται, ο μικρός κάτι τα παλεύει.
-Δεν μπορούν να καταπιαστούν σε τίποτα;
-Πού; Δεν βλέπετε τρέχει ο κόσμος να πάρη 800 δραχμές και ποιος να τις αρπάξη.
Ύστερα απ’ αυτή τη κακομοιριά και φτώχεια είνε ή δεν είνε να θυμάται κανείς τις γιορτάδες που γίνεται αναστολή σ’ όλα τα πράγματα και έχει μπροστά του τις γοητευτικές εκείνες σκηνές και εικόνες που περνάνε στο διάβα της ζωής».
(«ΘΑΡΡΟΣ», Ιανουάριος 1933)

Θωμάς Σιταράς (Αθηναιογράφος)
Διαβάστε περισσότερα στο www.paliaathina.com
http://www.protothema.gr
 Πίσω στα παλιά

H YΠΕΡΟΧΗ ΑΘΗΝΑ ΤΟΥ ΠΑΡΕΛΘΟΝΤΟΣ

 Μοναδικές ρετρό εικόνες από την ιστορική οδό Σταδίου και τα μοναδικά κτίρια- ορόσημα

Η οδός Σταδίου ήταν μια από τις μεγαλύτερες οδικές αρτηρίες της παλιάς Αθήνας . Σύμφωνα με το σχέδιο που είχαν εκπονήσει ο αρχιτέκτονας Σταμάτης Κλεάνθης μαζί με τον Έντουαρντ Σάουμπερτ, θα άρχιζε από την πλατεία Ομονοίας και θα κατέληγε στο Παναθηναϊκό Στάδιο.

Γι’ αυτό άλλωστε της δόθηκε το όνομα αυτό. Όμως το σχέδιο δεν υλοποιήθηκε λόγω της επιλογής του χώρου (το 1835) για την ανέγερση των παλιών ανακτόρων και στη συνέχεια της οικοδόμησής τους (από το 1836 έως το 1847) στην κορυφή του λοφίσκου του Αγίου Αθανασίου (εκεί όπου βρίσκεται σήμερα η Βουλή).

Έτσι η οδός Σταδίου περιορίστηκε μεταξύ των πλατειών Ομονοίας και Συντάγματος. Η οδός είχε μετονομαστεί επισήμως σε «Οδό Τσώρτσιλ» μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο προς τιμήν του Βρετανού πρωθυπουργού, αλλά οι Αθηναίοι παρέμειναν πιστοί στη παραδοσιακή ονομασία της οδού Θεωρείται διαχρονικά ένας από τους πιο ενδιαφέροντες δρόμους της αστικής κοινωνίας των Αθηνών, στεγάζοντας, κινηματοθέατρα, τραπεζικά καταστήματα και εμπορικά κτίσματα.
Στη διασταύρωση των οδών Σταδίου και Βουκουρεστίου ήταν οι Ελληνικοί Βασιλικοί Στάβλοι. Οι στάβλοι υπήρχαν πριν από την ελληνική επανάσταση, κατά τη διάρκεια της Οθωμανικής εποχής. Κάλυπταν το σύνολο του οικοδομικού τετράγωνου των οδών Σταδίου, Βουκουρεστίου, Πανεπιστημίου και Αμερικής.
Μέσα στους βασιλικούς στάβλους υπήρχε ένα αγρόκτημα με κοτόπουλα που παρείχε αυγά για τη βασιλική οικογένεια. Επίσης, υπήρχε ένα πάτωμα για πατινάζ για τα νεαρά μέλη της βασιλικής οικογένειας. Το 1920 η βασιλικοί στάβλοι έπιασαν φωτιά και παραχωρήθηκαν στον ελληνικό στρατό.

Το Μετοχικό ΤΑΜΕΙΟ Στράτου στα μέσα του ’20 αποφάσισε να κατεδαφίσει τους στάβλους και να χτίσει ένα τεράστιο πολλαπλών χρήσεων κτίριο. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1927 στο πλαίσιο των σχεδίων των αρχιτεκτόνων Βασίλειου Κασσάνδρα και Λεωνίδα Μπόνη. Για την εποχή του ήταν το μεγαλύτερο κτίριο στην Αθήνα. Το οικόπεδο ήταν 9.000 τετραγωνικών μέτρων.
Παρείχε καταστήματα, εστιατόρια, γραφεία, θέατρα, καθώς και την θρυλική καφετέρια του Zonar. Ο Κάρολος Ζωναράς ήταν Έλληνας επιχειρηματίας ο οποίος μετανάστευσε στις ΗΠΑ. Στις 15 Αυγούστου, του 1940, λίγους μήνες πριν από τον ελληνο – ιταλικό πόλεμο άνοιξε το καφε του Zonar. Ήταν επιτυχημένο ακόμη και στα δύσκολα χρόνια της Γερμανικής κατοχής. Στη μέση του κτιρίου είναι η στοά Σπυρομήλιου.

Το πιο διάσημο κατάστημα είναι το καφέ του Zonar με μεγάλη ιστορία. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’80 και του ’90 το κτίριο σταδιακά υποβαθμίστηκε. Η στοά Σπυρομήλιου ήταν ένα βρώμικος χαοτικός χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων και χωρίς πολυτελή καταστήματα.Το 1999 η διαχείριση πέρασε στην Τράπεζα Πειραιώς και αναβάθμισε το κτήριο.
Το κτίριο έχει δύο σημαντικά θέατρα.
Το θέατρο Παλλάς και το θέατρο Αλίκη. Το Παλλάς βρίσκεται στην οδό Βουκουρεστίου και ξεκίνησε το 1932 ως κινηματοθεατρο. Ο σχεδιασμός του είναι εμπνευσμένος από το Théâtre des Champs-Elysées στο Παρίσι.
Την περίοδο αυτή ο κινηματογράφος ήταν νέος και η δημοτικότητά του επισκίασε τα θέατρα. Μέχρι τη δεκαετία του ’60 ήταν ένα λαμπερό μέρος για την υψηλή κοινωνία και πολλές κινηματογραφικές ειδικές εκδηλώσεις έλαβαν χώρα σε αυτό.Το 2006 ανακαινίστηκε πλήρως σε ένα εξαιρετικό θέατρο. Οι πιο ακριβές θεατρικές παραστάσεις παίζονται εκεί. Το θέατρο Αλίκη βρίσκεται στην απέναντι πλευρά του Παλλάς στην οδό Αμερικής.Στην αρχή το 1935 ήταν το Μέγαρο Μουσικής – καμπαρέ Maxim, όπως το ομώνυμο στο Παρίσι. Το 1949 μετατράπηκε σε κινηματογράφο με το ίδιο όνομα. Ο κινηματογράφος λειτούργησε μέχρι το 1971. Το 1971, κατά τη διάρκεια της δικτατορίας μισθώθηκε από το ελληνικό στρατό στην πολύ διάσημη ηθοποιό Αλίκη Βουγιουκλάκη. Σύντομα το μετέτρεψε σε θέατρο. Το 1996 πέθανε και το θέατρο έκλεισε. Το 1999 το θέατρο δόθηκε στην Ελληνική εταιρεία Θεαμάτων που λειτουργεί και το θέατρο Παλλάς. Το 2006 ανακαινίστηκε πλήρως.


Νέο Αρσάκειο
Το συγκρότημα του Νέου Αρσακείου της οδού Σταδίου, καταλαμβάνει τη θέση μιας σειράς παλαιοτέρων κτιρίων του 19ου αιώνα, τα οποία είχαν περιέλθει διαδοχικά στην ιδιοκτησία της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας. Μεταξύ τους ξεχώριζαν το Τοσίτσειο Αλληλοδιδακτικό Σχολείο (στη γωνία των οδών Σταδίου και Αρσάκη, οικοδομημένο το 1867 βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Λύσανδρου Καυταντζόγλου, με δωρεά της Ελένης Τοσίτσα) το Νηπιαγωγείο των Απόρων (επί της οδού Σταδίου, σε οικόπεδο ιδιοκτησίας Πετσάλα, επίσης σχεδιασμένο από τον Καυταντζόγλου), η οικία Βούρου (στη γωνία των οδών Σταδίου και Πεσμαζόγλου) και η οικία Νικηφόρου Βάμβα (στη γωνία των οδών Αρσάκη και Πανεπιστημίου). Το σύνολο αυτών των κτιρίων κατεδαφίστηκε το 1900, προκειμένου να ανεγερθεί σε όλη την επιφάνεια του οικοδομικού τετραγώνου (με εξαίρεση την βορειοανατολική γωνία, όπου υψωνόταν ήδη το Αρσάκειο Παρθεναγωγείο), ένα σύγχρονο μέγαρο, στη γραμμή των μεγάλης κλίμακας οικοδομών εμπορικής εκμετάλλευσης της εποχής. Η αρχική οικοδομή επί των οδών Σταδίου, Αρσάκη και Πανεπιστημίου, κτίσθηκε από τον μηχανικό Αν. Θεοφιλά, βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Κωνσταντίνου Μαρούδη. Το 1907 ο αρχιτέκτονας Ernst Ziller (1837-1923) ανέλαβε την πλήρη αναμόρφωση της πρόσοψης σε ρυθμό «colossal», με τους πυργοειδείς τρούλους στις ελεύθερες γωνίες. Το 1925 οικοδομήθηκε και το κτίριο διοίκησης της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, στο τελευταίο ελεύθερο τμήμα του τετραγώνου επί της οδού Πεσμαζόγλου, ενώ η αξιοποίηση ολοκληρώθηκε με την ανέγερση του κινηματοθέατρου «Ορφεύς» στο εσωτερικό της στοάς (1936-1937) και την εγκατάσταση του «Θεάτρου Τέχνης» του Καρόλου Κουν στο υπόγειο. Στα τέλη του 20ού αιώνα πραγματοποιήθηκε μια ευρυτάτη αποκατάσταση και ανακαίνιση ολόκληρου του συγκροτήματος, στο πλαίσιο της οποίας κατεδαφίστηκε ο «Ορφεύς» (1989) και διευθετήθηκε η «Στοά του Βιβλίου» (από το 1996).
Αρσάκειο Παρθεναγωγείο
Κτίστηκε μεταξύ των ετών 1846 και 1852 σε σχέδια του αρχιτέκτονα Λύσανδρου Καυταντζόγλου. Η ανέγερση χρηματοδοτήθηκε από τον Απόστολο Αρσάκη. Λειτούργησε ως Παρθεναγωγείο μέχρι το 1933. Το 1901, πριν από το αρχικό Κτήριο κτίστηκε άλλο τριώροφο σε σχέδια του Νίκου Δημάδη. Το 1936 στην πρόσοψη του μεγάρου κτίστηκαν εμπορικά καταστήματα (βάσει σχεδίων του αρχιτέκτονα Εμμανουήλ Κριεζή), τα οποία κατεδαφίστηκαν μεταξύ των ετών 1984-1989, στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης αποκατάστασης του Αρσακείου (που σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Καλλιγά), μετά την περάτωση της οποίας, εγκαταστάθηκε στους χώρους του το Συμβούλιο Επικρατείας.
Καφενείο Λουμίδης

Το πιο διάσημο καφεκοπτείο στην Ελλάδα είναι ο Λουμίδης. Κάποτε ήταν καφενείο. Το 1928 οι τρεις αδελφοί Λουμίδη επεκτάθηκαν από τον Πειραιά και άνοιξαν ένα καφεκοπτείο και καφενείο στην περιοχή Χαυτεία κοντά στην πλατεία Ομονοίας. Εξακολουθεί να υφίσταται μόνο ως καφεκοπτείο στην ίδια περιοχή. Το 1938 κατά τη διάρκεια της Δικτατορίας Μεταξά στην οδό Σταδίου 38, άνοιξε ένα νέο κατάστημα καφέ Λουμίδης. Ήταν κοντά στο παλιό ένδοξο βιβλιοπωλείο και εκδοτικό οίκο Εστία που είχε ανοίξει το 1888.

Είχε δημοσιεύσει έργα μερικών από τους πιο γνωστούς Έλληνες ποιητές και συγγραφείς. Σύντομα το κοντινό καφενείο έγινε ένα στέκι για τους συγγραφείς, τους ποιητές και τους δημοσιογράφους. Στη σοφίτα του πολλοί διανοούμενοι συζητούσαν για τη λογοτεχνία και την πολιτική. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’60 σταδιακά έχασε την αίγλη του. Μετά τη δικτατορία του 1967 το βιβλιοπωλείο Εστία μετακόμισε στην οδό Σόλωνος και το κατάστημα Λουμίδη έκλεισε για πάντα.

Παλιά Βουλή
Μετά τη συνθήκη της Κωνσταντινούπολης το 1832, η Αθήνα απελευθερώθηκε από τους Οθωμανούς. Ένα από τα πρώτα σπίτια στην Αθήνα, χτίστηκε στη θέση του παλιού κοινοβούλιο το 1832 από τον Αλέξανδρο Κοντοσταύλου. Ήταν ένας τραπεζίτης από τη Χίο. Ο Βασιλιάς Όθωνας για τα δύο πρώτα χρόνια στην Αθήνα, εγκαταστάθηκε σε εκείνο το σπίτι. Μετά την επανάσταση του 1843 η συνταγματική συνέλευση πραγματοποιείτο σε αυτό το σπίτι.Ώσπου το 1854 κάηκε εντελώς. Το 1858 ανατέθηκε στον Γάλλο αρχιτέκτονα Francois Boulanger να σχεδιάσει ένα κοινοβούλιο. Λόγω της γενικής έλλειψης χρημάτων το παλιό κοινοβούλιο περατώθηκε το 1875. Αλλά η κατάσταση της Βουλής –σημερινής Παλαιάς Βουλής– δεν μπορούσε να ανταποκριθεί στις κοινοβουλευτικές ανάγκες όπως διαμορφώνονταν στις αρχές του 20ού αιώνα. Η ακουστική της κεντρικής αίθουσας ήταν η «χειρίστη», η βιβλιοθήκη πνιγόταν και ασφυκτιούσε στη μοναδική της αίθουσα, οι χώροι συνάθροισης των βουλευτών ήταν «στενόχωροι», χρησίμευαν ως «καπνιστήρια», χώροι συσκέψεων, «ενίοτε δε και αναπαύσεως επί των καναπέδων»! Ο θόρυβος και η σύγχυση που προκαλούσαν οι αμέτρητοι φίλοι των βουλευτών που τους επισκέπτονταν έκαναν την κατάσταση ακόμη πιο δυσάρεστη.

Βουλευτές, ψηφοφόροι, υπάλληλοι και στρατιώτες συνωστίζονταν στους διαδρόμους και στις αίθουσες, αλλά και στην αίθουσα των συνεδριάσεων. Ο χώρος πίσω από το προεδρείο «είχε μεταβληθή εις καπνιστήριον, συνδιαλεκτήριον, αναψυκτήριον και τα λοιπά. Δεν περνούσε ακόμη από τη σκέψη κανενός να μετατραπούν σε Βουλή τα Βασιλικά Ανάκτορα, όπου στεγάζεται σήμερα. Το 1901 η πλατεία Κλαυθμώνος προτάθηκε ως το ιδανικό μέρος για ένα νέο λειτουργικό κοινοβούλιο. Εκείνη την εποχή η περιοχή δεν ήταν πλατεία και ο δήμος της Αθήνας προτιμούσε να δημιουργηθεί μία πλατεία αντί για το νέο κοινοβούλιο. Έτσι, τα σχέδια για ένα νέο κοινοβούλιο ματαιώθηκαν, μέχρι το 1932, όταν το παλιό ελληνικό κοινοβούλιο, αντικαταστάθηκε από το ανακαινισμένο ελληνικό βασιλικό παλάτι. Στη συνέχεια έγινε υπουργείο Δικαιοσύνης. Το 1961 ανακαινίστηκε και μετατράπηκε σε μουσείο της Ιστορικής και Εθνολογικής Εταιρείας της Ελλάδα.
Κινηματογράφος Αττικόν
Το Αττικόν είναι ένας από τους πιο παλιούς και σημαντικούς κινηματόγραφους στην Ελλάδα. Μετά την απελευθέρωση της Αθήνας το 1832 ο Έλληνας ιδιοκτήτης και τραπεζίτη Σταμάτη Βούρος αγόρασε την περιοχή όπου βρίσκεται το Αττικόν.Ο Σταμάτιος Βούρος ζήτησε από τον Γερμανό αρχιτέκτονα Ernst Ziller να σχεδιάσει ένα κτήριο όπου το Αττικόν βρίσκεται. Αυτό το κτίριο χρειάστηκε μια δεκαετία για να οικοδομηθεί μεταξύ 1870-1881. Ο πρώτος όροφος ήταν μια κατοικία καθώς και τα ισόγεια καταστήματα, μέχρι τη δεκαετία του ’20. Την δεκαετία αυτή ο κινηματογράφος έγινε πολύ δημοφιλής. Στην πραγματικότητα το πρώτο Αττικόν μέχρι το 1910 ήταν ένας κινηματογράφος ανοικτός από πάνω.

Η δημοτικότητα του κινηματογράφου ήταν τεράστια και το παλιό Αττικόν μεταφέρθηκε στη σημερινή του θέση. Το κτήριο μετατράπηκε σε κινηματογράφο από τον Έλληνα αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Νικολούδη μεταξύ 1914-1920. Ζωτικής σημασίας ρόλο για την επιτυχία του κινηματογράφου Αττικόν έπαιξε ο επιχειρηματίας Γεώργιος Βακογιάννης. Νοίκιασε το κτίριο το 1920 και το έκανε ένα μέρος με τεράστια αίγλη όπου η υψηλή κοινωνία της Αθήνας συναντιόταν για να παρακολουθήσει ταινίες χωρίς ήχο. Έως το 1929 που προβλήθηκε η πρώτη ταινία με ήχο στην Ελλάδα. Ο ενθουσιασμός του κοινού ήταν απίστευτος. Το 1930 ο Γιώργος Βακογιάννης άφησε το Αττικόν το οποίο στη συνέχεια διαχειρίστηκε ο Δημήτρης Σκούρας. Σύντομα δημιούργησε στο υπόγειο του κτιρίου ένα δεύτερο κινηματογράφο και το ονόμασε Απόλλωνα.
Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής παιζόντουσαν  γερμανικές ταινίες για τους στρατιώτες. Μετά το τέλος του δεύτερου πολέμου για μικρές περιόδους το Αττικόν χρησιμοποιήθηκε ως θέατρο και μουσική σκηνή. Το 1960 πραγματοποιήθηκαν μερικές σημαντικές επισκευές και αλλαγές και το 1982 ο κινηματογράφος είχε πλέον αποκατασταθεί πλήρως. Μετά την εφεύρεση των πολυκινηματογράφων, το 1996 οι εξοπλισμοί και οι καρέκλες εκσυγχρονίστηκαν. Το 2012 το Απόλλων και το Αττικόν καταστράφηκαν από εμπρηστές. Το εξωτερικό του κτιρίου και όλα τα καταστήματα του ισογείου καταστράφηκαν ολοσχερώς. Οι πυροσβέστες ευτυχώς απέτρεψαν τις μεγάλες ζημιές στο εσωτερικό του σινεμά. Οι ζημίες αναμένεται να επισκευαστούν…

http://www.athensmagazine.gr

Πίσω στα παλιά  

ΠΑΛΙΑ ΑΘΗΝΑ ..

Μεϊχανέδες, μαντίλες και ο Τσόμσκι

του Στέλιου Ελληνιάδη

Από την Πόλη φύγαμε το 1958. Πηγαίνοντας συχνά στην Ουκρανία, μέσω Κωνσταντινούπολης, παρ' όλο που κάθε φορά περίμενα πολλές ώρες στο αεροδρόμιο Κεμάλ Ατατούρκ το αεροπλάνο για την Κριμαία, δεν το αποφάσιζα να βγω στην Πόλη. 

Το 1988, οι γονείς μου ξαναπήγαν στην Πόλη, αλλά στην επιστροφή τους, στο Ελληνικό, ο πατέρας μου ήταν αγνώριστος. Αντί να ανταποδώσει τα καλωσορίσματά μας, ψέλλισε συντετριμμένος «Πάει η Ελλάδα»! Ολόκληρος ο κόσμος που εκείνος φύλαγε σαν μαργαριτάρι στο μυαλό και την καρδιά του, είχε εξαφανιστεί... Εκείνη τη χρονιά, το ελληνικό κράτος, ύστερα από τριάντα χρόνια, αξιώθηκε να μου δώσει την ελληνική υπηκοότητα για να πάψω τυπικά να είμαι άπατρις! Θυμάμαι πόσο ντρεπόμουν που, μικρά παιδιά, στεκόμασταν στην ουρά στο Κέντρο Αλλοδαπών, μαζί με τους ξένους, κάθε έξι μήνες επί δεκαπέντε χρόνια, για να μας κάνουν τη χάρη να μας ανανεώσουν τις άδειες παραμονής μας. Μεγαλώνοντας άρχισα να θυμώνω και όταν φοιτούσα στο πανεπιστήμιο αποφάσισα να μην ξαναπατήσω στο δεύτερο όροφο της Χαλκοκονδύλη, κυκλοφορώντας πλέον με ληγμένη την άδεια παραμονής, παράνομος! Όταν όμως έκανα αίτηση για διαβατήριο τύπου «Ε» που κατά βούληση έδιναν στους ομογενείς, ο τότε διευθυντής του Κέντρου Αλλοδαπών, ο γνωστός βασανιστής της Ασφάλειας Λάμπρου, με περιποιήθηκε με το πολύ πατριωτικό «Θα σε στείλω πίσω στους Τούρκους, ρε!», επειδή είχα μακριά μαλλιά και έκανα παρέες με αντιφρονούντες φοιτητές. Τελικά, σ' ένα από τα προπέρσινα ταξίδια μου διανυκτέρευσα αναγκαστικά στην Πόλη. Κι έτσι, πάτησα ξανά τα χώματα της ιδιαίτερης πατρίδας μου, 43 χρόνια μετά! Κι από τότε, πηγαινοέρχομαι, σαν στο σπίτι μου!
Η Πόλη δεν είναι μία. Υπάρχει η Πόλη του τουρίστα, η Πόλη του Ρωμιού και η Πόλη του πλήθους. Η πρώτη περιλαμβάνει επισκέψεις στην Αγία Σοφία και το Τοπ Καπί, παζάρια στο Τσαρσί και μια βραδιά σε μαγαζί χιλίων θέσεων με μπουζούκια και χορό της κοιλιάς από Αμερικάνες και Ρωσίδεςχορεύτριες. Η δεύτερη περιλαμβάνει νοσταλγία, πόνο, σχολεία με λίγους μαθητές, εκκλησίες με μικρό εκκλησίασμα, νεκροταφεία, χαλασμένες γειτονιές, το Πατριαρχείο, παλαμίδες και καλκάνια, αναμνήσεις από καλοκαίρια στα Πριγκηπόνησσα... Η τρίτη περιλαμβάνει τους ουρανοξύστες που συμβολίζουν τον πλούτο της μειοψηφίας, τις κακοχτισμένες πολυκατοικίες της πλειοψηφίας, ένα σύγχρονο οδικό δίκτυο, πανεπιστήμια, αστυνομοκρατία, φιλόξενους ανθρώπους, βαποράκια στην Προποντίδα, Μπιενάλε σε αρχαιολογικούς χώρους, αγάλματα του Κεμάλ, μαντίλες γύρω από όμορφα πρόσωπα και τις φωνές των ιμάμηδων από τους μιναρέδες γραμμένες σε CD!  Βιβλία και δημοκρατία.
Κατά καλή μου τύχη, αναμείχθηκα ως γενικός γραμματέας του συλλόγου εκδοτών βιβλιοπωλών της Αθήνας, στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Κωνσταντινούπολης και ανέπτυξα ζεστές σχέσεις με τους Τούρκους εκδότες και συγγραφείς, οι οποίοι ενδιαφέρονται για το ελληνικό βιβλίο, αλλά συναντούν δυσκολίες. Η αγορά τους δεν είναι ευκαταφρόνητη σε μέγεθος, αλλά είναι μικρή σε τζίρο λόγω της χαμηλής τιμής του βιβλίου και της πειρατείας.
Επίσης, και στις δύο χώρες, είναι λίγοι οι μεταφραστές. Έτσι, τα μεταφρασμένα βιβλία είναι λίγα σε σχέση με τη βιβλιοπαραγωγή περίπου πενήντα για την κάθε πλευρά, μεταξύ των οποίων έργα των Ν. Καζαντζάκη, Γ. Ρίτσου, Δ. Σωτηρίου, Οδ. Ελύτη, Ναζίμ Χικμέτ, Αζίζ Νεσίν, Ορχάν Παμούκ, Κ. Μουρσελά κ.α.
Στην Ελλάδα υπάρχει ακόμα μούδιασμα για τους Τούρκους συγγραφείς, ενώ στην Τουρκία υπάρχουν σοβαρά προβλήματα λογοκρισίας. Δεν είναι τυχαίο ότι τιμώμενο πρόσωπο της «Kitap Fuari» ήταν ο Νόαμ Τσόμσκι, ο οποίος πήγε στην Πόλη για να εκφράσει τη συμπαράστασή του στους εκδότες που έχουν συρθεί στα δικαστήρια για τα δικά του βιβλία και για να εκφράσει τη διαμαρτυρία-καταγγελία του εναντίον των ΗΠΑ για το Ιράκ.
Πάντως, η ελληνική παρουσία έδωσε μεγάλη χαρά στους εκδότες που αγωνίζονται για τον εκδημοκρατισμό της χώρας και την ελευθερία της έκφρασης. Ενθουσιασμένοι ήταν και οι επισκέπτες που ζητούσαν βιβλία για τους Ολυμπιακούς Αγώνες αλλά και για τον Άρη Βελουχιώτη! Πιο επίμονοι, οι φοιτητές των ελληνικών σπουδών στα δύο πανεπιστήμια της Πόλης, ενδιαφέρονταν για λεξικά της ελληνικής γλώσσας. Το περίπτερό μας με την ελληνική σημαία αναρτημένη φαρδιά πλατιά συμπλήρωνε την πολυπολιτισμικότητα της έκθεσης, με τις τούρκικες σημαίες, τις φωτογραφίες του Κεμάλ, τις αφίσες του Τσε και το Κοράνι. Πάντως, η πρωτοβουλία της ομοσπονδίας των εκδοτών και βιβλιοπωλών -με την οικονομική υποστήριξη του ΥΠΠΟ- δεν θεωρήθηκε από τα ελληνικά ΜΜΕ τόσο σημαντική για την ελληνοτουρκική φιλία όσο ο αγώνας Παναθηναϊκού - Γαλατά Σεράι που κατέληξε σε επικοινωνιακό φιάσκο! Στη γειτονιά των παιδικών μου χρόνων, τα Ταταύλα, ξαναβρέθηκα όταν ο Τσετίν, ο Μετίν, ο Χακάν, ο Μουζαφέρ, η Αϊσέ και η Μπαχάρ μας πήγαν στον μεϊχανέ της Δέσποινας. Το μαγαζί είναι όπως παλιά, αλλά οι πελάτες είναι πια μόνο Τούρκοι. Η φωτογραφία της γοητευτικής ιδιοκτήτριας σε υποδέχεται στην είσοδο, αλλά η ίδια έχει πλέον αποτραβηχτεί, άρρωστη και γερασμένη, στο σπίτι της. Υπό τους ήχους της χωρίς μικρόφωνα κομπανίας φάγαμε πολίτικους μεζέδες, ήπιαμε ρακί, χορέψαμε και τραγουδήσαμε παρέα με τους άλλους θαμώνες τούρκικα και ελληνικά τραγούδια.
Τα Ταταύλα που άλλαξαν.
Όμως, γύρω γύρω, η παλιά ελληνική συνοικία έχει αλλάξει εντελώς. Γυρνούσα νυχτιάτικα για να βρω κάτι που να αντιστοιχεί στις άσβηστες παιδικές μου μνήμες. Μάταια. Εκεί που ήταν το τριώροφο σπίτι μας, στέκεται μια πολυκατοικία, φτηνιάρικη, γκρίζα και απεριποίητη, σαν τις χιλιάδες που χτίστηκαν πρόχειρα για να στεγάσουν εκατομμύρια φτωχούς μετανάστες από την Ανατολή. Μοναδικό σημείο αναφοράς στην άλλοτε ελληνική φυσιογνωμία των Ταταούλων, η εκκλησία του Αγίου Δημητρίου με το περιτοιχισμένο προαύλιο που τις Κυριακές κάναμε ποδήλατο μετά τον πρωινό εκκλησιασμό και, απέναντι, το ωραίο κτίριο του σχολείου μας που, με δύο μαθητές, αργοπεθαίνει.
Σχολεία σε κρίση. Από τα δέκα που λειτουργούν ακόμα, στο Ζωγράφειο Λύκειο, όλα μοιάζουν -σχεδόν- όπως παλιά. Ο διευθυντής Γιάννης Δεμιρτζόγλου και το προσωπικό κρατάνε την αρχοντιά του σχολείου. Στο μεγαλοπρεπές μέγαρο όλα είναι στη θέση τους. Οι ευεργέτες, τα έπαθλα, η προτομή του Κεμάλ. Αίθουσες φυσικής, χημείας και ανθρωπολογίας με βολτόμετρα, δοκιμαστικούς σωλήνες, φακούς, πετρώματα, σκελετούς κ.τ.λ., αλλά και αίθουσες ξένων γλωσσών με συστήματα ενδοεπικοινωνίας και πληροφορικής με υπολογιστές.
Στο ωραίο θέατρο του Ζωγραφείου παρακολούθησα μια συγκινητική γιορτή, μαζί με μερικές δεκάδες Ελλήνων της Πόλης· τη μαθητική χορωδία σε έργα Χατζιδάκι, καθώς και τον Θωμά Κοροβίνη με τη Μαρία Φωτίου που παρουσίασαν τραγούδια της Κωνσταντινούπολης.
Στη Μεγάλη του Γένους Σχολή, μετά την ελληνοτουρκική προσέγγιση που έλαμψε στους σεισμούς, οι επιδιορθώσεις που οι αρχές επέτρεψαν να γίνουν, έφεραν στην επιφάνεια εντυπωσιακές ζωγραφιές που υπογραμμίζουν το χαρακτήρα του σχολείου. Σαν τα υπέροχα ψηφιδωτά της Αγίας Σοφίας που χάρη σε έμπειρους τεχνίτες απελευθερώνονται από σοβάδες αιώνων, φανερώνοντας (μέχρι στιγμής) τον Βασιλέα των Ρωμαίων, τη Μητέρα του Θεού, τον Χριστό, τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο, τον Ιωάννη τον Χρυσόστομο και τον Ιγνάτιο τον Θεοφόρο! Δυστυχώς, τα ελληνικά σχολεία που αποτελούν, μαζί με τις εκκλησίες, τις πιο ζωντανές εστίες του πολιτισμού μας, μαραζώνουν μέχρι θανάτου, από την έλλειψη μαθητών, μου εξομολογήθηκε με θλίψη ο σύμβουλος εκπαίδευσης Νίκος Νικολούλης, αφού παραμένουν ανοιχτά χάρη στους αραβόφωνους χριστιανούς μαθητές!
Σεπτεμβριανά - νύχτα τρόμου
Οι περισσότεροι Τούρκοι αγνοούν τα γεγονότα που οδήγησαν στον ξεριζωμό του ελληνικού στοιχείου από την Πόλη, αλλά θέλουν να μάθουν. Μίλησα γι' αυτά σε ραδιοφωνικές εκπομπές και η εφημερίδα «Vatan» δημοσίευσε συνέντευξή μου, που αφηγούμαι την οικογενειακή μας τραγωδία αρχίζοντας από την απόπειρα να μας κάψουν ζωντανούς με πετρέλαιο, στα Σεπτεμβριανά του 1955! Μάλιστα, η εφημερίδα κάτω από τον υπερβολικά τολμηρό για τα τουρκικά δεδομένα τίτλο «Ημέρα ντροπής», αναφέρει όλες τις φοβερές καταστροφές που προκάλεσε ο όχλος μέσα σε μία νύχτα στη Ρωμηοσύνη! Έκαψαν και κατέστρεψαν, γράφει, πρώτα τις ελληνικές εφημερίδες και εν συνεχεία 4.000 καταστήματα, 73 εκκλησίες, 110 ξενοδοχεία, 27 φαρμακεία, 20 εργοστάσια, 2.600 σπίτια, 52 ελληνικά και 8 αρμένικα σχολεία! Ήταν η νύχτα της κολάσεως, για την οποία προσπάθησαν να ενοχοποιήσουν τους κομουνιστές και έριξαν στη φυλακή τον Αζίζ Νεσίν, τον Κεμάλ Ταχίρ και δεκάδες άλλους διανοούμενους.
Ένα βράδυ είδα ένα ειδικό αφιέρωμα στο CNN Turk με τη συμμετοχή Ρωμιών που περιέγραφαν τα παθήματά τους και Τούρκων που αποδοκίμαζαν τις βαρβαρότητες και αναφέρονταν στον τότε πρωθυπουργό Μεντερές, ο οποίος εν τέλει καταδικάστηκε σε θάνατο, κατηγορούμενος μεταξύ άλλων και για την οργάνωση των ανθελληνικών επεισοδίων της Πόλης.
Στο Πέραν
Περπατώντας στο Πέραν, αισθάνεσαι ότι μεγάλωσες. Ένας ατελείωτος ποταμός νέων, που κοιτάει προς την Ευρώπη ή ακολουθεί τη σύγχρονη ισλαμική κουλτούρα, πλημμυρίζει τον πεζόδρομο των δύο-τριών χιλιομέτρων, υπογραμμίζοντας τη δημογραφική έκρηξη της Τουρκίας, που θα παίξει σημαντικότατο ρόλο στις παρυφές μιας γερασμένης Ευρώπης. Μετά, χαζεύεις τα καταπληκτικά κτίρια, που διασώθηκαν από τη σκούπα της ανοικοδόμησης που σάρωσε την Πόλη. Σε ορισμένα ακόμα διακρίνεις τις εντοιχισμένες επιγραφές με τις ελληνικές ονομασίες.
Κινηματογράφοι, βιβλιοπωλεία, καταστήματα με χαλιά, κοσμήματα και τρόφιμα, τα πάντα εκτεθειμένα με γούστο. Τα ψάρια αραδιασμένα σαν λουλούδια στα ψαράδικα, οι παστουρμάδες και τα αλλαντικά αιωρούμενα σαν κορδέλες, τα πολύχρωμα μπαχαρικά σε ωραία δοχεία, εκφράζουν έναν άλλο τρόπο ζωής που περνάει στη σύγχρονη εποχή χωρίς να χάσει το μεράκι και την αισθητική του. Κι αυτό όχι μόνο στο κέντρο της πόλης, αλλά και στις συνοικιακές αγορές. Στο Καντίκιοϊ, στην ασιατική πλευρά, ψάχναμε κασέτες και cd σ' ένα δισκάδικο διακοσμημένο με τεράστιες φωτογραφίες διάσημων μουσικών και τραγουδιστών της παραδοσιακής μουσικής και στο Σκούταρι, ο λούστρος που μου έβαφε τα παπούτσια στο πεζοδρόμιο, μάς πρόσφερε τσάι, ενώ ο διπλανός του έφερε ένα σκαμπό για να μην περιμένει όρθια η φίλη μου και φύλακας άγγελός μου Μπαχάρ.
Η ελληνική μουσική στους μεϊχανέδες
Η ελληνική μουσική ήταν και είναι δημοφιλής. Όπως ξέρουμε από τους γονείς μας κι όπως τα περιγράφει η Σούλα Μπόζη στο βιβλίο της για το Πέραν, οι μερακλήδες Τούρκοι ήταν τακτικοί θαμώνες στα ελληνικά κέντρα διασκέδασης της δεκαετίας του '50 και του '60 για να ακούσουν Τσιτσάνη, Καζαντζίδη, Παπαϊωάννου και Χιώτη αυτοπροσώπως! Παρ' όλ' αυτά, η σύγχρονη Ελλάδα «ανέθεσε» την πολιτιστική μας εκπροσώπηση στην Άντζελα Δημητρίου! Ίσως η «Πολίτικη Κουζίνα» να ανεβάσει τους δείκτες ευαισθησίας μας.
Έχουν περάσει χρόνια από την εποχή που ο ψάλτης Νικηφόρος Μεταξάς και οι Τούρκοι δεξιοτέχνες μάς έκαναν γνωστά με την ορχήστρα «Βόσπορος» τα σπουδαία μουσικά έργα των ρωμιών συνθετών της Πόλης, χωρίς να υπάρξει από την Ελλάδα καμία σοβαρή ανταπόκριση. Και σχεδόν κανένας δεν γνωρίζει τον Μουαμέρ Κετεντζόγλου που όχι μόνο παίζει και ηχογραφεί με το συγκρότημά του ελληνικά τραγούδια, αλλά έχει και site στο Ιντερνέτ στην ελληνική γλώσσα!
Αλλά, αν οι μουσικοί γνωρίζουν τα ρεμπέτικα και τα δημοτικά μας τραγούδια, στους χώρους καθημερινής διασκέδασης, στους μεϊχανέδες, και στα κυριλέ εστιατόρια του Βοσπόρου, τα ελληνικά είναι αναπόσπαστο μέρος των προγραμμάτων. Από λαϊκά μέχρι σκυλάδικα εποχής! Κατηφορίζοντας την Ιστικλάλ, από τα δισκάδικα ξεχύνονται οι φωνές της Δέσποινας Βανδή και του Πασχάλη Τερζή, αλλά και της Μαρίκας Παπαγκίκα και του Στράτου Παγιουμτζή!
Η «Μάντρα» είναι ένα υπόγειο στο Παγκάλτι, σαν τα παλιά μπουζουξίδικα της Αθήνας, με ιδιοκτήτη Ρωμιό, Τούρκους και έλληνες καλλιτέχνες και πελάτες. Τούρκους που διασκεδάζουν μέχρι πρωίας με ελληνικά τραγούδια! Η παρέα μας, εκδότες, δάσκαλοι, δημοσιογράφοι και επιχειρηματίες, έγινε ένα με όλες τις παρέες κι όταν η Φιγκέν με καταγωγή από την Κομοτηνή, χόρεψε τον «Σαλονικιό», η πίστα γέμισε λουλούδια και χειροκροτήματα. Κι ένα σαββατόβραδο, σ' ένα μεϊχανέ κοντά στο γήπεδο της Γαλατά Σεράι, μια κομπανία έπαιζε όμορφα τούρκικα κομμάτια, με κανονάκι, ούτι, βιολί και ντέφι, και, στη συνέχεια, η φίρμα του μαγαζιού, ένας νεαρός Τούρκος με μπουζούκι, γνωστός με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο «Αλέκος», τραγούδησε Τσιτσάνη, Καλδάρα, Χιώτη και Μπιθικώτση. Όλο το μαγαζί χόρευε ζεϊμπέκικα και χασαποσέρβικα. Μετά, η Σεβάλ, διάσημη ηθοποιός, μας τραγούδησε σμυρναίικους αμανέδες και το «Όλα σε θυμίζουν» με τούρκικα λόγια.
Η Πόλη είναι πόλη μεταναστών. Όλοι οι εργάτες στο εργαστήριο ζαχαροπλαστικής του πατέρα μου στο Εμίνονου ήταν Κούρδοι. Τώρα όμως έχουν προστεθεί και οι πρόσφυγες από τα χιλιάδες χωριά που έχει κατεδαφίσει ή εκκενώσει βίαια ο στρατός για να περιορίσει τον ζωτικό χώρο των εξεγερμένων Κούρδων. Έτσι, σε πολλά στέκια, νεαροί μουσικοί παίζουν κλασικά τούρκικα και κούρδικα τραγούδια, με σάζι, τουμπερλέκι και ούτι. Σ' αυτά τα μαγαζιά είναι πολύ εύκολο να κάνεις φιλίες. Στο Deli Mavi, ένας νεαρός Αμερικάνος ταξιδευτής της Ανατολής, μου έλεγε ότι αυτά τα μαγαζιά μοιάζουν με τα ρεμπετάδικα. Ο χώρος, η ατμόσφαιρα, οι συμπεριφορές, τα πρόσωπα. Εκείνη την ώρα, άντρες και γυναίκες χόρευαν ένα κούρδικο τραγούδι πανομοιότυπο με ποντιακό.
Στο Eylül Türk Evi, σ' ένα στενό πεζόδρομο με αγόρια και κορίτσια που παίζουν τάβλι και ντάμα πίνοντας τσάι, τραγούδια-ιστορίες για τσακισμένους έρωτες, για ξεριζωμούς και για φυλακές. Ακούγοντάς μας να μιλάμε ελληνικά, δύο νεαροί μάς κέρασαν ρακί και μας είπαν ότι είναι Αρμένιοι από τη Γαλλία που ήρθαν για να γνωρίσουν τον τόπο καταγωγής τους, αλλά φοβούνται να δηλώσουν την εθνικότητά τους. Ένα πρόβλημα που εγώ δεν το αντιμετώπισα πουθενά. Αντιθέτως, λέγοντας «ben Yunan», τα χαμόγελα γίνονται διάπλατα. Ακόμα και στα απομονωμένα ορεινά χωριά της Ανατολικής Θράκης που οι αγρότες ήθελαν να μας φιλοξενήσουν επειδή χιόνιζε και ήταν δύσκολη η επιστροφή μας στην Πόλη. Βέβαια, δεν έτυχε να πέσουμε πάνω σε λυσσασμένους γκρίζους λύκους!..
Μακρύς δρόμος
Ο δρόμος είναι μακρύς για να ξεπεραστούν οι προκαταλήψεις, χωρίς να κλείσουμε τα μάτια στη σκοτεινή πλευρά της τούρκικης πραγματικότητας, ενισχύοντας κάθε προσπάθεια για εκδημοκρατισμό και ειρήνη.
Στην Τουρκία υπάρχουν πράγματα που όποιος τα αγγίξει κινδυνεύει σοβαρά. Μέρα μεσημέρι, ένας πανεπιστημιακός δολοφονήθηκε για τις πολιτικές πεποιθήσεις του. Ο στρατός δεν αποτελεί αντικείμενο κριτικής, το Κουρδικό καίει και οι εφημερίδες δεν γράφουν για τους δεκάδες πολιτικούς κρατούμενους, αριστερούς και Κούρδους, που πεθαίνουν από απεργία πείνας στις φυλακές. Έτσι, όλη η οργή του κόσμου για τη φτώχεια και τη διαφθορά, εστιάστηκε στην πολιτική νομενκλατούρα που εξαφανίστηκε ως διά μαγείας από τις βουλευτικές έδρες στις τελευταίες εκλογές. Τι θα κάνουν τώρα ο Ετσεβίτ, η Τσιλέρ και οι άλλοι; -ρώτησα τον ταξιτζή που με πήγαινε στο αεροδρόμιο, κι αυτός με αγανάκτηση αναφώνησε: Αϊ σιχτίρ, τα χαϊβάνια!
Όμως, όσες αλλαγές κι αν έγιναν, η Κωνσταντινούπολη δεν μ' άφησε ούτε στιγμή να νιώσω ξένος. Όχι μόνο γιατί στάθηκα δίπλα στον Πατριάρχη στον Άγιο Νικόλαο και θαύμασα τον πολιτισμό που αποπνέει η Μεγάλη του Γένους Σχολή που φοιτούσε ο πατέρας μου, αλλά και γιατί επιβεβαίωσα ότι τα τούρκικα παραμένουν η δεύτερή μου γλώσσα και γιατί η Ισίν μού έδειξε το φρέσκο πρόσωπο της Τουρκίας, η Σεμρά μού χάρισε ένα βιβλίο με τα τρυφερά ποιήματά της για την Κύπρο και ο Dündar τρεις δίσκους 78 στροφών με τραγούδια του Μανώλη Χιώτη, του Στελλάκη Περπινιάδη και του Σταύρου Τζουανάκου, τυπωμένα στην Πόλη πριν από πολλές δεκαετίες!
http://www.megarevma.net

Πίσω στα παλιά

OI KYΡΙΕΣ ΤΟΥ ΓΙΑΝΝΑΚΗ ...

Το ζαχαροπλαστείο του Γιαννάκη υπήρχε δεκαετίες πίσω
στην Πανεπιστημίου και Κριεζώτου.
Σύχναζαν Αθηναίες και Αθηναίοι και πολλοί έρωτες ξεκίνησαν
από εκεί για να καταλήξουν σε γάμο.
Η Μαίρη Λω τραγούδησε .....
"Ξαναβλέπω το μικρό το αμαξάκι
τον γκαζιέρη που μας άναβε το φως
και θυμάμαι τις κυρίες του Γιαννάκη
και τον έρωτα που ήτανε κρυφός."

 Πίσω στα παλιά 

17 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ ΟΠΩΣ ΗΤΑΝ

Παρέες παραθερίζουν στο… δάσος της Γλυφάδας. Σκοπευτές από όλο τον κόσμο συγκεντρώνονται στο Σκοπευτήριο της Καισαιριανής. Γυναίκες απλώνουν τις μπουγάδες τους στα παραπήγματα της Κοκκινιάς και μαθήτριες με τις ποδιές τους ετοιμάζονται για το σχολείο στον Βοτανικό. 


Πριν από λίγο καιρό, σας ταξιδέψαμε πίσω στο χρόνο μέσα από 21 στιγμιότυπα της Αθήνας του παρελθόντος. Σήμερα, σας έχουμε περισσότερες σκηνές από αλλοτινές εποχές της πόλης, μέσα από σκηνές όπως οι παραπάνω, στα προάστια της Αθήνας, από το λιμάνι ως την Καισαριανή και από τα δυτικά προάστια μέχρι την Κηφισιά. «Προσδεθείτε» και απολαύστε:



Μια βόλτα στη Νέα Ιωνία το μακρινό 1924.



Το 1974, οι ελληνικές ταινίες συνέχιζαν να μονοπωλούν το ενδιαφέρον του ελληνικού κοινού. Εδώ, ο Σωτήρης Μουστάκας ενώπιον του λαού της Νέας Φιλαδέλφειας, στα γυρίσματα της ταινίας «Ένας νομοταγής πολίτης», στη συμβολή των οδών Δεκελείας και Πίνδου.



Η λατέρνα ηχεί μπροστά από το ζυθεστιατόριο της Νέας Χαλκηδόνας.



Το δέλτα του Φαλήρου, με τον κόμβο που οδηγούσε προς Νέο και Παλαιό Φάληρο, το μακρινό 1960. Σήμερα, στη θέση του βρίσκεται το ολοκαίνουριο Κέντρο Πολιτισμού του Ιδρύματος Σταύρου Νιάρχου.



Ο ΗΣΑΠ έφτασε στην Κηφισιά στις αρχές του 20ου αιώνα. Και εκεί, στην πλατεία κοντά στο σταθμό, ο κόσμος άραζε στα τραπεζάκια του καφενέ.



Έτσι έμοιαζε η ακτή του Νέου Φαλήρου το μακρινό 1883. Πόσο ήσυχο μοιάζει..!



Το τραμ που περνά, η προκυμαία, τα λουτρά και η Καστέλλα, φωτογραφημένα από το ξενοδοχείο Ακταίον στον Πειραιά. Βρισκόμαστε στο 1930.



Εκεί που σήμερα εκτείνεται το Γκολφ της Γλυφάδας, κάποτε υπήρχε δάσος και φιλοξενούσε παραθεριστές, όπως αυτοί εδώ το 1920



Δύο δεκαετίες αργότερα (το 1939), τα πράγματα είναι ακόμα ήσυχα στη ριβιέρα. Εδώ, βλέπετε ένα γλυφαδιώτικο καφενεδάκι…



…και εδώ, μία λιγότερο ήσυχη Κυριακή του καλοκαιρινού του 1960 στη Βουλιαγμένη. Η Ακτή «Αστέρας» φαίνεται εδώ από την οδό Απόλλωνος. 



Στο Σκοπευτήριο της Καισαιριανής, την δεκαετία του 1920, κόσμος από πολλές χώρες συγκεντρωνόταν για σκοπευτικούς αγώνες.



Η γειτονιά του Βύρωνα γύρω από την πλατεία Βαρουτίδη ζει οικοδομικό αναβρασμό το 1969. 



Ένα σπάνιο ντοκουμέντο από την καθημερινότητα στα παραπήγματα της μεταπολεμικής Καισαριανής, το 1945.



…και στην γειτονιά της Εθνικής Αντιστάσεως με τις μπουγάδες και τις σκαλωσιές, τον χειμώνα του ’61.



Μαθήτριες περπατούν για το σχολείο στην οδό Λένορμαν, στον Κολωνό, το μακρινό 1946.



Οι οικογένειες στρώνουν πασχαλιάτικα τραπέζια στα πεζοδρόμια του Βοτανικού (1966). 



Οι κοπέλες με τις κοτσίδες και τα αυστηρά φουστάνια, τα αγοράκια με τις τιράντες και τα ψηλοκάβαλα παντελονάκια και όλες οι οικογένειες της Κοκκινιάς κάνουν τον περίπατό τους (1949). 
*Όλες οι φωτογραφίες προέρχονται από την εξαιρετική σελίδα «Η Αθήνα μέσα στο χρόνο» που συγκεντρώνει σπάνια φωτογραφικά ντοκουμέντα. 
http://www.in2life.gr
 Πίσω στα παλιά