AΛΩΝΙΣΜΑ - ΤΟ ΜΕΤΡΟ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΟΥ

 

 ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ  ΣΗΜΕΙΩΜΑΤΑ

  Ο γεωργός απ’ τους  παλιούς  βρήκε να  μη  ζυγιάζει  τους  καρπούς  του  , παρά  να  τους  μετράει . Και  για  το μέτρημα έχει  μέτρα που  αυτός  ο ίδιος  τα  φτιάνει .

   Το μικρό μέτρο του είναι  το  κρηνί ή  τετάρτι .

   Φαντάσου ένα  ξυλένιο  ποτιστήρι δίχως  μποτσινάρι μπροστά , που  να ‘χει πίσω  χερούλι , αυτό  είναι  το  κρηνί . Αν το  γεμίσεις σόχειλα σιτάρι ή καλαμπόκι , δεν πρέπει να  , καιπιάνει  παραπάνω από  εφτάμιση οκάδες , σωστό  τετάρτι , το  τέταρτο  δηλαδή  απ’ τις  τριάντα  οκάδες .

   Για  να φτιάσει κρηνί , ο  γεωργός , κόβει ένα  τεμάχιο από  ολοστρόγγυλο κορμό  πλατανιού και με το  στενοσκέπαρνό  του το  βαθουλαίνει όσο πρέπει , μ’ άλλα  λόγια σκάβει – σκάβει στον  κορμό μέσα  ώσπου ανοίγει μια  κουφάλα , που να πιάνει όχι περισσότερο  από  εφτάμιση  οκάδες . Κολλάει στο  πλάι του  το  ξυλένιο χερούλι κι είναι  έτοιμο  το  τετάρτι του , ατόφιο κιόλας .

   Μεγαλύτερο απ’ το  κρηνί  μέτρο , με  ίδιο σχήμα , των  δεκαπέντε οκαδών , το  λέει καρδάρι ή  καρδάρα .  Το  ίδιο  τούτο σε  μερικά  βουνίσια χωριά το  λένε κουβέλι και  κουβέλα  . Αλλού έχουν  και πιο μεγαλύτερο ακόμα το  κουβέλι  τους , το έχουν  και  πιάνει είκοσι  οκάδες . Και  σου λέει :

    - Έκαμα  τόσα κουβέλια  σιτάρι  !

   Όχι  σπάνια , το κουβέλι των  20  οκάδων λέγεται κοιλό , και τότε το  μισό  λέγεται  δεκάρι αντίς  για  κρηνί , με  το  να πιάνει  10 οκάδες .

Το  καρδάρι .

   Ο  κάδος πιάνει  τριπλάσια απ’ το  κρηνί , δηλαδή πιάνει  30 οκάδες . Λοιπόν : ένας  κάδος = δυο  καρδάρια . Ένασ  κάδος = δύο κρηνιά . Και  το  αντίστροφο : Δυο  κρηνιά = ένα  καρδάρι , δυο  καρδάρια = ένας  κάδος .

Το  κοιλό .

     Κάδος  = δύο καρδάρια

         “       =  4 κρηνιά

         “       =  3  δεκάρια

    Κουβέλι ή  κοιλό – 2  δεκάρια

   Με  κάδους μετρούν στα  καμποχώρια της  Αιτωλίας  και  Ακαρνανίας . Με  κουβέλια ή  κοιλά  στα  άλλα  μέρη  της  Ρούμελης .

   Όταν αποτελειώσει το  λίχνισμα και  ρωτήσεις έναν , πόσο σόδεμα έκαμε , θα  ακούσεις να  λέει :

     - Έκαμα  τόσους   κάδους σιτάρι ή  τόσα  κοιλά

     - Κοφτό  το  μέτρο , ακούς  εξάλλου . Αυτό  θα  πει :

   Γέμισες με  σιτάρι σόχειλα οποιοδήποτε απ’ τα παραπάνω μέτρα , για να  είσαι μέσα πως  το  βάρος του  είναι  όσο πρέπει , παίρνεις   σανίδι ολόϊσιο και  κρατώντας το απ’ τις  δυο  άκρες , το  ακουμπάς στα  χείλια του  μέτρου και το  σέρνεις πέρα  για  πέρα ως  την  άλλη άκρη . Έτσι κόβεις κάθε  ανωμαλία , το  περίσσιο σιτάρι το  ξεχωρίζεις  και τοπ ρίχνεις  κάτω . Είναι σα  να’ κοψες με  μαχαίτι την  επιφάνεια , να  τι  είναι  κοφτό  μέτρο .

   - Σωρωτό  το  μέτρο είναι  όταν έχει  παραπάνω απ’ όσο  πρέπει . Κάνει καμπούρα στην  επιφάνεια .

    - Σου  το δίνω σωρωτό όταν πεις , είναι σα  ναλές : Σου  το δίνω μπόλικο .

Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι …….