O ΔΡΟΜΟΣ ΤΟΥ ΣΙΤΑΡΙΟΥ–ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ

Παλιός αλευρόμυλος .

                         Το  ξάϊασμα

   Όταν ο απαλέτης τύχει  παρών , αυτός  μόνος  του ρίχνει το  άλεσμά  στην κοφίνα του νύλου για  να  αλεστεί , λείποντας εκείνος , το  ρίχνει ο  μυλωνάς , όπως  είπαμε  και  παραπάνω .

   Μόλις  αρχίσει να  πετιέται από  μπρος το  αλεύρι , έχουν και  οι  δυο  τα  μάτια  τους  τέσσερα ! Πιάνουν στα  δάχτυλα λίγο και  το  δοκιμάζουν πως το  τρίβει ο  μύλος , χοντρό ή  ψιλό , κι’ αναλόγως χαμηλώνει η σηκώνει ο μυλωνάς την μυλόπετρα ωσπού ναρθεί εκεί  που  πρέπει .

   Στα  τελευταία, που  κοντεύει να  πέσει το  άλεσμα , παίρνει την  ξαϊάρα ή  καραβάνα ( τενεκεδένια ή  ξύλινα καυκιά που πιάνει  μια  οκά ) και  ξαϊάζει . Παίρνει στον  κάθε  κάδο μια ξαϊάρα ( αν  το  άλεσμα  δεν  είναι  παραπάνω από τριάντα  οκάδες , και  το  ξάϊσμα γίνεται πριν  αρχίσει  το  άλεσμα ) δυο , αν  είναι  δύο οι  κάδοι ….

   Μερικοί  μυλωνάδες είναι νταμαχιάρηδες στο  πάρσιμο . Θέλουν το  πολύ . Σε  τρώνε  λοιπόν στο  στατέρι , λένε  πως  τάχα  ζυγιάζει περισσότερο το  άλεσμα απ’ όσο  το  είχαν οι  απαλέτες ζυγιασμένο στο  σπίτι τους , για  να  παίρνουν περισσότερο  ξάι .

   Κι αν  ο  απαλέτης δεν  τύχει στο  μύλο κατά  το  άλεσμα , δεν  είναι  ποιός  να ελέγξει το  μυλωνά . Βαρεί στο  σταυρό , βαρυξαϊάζει . Σιγά – σιγά και με  τον καιρό όμως τους  πιάνουν στα  πράσσα τους  βαρυξαϊστάδες μυλωνάδες αι  πάνω  στο στο ζύγιασμα γίνεται  καυγάς .

    - Το βαρυξάϊασες !

     - Όχι , είναι  φύρα  ! Το φαγε ο  μύλος , λέει  ο μυλωνάς  για  να  δικαιολογηθεί . Ωστόσο έχει κι ένα  δίκιο  κάποτε . όταν  λείπει λίγο  περισσότερο απ’όσο έπρεπε να  πάρει , καλά  τα λέει .

   Ο μύλος στην  κάθε  αλεσιά θα  φάει  εκατό , και  διακόσια  δράμια …Θα μου  πεις : και  τι  γίνεται  όλο  αυτό  το  αλεύρι ; Άλλο  απομένει  στη γύρα του  μύλου ( τα  γυράλευρα  ) , άλλο παίρνει  ο  αέρας . Κάτι  μου  είπες , κάτι  σου  είπα τέλος , πάντα θα  λείψει ένα  τι  στο  ζύγι .

   Οι  μυλωνάδες που  βαρυξαϊάζουν , οι  ίδιοι  βαρούν το  κεφάλι  τους  ύστερα , ένας  απ’ τον  άλλον  παίρνει τροχό ο κόσμος για  το  βαρυξάϊασμα . Τους  αφήνουν ένας – ένας οι  πελάτες και  πάνε  κι αλέθουν σ’ άλλους  μύλους .

   Ο κλέφτης κι ο  ψεύτης την  πρώτη μέρα  μόνο χαίρονται , τη  δεύτερη  όχι . Ό, τι  λεν  οι  παροιμίες είναι σωστό .

  Σ υ ν ε χ ί ζ ε τ α ι …..