ΗΜΕΡΙΔΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ : Η ΜΕΤΑ–ΚΕΜΑΛΙΚΗ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ

 

Το Εργαστήριο Διεθνών Σχέσεων και Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας διοργανώνει ημερίδα με θέμα:
Η Μετα-Κεμαλική Εξωτερική Πολιτική της Τουρκίας, την Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2011, από τις 09:30 πμ., στην αίθουσα συνεδρίων του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
Καθώς εισερχόμαστε σε μια νέα περίοδο για το διεθνές σύστημα, με δεδομένη τη δυσχερή συγκυρία για τη χώρα μας και τις νέες προσεγγίσεις που υιοθετεί η Τουρκία στην εξωτερική της πολιτική, είναι αναγκαίο, ίσως περισσότερο από ποτέ, για την Ελλάδα και για την Ελληνική επιστημονική κοινότητα των Διεθνών Σχέσεων να μελετήσει όλες τις διαστάσεις της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής.

Στόχος της ημερίδας είναι να εξεταστούν τα δόγματα και η στρατηγική που συνθέτουν την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας με βάση την επιστημονική ανάλυση, μακριά από ιδεοληψίες και δογματισμούς. Πανεπιστημιακοί καθηγητές, εμπειρογνώμονες και αναλυτές των Διεθνών Σχέσεων, από την Ελλάδα και το εξωτερικό, θα καταθέσουν τις απόψεις τους και θα επιδιώξουν ένα γόνιμο διάλογο μεταξύ τους και με το κοινό.
Η ημερίδα απευθύνεται σε φοιτητές, δημοσιογράφους, στελέχη των ενόπλων δυνάμεων, αλλά και στο ευρύτερο κοινό της πόλης μας που ενδιαφέρεται για τις Διεθνείς Σχέσεις, την εξωτερική πολιτική και τα ελληνοτουρκικά ζητήματα.
Στην ημερίδα θα μιλήσουν για το θέμα και θα εκφράσουν τις απόψεις τους οι κκ:
Ηλίας Κουσκουβέλης, Καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας
Παναγιώτης Ήφαιστος, Καθηγητής, Διεθνείς Σχέσεις-Στρατηγικές Σπουδές
Τμήμα Διεθνών-Ευρωπαϊκών Σπουδών, Πανεπιστήμιο Πειραιώς
Ιωάννης Μάζης, Καθηγητής, Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών,Φιλοσοφική Σχολή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
Σπυρίδων Ν. Λίτσας, Επίκουρος Καθηγητής Θεωρίας Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα
Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.
Νικόλαος Ραπτόπουλος, Λέκτορας Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Βαλκανικών, Σλαβικών
και Ανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας
Σάββας Καλεντερίδης, Συγγραφέας, Ειδικός αναλυτής σε θέματα Τουρκικής Εξωτερικής Πολιτικής

Liberation : “ Χ Α Ο Σ “

 

ΣΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΤΟ ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ

Με την λέξη ΧΑΟΣ στο πρωτοσέλιδό της, γραμμένη στα ελληνικά και από κάτω με αστερίσκο να επεξηγεί στα γαλλικά την λέξη, κυκλοφορεί σήμερα η γαλλική εφημερίδα Liberation. Οι πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα απασχολούν για μία ακόμη ημέρα τα διεθνή μέσα ενημέρωσης.

Ολόκληρο το πρωτοσέλιδο της γαλλικής εφημερίδας Liberation

Με τον τρόπο αυτό χαρακτηρίζει τις καταιγιστικές εξελίξεις στην Ελλάδα και τον αιφνιδιασμό του πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου να προαναγγείλει δημοψήφισμα για την νέα δανειακή σύμβαση,

Η εφημερίδα γράφει πως η απόφαση για δημοψήφισμα επί της απόφασης της τελευταίας Συνόδου Κορυφής έσπειρε τον πανικό στις αγορές και στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ουσιαστικά συνταράζει την Ευρωζώνη.

Στο σχετικό δημοσίευμά της η γαλλική εφημερίδα τονίζει πως η Αθήνα "παίζει κορώνα – γράμματα" το ευρώ και οδηγεί τη συνοχή της Ευρωζώνης στο χείλος του γκρεμού.

Ο συντάκτης του άρθρου αναφέρει επίσης ότι ένα κύμα πανικού σάρωσε τον κόσμο χτες, από το Τόκιο έως τη Γουόλ Στριτ, δια μέσου Παρισιού και Μιλάνου, μετά από μία ανακοίνωση - έκπληξη από τον Έλληνα πρωθυπουργό το βράδυ της Δευτέρας για δημοψήφισμα σχετικά με την ευρωπαϊκή διάσωση της χώρας του. Το στοίχημα του Γιώργου Παπανδρέου αιφινιδίασε όλους τους ηγέτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης".

Τι γράφει ο διεθνής Τύπος για το υπουργικό και το δημοψήφισμα
Τη λέξη "χάος" χρησιμοποιεί και η Wall Street Journal, η οποία επισημαίνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα πολιτικό χάος, καθώς το προαναγγελθέν δημοψήφισμα για την νεά δανειακή σύμβαση της χώρας απειλεί να ρίξει την κυβέρνηση και να εκτροχιάσει τις προσπάθειες της Ευρώπης να συγκρατήσει την εξάπλωση της κρίσης.

"Η ελληνική κυβέρνηση ταλαντεύεται στο χείλος της κατάρρευσης μετά την ανακοίνωση του σχεδίου για δημοψήφισμα" γράφει η βρετανική The Guardian. Η εφημερίδα αναφέρει ότι Γαλλία και Γερμανία "παλεύουν" για να σώσουν το κοινό νόμισμα, καθώς η Ευρώπη βυθίζεται στην αναταραχή, μέρες μετά την συμφωνία διάσωσης.

Το BBC αναφέρει ότι το υπουργικό συμβούλιο στηρίζει το δημοψήφισμα, παρά τις αντιδράσεις σοκ από τα άλλα μέλη της Ευρωζώνης.

"Η ελληνική κρίση πλήττει τις αγορές, την ώρα που το σχέδιο διάσωσης του ευρώ "ξηλώνεται"" γράφουν οι βρετανικοί Times, γράφοντας ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε όλη την Ευρώπη με την απόφασή του να ζητήσει δημοψήφισμα.

Αναφερόμενο σε δηλώσεις του Γ.Παπανδρέου, το πρακτορείο Bloomberg γράφει ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός δήλωσε πως "το δημοψήφισμα θα επιβεβαιώσει τη θέση της Ελλάδας στο ευρώ"

"Αγώνας δρόμου" των Ευρωπαίων ηγετών να σώσουν την Ευρωζώνη, αναφέρουν οι Financial Times, μιλώντας για την Σύνοδο Κορυφής των G20 και τη συμμετοχή του Γιώργου Παπανδρέου σε αυτήν.

"Η λιτότητα δοκιμάζεται, καθώς οι Έλληνες αμφισβητούν τους δεσμούς τους με το ευρώ" γράφουν οι New York Times.

"Το ελληνικό υπουργικό συμβούλιο στηρίζει τον πρωθυπουργό Παπανδρέου" είναι ο τίτλος του άρθρου της γερμανικής εφημερίδας Die Zeit. Στην ηλεκτρονική της έκδοση η εφημερίδα αναφέρει ότι το υπουργικό συμβούλιο στήριξε ομόφωνα το δημοψήφισμα για την νέα δανειακή σύμβαση για την διάσωση της Ελλάδας.

ΠΛΟΙΑ ΚΑΙ ΛΙΜΑΝΙΑ 25 ΑΙΩΝΩΝ

ΔΙΕΘΝΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟ

 

Τα βυζαντινά πλοία που βρέθηκαν στον αρχαίο λιμένα της Κωνσταντινούπολης προκαλώντας διεθνές ενδιαφέρον έρχεται να παρουσιάσει στην Κρήτη ο καθηγητής ενάλιας αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Πόλης, Ufuk Kocabas.

Οι Ανδαλούσιοι κατακτητές πυρπολούν τα πλοία τους, για να μείνουν στην Κρήτη (μικρογραφία Σκυλίτζη) Ο διαπρεπής ερευνητής θα μιλήσει στο πλαίσιο του 13ου Διεθνούς Συνεδρίου Ελληνοανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών, που γίνεται 4-6 Νοεμβρίου στο Ηράκλειο. Τη συνολική παρουσίαση των λιμανιών της Κωνσταντινούπολης θα κάνει ο καθηγητής του Μονάχου, Αλμπρεχτ Μπέργκερ.

Η διεθνής αυτή επιστημονική συνάντηση προσελκύει κορυφαίους επιστήμονες, κυρίως αραβολόγους, απ' όλο τον κόσμο. Μεταξύ αυτών είναι φέτος ο Jehan Desanges, μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας, όπως και ο καθηγητής Πανεπιστημίου της Κόρδοβα, Χουάν Πέδρο Μόνφερερ Σάλα. Οι θεματικοί άξονες που θα εξεταστούν είναι δύο: «Το Εμιράτο της Κρήτης από την ίδρυσή του (824/26) μέχρι την ανάκτηση της Κρήτης από τον Νικηφόρο Φωκά (961)» και τα «Λιμάνια της Ανατολικής Μεσογείου και της Ερυθράς Θάλασσας (4ος αι. π.Χ.- 13ος μ.Χ.)».

Στόχος του συνεδρίου αυτού, που αποτελεί ετήσιο θεσμό και συνδιοργανώνεται από το Δήμο Ηρακλείου και το Ινστιτούτο Ελληνοανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών, δεν είναι μόνο η μελέτη των πολεμικών συγκρούσεων μεταξύ Ανατολής και Δύσης κατά τη μεσαιωνική εποχή, αλλά πρωτίστως η ανάδειξη των τρόπων επικοινωνίας και συνύπαρξης των λαών, κάτι που έχει αντίκτυπο και στη σημερινή επικαιρότητα. Γι' αυτό, ένας από τους ομιλητές στην εναρκτήρια τελετή θα είναι και ο πρέσβης της Ελλάδας στη Σαουδική Αραβία, Δημήτριος Λέτσιος.

Οι ανακοινώσεις που θα αφορούν το Εμιράτο της Κρήτης θα προέρχονται από τους κλάδους αρχαιολογίας, νομισματολογίας, ιστορίας και φιλολογικής ανάλυσης. Θα φωτιστούν άγνωστες πλευρές της ιστορικής αυτής περιόδου. Θα μάθουμε για παράδειγμα ότι οι Ανδαλούσιοι κατακτητές της Κρήτης δεν ήταν μόνο πειρατές αφού υπήρχε στο νησί μεγάλος αριθμός διανοουμένων. Σύμφωνα με αραβικές πηγές, υπήρχαν δικαστήρια, τζαμιά, νομισματοκοπείο, που δείχνουν πνευματική και εμπορική άνθηση. Αντίθετα, η βυζαντινή οπτική παρουσιάζει το Εμιράτο της Κρήτης ως πειρατικό κέντρο λεηλασιών των νησιών του Αιγαίου. Ωστόσο, τα αραβικά νομίσματα του Εμιράτου που έχουν βρεθεί, αποκαλύπτουν την οικονομική ευρωστία του, που βασιζόταν στην ανάπτυξη της γεωργίας και του διεθνούς εμπορίου.

Ο καθηγητής Βασίλης Χρηστίδης θα παρουσιάσει νέα στοιχεία με βάση αραβικές πηγές, νέες προσεγγίσεις των βυζαντινών πηγών θα επιχειρήσουν να κάνουν οι ιστορικοί Σοφία Πατούρα, Μαρία Λεοντσίνη, Ελεονώρα Κουντούρα και Νίκη Κουτράκου. Οσον αφορά τα αραβικά αρχαιολογικά ευρήματα στο Ηράκλειο, θα μιλήσουν οι Λιάνα Σταρίδα και ο Νίκος Γιγουρτάκης.

Ο Γάλλος ακαδημαϊκός Jehan Desanges και η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Kind Saund της Σαουδικής Αραβίας θα παρουσιάσουν τη μεταγενέστερη εξέλιξη ελληνιστικών και βυζαντινών λιμανιών.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΓΕΩΡΓΟΥΔΗΣ

ΔΗΜΑΡΧΕΙΟ ΓΙΑ ΒΡΑΒΕΙΟ

ΔΙΕΘΝΗΣ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΤΙΡΙΟ ΤΗΣ ΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΡΧΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

 

Της Ν. ΚΟΝΤΡΑΡΟΥ-ΡΑΣΣΙΑ

Η Θεσσαλονίκη με το νέο δημαρχείο της μπήκε στο χάρτη των μεγαλουπόλεων με τα διαλεχτά έργα σύγχρονης αρχιτεκτονικής σε διεθνές επίπεδο.

Ο διαμπερής πεζόδρομος στην αρχιτεκτονική σύνθεση των κτιρίων σε συνδυασμό με την πλατεία-αίθριο έδωσε στους αρχιτέκτονες ένα από τα ισότιμα βραβεία του διεθνούς διαγωνισμού Η επιβεβαίωση του γεγονότος αυτού έρχεται από τη Διεθνή Ενωση Αρχιτεκτόνων (UIA), η οποία στο τελευταίο συνέδριό της, στο Τόκιο (26/11/2011), βράβευσε το κτίριο του νέου δημαρχείου Θεσσαλονίκης στο πλαίσιο του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού της για έργα δημόσιου χαρακτήρα.

Το κεντρικό θέμα του διαγωνισμού ήταν: «Η κατά το δυνατόν πιο ανοιχτή και φιλική προς τους πολίτες προσπελασιμότητα του δημοσίου κτιρίου». Ο διαμπερής πεζόδρομος που διατρέχει την αρχιτεκτονική σύνθεση των κτιρίων του δημαρχείου Θεσσαλονίκης σε συνδυασμό με την υπαίθρια αμφιθεατρική εσωτερική του πλατεία-αίθριο, ήταν το στοιχείο που πρόσφερε στους αρχιτέκτονες μελετητές Τάσο Μπίρη, Δημήτρη Μπίρη, Νάση Δημοπούλου, Ρούλη Σαΐτη, Γιώργο Σταθόπουλο και Νινέτα Χριστοδουλέα, ένα από τα τρία ισότιμα βραβεία του διεθνούς αυτού διαγωνισμού. Μια διάκριση πολύ σημαντική σε μια εποχή που η Ελλάδα δυσφημείται αντί να προβάλλει τις δυνατότητες των ανθρώπων της.

22 χρόνια

Το έργο αυτό είναι από τα πολύπαθα. Περίμενε να γίνει 22 ολόκληρα χρόνια. Επειτα από αλλεπάλληλες καθυστερήσεις και πισωγυρίσματα η βραβευμένη σε διαγωνισμό μελέτη του (1987) κατάφερε να υλοποιηθεί το 2010. Η κεντρική ιδέα ήταν η ανάπτυξη μιας διαλεκτικής σχέσης του πολίτη με το δομημένο περιβάλλον της πόλης του.

Σήμερα, ύστερα από δύο χρόνια λειτουργίας του κτιρίου, ο ομότιμος καθηγητής Σχολής Αρχιτεκτόνων ΕΜΠ Τάσος Μπίρης εκτιμά πως «μέσα στην πυκνοδομημένη πόλη με τα κτίρια που δεν ανοίγονται στον δημόσιο χώρο, το νέο δημαρχείο Θεσσαλονίκης δίνει μια άλλη διάσταση στο δημόσιο κτίριο. Η εσωτερική πλατεία και ένας ελεύθερος πεζόδρομος τον οποίο διασχίζει ο πολίτης κάνοντας τον περίπατό του στην πόλη, τον εισάγει ξαφνικά στην καρδιά του κτιρίου χωρίς καν να το καταλάβει. Ετσι, το κτίριο γίνεται κομμάτι του καθημερινού του δρομολογίου, το συναντάει θέλει-δεν θέλει στο βήμα του».

Μοντερνισμός

Η βράβευση αυτή για τους μελετητές ήταν βεβαίως μια αναγνώριση, αν όχι της μορφής και της αισθητικής του, τουλάχιστον της κεντρικής ιδέας του, που ήταν η προσπελασιμότητα του πολίτη και η φιλική δράση του μέσα στην πόλη. Μέχρι στιγμής η κριτική γι' αυτό το αρχιτεκτόνημα αναγνωρίζει το προσωπικό ύφος του Τάσου Μπίρη ως εκφραστή του προοδευτικού μοντερνισμού. Ενός αρχιτεκτονικού στιλ που είναι συγχρόνως και ιδεολογία, αισθητικά και κοινωνικά εδραιωμένη.

«Το μοντερνιστικό ύφος του κτιρίου αποτελεί εξέλιξη της μοντερνιστικής αρχιτεκτονικής του 1960, την οποία μάλιστα αποκαλούν "αρχιτεκτονική άνοιξη" γιατί περιλαμβάνει γνωστούς αρχιτέκτονες, όπως τον Αρη Κωνταντινίδη, τον Κ. Δεκαβάλλα κ.ά. Την ιστορική αυτή περίοδο εκπροσωπούν στη Θεσσαλονίκη οι αρχιτέκτονες Παπαϊωάννου και Φινές με το συγκρότημα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου. Το Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, έργο του Καραντηνού, αποτελεί πρωιμότερη φάση του μοντερνισμού. Το νέο δημαρχείο εκφράζει τη διαχρονική εξέλιξη των αρχών του μοντερνισμού».

enet.gr

ΩΡΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΟΠΗ “ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ “ ΤΟΥ ΠΑΡΘΕΝΩΝΑ

 

Η 800 κιλών μετόπη ακούμπησε στη γη έπειτα από 2500 χρόνια

Λίγο πριν τις 8.30 το πρωί, η 32η μαρμάρινη μετόπη του Παρθενώνα, αφού αιωρήθηκε λίγο στον αέρα, κατέβηκε με πολύ προσοχή από το εξειδικευμένο προσωπικό της Ακρόπολης, ακουμπώντας κάτω στη γη για πρώτη φορά μετά από 2.500 χρόνια.

Η βάρους περίπου 800 κιλών μετόπη θα μεταφερθεί - όπως και οι υπόλοιπες - στην Ακρόπολη για λόγους προστασίας, όπου θα συντηρηθεί με τη μέθοδο λέιζερ. Τα υπόλοιπα αρχιτεκτονικά μέλη θα συντηρηθούν, θα αποκατασταθούν, θα συγκολληθούν με τη μεθοδολογία που χρησιμοποιείται στην Ακρόπολη και θα επανέλθουν στο μνημείο.

Οι επεμβάσεις στη δυτική πλευρά ξεκίνησαν από τη βορειοδυτική γωνία, ώστε να συνδεθούν με το προηγούμενο πρόγραμμα που αφορούσε τη βόρεια πλευρά. «Το πρόγραμμα της δυτικής πλευράς ήδη προχωρά πάρα πολύ καλά. Αυτό είναι το 41ο αρχιτεκτονικό μέλος που αποσυναρμολογείται. Η συγκεκριμένη μετόπη, που διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση, έχει μεγάλη συμβολική σημασία, καθώς απεικονίζει την Ήρα και την Αθηνά. Με την επικράτηση του Χριστιανισμού, η μετόπη για κάποιο λόγο θεωρήθηκε ότι απεικονίζει τον Ευαγγελισμό γι' αυτό δεν απολαξεύτηκε», δήλωσε στους δημοσιογράφους η Μαίρη Ιωαννίδου, διευθύντρια της Υπηρεσίας Συντηρήσεως Μνημείων Ακρόπολης (ΥΣΜΑ), συμπληρώνοντας ότι στη δυτική πλευρά αρχικά είχαν προγραμματιστεί να κατέβουν περίπου 80 αρχιτεκτονικά μέλη. Τελικά, όμως, θα είναι πολύ περισσότερα γιατί κατά την αποσυναρμολόγηση αποκαλύπτονται και άλλα μέλη που έχουν προβλήματα.

«Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε στη στρώση που αποξηλώνεται για πρώτη φορά και είμαστε υποχρεωμένοι να προχωρήσουμε σ' αυτό γιατί υπάρχουν σοβαρές βλάβες στα επιστήλια, τα οποία είναι η υποκείμενη στρώση των μετοπών και των τριγλύφων, εκεί όπου ο Νικόλαος Μπαλάνος - που έκανε τις αναστηλώσεις το 1900 - είχε κάνει επισκευές μόνο εξωτερικά», δήλωσε η Βασιλική Ελευθερίου, αρχιτέκτονας και επιβλέπουσα του έργου.

Η ίδια συμπληρώνει: «Έχουμε μπροστά μας το δύσκολο έργο της αποσυναρμολόγησης των επιστηλίων, το οποίο παρουσιάζει πρακτικές δυσκολίες, επειδή τα μάρμαρα είναι πολύ μεγάλα και θέλουν μεγάλη προσοχή. Ένας ακόμα λόγος δυσκολίας είναι ότι έχουμε να κάνουμε με αρχαία μάρμαρα που αποξηλώνονται για πρώτη φορά. Είναι πολύ μεγάλη ευθύνη να ακουμπάς ένα μνημείο που δεν το έχει δει κανείς σ' αυτή τη φάση από την αρχαιότητα».

Εκτός από αρχιτεκτονικά μέλη, όπως γείσα και επιστήλια, θα κατέβουν επίσης άλλες πέντε μετόπες, δύο από τη δυτική πλευρά - με σκηνές από τον Τρωικό Πόλεμο - και μία από τη νότια, που απεικονίζει την Κενταυρομαχία. Η τελευταία μάλιστα είναι σε αρκετά καλή κατάσταση, πιθανόν επειδή αποδόθηκε και σε κείνη χριστιανική ερμηνεία. Γενικά όμως οι μετόπες που σώζονται στη νότια πλευρά συντηρούνται καλύτερα. «Ίσως επειδή δεν φαίνονταν τόσο καλά ή γιατί δεν ήταν εύκολη η προσέγγισή τους», αναφέρει η Μ. Ιωαννίδου.

Δεν θα κατέβουν όμως όλες οι μετόπες της δυτικής πλευράς. Κάποιες, που δεν συντηρούνται καθόλου καλά, θα παραμείνουν, προσδίνοντας ένα στοιχείο αυθεντικότητας στο μνημείο. Η ΕΣΜΑ εξάλλου αποφάσισε να μην διαταραχθεί η αυθεντική δομή όλης της περιοχής όπου, σύμφωνα με την Μ. Ιωαννίδου, συνεχώς αποκαλύπτονται συνεχώς νέα στοιχεία, άγνωστα μέχρι σήμερα και παρά τις τόσες μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί.
Μέχρι τα Χριστούγεννα θα έχουν κατέβει οι δύο από τις πέντε μετόπες, ενώ μέσα στο επόμενο έτος θα έχει ολοκληρωθεί η κατάβαση και των υπολοίπων.

Μέχρι το τέλος του 2013 αναμένεται να τελειώσουν και οι εργασίες που συνεχίζονται στην Ακρόπολη και οι οποίες, μεταξύ άλλων, αφορούν την αποκατάσταση της πρώτης στρώσης του βορείου τείχους του σηκού και των δύο επιστηλίων του δυτικού τείχους του σηκού που είναι στο έδαφος, καθώς και οι επεμβάσεις στα Προπύλαια, όπου ήδη ολοκληρώθηκε η αποκατάσταση του νότιου τείχους με αναστηλώσεις 19 αρχιτεκτονικών μελών, ενώ αναμένεται να ξεκινήσει το πρόγραμμα της νότιας πτέρυγας του μνημείου.
Το συνολικό έργο, προϋπολογισμού 8 εκατ. ευρώ, είναι ενταγμένο στο ΕΣΠΑ.

(Πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ)

ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ η ΝΟΕΜΒΡΗΣ - ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

   ΗΘΗ  ΚΑΙ  ΕΘΙΜΑ -  ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ

Ονομασίες Νοέμβρη

Ενδέκατος είναι στο τωρινό ημερολόγιο ο Νοέμβρης.
Ο Νοέμβριος που θα πει ένατος παράγεται απ' τη λατινική Novem-ber.
Αττικός μήνας: ΜΑΙΜΑΚΤΗΡΙΩΝ 15 Νοεμβρίου - 15 Δεκεμβρίου.
Για τις λαϊκές ονομασίες του έχουν τον κύριο λόγο οι καιρικές συνθήκες, οι γεωργικές δουλειές κι οι γιορτές των Αγίων, που η μνήμη τους γιορτάζεται τον Νοέμβρη.
Από τις γεωργικές δουλειές και τις καιρικές συνθήκες έχει πάρει τα ονόματα:
Βροχάρης, γιατί πέφτουν πολλές βροχές.
Σποριάς ή Σπορίτης, εξαιτίας της σποράς.
Μεσοσπορίτης, γιατί μέχρι 21 Νοεμβρίου πρέπει να έχει τελειώσει τουλάχιστον
η μισή σπορά.
Κρασομηνάς, λέγεται στα μέρη που τότε ανοίγουν τα κρασιά και
Τρυγομηνάς εκεί που αργεί ο τρυγητός.
Σκιγιάτη, γιατί μεγαλώνει η νύχτα και η γη σκιάζεται (φοβάται)
Χαμένο,επειδή η διάρκεια της ημέρας είναι μικρή κι η δουλειά χάνεται.
Παχνιστή, γιατί κλείνουν τα ζώα στο παχνί και
Νιαστή, επειδή γίνονται τα τελευταία οργώματα (νεάσματα).

Εξαιτίας των γιορτών ονομάζεται:
Αι-Στράτηγος και Αι-Ταξιάρχης ή Αρχαγγελιάτης απ' την γιορτή των Ταξιαρχών
στις 8.
Αι-Φίλιππας ή Φιλιππιάτης απ' του Αγίου Φιλίππου στις 14.
Αγι-Αντρέας ή Αντριάς ή Αγι-Αντριάς απ' την γιορτή του Αγίου Ανδρέα στις 30.

Έθιμα Ελλήνων της Μικράς Ασίας το μήνα Νοέμβριο

Το Αδραμύτη στα παράλια της Μ. Ασίας ήταν γνωστό για την εύφορη γη του, τα νερά και τα δάση του, αλλά και για το εξαιρετικό λάδι του. Ας δούμε λοιπόν πώς γινόταν το μάζεμα της ελιάς στην περιοχή αυτή.
Το Νοέμβριο, όταν οι ελιές μαύριζαν πια, οι αγρότες άρχιζαν την ντέμπλα, δηλ. το μάζεμα. Οι άντρες ανέβαιναν πάνω στα δέντρα και χτυπούσαν με την ντέμπλα, δηλαδή μ' ένα ξύλινο ραβδί τα κλαδιά. Έπρεπε όμως να χτυπούν το δέντρο με τέχνη «για να μη βλάψουν το κλαρί». Έτσι οι γενωμένες ελιές πέφτανε στη γη. Αυτές δίνανε και το πιο καλό λάδι. Οι γυναίκες μάζευαν σε καλάθια τις ελιές που έπεφταν και ο κεχαγιάς, δηλ. ο επικεφαλής, τα έπαιρνε και τα άδειαζε σε τσουβάλια. Οι “ ραβδ'στάδες “ , δηλ. οι άντρες που ράβδιζαν τις ελιές, τραγουδούσαν καθώς δούλευαν, ενώ οι γυναίκες κουβέντιαζαν και γελούσαν. Το μεσημέρι όλοι σταματούσαν για να φάνε. Ύστερα συνέχιζαν τη δουλειά, ώσπου να βασιλέψει ο ήλιος. Το βράδυ γύριζαν στο χωριό όλοι παρέα. Την τελευταία μέρα της συγκομιδής γιόρταζαν στο κτήμα τα γλυτώματα ,  ο  νοικοκύρης τους έφερνε χαλβά, πίτες , κονιάκ και άλλα καλούδια και αυτοί τρώγανε και εύχονταν: «καλά λάδια, καλά μπερεκέτια!»

Εορτολόγιο Νοεμβρίου

Των Ταξιαρχών 8 Νοεμβρίου: «Οι γριές νηστεύανε  στη χάρη του Αρχαγγέλου Γαβριήλ
για να τους πάρη εύκολα την ψυχή και να μην παιδεύονται, όταν ήταν να αποθάνουν».
Αγιος Μηνάς 11 Νοεμβρίου: από την παρετυμολογία του ονόματός του Μηνάς-μηνώ=παραγγέλνω, φανερώνω, πίστευαν ότι ο άγιος φανερώνει τα κλοπιμαία και εν γένει τα απολεσθέντα.
Εισόδια της Θεοτόκου 21 Νοεμβρίου: της Παναγίας της Μεσοσπορίτισσας και Πολυσπορίτισσας. Τη μέρα αυτή έβραζαν τα αρχαία πολυσπόρια δηλαδή σπόρους δημητριακών και οσπρίων.

Του Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη

Στις 25 Νοέμβρη τιμούσαν στο Αϊβαλί τη μνήμη του Αγίου Γεωργίου του Χιοπολίτη, τον οποίο οι Τούρκοι αποκεφάλισαν το 1807 σε ηλικία 22 ετών.
Ο Άγιος Γεώργιος ο Χιοπολίτης, όταν ήταν 9 ετών, αναγκάστηκε από τους Τούρκους να αλλαξοπιστήσει, αλλά στην πραγματικότητα ποτέ δεν απαρνήθηκε την πίστη του. Κάποτε όμως αποκαλύφθηκε το μυστικό του, γι' αυτό και οι Τούρκοι τον φυλάκισαν και τον βασάνισαν. Παρ' όλα αυτά ο Άγιος δε δέχτηκε ν' αλλάξει την πίστη του και έτσι τον σκότωσαν.
Στο Αϊβαλί την ημέρα της γιορτής του, ο κόσμος πήγαινε στην εκκλησία τα άγια λείψανα του και άναβαν κεριά στην πέτρα πάνω στην οποία τον εκτέλεσαν. Πίστευαν μάλιστα ότι το απόγευμα της ημέρας αυτής θα βρέχει.

Του Αγίου Αντρέα - 30 Νοεμβρίου

Αγιος Ανδρέας 30 Νοεμβρίου: από την παρετυμολογία του ονόματός του (Ανδρέας - αντρείος, αντρειεύομαι) πίστευαν ότι τη μέρα αυτή «αρχίζει το κρύο να αντρειεύει» να δυναμώνει. Ακόμα ότι «η νύχτα αντρειεύεται» μεγαλώνει.
Στη Μικρά Ασία συνήθιζαν να λένε την ημέρα της γιορτής του Αγίου Αντρέα: «Τ' Αγι' Αντριά, αντριεύει το κρύο». Μάλιστα την ημέρα αυτή οι περισσότερες νοικοκυρές στη Μ. Ασία έφτιαχναν τηγανίτες και τις έτρωγαν με πετιμέζι.
Τις πρόσφεραν επίσης σε συγγενείς και φίλους λέγοντας:
«ηκάναμε και τηγανίτες σήμερα τ' Αγι-Αντριά να μην τρυπήσει το τηγάνι μας».
Τον τελευταίο μήνα του φθινοπώρου, το Νοέμβριο, το κρύο δυναμώνει και οι βροχές γίνονται συχνότερες. Ο λαός μας πιστεύει ότι από τη γιορτή του Αγίου Ανδρέα αρχίζει
να χειμωνιάζει.
Γι' αυτό λένε τις παρακάτω παροιμίες:
Του Αγίου Ανδρέου αντριεύει το κρύο
- Βλάχε μου, πότε κρύωσες;
- Αυτού κοντά τ' Αγι- Αντριώς, του γέρο- Νικολάου.
Το κρύο παρουσιάζεται να στέλνει τα πρώτα μηνύματά του, δηλ. τα πρώτα κρύα, στη γιορτή του Αγίου Μηνά ,στις 11 Νοεμβρίου, ενώ ο ίδιος θα φτάσει βαρύς στη γιορτή
του Αγίου Φιλίππου, στις 14, ή το αργότερο στη γιορτή των Εισοδίων της Θεοτόκου,
στις 21 Νοέμβρη.
Στα τέλη αυτού του μήνα η βροχή είναι τόσο ωφέλιμη, ώστε, αν ο καιρός δεν είναι βροχερός, ο λαός πιστεύει ότι η Αγία Αικατερίνη, που γιορτάζει στις 25 Νοεμβρίου, δανείζεται νερό από άλλον άγιο, για να ρίξει βροχή την ημέρα της γιορτής της και να ευεργετήσει τους ανθρώπους.
Η αγία Κατερίνα το δανείζεται το νερό.
Ωστόσο, πριν το κρύο, πρέπει οι δουλειές που απόμειναν να τελειώσουν:
να σπείρουν το υπόλοιπο σιτάρι, τις φακές και τα άλλα όσπρια, να καθαρίσουν τα καπνοχώραφα και τα μπαμπακοχώραφα από τα απομεινάρια, ύστερα να σκαλίσουν και
να κλαδέψουν όσα δέντρα το χρειάζονται και να ξαλακκώσουν τα κλήματα, να βάλουν καινούριες καταβολάδες.
Αφού τελειώσουν όλα αυτά, μαζεύουν τα ζώα στα παχνιά και τα ζευγάρια στους στάβλους, για να ξεχειμωνιάσουν.
Το μήνα αυτόν, στις περισσότερες περιοχές της πατρίδας μας, άντρες και γυναίκες ξεχύνονται στους απέραντους ελαιώνες για να μαζέψουν τον ευλογημένο καρπό της ελιάς. Ας δούμε λοιπόν κάποιες παροιμίες για την ελιά και το λάδι.
Όταν μια δουλειά προχωράει αρκετά, τότε οπωσδήποτε θα τελειώσει και θα έχει αποτέλεσμα, όπως ακριβώς γίνεται και με την ελιά, που όταν πια μπει στο λιοτρίβι,
θα βγάλει λάδι.
Ο λαός μας συμβουλεύει να μην αφήνει κανείς ανεκμετάλλευτο ακόμα και το πιο μικρό πράγμα, γιατί κι αυτό έχει την αξία του. Έτσι στους ελαιώνες κατά τη συγκομιδή δεν πρέπει να πάει χαμένη ούτε μια ελιά.
«Σαραντάμερο» ή « Σαρανταριά» ονομάζεται η νηστεία των 40 ημερών, από τις 15 Νοεμβρίου ως τις 24 Δεκεμβρίου. Επειδή μάλιστα οι μέρες την εποχή εκείνη είναι πολύ μικρές, ίσα-ίσα προφταίνουν οι άνθρωποι να τις χαρούν.

Αγροτικές εργασίες :

Ξεκινάει το μάζεμα της ελιάς, το μάζεμα των ζώων και βγαίνουν καρποί, κάστανα, καρύδια, σταφίδες, αμύγδαλα.

Παροιμίες για το μήνα Νοέμβριο

Τον Οκτώβρη τα κουδούνια , το Νοέμβρη παραμύθια.
Το Νοέμβρη και Δεκέμβρη φύτευε καταβολάδες.

Άι- Μηνάς εμήνυσε του πάππου του χειμώνα:
-Έρχομαι ή δεν έρχομαι και τ' Άι- Φιλίππου αυτού είμαι.
Η πούλια βασιλεύοντας το μήνυμά της στέλνει.
Ούτε τσοπάνος στα βουνά ούτε ζευγάς στους κάμπους.

Αν τ' Άι Φιλίππου λείπω, τ' Άγια, των Αγιών δε λείπω.
Ούτε τσοπάνος στα βουνά ούτε ζευγάς στους κάμπους.

Οποίος σπείρει τον Νοέμβρη ούτε σπόρο δεν Θα πάρει.

Της ελιάς το φύλλο κι αν χαθεί, πάλι θε να ξαναβρεθεί.

Όταν έρθει ο Νοέμβρης σιγομπαίνει ο χειμώνας.

Ο Νοέμβρης έκλεισε, τα ζευγάρια είναι στο στάβλο κι ούτε ζευγάς στους κάμπους.

Ο άη- Μηνάς εμήνυσε, πούλια μη ξημερώσει.
Αγιά- Βαρβάρα μίλησε κι ο Σάββας αποκρίθη:» μάζεψε ξύλα κι άχυρα και σύρτε και στο μύλο, γιατί ο Αι Νικόλας έρχεται στα χιόνια φορτωμένος.

Ο Νοέμβρης σαν θα έλθει τα γομάρια μέσα κλείνει.

Του Σαρανταμέρου η μέρα «καλημέρα» - «καλησπέρα».

    Καλό  σας  βράδυ , να  περνάτε  καλά …..Κ.Κ.-

ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ : “ ΤΑ ΠΑΡΑΣΠΟΡΙΑ “

 

  ΓΙΟΡΤΕΣ  ΚΑΙ   ΕΘΙΜΑ  ΠΟΥ  ΕΣΒΗΣΑΝ  ΜΕ  ΤΟ  ΧΡΟΝΟ ..

   Tον παλιό , καλό καιρό , που υπήρχαν ακόμα στο χωριό μας , τα..Σαββατοκύριακα και τις ..γιορτάδες , ασβεστωμένα ..πεζοδρόμια κι’ αυλές , και ..μοσχοβόλαγαν τα βραδάκια , οι γειτονιές απ’ τις..μοσχομολόχες και τα ..βασιλικά , κι’αν πέρναγες κάπως ..αργά τ’ απόγεμα , έβλεπες τις γειτόνισσες στα ..πεζουλάκια , να δροσίζονται και να τα..λένε , ενώ σου ..χάϊδευε τ’ αυτιά , τ’ ανάλαφρο αεράκι που κατέβαινε απ’ τα Καλτεζιά , φέρνοντας , μαζί με τις ευωδιές της Γκιώνας , και εκείνο το..γλυκό τραγούδι τ’ αργαλειού , ψηλά ..απ’ το Βαρούσι και τον..ψαλά , χώρια τα..λιανοτράγουδα , απ’ την πανέμορφη φωνή της Ταρανοκατίνας , που..τα ‘στελν’ ο..αντίλαλος του..Παλιόραγκου , κατ’ απέναντι σε μας..εκείνη λοιπόν την ονειρεμένη εποχή , χώρια ‘π τις τόσες ομορφιές , είχε το πανέμορφο χωριό μας κι’ άλλες ..χάρες  , μεγάλες ..δυνατές..είχε κάτι..΄μικρογιορτάδες , που δεν τις..γράφουν τα ..μερολόγια , ούτε τις λένε τα..ραδιόφωνα και οι ..τηλεοράσεις , ήταν οι γιορτάδες της..ψυχούλας , όπως έλεγε κι’ ο αξέχαστος ο Ζαμπέτας ..

   Μάλιστα , αυτές οι γιορτάδες , αυτές οι όμορφες ..συνάξεις , ήταν γραμμένες μοναχά στα ..τεφτεράκια της ψυχής των χωριανών μας , κι’ αυτές ..κράταγαν γερά ..γερά , τους ..Λιδορικιώτες , τον ένα..πλάϊ στον άλλο , κι’ είχε το χωριό μας και..συγγένειες και..σόγια , και ..κουμπαριές και γειτονιές και..φιλίες , κι΄απόλα …

  Σε κάθε γειτονιά , θα  υπήρχε , κάπου-κάπου , και κάνα..ραδιόφωνο , κι’ άκουγονταν , μαζί με τις αξέχαστες φωνές , του Γούναρη , του Μαρούδα ΄, της Βέμπο και της..Χατζοπούλου , και τα..γλυκο..σεγονταρίσματα , των κοριτσιών της γειτονιάς , που συντρόφευαν στις διάφορες δουλειές τις μανάδες και τις..γειτόνισσες , που έβαζαν πάντα ένα..χεράκι , έτσι απ’ αγάπη κι’ αλληλεγγύη..

  Και σαν πέρναγε λιγάκι η..ώρα , σε’παιρνε κι’ η..μοσχοβολιά απ’ το..χαλβά , που .έφκιαχνε η ν’κοκυρά , γιά να φιλέψει τις αγαπημένες φιλενάδες της , σπάζοντας..βεβαίως ..βεβαίως , τις μύτες σ’ ολόκληρη τη γειτονιά , ήταν βλέπεις ο..αλευροχαλβάς , το..μαλαχόζι , όπως το ‘λεγαν , πρώτο..παραχέρι , άϊντε και κάνα..φοντανάκι , “ φοντάμια “..τα λέγανε οι γιαγιάδες , πολυτέλειες..βέβαια , αλλά καμιά φορά..υπήρχαν κι’ απ’ αυτά…

  Έχω αδέρφια , το..τεφτέρι με τα βερεσέδια , του μαγαζιού μας , σώθηκε ..δεν ξέρω πως , και αναφέρεται στην περίοδο 1955-1960 , και είναι ..ακτινογραφία , μιας ..πλευράς της Λιδορικιώτικης ζωής , έγραφε η σχωρεμένη η μάνα μου , με τα μικρά ονόματα και τα..παρατσούκλια , και άϊντε , να καταλάβει ο..ξένος για ποιά μιλούσε , το χαζο..διαβάζω , που και που , και δεν μπορώ να σας..περιγράψω , στ’ αλήθεια , τι..ακριβώς νοιώθω , τι..αισθάνομαι , ένα παράξενο ..ανακάτεμα συναισθημάτων με..πλημμυρίζει , με ..πνίγει , κι’ εκείνος ο..άθλιος ο..κόμπος στο λαιμό , να μη λέει να..φύγει..

   Παρέλαση..αγαπημένων προσώπων , που έχουν από χρόνια ..φύγει , και διαβάζοντάς το , μαθαίνεις και τις..μικρο..γλυκο..προτιμήσεις της κάθε ..εποχής , ξεκινάμε με..λουκουμάκια , προχωράμε στα..φοντάμια (!!) και από κάποια στιγμή και μετά εμφανίζονται και τα..σοκολατάκια , που ήταν βέβαια , είδος..πολυτελείας..γι’ αυτό και οι..αναλογίες , ήταν 1 προς..δέκα , για να μην πω και παραπάνω , Ελένη π.χ. 250 δράμια ..λουκούμι , 100-150 ..φοντάν , και..άϊντε και ένα..δίφραγκο ..σοκολατάκια ..

  Τότε , βέβαια , δεν υπήρχαν όλες οι σημερινές σοκολατοποιίες , όοχι βέβαια , ήταν μία και..μοναδική η..” Γκλόρια “ , και κάθε 15-20 μέρες , ερχόταν απ’την Αθήνα , ο παραγγελιοδόχος της , ένα ευγενέστατο και..πολυμορφωμένο..γεροντάκι , πρόσφυγας απ’ την Κωνσταντινούπολη , αριστοκράτης πραγματικός , αλλά οι..καταστάσεις ..βλέπεις , έπαιρνε την παραγγελία μας , και σε καμιά βδομάδα , τα πράγματα έρχονταν με το φορτηγό του Σιώκου .Ένα βράδυ λοιπόν , το θυμάμαι σαν να ήταν..χθες , ο φίλος μας ο..Γκλόριας , μας ανακοίνωσε πως στην Αθήνα ..χαλάει ο ..κόσμος , από κάτι καινούρια σοκολατάκια , και άνοιξε τη βαλιτσούλα –δειγματολόγιο , που είχε και μας έδείξε , δίνοντάς μας και να..δοκιμάσουμε . Και ήταν οι..περιβόητες , μετά , ..” Μαργαρίτες “ …που φυσικά ήταν και ..ακριβότερες , καινούργιο..πράμα βλέπεις ..

   Με την πρώτη λοιπόν , παραλαβή Μαργαριτών , φάνηκε το..πράμα , τράβαγε ..και μέσα στο..γλυκο..μενού , στις γιορτάδες , μπήκαν πλέον..οριστικά και..αμετάκλητα και οι..μαργαρίτες , εκτοπίζοντας σε μεγάλο ποσοστό ..φονταμάκια και..λουκούμια , γίναμε ..Αθήνα…

   Ξεφύγαμε όμως αδέρφια απ’ το…θέμα  μας , παρασυρμένοι απ’ τη νοσταλγία , μια απ’ τις ..άγραφες λοιπόν αυτές γιορτές , ήταν τα..” ΠΑΡΑΣΠΟΡΙΑ “ , αλλά επειδή στην περίοδο της Τουρκοκρατίας , υπήρχε ένας ..σκληρά..φορομπηχτικός θεσμός , με το ίδιο όνομα “ ΠΑΡΑΣΠΟΡΙΑ “, ξεκαθαρίζουμε , προς αποφυγήν παρανοήσεων και..παρεξηγήσεων , πως τα ..παρασπόρια αυτά , δεν έχουν καμιά σχέση , με τον όμορφο εκείνο θεσμό που υπήρχε στα χωριά μας , αλλά και σ' όλη την Ελλάδα , της αλληλεγγύης , της βοήθειας μεταξύ συγγενών , φίλων και γειτόνων , στο ξεμπούλτσισμα κυρίως του καλαμποκιού αλλά και ΄σε άλλες δουλειές , όχι , τα " παρασπόρια¨" ήταν ένας φορο..μπηχτικός θεσμός , ο..βαρύτερος , κατά την Τουρκοκρατία , διαβάστε πιό κάτω τι ακριβώς ήταν .

" Αλλ' ο χωρικός εκτός απ' αυτές τις δουλειές έπρεπε να κάνει και ορισμένες αγγαρείες .
Η πιό βαρειά ήταν αυτή που ονομαζόταν < παρασπόρια > . Ήταν δηλαδή υποχρεωμένος να καλλιεργεί , για λογαριασμό του τσιφλικά και μόνο , μια μεγάλη έκταση που είχε χωριστεί ειδικά γι' αυτό το σκοπό και ήταν πάντα η πιο εύφορη . Έπρεπε να την σπείρει , να μαζέψει τον καρπό , να τον συσκευάσει και να τον παραδώσει στον ιδιοκτήτη , αλλά και να βάλει και τα έξοδα από την τσέπη του . Ο τσιφλικάς πλήρωνε μονάχα τη δεκάτη στους σπαχήδες .
Σ΄αυτά τα τσιφλίκια η βακούφια , παραχωρούσαν πολλές φορές στους χωρικούς ένα μέρος για να φυτέψουν εκεί αμπέλια η άλλες φυτείες η να χτίσουν κι' ένα σπίτι , υπό τον όρο να πληρώνουν κάθε χρόνο ένα μικρό ποσό . Το εισόδημα απ' αυτές τις καλλιέργειες ανήκε αποκλειστικά στον χωρικό , ο οποίος είχε και το δικαίωμα να πουλήσει αυτό το κτήμα , αν ήθελε , η να το γράψει στους κληρονόμους του . Άν το άφηνε όμως ακαλλιέργητο η με οποιδήποτε τρόπο καταστρεφόταν , τότε το ξανάπαιρνε πίσω ο τσιφλικάς > . "

   Πάρτε , λοιπόν μιά πρώτη..γεύση , από μια..περιφορά σε κάποια άλλα μέρη της Πατρίδας μας , σχετικά με τα..παρασπόρια , και κυρίως για το..” ξεμπούλτσισμα “ του καλαμποκιού , που όπως είπαμε , ήταν και το..κυριότερο απ’ τα..παρασπόρια..

    ΤΑ ΞΕΦΛΟΥΔΙΑ    ΤΟΥ  ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ            

  ΣΤΟ ΛΙΒΑΔΑΚΙ  ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ , που βρίσκεται στα..σύνορα της  Ευρυτανίας ..

  Εξευγενισμένη..αναπαράσταση , του παλιού “ ξεφλουδίσματος “ του..  “ ξεμπουλτσίσματος “ , όπως το λέγαμε στα χωριά μας .

   Από το Σεμπτέμβριο και μετά αρχίζαμε τα ξεφλούδια. Η κάθε οικογένεια συγκέντρωνε στο σπίτι της ή στο αλώνι του χωριού το καλαμπόκι που ωρίμαζε. Το ξεφλούδισμα (ξεφύλλισμα), ή­ ταν μια δουλειά, που απαιτούσε χρόνο πολύ και που έπρεπε να γίνει και σύντομα, επειδή ο καιρός δεν άφηνε περιθώρια χρό­ νου, για λιάσιμο και στούμπισμα.

   Η ενίσχυση των χωριανών στην προκειμένη περίπτωση ήταν επιβεβλημένη και αναγκαία. Θα βοηθούσε το γείτονα, τον συγ­γενή, τον χωριανό, θα βοηθιέταν όμως και ο ίδιος από αυτούς αργότερα. Και παρουσίαζε αυτή την ευχέρεια να βοηθήσει ο έ­νας τον άλλον, διότι το γένομα ( ωρίμανση ) του καλαμποκιού, δεν ήταν ταυτόχρονη σε όλους. Εξαρτάταν από το χρόνο και κυρίως από τη θέση που βρίσκεταν το χωράφι. Τα καλαμπόκια, παραδείγματος χάριν, της Καναβίστρας, της Σκιαδά, των Αμπελιών, γίνονταν γρηγορότερα.

   Το ξεφλούδισμα γινόταν το βράδυ. Και τούτο γιατί την ημέ­ ρα ο καθένας μας είχε δική του δουλειά να κάνει πρώτον, και δεύτερον η δουλειά του ξεφλουδίσματος μπορούσε να γίνει βράδυ και καλλίτερα μάλιστα. Από την ημέρα ειδοποιούμαστε, ότι ο τάδε έχει ξεφλούδισμα το βράδυ και προσκαλούμαστε να πάμε. Μετά το φαγητό θα μαζευόμαστε στο συγκεκριμένο σπί­τι. Η εικόνα ήταν πάντα και παντού η ίδια. Στη μέση του σπιτι­ ού, θάταν ο σωρός του καλαμποκιού, αν ο καιρός δημιουργού­ σε υπόνοιες ότι μπορεί να μην είναι καλός, στην αυλή του σπιτιού αν ο καιρός δεν προμηνούσε βροχές. Στη κορυφή του σωρού, ένα δύο λυχνάρια θα σκόρπιζαν λίγο φως και πολύ κά­ πνα. Τόση όση το πρωί φυσώντας τη μύτη μας να βγάζουμε σχέ τη μαυρίλα.

   Γύρω στο χώρο κυκλικά, τα παιδιά, τα κορίτσια, οι γέροι, θα άρχιζαν το ξεφλούδισμα. Εκεί τότε θ ‘ άρχιζαν, τα κουτσομπολιά, τα τραγούδια, τα αινίγματα, τα παραμύθια, μα κυρίως θ’ άρχιζε η κολοκυθιά. Όλοι θα ‘παιρναν ένα αριθμό από το ένα μέχρι τον αριθμό εκείνο που θα κάλυπτε όλους τους παίχτες. Μέχρι το τριάντα παραδείγματος χάριν, αν οι παίχτες ήταν τριάντα. Ο πρώτος θάρχιζε με τη στερεότυπη φράση " Εχω μια κολοκυ­θιά, που κάνει πέντε κολοκύθια ". Εκείνος που είχε το πέντε, έ­πρεπε αμέσως να απαντήσει και να πει : " Γιατί να κάνει πέντε;

   " Στη διαμαρτυρία αυτού που είχε το πέντε, απαντούσε ο πρώ­τος και τον ρωτούσε : "Πόσα θέλεις να κάνει ;" " Να κάνει δέ­κα " έλεγε αυτός, για να ακολουθήσει η διαμαρτυρία αυτού που είχε το δέκα και να υποδειχθεί άλλος αριθμός, που με τη σει­ρά του θα υποδείκνυε άλλον και το παιχνίδι έτσι θα συνεχίζεταν. Και είχε το παιχνίδι πολλούς σκοπούς. Κατ' αρχήν κρα­τούσε ξυπνητούς τους εργαζόμενους και δεν τους άφηνε να νυστάζουν. Δεύτερον, προκαλούσε γέλια και ευχαρίστηση, για­ τί όταν κανένας έχανε και έχανε εκείνος, που έλεγαν τον αριθ­μό του και δεν πρόσεχε να διαμαρτυρηθεί και να υποδείξει άλ­λον αριθμό. Σ' αυτή την περίπτωση η μάνα του παιχνιδιού σε συνεννόηση με τους άλλους επέβαλαν ποινή στον "χαμένο". Και η ποινή ήταν να γκαρίξει σαν γάιδαρος, να γαυγίσει σαν σκύ­λος, να λαλήσει σαν πετεινός και άλλα. Μετά την εκτέλεση της ποινής, άρχιζε πάλι το παιχνίδι.

    Είχε και ένα άλλον κρυφό και πονηρό σκοπό, το πράγματι αθώο παιχνίδι της κολοκυθιάς. Τα παιδιά εύρισκαν την ευκαιρία να 'ρθούνε σε συζήτηση, πράγμα απαγορευμένο κάπως στην εποχή μας με κάποια κοπέλα που ή­ θελαν και συμπαθούσαν. Και δεν ήταν λίγο αυτό, όταν και αυ­ τή η καλημέρα σχεδόν δεν ήταν επιτρεπτή μεταξύ των νέων του χωριού στις μέρες μας. 8άταν βέβαια πολύ επιφυλακτικοί, μα σαν έρχεταν η σειρά τους λέγαν τον αριθμό της κοπέλας που ήθελαν, αφήνοντας έτσι να φανεί η προτίμηση τους. Και η απάντηση θα συνοδεύεταν με ένα πυγολαμπίδισμα, με μια σύντομη αστραψιά, μες το λιγοστό φως του λυχναριού, δύο μα­τιών, που πάντα θάταν απέναντι μας, γιατί πάντα θα επιδιώκα­με νάμαστε αντίκρυ σ' αυτά τα μάτια, που θέλαμε και που αγαπούσαμε.

   Εκτός όμως απ' όλα αυτά, θα ‘χαμε και μια άλλη αμοιβή. Ο νοι­κοκύρης σαν τέλειωνε το ξεφλούδισμα σ' ένα μεγάλο ταψί ή σ' ένα σκαφίδι, που ζυμώναμε το ψωμί, θα’χε σταφύλια και σύκα για να φάμε.

   ΜΕΣΣΟΥΝΗ  -- Δήμου  Αιγείρου  Ροδόπης

Οι παραδοσιακοί τρόποι καλλιέργειας, το όργωμα με το ησιόδειο άροτρο, ο θερισμός με δρεπάνι και παλαμαριά, το αλώνισμα στα σιτηρά και το καλαμπόκι, έχουν σήμερα εν πολλοίς αλλάξει, με την κυριαρχία μηχανικών μέσων που η σύγχρονη τεχνολογία προσφέρει. Μαζί με τους παραδοσιακούς αυτούς τρόπους έχουν σχεδόν εκλείψει και ήθη ή έθιμα της λαϊκής λατρείας που κάλυπταν την ανασφάλεια του παραδοσιακού ανθρώπου μπροστά σε μια φύση που δεν γνώριζε και συχνά δαιμονοποιούσε, αλλά και έθιμα κοινωνικής οργάνωσης, ιδίως αυτά της συνεργασίας και της αλληλοβοήθειας[4]. Στην περίπτωση της Μεσσούνης η συνεργασία αυτή εκδηλωνόταν στα “μιντζιά” του ξεφλουδίσματος του καλαμποκιού, που αποτελούσαν ταυτοχρόνως και ευκαιρία για κοινωνική επαφή, ακόμη και για την εκδήλωση ερωτικών συναισθημάτων ανάμεσα στους διαφορετικά μάλλον καταπιεσμένους και αυστηρά κοινωνικά ελεγχόμενους νέους και νέες.

  ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ

   Τα ξεφλουδίσματα, ήταν πανηγύρι. Ήταν κοινωνική εκδήλωση. Ήταν νυφοδιάλεγμα. Πόσοι και πόσοι κρυφοί πόθοι κι ακόμα κρυφότερες επιθυμίες δεν εκφράστηκαν με μια ματιά γεμάτη νόημα, μ’ ένα ερωτικό τραγούδι ή μ’ ένα πιάσιμο του χεριού στο χορό, που, σχεδόν πάντα, τα ακολουθούσε!

   Χαρακτηριστική μορφή αλληλοβοήθειας είναι «το ξεφλούδισμα» Όταν μαζεύεται το καλαμπόκι «σωριάζεται» στην αυλή του σπιτιού ή μέσα σ’ αυτό, αν ο καιρός δεν επιτρέπει το ξεφλούδισμά του έξω. Αποβραδίς κάποιος από το σπίτι (συνήθως ένα κορίτσι) περιέρχεται τα γειτονικά ή και όλα τα σπίτια του χωρίου και ειδοποιεί ότι «το βράδυ θα έχουμε ξεφλουδίσματα».

   Οι ειδοποιούμενοι πάνε με ευχαρίστηση, γιατί αυτό το είδος της συνεργασίας ήταν και μια θαυμάσια ευκαιρία για ψυχαγωγία. Έτσι ενώ το καλαμπόκι ξεφλουδίζεται οι εργαζόμενοι τραγουδούν, ανταλλάσσουν εύθυμα πει­ράγματα ή σκώμματα αφελή, λύνουν αινίγματα ή κουτσομπολεύουν σχολιάζοντας τα τελευταία γεγονότα του χωρίου. Στο τέλος προσφέρονται γλυκά ή φρούτα (σταφύλια, σύκα, καρύδια ή κάστανα), αφού είναι η εποχή της συγκομιδής.
   Πρόσκληση σε βοήθεια γίνεται και για «το στούμπημα» του καλαμποκιού. Γι' αυτήν όμως την εργασία συνήθως φώναζαν τους «χεροδύναμους» άνδρες, για να μπορούν ν' ανταποκρίνονται στη δυσκολία της εργασίας.

      ΞΕΦΛΟΥΔΙΣΜΑ ΚΑΛΑΜΠΟΚΙΟΥ

   Η διατροφή των Καρπενησιωτών αλλά και των Ευρυτάνων γενικότερα γινόταν με την μπομπότα που έφτιαχναν με καλαμπόκι. Σιταρένιο ψωμί λίγο καιρό έτρωγαν γιατί δε σπέρναμε πολλά σιτάρια. Όλα τα ποτιστικά χωράφια αλλά και πολλά άνυδρα τα σπέρναμε καλαμπόκι. Το φθινόπωρο που μαζεύαμε τα καλαμπόκια είχαμε τα ξεφλουδίσματα, στη συνέχεια το λιάσιμο, το στούμπισμα κα άλεσμα οπότε το μπομποτάλευρο πήγαινε για ζύμωμα από την κάθε νοικοκυρά.

   Στα ξεφλουδίσματα που μαζεύονταν όλοι οι συγγενείς, γνωστοί και γείτονες στο σπίτι εκείνου που είχε τα καλαμπόκια, γινόταν γλέντι με χορό και τραγούδια. Κάθε νοικοκύρης προσέφερε πολλές φορές φαγητό με κρέας, χυλοπίτες, πατάτες, πίτες κλπ.

   Αργότερα σταμάτησαν το φαγητό και αντ’ αυτού προσέφεραν γλυκά, φρούτα ή καμιά πίτα, γιατί το φαγητό ήταν προβληματικό μέσα στα φύλλα του καλαμποκιού και τις φούντες. Και εδώ γίνονταν γνωριμίες νέων και ακολουθούσαν συνοικέσια. Οι άνθρωποι βοηθιούνταν μεταξύ τους, όπως φαίνεται πιο πάνω με τα ξεφλουδίσματα αλλά και γενικότερα με όλες τις δουλειές, ενώ σήμερα ακόμη και στενοί συγγενείς αδιαφορούν να βοηθήσουν τον αδύνατο.

   Μια ..ονειρεμένη γιορτή , λοιπόν , ήταν τα παρασπόρια , ένα..πανέμορφο οικογενειακο..φιλικό πανηγύρι , που μαζί με τη..δουλειά πρόσφεραν και..διασκέδαση , δεν είχαν δα και πολλές ευκαιρίες για..ξέσκασμα  τότε  βλέπεις …

   Τα κορίτσια , ξαδέρφες , φίλες , γειτονοπούλες , κανόνιζαν την παρέα και στην καθορισμένη μέρα και ..ώρα , βραδινή πάντα , κατέφθαναν στο σπίτι που θα γινόταν το..παρασπόρι , εκεί , απλωμένο για να στεγνώσει καλά-καλά , περίμενε το..καλαμπόκι , έτσι με τα..” μπούλτσα “ , τα..φύλλα δηλαδή , στη μέση κάποιου χώρου , που ήταν είτε μέρος της αυλής , είτε κάποιο μπαλκόνι , ευρύχωρο όμως , κι’ έπιαναν θέσεις , ολόγυρα ..

   Εμείς , δυστυχώς , και το λέω με..ειλικρίνεια και..πίκρα , είχαμε το μαγαζί , και δεν είχαμε καμιά σχέση με τις γεωργικές δουλειές , κάτι που εμένα με..μαράζωνε , κρυφο..ζήλευα τους φίλους και συμμαθητές μου , όταν μου διηγούνταν πως περνούσαν πηγαίνοντας με τους γονιούς τους στις δουλειές , στα χωράφια και στα..ζωντανά , τα..γιδοπρόβατα , η χειρότερή μου δε μέρα , ήταν η..Δευτέρα , γιατί  ; ..Γιατί τα φιλαράκια , μου διηγούνταν τις όμορφες ..περιπέτειες της..Κυριακής , που πήγαιναν φαί , στον παππού η στον πατέρα , στα πρόβατα , που ..βόηθαγαν στο..άρμεγμα , γιατί όλα τα παιδιά ήξεραν να..αρμέγουν , ενώ εγώ…

   Βάσανο λοιπόν , και..μάλιστα μεγάλο , για μένα , και δεν το κρύβω , πως όταν μου ‘λεγαν , πως βρήκαν και φωλιές πουλιών , με..κοτρώνια , τι ήταν τα..κοτρώνια ; ..Ήταν αδέρφια η..συνθηματική..ονομασία των αυγών , που εύρισκαν στις φωλιές , και τα ‘λεγαν ..κοτρώνια , γιατί αλλιώς , αν δηλαδή τα ‘λεγαν…αυγά , μπορεί να άκουγε κάνα..φίδι , και να πήγαινε να τα ‘τρωγε ,  μιλάμε για..ομορφιές , για..προχωρημένα πράγματα , ε..αυτά άκουγα και ‘γω και..μπουρλότιαζα απ τη…ζήλεια μου , βέβαια όλα τα παιδιά , είχαν κι’ αυτά μέσα τους το..σαράκι της ζήλειας , για ..μένα , γιατί ; …Θέλει και ..ρώτημα ; Μα γιατί ήμουνα όλη μέρα μέσα στα…γλυκά , και της εποχή εκείνη , ακόμα και ένα ..γλυκό , ήταν δύσκολο , πολύ δύσκολο μάλιστα , να το αγοράσεις ..δει..δει..χρημάτων ..π’ λένι…

  Μια και δεν ..είχαμε λοιπόν εμείς , γεωργοκτηνοτροφικές..δραστηριότητες , εγώ ..βόλευα τον ..καημό μου , παρακολουθώντας , αλλά και ..συμμετέχοντας , πολλές φορές , στις δραστηριότητες της θειας μου της Βιολέτας και του μπάρμπα Σπύρου , αδελφού του πατέρα μου , που μέναμε στο ίδιο..σπίτι , που ήταν φυσικά ..μοιρασμένο στα δυο..και είχαν , δόξα τω..Θεώ , απ’ όλα τα είδη που..μ’ ενδιέφεραν , και κότες , και μανάρες , και μπλάρ , και έσπερναν και ένα σωρό..χωράφια , έτσι λοιπόν , παρακολουθούσα από πολύ-πολύ κοντά τα..γεωργοκτηνοτροφικά..δρώμενα ..

   Τα καλαμπόκια λοιπόν του μπάρμπα Σπύρου , ήταν από μέρες απλωμένα στη βεράντα , που ήταν ενιαία με τη δική μας , με ένα κάγκελο στη μέση , που τις χώριζε , οπότε ήταν η..καλύτερή μου , είχα και την πρωτοξαδέρφη μου την Κατίνα , ζει χρόνια τώρα στην Αμερική , να ‘ναι πάντα καλά , που ήταν καλόψυχη , εργατικιά  , και μ’ αγάπαγε , και έτσι βρισκόμουνα σε όλες τιος παρόμοιες εκδηλώσεις ..εκεί , μπάστακας..προσφέροντας , βέβαια και κάποιες..μικροδουλίτσες , βοηθητικές πάντα , αλλά και..ουσιαστικές , κυρίως ετοίμαζα το..λουξ , απ’ το μαγαζί , για να ‘χουμε μπόλικο φως , και κάτι..τέτοια…ήμουνα κάτι δηλαδή σαν..φροντιστής – υπεύθυνος επί του..φωτισμού ..

   Μόλις λοιπόν σουρούπωνε , κατέφθαναν οι..καλεσμένοι , η μάλλον οι..καλεσμένες , γιατί όλο ..κορίτσια  ήταν , και ήταν και πολλές..Έρχονταν οι..Αρπαλοπούλες , οι μεγάλες κόρες του μπάρμπα Χαράλαμπου , που ήταν πρωτοξαδέρφες της Κατίνας , απ’ τη μάνα τους , έρχονταν οι..Τριωτοπούλες , κάτω απ’ τις..Λάκκες , οι γειτονοπούλες κόρες του Πισλαποστόλη , Κωστοπαναγιώτου το..επίθετο , από απένατι έρχονταν οι Παλαιολογοπούλες , Ασημίνα  ..Μαρία , και καμιά φορά , σπάνια όμως , έρχονταν κι’ απ’ την Κίσελη , η θειά Μαργαρώ Πανάγου , αδερφή της θειας Βιολέτας , με τις κόρες της , Ασπασία και Κατίνα , και η γειτονοπούλα  η Τούλα του Ξερομάμμου , ενώ δεν έλειπαν και οι γύρω γείτονες , Βουλγαραίοι , Κασιδαίοι , με ..guest ..super star , τη θειά την Πισλοκατερίνη , που ήταν το α και το..ω , σε τέτοιες συνάξεις…

   Όσες ώρες κράταγε το..καλαμποκοξεμπούλτσισμα , λέγονταν και τι..δε ..λέγονταν , παρούσης δε της Πισλοκατερίνης , όλα ήταν..πιθανά , αλλά και..απρόβλεπτα , άκουγονταν τα πιό..απίθανα καλαμπούρια , μετά..αθυροστομίας ..μπόλικης , φυσικά , αλλά ..αποδεκτής , μιας και όλοι ξέραμε , για το πως ..και τι..λέει η θεια Κατερίνη ..Βέβαια , η Κατίνα , η ξαδέρφη μου με τη θεια Βιολέτα , είχαν ..μεριμνήσει , φυσικά , για το..κάτι τις , που θα φίλευαν τις φιλενάδες  , και..χαλβούλη και το..λουκ’μάκι και..άϊντε και κάνα..φουνταμάκι , φοντάν..δηλαδή , απ’ όλα τα..καλούδια , είχε ο..μπαξές …και κυρίως όμορφη..ατμόσφαιρα , φιλική ..ζεστασιά , καλαμπούρια..ατελείωτα και…τραγούδι…τραγούδια όμορφα , από..” Μάτια σαν και τα δικά σου “ , μέχρι..Βέμπο και..” Να ζήσουν τα..φτωχόπαιδα “ , της Χατζοπούλου , που ήταν και πολύ στη ..μόδα τότε , βέβαια είχαμε και τα ..δημοτικά μας , και τα..λαϊκά μας , και τι δεν είχαμε , αλλά κάποια έχουν μείνει..χαραγμένα , βαθειά..βαθειά, μέσα στην ψυχή ..

   Η ξαδέρφη μου , η Κατίνα , έχει υπέροχη φωνή , και θα μπορούσα άνετα να πω , πως τραγουδούσε , και θα τραγουδάει ακόμα , τραγούδια της Βέμπο και της Ελίζας Μαρέλη …καλύτερα κι’ απ’ τις..ίδιες τις ..τραγουδίστριες , τόσο όμορφα τραγουδούσε , δίνοντας με τη φωνή της μια ..περίεργη αλλά και πολύ-πολύ..γλυκειά και..όμορφη ..μελαγχολικότητα και..νοσταλγικότητα , στα τραγούδια , που απ’ τη φύση τους είχαν ..νοσταλγία και..πάθος , και λες και σου τα..κάρφωνε ..γλυκά..γλυκά στην ψυχή..όπου μένουν ακόμα..ζωντανά..

  Κάποιο επίσης τραγούδι , που είναι ..χαραγμένο , βαθειά στην παιδική μου , τότε , ψυχή , και είναι..δεμένο..σφιχτά..σφιχτά , με τα παρασπόρια του..καλαμποκοξεμπουλτσίσματος , είναι το.. “ Θάλασσα τους ..θαλασσινούς…” , τραγουδισμένο ..σεμιναριακά , θα ‘λεγα , απ’ τη φίλη γειτονοπούλα , την Τούλα΄Ξηρομάμμου – Λαβίδα , καλή της ώρα , κλείνω  τα μάτια , καμιά φορά , όταν..αναθυμιέμαι τα παλιά , κι’ αυτό το τραγούδι μου..χαϊδεύει την..ψυχή ..

  Μετά τα..μουσικά διαλείμματα , παίζονταν και διάφορα..παιχνίδια , γίνονταν..λογοπαίγνια , λέγονταν…παροιμίες και τα υπέροχα εκείνα..ερωτοαπαντητικά παιχνίδια , κάτι σαν..κουίζ , σαν..παροιμίες , που όμως ήταν πολύ διασκεδαστικά , με προεξάρχουσα βεβαίως..βεβαίως..την..κολοκυθιά , που ταίριαζε απόλυτα , με την κολοκυθόπιτα που έφκιαχναν , τα βράδια αυτά…

   Το..έργο βέβαια επαναλαμβανόταν , και τ’ άλλο βράδυ , αν δεν τελείωνε το..ξεμπούλτσισμα  , και ..τρίτο βράδυ , και μακάρι να ..κράταγε …μέρες…μήνες..χρόνια…Όλα τα όμορφα πράγματα , όμως αδέρφια , στη ..ζωή , κρατάνε..λίγο , γι’ αυτό άλλωστε και είναι όμορφα , και τα..ζητάμε , και τα..νοσταλγούμε , έχοντάς τα ..χαραγμένα στην..ψυχή μας….

   Του…καλαμποκο..ξεμπουλτσίσματος , ακολουθούσε το..¨Στούμπισμα  “ , η διαδικασία δηλαδή του..αποχωρισμού , των..σπυριών του καρπού απ’ το…΄” κότσιαλο “…μα μην..ανησυχείτε , το ‘χουμε…φροντίσει κι’ αυτό , και θα το ..απολαύσετε σε μια..πολύ-πολύ-πολύ…απολαυστική αφήγηση , αλά όχι τώρα , αλλά κάποιο  άλλο  βραδάκι ..

 

         Μέχρι  τότε όμως , να περνάτε..καλά ..  Κ.-